༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་
སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་
པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་
ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་
རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་
རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་
བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༦
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༤༦༠
First Edition:Five 460 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2016 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by: Norbulingka Institute
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-90900-61-4

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨྲོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༡༦ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་ཕྲེང་ཉེར་གཉིས་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་དཔེ་བསྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་རྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་གླེགས་བམ་དྲུག་མ་གཏོགས་མཇུག་གཙང་དཔར་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༩༡ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་འདུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདིའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༢༤ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༤༩༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༥༥༤ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མ་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༥༦༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ཞེས་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་བསྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་བསྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ འབའ་སིལ་ ཇེའེ་ འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧིའུ་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Tibet and Its History ‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་དག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌། མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་” “དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ () ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག རིག་མཛོད་འཕྲུལ་སྤྱད་ (ཀམ་པིའུ་ཊར་) ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་དྲུག་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་དྲུག་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོག་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་མུ་མཐུད། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བུང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར)

༢༠༠༠།༣། ༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽ སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽ པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣། ༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༥༽ གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣། ༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽ དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།

༢༠༠༠།༣། ༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།

༧༽ ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥། ༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽ མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༩༽ ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽ གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽ བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽ རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་)

༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་མུ་མཐུད།

༡༤༽ ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽ བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༠༩།༣།༩ ནས་ ༢༠༠༩།༦ བར།

རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ།

ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་གདན་ཞུས་བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་ཕེབས་འབྱོར་བར་གྱི་མཛད་པའི་སྐོར།

སྔོན་གླེང༌།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། འཕགས་མཆོག་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་སྡོམ་བརྩོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་པར་བྱོན་པ་ཞིག་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་རྒུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་ངེས་པ་རྙེད་པར་གྱུར།

དེ་ཡང༌། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ནང་གསེས་ ཀ པའི་ནང༌། “དེ་ཡང་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་ལས།། ཐ་དད་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར།། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས།། འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་བྱམས་པའི་རིགས།། ང་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད།། ང་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཞེས་གྲགས།། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཞི་འཇམ་པས།། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དཔལ་དུ་གྱུར།། འཇམ་པའི་དཔལ་དུའང་འགལ་བ་མེད།། ཀུན་མཁྱེན་ཤེས་རབ་ཆེ་བའི་རིགས།། ཕྱག་སྟོང་རེ་ན་མི་རྟོག་པའི།། རྡོ་རྗེ་དཔའ་བོ་རེ་བཟུང་སྟེ།། གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་ང་ཡིན་ན།། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེར་འགལ་བ་མེད།། དེ་ནི་དཔའ་བོ་དྲག་པོའི་རིགས།། དེ་གསུམ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་ཉིད།།”1 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བརྩེ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་ལྷ་མཆོག་སྡོམ་བརྩོན་གྱི་རྣམ་པར་བྱོན་པ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་རྗེ་བཙུན་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཁྱེན་རབ་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པ་དང༌། ཁྲོ་རྒྱལ་གསང་བའི་བདག་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་མཐུ་སྟོབས་ནུས་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས། ཐོག་མ་གང་གི་གདུལ་ཞིང་བོད་ཁ་བ་ཅན་དུ་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དུ་བྱོན་པ་ནས་བཟུང་བའི་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་མི་བཅས་པའི་གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་གྱི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་གྲངས་ལས་འདས་པའི་རེ་བ་སྐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་དང་སྐོར་བཞིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་མཚོན་པའི་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་མཐའ་དག་གི་སྐྱེ་འགྲོ་མ་ལུས་པར་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་ཐབས་འབའ་ཞིག་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་ཀློང་དུ་འཆང་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བཞེད་པ་མཐའ་ཡས་གཏིང་ཟབ་རྒྱ་མཚོ་རྒྱས་པ་ཇི་བཞིན་སྐྱོང་བའི་རླབས་འཕྲེང་གོང་ནས་གོང་མཐོར་འཕྱོ་བའི་ངང་ཚུལ་ལ་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་སྐྱེ་བོ་མཆོག་དམན་ཡོངས་ཀྱིས་བསྔགས་ཤིང་བཀུར་བར་བྱེད།

འདི་ལྟ་བུའི་འཕྲིན་ལས་རྒྱས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་ཞིག་བདག་ཅག་སོ་སྐྱེའི་བློ་ཡིས་དཔོག་པར་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི། གོང་གསལ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ནང་གསེས་ ཀ པའི་ནང༌། “གང་ལའང་གཟིགས་ཤིག་སྤྱན་སྟོང་མཆོག། ཁྱོད་ཡོད་རྒྱལ་བ་མ་ལུས་ཡོད།། ཁྱོད་མེད་འགྲོ་བའི་བདེ་བ་ཟད།། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱལ་བས་ཀྱང༌།། བརྗོད་པར་མི་ནུས་རླབས་ཆེ་ན།།”2 ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གནས་ཤིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ཚར་དུ་དངར་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ། བདག་སོགས་སྙིགས་འགྲོའི་སྐྱབས་གཅིག་མགོན་གཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པའི་རླབས་འཕྲེང་གི་ཟེགས་མའི་ཆ་ཤས་ཙམ་རེ་འཁོད་པའི་གླེགས་བམ་རིམ་པར་འཐོན་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་པ་འདི་ནི། ཆེས་སྙིགས་དུས་ཀྱི་ཡིད་ཅན་ཀུན་གྱི་གདུང་བ་འཇོམས་པའི་སྨན་མཆོག་སྒྲུབ་པ་ལ་དོན་གཉེར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཕན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་ངེས་གཤིས། འདི་ཐོག་ཞབས་ཞུའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་བདག་ཅག་གིས་རང་རང་གི་བློ་རྩལ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་ཀྱི་ཐོག་ནས། རྩེ་གཅིག་དད་པའི་མོས་གུས་དང་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ས་བཅད་དང་པོ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་འབྱོན་རྒྱུའི་ལམ་སྟོན་རྟགས་མཚན་ཇི་བྱུང་སྡེ་ཚན་རིམ་བཀོད་ནས་རིམ་པས་གླེང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།

1 ཤོག་ལྡེབས་ ཀ ༢༤༣ ན ༣ པ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

2 ཤོག་ལྡེབས་ ཀ ༢༢༧ ན ༤ པ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

ས་བཅད་དང་པོ།

ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཕྱོགས་སྟོན་རྟགས་མཚན་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་ཁག་གི་ལུང་དང་བརྡ་སྟོན། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲིར་འཁོད་དེ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་མཚོ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པ།

༡༽ ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཕྱོགས་སྟོན་རྟགས་མཚན་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་ཁག་གི་ལུང་དང་བརྡ་སྟོན།

ཞིབ་ཆ་རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་བྱ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ (༡༩༣༣/༡༢/༡༧) དགོང་དྲོ་ནོར་གླིང་སྤྱན་བསལ་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་འཆི་མེད་མཆོག་འཁྱིལ་དུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཐུགས་དམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་ཏྲེ་ཧོར་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕུར་ལྕོག་བྱམས་མགོན་སྤྲུལ་སྐུ་བྱམས་པ་ཐུབ་བསྟན་ཚུལ་ཁྲིམས། མཚན་ཞབས་སྒོ་མང་སྟག་བྲག་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་གསུང་རབ་མཐུ་སྟོབས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སེར་སྨད་རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེ། སེར་བྱེས་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་ཡེ་ཤེས་སྨོན་ལམ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་བྱམས་པ་མཐུ་སྟོབས་དང༌། དབུ་མཛད་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་བཅས་ཀྱིས་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཐུགས་དམ་ལས་བཞེངས་པར་བསྐུལ་བའི་ཆོ་གའི་མཚམས་ཤིག་ལ། སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེའི་ཤངས་སྦུག་ནས་བྱང་སེམས་དཀར་དམར་གྱི་རྒྱུན་ཕེབས།

དེ་སྐབས་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འཇའ་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་དར་ཐག་བརྐྱངས་པ་ལྟར་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ། གོང་གསལ་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པས་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་གདུང་ཆོག་ཞུ་བའི་རིམ་པ་དང༌། དབུ་རྒྱན་རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ལྷ་སྐུའི་ཆས་འཇུག་རྣམས་ཕུལ།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་གདན་དྲངས་ཏེ་རྣམ་གྲྭའི་སེར་འཕྲེང་དང་བཅས་གཟིམ་ཆུང་འཆི་མེད་མཆོག་འཁྱིལ་གྱི་ཉེ་འཁྲིས་སྤྱན་བསལ་ཕོ་བྲང་གི་ཚོམས་ཆེན་བདེ་སྐྱིད་ངོ་མཚར་དཔལ་འཁྱིལ་དུ་ཞལ་ལྷོ་གཟིགས་དྲང་ཐད་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ། བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་རིང་ཉིན་གསུམ་བཞིའི་མཚམས་སུ་སྐུ་གདུང་གི་པུར་ཚྭ་བརྗེ་འབུལ་ཞུ་བའི་ཉིན་གཅིག་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་ཞལ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྒྱུར་ནས་བཞུགས་ཡོད་པ་སྐབས་དེའི་སྲི་ཞུ་བ་ཕུར་ལྕོག་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སྟག་བྲག་སྤྲུལ་སྐུ། ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་པ་ལྷན་འཛོམས་ནས་དངོས་སུ་མཇལ།

ཤིང་ཁྱི་ (༡༩༣༤) ལོ་འགོ་ནས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་ཡུལ་གསེར་སྡོང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་ཀྱི་3ལས་གྲྭ་རྒྱ་ཆེ་ཚུགས་བཞིན་པའི་སྐབས། གསེར་སྡོང་རིན་པོ་ཆེའི་ཤར་ངོས་ཀ་རིང་བྱང་མའི་འོག་དང༌། ཀ་རྟེན་ས་ཁྲིའི་རྡོ་སྟེགས་ཀྱི་མཚམས་ནས་ངོ་བོ་ཀ་ཤ་ཡིན་པ་ལ། དབྱིབས་གླང་ཆེན་གཞོན་ནུའི་མཆེ་བ་འདྲ་བ། རྩེ་མོ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དུད་པ་བདུན་གཤིབས་ཤིག་སྐྱེས་པ་4དང༌། གསེར་སྡོང་དེའི་སྐུ་རྒྱབ་བྱང་ངོས་རྩིག་ཆེན་གྱི་སྲུབ་ནས་སྔར་མེད་མེ་ཏོག་སེར་པོ་ཞིག་སྐྱེས་པ། གོང་ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ལྷ་ས་གསུང་ཆོས་ར་བའི་ས་ཁྲིའི་ཤར་ངོས་རྩིག་སྲུབ་ནས་འབྲུག་མེ་ཏོག་ཅིག་སྐྱེས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། སྐབས་དེར་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་གྲོང་ཚོ་དང༌། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་ཚོས་ཀྱང་ྋསྐྱབས་མགོན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི། རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་ཤར་ངོས་སམ། ཡང་ན་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འབྱོན་རྒྱུའི་ལམ་སྟོན་གནང་བའི་རྟགས་མཚན་རེད་ཅེས་གླེང་བཤད་བྱས།

༢༽ རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲིར་འཁོད་དེ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་མཚོ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པ།

ཆུ་བྱ་ (༡༩༣༣) ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས་རྗེས། སྔར་ལམ་བཞིན་སྲིད་བློན་དང༌། བཀའ་ཤག སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་བཅས་ལྷན་རྒྱས་བཀའ་བསྡུར་ཐོག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོར་ྋརྒྱལ་ཚབ་བསྐོ་གཞག་ཞུ་ཕྱོགས་ཇི་དགེ་གྲོས་བསྡུར་གནང༌།

ཚོགས་འདུ་བ་རྣམས་ནས་ཞིབ་བགྲོས་ཀྱི་མཐའ་དོན་དུ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་ཡེ་ཤེས་དབང་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྭ་སྒྲེང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན། ཕུར་ལྕོག་བྱམས་མགོན་སྤྲུལ་སྐུ་བྱམས་པ་ཐུབ་བསྟན་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅས་རྣམ་པ་གསུམ་ནས་སུ་བཟང་འཕགས་མཆོག་ལོ་ཀེ་ཤྭ་རའི་སྤྱན་སྔར་ཟན་བརྟག་ཕུལ་བར་རྭ་སྒྲེང་སྤྲུལ་སྐུ་5བཟང་ཐོན་བྱུང་སྟེ། ཤིང་ཁྱི་ (༡༩༣༤) ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲི་ལ་འཁོད།

ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གང་ཉིད་ལ་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་སྩལ་བའི་ལྷ་མོའི་མོ་དཔེ་དེའི་ཐོག་ནས་ཐུགས་བརྟག་གནང་རྗེས། མགོན་པོ་གང་གི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་གང་དུ་སྐུ་བལྟམས་པ་སོགས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་དོན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་རོགས་སྲིད་བློན་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང༌། བཀའ་བློན་བླ་མ་དགེ་འདུན་ཆོས་དར། བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་སོགས་དང་ལྷན་དུ་བཀའ་གྲོས་གནང་སྟེ། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་སྒོའི་རིམ་པ་དང་པོར། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་མཇལ་བར་ཕེབས་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད།

དེའི་སྔོན་འགྲོར་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་ཐུགས་རྗེ་འཕྲིན་ལས་བསྐུལ་བའི་ཚོགས་སྐོང་དང༌། བསྐང་འཕྲིན་འབུལ་བར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་དཔོན་བྱམས་པ་མཐུ་སྟོབས་དང་གསུང་ཞབས་ཆོག་གྲྭ། དབུ་བཞུགས་སུ་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ། ཞབས་བརྟན་དོ་དམ་པ་རྩེ་དྲུང་སྡིངས་མཁར་ཆོས་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་བཅས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དུ་སྔོན་ཚུད་ཆེད་བརྫོང་བསྐྱངས།

རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕག་ (༡༩༣༥) ཟླ་ ༥ པའི་ནང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་རྭ་སྒྲེང་དང༌། དེ་ནས་འབྲི་གུང་དང་མལ་གུང༌། འོན་བརྒྱུད་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་དང༌། མཁན་དྲུང་དོན་དཔལ་6མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག མཁན་དྲུང་རམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་མཁྱེན། སྣེ་མགྲོན་མཁན་ཆུང་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན། ཤོད་མགྲོན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། ཤོད་གཟིམ་འགག་གཉིས། བཀའ་དྲུང་ལས་ཚབ་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་རྩེ་དྲུང་སྒོ་མང་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་པ་དང༌། ཤོད་དྲུང་མཁར་སྣ་མཁའ་ཁྱབ་བདེ་ཆེན་སོགས་བཅར།

དགོན་པར་ཕེབས་གདོང་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས། ཕྱི་ཉིན་ནས་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སྦུག་གི་མགོན་ཁང་དམ་བཅས་མའི་ནང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་བཀའ་སྲུང་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོའི་སྐུ་བརྙན་ཡེ་ཤེས་དངོས་ཞུགས་ལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་གནང༌། འདུ་ཁང་ནང་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཐོག ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས། དགོན་པའི་འདུས་ཚོགས་བཅས་ནས་ལྷ་མོའི་ཐུགས་རྗེ་འཕྲིན་ལས་བསྐུལ་བའི་བསྐང་འཕྲིན་ཚོགས་འཁོར་གཟབ་རྒྱས་སྨིན་འབུལ་མཛད།

དེ་ནས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དགོན་གྱི་བྱང་ཤར་ཕྱོགས། གཡའ་རི་མཐོན་པོའི་འདབས་གཤོངས་སུ་ཆགས་པའི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་མཚོ་གཟིགས་སུ་ཕེབས། རི་སྟེང་ནས་མཚོ་མཇལ་ཞུ་སའི་ལ་ཁ་དེར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་ལྷན་བཞུགས་ཀྱིས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་གསུམ་རྒྱལ་མོར་འཕྲིན་བསྐུལ་དང་འབྲེལ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་སྐུ་བལྟམས་ཡོད་མེད་དང༌། ཡོད་ཚེ་ས་ཡུལ་གང་དུ་ཡོད་སོགས་ལམ་སྟོན་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་བཞིན་མཚོ་མཇལ་ཞུས་གནང་ལ། ཐོག་མར་མཚོ་མདོག་དཀར་སེར་སྔོ་ལྗང་གི་རླབས་འཕྲེང་དལ་པོ་རིམ་པར་འཕྱོ་བའི་མཚོ་ཞལ་མཇལ།

དེ་མུར་མཚོ་རླབས་འཇགས་ཏེ། མཚོ་དཀྱིལ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་བ་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པ་ལྟ་བུའི་ངོས་ནས་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་ཡིག་འབྲུ་ ཨ་ ཀ་ མ་ དང༌། དེ་མཇུག་དགོན་པ་ཐོག་ས་གསུམ་བརྩེགས་ཀྱི་བར་ཐོག་མདའ་གཡབ་གཡུ་རྩི་ཅན་དང༌། དེའི་ཡང་སྟེང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་ཡོད་པ། དགོན་པ་དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་རི་ཆུང་ཞིག་གི་རི་མཚམས་བར་འགྲོ་ལམ་སྐྱ་ཐལ་ལེར་སྣང་བ་དེའི་ཐད་དུ་ཁང་པ་ཐོག་གཅིག་མ། ཁ་བད་སྔོན་པོ་བྱས་པ་ཞིག་བཅས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་དང༌། ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་གཟིགས་པས། སྐབས་དེ་ག་རང་ལ་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུས་ཁང་པའི་བཟོ་དབྱིབས་དེ་ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་ཁང་བཟོ་འདྲ་བ་འདུག དེ་སྔ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཉིད་ཨ་མདོ་འགུ་ལོག་ཁུལ་དུ་གཏེར་སྟོན་བསོད་རྒྱལ་གྱིས་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་རྟ་མགྲིན་དང༌། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་བླ་རྡོ་གདན་ཞུར་ཕེབས་པ་དེ་སྐབས་ཁང་པ་དེ་འདྲའི་ནང་བཞུགས་མྱོང་བའི་སྐོར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་སྙན་གསོལ་གནང༌། མཚོ་མཇལ་ཇི་བྱུང་རེ་ཞིག་གསང་རྒྱ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད།

ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་མཚོ་གཟིགས་གྲུབ་ནས། ལྷོ་ཁ་སྣེ་གདོང་རྫོང་དང་ཉེ་བའི་ས་གནས་སུ་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཕྱག་བཏབ་པའི་ཁྲ་འབྲུག་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཐོག ཆོས་སྐྱོང་ཚངས་པ་སྤྱན་འདྲེན་གནང་སྟེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་སྐོར་ལུང་ཞུ་འབུལ་གནང་གི་བཀའ་ལུང་དུ། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེར་མཚོ་གཟིགས་ཇི་བྱུང་དེ་ལྟར་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཁྲ་འབྲུག་ནས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་བསམ་ཡས་སུ་གནོད་སྦྱིན་ཙིའུ་དམར་པོར་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ་ལུང་མ་གནང་ཡང༌། ཤར་ཕྱོགས་སུ་མཇལ་དར་འཕང་འབུལ་གྱི་བརྡ་སྟོན་བྱུང༌།

གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོས་ཀྱང་བོད་གཞུང་གི་འཆར་འཕར་སྤྱན་འདྲེན་སྐབས་དང༌། འབྲས་སྤུངས་ལྗོངས་རྒྱུའི་སྤྱན་འདྲེན་སྐབས་སུ། སྐུ་ཕེབས་འཕྲལ་ཐོག་མར་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གུས་འཆམ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་འཕང་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། ལྷག་པར་མེ་བྱི་ (༡༩༣༦) ལོར་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ཉམས་གསོ་གྲུབ་པའི་རབ་གནས་སུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཞབས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་དྲུང་རྩིས་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་བརྒྱ་སྐོར་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། སྤྱན་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་བ་གནས་ཆུང་ལྕོག་གྲྭ་བཅས་བསམ་ཡས་སུ་ཆེད་འབོད་གནང༌། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་ང་འདྲ་མའི་སྤྱན་སྔར་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་ཕྱོགས་དོན་ཚན་ཁག་འཁོད་པའི་ལུང་ཞུ་མཁན་དྲུང་རམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་ཁར། ཆོས་སྐྱོང་གིས་ལུང་ཞུ་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་དགོས་པའི་བརྡ་སྟོན་གནང་བ་ལྟར་ཕུལ་བས། དེ་མ་ཐག་ལུང་ཞུ་དེ་ཆོས་སྐྱོང་རང་གི་ཕྱག་གཉིས་ཀས་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་ཏེ་དབུ་རྨོག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་སྒྲོ་གསེབ་ཏུ་བཅུག་ནས་བཀའ་ལུང་ཕེབས་གསལ།

“ཧྲཱིཿ དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་པདྨ་འབྱུང༌།།

ཡོངས་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ས་ཏྭ་དང༌།།

རྗེ་ཚངས་པ་ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་བཅས།།

སྔོན་བྱོན་གྱི་བླ་མ་སྤྱི་བོས་མཆོད།།

སྔོན་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་རུ།།

ཐུགས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་པའི་རྗེ་བློན་རྣམས།།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ་བཟང་པོ་ཡི།།

རྣམ་དཀར་གྱི་མཛད་པ་འདི་ངོ་མཚར།།

དབྱིངས་དག་པའི་ཆུ་ཤེལ་དབང་པོ་ཡི།།

དབྱིབས་ཆུ་ནང་ཇི་སྙེད་འཆར་གྱུར་ཀྱང༌།།

གངས་ལྗོངས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེའི་འོད་དཀར་ཅན།།

དབང་ཕྱོགས་ལྷུན་པོའི་སྤོ་ལས་མི་ཚེས་སམ།།”7

ཞེས་པའི་ནང་གསེས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་པ་དེས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འབྱོན་རྒྱུ་དཔེ་དང་བཅས་པའི་བཀའ་ལུང་གསལ་བར་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དག་པར་ཤར་བའི་ཆུ་ཤེལ་དབང་པོ་སྟེ། ཟླ་བའི་གཟུགས་དབྱིབས་ཇི་ལྟ་བ་ཞིག་ས་སྟེང་གི་ཆུ་བོ་ཇི་སྙེད་པར་འཆར་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་མགོན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་དང་འབྱོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ནའང༌། བདག་ཅག་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་དང་བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་འོད་དཀར་ཅན་ནམ། ཟླ་བ་དཀར་པོ་དེ་ནི། དབང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷུན་པོའམ། བོད་ཡུལ་ཤར་ཁུལ་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོའི་སྤོ་ལས་མི་ཚེས་པ་ཅི་ཡིན། ངེས་པར་དུ་ཚེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐག་བཅད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལུང་བསྟན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱུང༌།

གཞུང་གནས་ནས་དགའ་བ་གདོང་གནས་སྲུང་ཆེན་པོར་ལུང་ཞུ་འབུལ་གནང་ལའང༌། གྷནྔྷོ་ལ་ནས་བརྩིས་པའི་མངོན་དགའི་ཕྱོགས། ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། འདིར་གྷནྔྷོ་ལ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། མངོན་དགའི་ཕྱོགས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཡིན་གཤིས། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་བརྩིས་པའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་དགོས་གོང་དུ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་ལུང་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་ངེས།

བཀའ་ཤག་ནས་རྫོང་གཞིས་ཁག་ཏུ་ཁྱེའུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་གསར་སྐྱེས་ཡོད་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཁང་དང༌། ཕ་མའི་མིང་སོགས་གནས་ྋསྙན་གསལ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་སྔོན་སྩལ་ལྟར། ཁམས་བྲག་གཡབ་དང༌། བྱང་ནག་ཤོད། དྭགས་སྨད་ཀླུ་ནང་བཅས་ལྷ་སའི་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་ཁྱེའུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་ཡོད་པའི་ྋསྙན་ཞུའང་རིམ་པས་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་བ་བཅས་སོ།།

གཟོད་ནས་ཞི་བ་ཆོས་སྐུའི་དབྱིངས་ཉིད་ལས།།

མི་གཡོ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་རོལ་པ་བརྒྱས།།

འགྲོ་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འདུལ་ཞིང་སྐྱོང་མཛད་པ།།

བློ་ཆེན་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཆོས།།

སྐྱབས་གཅིག་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང༌།།

ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་མཛད་པའི་འོད་རླབས་ཆེ།།

རེ་ཞིག་བསྡུས་ཏེ་བོད་ཁམས་མུན་གླིང་དུ།།

གྱུར་ཀྱང་སྐྱ་རེངས་གསར་པའི་མངོན་རྟགས་ཤར།།

རང་བཞིན་འབྱུང་ཁམས་བརྡ་ཡི་མཚན་མ་དང༌།།

ལྷ་སྲུང་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་གསང་བའི་ལུང༌།།

འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་བླ་མཚོ་གཉན་པོ་ནས།།

དབང་ཕྱོགས་ནོར་འཛིན་གཞི་དེའི་ངོ་མཚར་གསལ།།

ྋརྒྱལ་བའི་ྋརྒྱལ་ཚབ་སྐྱེས་བུའི་ཁྱུ་མཆོག་རྭ་སྒྲེང་འཇམ་དཔལ་མཚན་ཅན་གྱིས།། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་རྣམ་ཐར་ཇི་བཞིན་རླབས་ཆེན་མཛད་ཁུར་ཕྲག་ཏུ་བཞེས།། རྒྱལ་བསྟན་རྒྱལ་བས་སྐྱོང་ལྟར་དར་བའི་ཤར་ཕྱོགས་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེར།། ྋརྒྱལ་མཆོག་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་རང་གཟུགས་དགྱེས་ཞལ་གཟིགས་པའི་མངོན་རྟགས་དགོངས།།

3 སྐབས་དེར་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཉིན་ལྟར་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཏེ་གདུང་སྒྲུབ་ཆོ་ག་དང༌། བདུན་ཕྲག་རེའི་མཚམས་སྐུ་གདུང་གི་སྤུར་ཚྭ་བརྗེ་འབུལ་གནང་སྐབས་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེའི་རླན་གཤེར་རྣམས་ཕལ་ཆེར་སྐམ་ཐག་ཆོད་ནས་སྐུ་ཤ་བྲི་སྟེ་རུས་ཚུགས་ཇེ་གསལ་དུ་སོང་སྟབས། སྐུ་རྒྱབ་ཀྱི་སྨད་ཆའི་སྐུ་ཚིགས་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ནས་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་རའི་སྣང་བརྙན་དབུ་དང༌། ཕྱག་ཞབས་པད་གདན་བཅས་པ་གསལ་ངེས་དཔངས་སུ་སོར་དྲུག་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་རང་བྱོན་འབུར་ཐོན་མོས་གུས་ཀྱི་དཔལ་དུ་ཆེ་ཞེས་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་ཞེས་པའི་ཤོག་ལྡེབས་ ༩ བ ༣ པའི་ནང་འཁོད་འདུག་པ་འདི་ཡང་ཀུན་གྱི་དད་པ་འཕེལ་བའི་གནད་དུ་གྱུར།

4 ཀ་ཤ་དེ་བསྐམས་རྗེས་ཤེལ་སྒྲོམ་ནང་བསྒྲིགས་ཏེ་ཤར་ངོས་ཀ་རིང་བྱང་མ་དེ་གའི་གཞུ་སྟེགས་ཀྱི་མཚམས་དེར་བཀལ་བ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

5 རྭ་སྒྲེང་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པའི་འཁྲུངས་རབས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་བཀོད་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ནང་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མས་རྭ་སྒྲེང་སྤྲུལ་སྐུར་ལྷ་མོའི་མོ་དཔེ་སྩལ་བ་སོགས་མ་འོངས་ལམ་སྟོན་མཛད་སྐོར་ཡང་འཁོད།

6 ཕལ་སྐད་དུ་’དོམ་པོར་’ཞེས་ཟེར་བ་དང༌། རྗེས་སུ་ཡོངས་གྲགས་སུ་’བཀྲ་ཤིས་གླིང་པ’ཞུ་བ་ཡིན།

7 ཕྱི་སྲིད་བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་མཆོག་གིས་གོང་སྐོར་དངོས་མྱོང་གསུངས་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་འཕྲེང་ ༥ པའི་ཤོག་གྲངས་ ༧༣ ནས་ ༧༧ བར་དེར་འཁོད་འདུག

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་བྱའི་མཛད་རིམ་དབུ་བཙུགས་པ་ནས་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་པ།

༡༽ ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཚོ་ཁག་གསུམ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་ས་ཕྱོགས་སོ་སོར་ཐོན་ནས་འོས་སྤྲུལ་སྐོར་ནས་ྋསྙན་ཞུ་ཕུལ་འབྱོར།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་བོད་ས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འཁྲུང་རྒྱུའི་སྐོར་གོང་དུ་ལུང་དང་བརྡ་སྟོན་རིམ་བྱུང་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་ནས་ྋསྙན་ཞུ་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་གསལ་བཞིན་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་ཡུལ་གཙོ་བོ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ།

བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་སའི་བླ་སྤྲུལ་ཁོངས་ནས་དྲག་འདེམ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་བཀའ་བསྡུར་དང་འབྲེལ་འཆར་ཟིན་འགོད་གནང་གིས། དྲུང་རྩིས་བརྒྱུད་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ལ་གནང་སྟེ། འཆར་ཟིན་དེ་སྐོར་ཚོགས་བགྲོས་ལེགས་ཆའི་གྲོས་འདོན་དགོས་གནད་བཀའ་མངགས་མཛད། མཐའ་དོན་ཚོགས་འདུ་བ་ཚོས་བསམ་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་ཟིན་པའི་གྲོས་དོན་རྩ་བཟུང་བཀའ་ཤག་ནས་འཆར་གཞི་བཀོད་དེ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱག་རོགས་སྲིད་བློན་གླང་མདུན་གུང་ལྷན་རྒྱས་ལ་དགོངས་སྐོར་སྙན་འབུལ་གནང༌།

དེ་རྗེས་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མི་འོས་འཆར་དེ་དག་གི་ཁོངས་ནས་ལས་སྐལ་བཟང་བ་སུ་དང་སུ་མཆིས་དང༌། ས་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་བསྐྱོད་དགོས་སྐོར་ལུང་ཞུ་འབུལ་གནང་ལ། ཁམས་ཁུལ་སེར་བྱེས་ཧར་གདོང་ཁང་སེར་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཕྱག་རོགས་རྩེ་མགྲོན་བསྟན་པ་འབྱུང་གནས། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆོས་འཕེལ། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་འབྲི་ཡུལ་བ་བཅས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་མཚན་ཞབས་སེར་བྱེས་ཧར་གདོང་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་ཡེ་ཤེས་སྨོན་ལམ་དང༌། ཕྱག་རོགས་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་8བཅས་དང༌། དྭགས་ཀོང་དང་བྱང་ཁུལ་ཕུར་ལྕོག་བྱམས་མགོན་སྤྲུལ་སྐུ་བྱམས་པ་ཐུབ་བསྟན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ཕྱག་རོགས་སུ་ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་ཐུབ་བསྟན་བྱང་ཆུབ། རྩེ་དྲུང་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ། ཤོད་དྲུང་ཕུན་རབ་པ་བཅས་ལ་ལས་སྐལ་བཟང་བའི་བཀའ་ལུང་གསལ་པོ་བྱུང་བ་དེ་དོན་བསྐོ་གཞག་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ།

གོང་གསལ་མི་འགྲོ་གཏན་འཁེལ་ཚོ་ཁག་གསུམ་པོ་འཐོན་མཇལ་ཞུ་སྐབས། ཚང་མ་གྲལ་འཁོད་ཐོག་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དེ་འཕྲལ་སྣེ་མགྲོན་གྱིས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་བྱེད་དུ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་ཁག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཐམ་བཀའ་ཡིག་སོགས་ཁུངས་སོ་སོར་ཕུལ། དེ་མཇུག་རྩེ་ཕྱག་ནས་རྟེན་ཆས་ཁག་དང༌། གནང་ཆ་ཁག་ཁུངས་སོ་སོར་རྩིས་ཕུལ། དེ་ནས་མི་རིང་བར་ཚོ་ཁག་དེ་དག་ས་ཁུལ་སོ་སོར་རིམ་ཐོན་ལས་ཁུར་བླངས།

ཁམས་བྲག་གཡབ་ཡུལ་སྡེ་ཁྱོན་ལ་དཔོན་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་ག་ཟི་ཡུལ་ཐུ་ཚང་གི་ཕ་དཀོན་རྒྱན་དང༌། མ་མཚོ་རྒྱལ་སྒྲོལ་མར་བུ་མཚན་ལྟས་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་ཡིན་པ་གྲགས་ཁྱབ་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། དྭགས་སྨད་ཀླུ་ལྕང་གོག་ཅེས་པའི་ཞིང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕ་དབང་འདུས་དང༌། མ་སྐལ་བཟང་སྒྲོལ་མར་ཡང་བུ་མཚན་ལྟས་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང༌། སེར་བྱེས་ཁང་སེར་སྤྲུལ་སྐུས་ཁམས་དང༌། ཕུར་ལྕོག་བྱམས་མགོན་སྤྲུལ་སྐུས་དྭགས་པོར་ཁྱེའུ་སོ་སོར་བརྟག་ཞིབ་གནང་ཐོག ཕ་མ་སོགས་ལ་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གཟབ་ནན་དང་འབྲེལ་བའི་གཅེས་སྐྱོང་དགོས་སྐོར་བཀའ་མངགས་གནང་ཞིང༌། ནགས་ཤོད་ཀྱི་ཁྱེའུ་དེར་བརྟག་དཔྱད་སྐབས་དམིགས་བསལ་མཚན་ལྟས་བཟང་བའི་ངོ་ཆ་འཕྲོད་པ་བྱུང་མི་འདུག

ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུས་ཨ་མདོ་ཁུལ་ཁྱེའུ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་འཁྲུངས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་མཚོ་གཟིགས་དང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་གི་བཀའ་ལུང་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་རྟགས་མཚན་གསལ་བར་མངོན་པའི་སྐོར་གསང་བའི་ཏར་སྙན་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང༌།

བཀའ་ཤག་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་ཇི་ཡོད་ལྷ་ལྡན་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚང་འཛོམས་ཐོག་བརྟག་དཔྱད་ངོས་འཛིན་གནང་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཆེད་དུ་རྩེ་མགྲོན་ཐོན་པ་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ་དང༌། རྩིས་པ་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གཉིས་ལ་ལྷོ་ཁ་སྨིན་གྲོལ་གླིང་གི་གདུང་སྲས་དེ་ཡང་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་སྒྲིབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་དགོན་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་དགོས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བླངས་ཏེ་ཐོན་ཆོག་ཨང་གསར་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་བ་དང༌།དུས་དེར་ལྷ་ས་ཁུལ་དུ་དྭགས་པོ་གླང་མདུན་ལའང་མཚན་ལྟས་བཟང་བའི་ཁྱེའུ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་བཅས་འོས་སྤྲུལ་ཇི་ཡོད་འཛོམས་མཚམས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་དགོས་སོགས་ཀྱི་གླེང་སློང་བྱུང༌། དེ་འདྲས་རྐྱེན་པས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་མཛད་དཀའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ལུགས་སོགས་གླེང་གྲགས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་སྣང༌།

༢༽ ཨ་མདོ་ཁུལ་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཆེད་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གནས་འབྲེལ་ཞུས་པ།

འདིར་ནི་སྔོན་ལ་ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཚོ་ཁག་གི་ཞུ་བྱའི་རིམ་པ་གསལ་ཙམ་འགོད་དགོས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ནས། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་ཞུས་བར་གྱི་བྱ་བ་འགངས་ཆེ་མཐའ་འཁྱོལ་འགན་ཁུར་ཞུ་མཁན་ཚོ་ཁག་ཁོངས་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་གཙོ་བོ་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་ ‘ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐོག་མར་རྩད་དཔྱོད་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུ་ཇི་ལྟར་ཞུས་སྐོར་རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བརྩམས་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ས་སྤྲེལ་ (༡༩༦༨) ལོར་དཔར་ཐོན་དེབ་ཆུང་དེ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གཅུང་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་སྐབས་དེར་ཞབས་ཕྱིར་བཅར་བ་ཁོང་གིས་དངོས་མྱོང་གསལ་པོར་གསུངས་པ་སྒྲ་འཛིན་འཁོར་ཐག་ནང་བཅུག་པ་དང༌། དྲན་ཐོ་ཁག་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་འགོད་པར་བྱ་བ་ཡིན།

གོང་དུ་ཚོ་ཁག་གསུམ་པོ་ཐོན་མཇལ་སར་ཁུངས་སོ་སོར་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་རྩིས་སྤྲོད་གནང་བའི་སྐབས་སུ། ཨ་མདོ་ཁུལ་ཐོན་མཁན་ཚོ་ཁག་ལ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གཅིག་དང༌། ཕྱག་འཕྲེང་སེར་པོ་གཅིག ནག་པོ་གཅིག གསོལ་གཟིམ་དང་ཞབས་ཞུ་བར་འབོད་བརྡ་གནང་བྱེད་བ་སོའི་རྔ་ཆུང་ཡུ་ལྡན་གཅིག་དང༌། སྦའི་ཕྱག་འཁར་གཅིག དེ་དག་སོ་སོར་འདྲ་རེ་བཅས་དང༌། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་དགུ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་སྐྱེ་རྒུ་མདོར་བཞུགས་མུས་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ྋརྒྱལ་ཐམ་བཀའ་ཡིག་རྟེན་བཅས་དང༌། སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་བླ་སྤྱིས་མཚོན་པའི་ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་བླ་མ་དང་ཡུལ་དཔོན་ཆེ་ཁག ཟི་ལིང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བཅས་སོ་སོར་གནང་རྒྱུའི་ྋརྒྱལ་ཐམ་བཀའ་ཡིག་གནང་སྐྱེས་སྦྲགས་མ་རེ། བསམ་ཡས་ཆོས་སྐྱོང་ཙིའུ་དམར་པོས་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཚོ་ཁག་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཕུལ་བའི་ཆོས་སྐྱོང་རང་གི་ཐུགས་གསལ་མེ་ལོང་ཞིག་བཅས་རྩིས་སྤྲོད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་མཆོག་གིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་རྐྱང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས་དགོས་བཀའ་བྱུང་བ་ལྟར་བཅར་གནང་ལ་གསུང་མཆིད་ལྷུག་འཕྲོས་ཐོག ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་མཚོ་གཟིགས་ཇི་བྱུང་ཞིབ་གསལ་འཁོད་པའི་གསང་བའི་ཕྱག་ཐོ་འདྲ་ཡ་ཞིག་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་གནང་མཛད།

ཚོ་ཁག་འདི་མེ་བྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ (༡༩༣༦/༡༠/༢༠) སྔ་ཆར་འཐོན་རྒྱུའི་སྔ་ནུབ་དེར། ལྷ་ས་ཁུལ་དུ་སྔར་ན་མ་གྲགས་པའི་ཁ་བ་ཆེན་པོ་བབ་པས། ཕྱི་ཉིན་ཐོན་སྟབས་འགྲིག་མིན་སོམ་ཉིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་སང་ཉིན་ཞོགས་པ་ནས་ནམ་མཁའ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ལ། ཉི་འོད་དྲོ་བས་དགུན་སྟོད་ཀྱི་གྲང་ངར་ཡང་ཆག་སྟེ། བགྲོད་ལམ་བདེ་བ་ཞིག་བྱུང་བར། ལྷ་ས་བ་ཚོས་བྱ་བ་ལམ་ལྷོངས་འབྱུང་རྒྱུའི་དགེ་མཚན་ཡིན་པར་གླེང༌།

དེ་ལྟའི་ཞོགས་པ་སྔ་བར་ཁེ་སྨད་སྲས་སོགས་ལས་བྱ་ཚོ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་མཇལ་ཞུས་རྗེས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་གནས་རྡོ་རིང་གཟིམ་ཤག་ཏུ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་དེ་ནས་ངོ་ལས་གཡོག་འཁོར་དང་བཅས་རྟ་གྲལ་བསྒྲིགས་ཏེ་ཐོན། རྡོ་རིང་གཟིམ་ཤག་དེ་ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཞུང་བར་སྐོར་ནང་དུ་ཡོད་སྟབས། ཁྲོམ་པ་བ་སོགས་མི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་སྐྱེལ་མ་ཞུ་མཁན་མང་པོས་དགའ་སྤྲོ་འཛུམ་དམུལ་ངང་ནས་ལྟ་བ་དང༌། ངོ་གཡོག་ཚང་མར་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་མཇལ་བའི་བཀྲ་ཤིས་མཇལ་དར་བསྒྲོན་ཏེ། ཕེབས་ལམ་བདེ་བར་ཤོག སྐུ་ཁམས་བཟང་བར་ཤོག སྐུ་དོན་འགྲུབ་པར་ཤོག ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང༌། ལམ་རྟགས་ཀྱང་བཟང་བ་སོགས་ཀྱིས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་ངོ་ལས་ཚང་མ་རྟ་ཐོག་ཏུའང་དགའ་མགུ་གདེངས་ཐོབ་ཀྱི་གསུང་གླེང་འཁྲོལ་བཞིན་ལྷ་སའི་ཤར་ཁུལ་འབྲོམ་ཐོད་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འབྱོར།

འབྲོམ་ཐོད་དུ་བཅའ་ཞག་གིས་འཕན་པོ་བརྒྱུད་བྱང་ནག་ཆུར་འབྱོར་ཏེ་ཉིན་བཅུའི་རིང་རྟ་ཁལ་དང་ཉེར་མཁོའི་གོ་སྒྲིག་སོགས་སུ་འགོར། དེ་ནས་སོག་ཙནྡན་དགོན་དང༌། ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་བརྒྱུད་ཁམས་རི་བོ་ཆེར་འབྱོར་ཞིང༌། འགྲུལ་བཞུད་དེའི་རིང་ལ་ཁ་བ་བབ་ཆེ་བས་ངལ་དུབ་དང་བཅས་ངོ་ལས་རྣམས་རི་བོ་ཆེ་དགོན་དུ་བཅའ་ཞག་ཐོག སྐྱེ་རྒུ་མདོར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གང་ཅིའི་བཀའ་སློབ་ཞུ་ཆེད་མཇལ་དགོས་སྐོར་གནས་འབུལ་ཞུ་བར་བང་མི་ཆེད་དུ་གཉེར། ས་གནས་དེ་གར་ཟླ་གཅིག་ཙམ་བསྒུགས་རྗེས་བང་མི་ཕྱིར་འབྱོར་གདོང་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་གསལ་ཕྱག་བྲིས་སོན། དེ་འཕྲལ་ངོ་ལས་ཚང་མ་རི་བོ་ཆེ་ནས་ཐོན་ཏེ་ཤོར་མདའ་དང༌། ནང་ཆེན་བརྒྱུད་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྐྱེ་རྒུ་མདོར་འབྱོར། པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་པར་ཞུས།

༣༽ ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བ་དང༌། དེ་ནས་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཐོན་འབྱོར།

མེ་གླང་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་ (༡༩༣༧/༠༢/༡༢) གི་ཞོགས་པ་སྔ་བར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་བཞུགས་མཚེར་དུ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་ཚེས་གཏོར་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་རྗེས། ལས་བྱ་ངོ་གཡོག་ཚང་མས་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་སྙན་ཤལ་དང༌། རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བ་སོགས་ལོ་གསར་གྱི་དགའ་སྟོན་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱད།

ལོ་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་སྔ་དྲོ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་མཆོག་གིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་ངོ་ལས་གཡོག་འཁོར་བཅས་པ་མགྲོན་གྱི་གཙོ་བོར་གདན་འདྲེན་གནང་བ་ལྟར་བཅར། ཀུན་གཟིགས་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་འཕྲིན་དང༌། རྟེན་ཆས་རྣམས་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་ཀྱིས་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་མོལ་མཛད་མཚམས་སུ་ཚང་མས་ཕྱག་བཅས་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ་གྲལ་འཁོད་ལ་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་སོགས་རིམ་པར་བསྟར།

བཞུགས་གྲལ་གྲོལ་ནས་ངོ་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་གཟིགས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་ཞུ་གནང་སྐབས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་9ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ཅིག་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་ལ་བརྟེན། བར་དེར་ངོས་རང་སྐུ་འབུམ་དུ་སྡོད་རིང་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྩད་དཔྱོད་བྱས་པར་ཁྱེའུ་རྟགས་མཚན་བཟང་བ་གསུམ་བྱུང་ཞེས་སོགས་གནས་ལུགས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཐོ་ཤོག་ལྷེ་ཞིག་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་བ་གནང༌།

ལོ་གསར་ཚེས་གསུམ་སྔ་དྲོ་ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེས་མགྲོན་གཉེར་ཆེད་གཏོང་བསྐྱངས་གདོང་ཁྱེད་རྣམ་པ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་བར་ཆེད་མངགས་ཕེབས་པ་ཡིན་སྟབས། འོས་སྤྲུལ་ཐད་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་མཚན་ཐོ་ཕུལ་བ་དེ་དག་ཙམ་མིན་པར། ད་དུང་ཉེ་རྒྱང་གང་སར་རྩད་དཔྱོད་ཞིབ་ཚགས་གནང་དགོས་པ་དང༌། བླ་བྲང་ནས་རྒྱུས་མངའ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་བར་ཚེ་མཆོག་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དངུལ་ཆུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོག སྣེ་ཤན་དུ་ལས་ཚན་བཀྲ་ཤིས་སྡིངས་པ་བསྐོ་གཞག་གནང་ཡོད། འགེལ་ཁལ་ལྡང་མིན་གྱི་ཐད་མི་རིང་བར་དོས་འཁུར་རྔ་མོང་འབྱོར་རྒྱུ་དེ་དག་ཕྱིར་ལོག་དང་སྟབས་མཚུངས་ཀྱིས་འགྲིག་རྒྱུ་དང༌། གཞན་དག་གསུང་འོས་ཅི་མཆིས་སྣེ་ཤན་ལ་གསུངས་ན་འགྲིགས་ཞེས་བཀའ་མངགས་ཕེབས།

དེ་ནས་ངོ་ལས་རྣམས་གང་མགྱོགས་སྐུ་འབུམ་དུ་འཐོན་རྒྱུར་བློ་འཚབ་ཆེ་རུང༌། ཁ་བ་འབབ་ཞོད་ཆེ་བས་རྔ་མོང་དུས་ཐོག་མ་འབྱོར་བར་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་ངང་སྒུག་གནང༌། དེའི་རིང་དེར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་སྒེར་སོ་སོ་ནས་དུས་དུས་སུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཞིང༌། ཉིན་ཞིག་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་མཉམ་བཅར་སྐབས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་གསལ། སྔོན་དུ་འོས་སྤྲུལ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཐོ་ཕུལ་བ་དེ་ཁོངས་སྐུ་འབུམ་རློན་པ་ལོ་ཡེར་10གྱི་ཚ་བོ་དེ་ནི། ང་སྐུ་འབུམ་དུ་སྡོད་སྐབས་མཇལ་དམངས་ཁྲོད་ནས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་ངའི་འཕྲེང་བ་ནས་འཇུས་སོང་ཟེར་བ་དེ་རེད། སྐབས་དེར་ཕྲུ་གུ་དེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མིན་ནམ་ཟེར་བའི་གྲགས་པ་ཆེ་ཙམ་བྱུང་སོང༌། ཡིན་ནའང་ཕྲུ་གུ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་ནས་ང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མིན། སྐུ་འབུམ་ཉེ་ཁུལ་ལྟག་མཚེར་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱེའུ་དེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཡིན་པར་དོགས་གནད་ཆེ་ཤོས་བྱུང༌། གསང་རྒྱ་ངེས་པར་གནང་དགོས། རློན་པ་ལོ་ཡེར་གྱི་ཚ་བོ་དེ་ལའང་བརྟག་དཔྱད་གནང་དགོས་ཞེས་སོགས་གསུངས་འདུག

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་གིས་ཀྱང་གོང་དུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཇི་གསུངས་དེ་རང་མཁན་པོ་དམ་པ་11དེས་ང་ལ་གསུངས་བྱུང་ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་བསྐྱར་གསལ་གསུང་འཕྲོས་ཐོས་པའི་སྐལ་བཟང་ཐོབ།

ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ཤར་ལ་རྔ་མོང་རྣམས་འབྱོར་ནས། གཡོག་རིགས་འགའ་ཤས་རྟེན་ཆས་དོ་པོ་ཇི་ཡོད་རྔ་མོང་ལ་བཀལ་ཏེ་ཉིན་ཤས་སྔོན་དུ་བཏང༌། དེ་རྗེས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་རོགས་སུ་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་པ་ཚེ་མཆོག་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། གང་ཅིའི་ཐུགས་རྒྱུས་ཆེ་བ་དངུལ་ཆུ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་དང་མཉམ་དུ་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་ནས་ཐོན།

ར་ཉག་དགོན་དང༌། ལབ་དགོན་བརྒྱུད་སྟོང་འཁོར་མཁར་དུ་འབྱོར་ཉེར། ཟི་ལིང་སྒར་དཔོན་ཚེ་སྨོན་གླིང་གི་ལྡེ་འཆང་སོགས་བོད་པ་ཚོང་རིགས་རྟ་པ་བཅོ་ལྔ་སྐོར་གྱིས་བསུ་བ་དང་བཅས་མཁར་དེར་བཅའ་ཞག་གཅིག་དང༌། ཕྱི་ཉིན་ཐོན་ཏེ་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱི་བརྒྱད་ཀྱིས་གཙོས་པའི་སྒར་པ་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་གྱི་བསུ་བ་རྟ་པ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་གིས་སྣེ་འཁྲིད་ནས། ཆུ་ནག་སྤང་ཁར་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱིའི་ཐབ་བསུ་ཡོད་སར་འབྱོར། དེར་ལྡིང་གུར་ཆེན་མོའི་ནང་གྲལ་འཁོད་ལ་བླ་སྤྱི་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། མཇལ་དར་བསྒྲོན། དེ་འཕྲལ་ཕེབས་བསུ་བ་རྟ་པ་མང་པོ་དེ་རྣམས་དང་མཉམ་ཐོན་གྱིས་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དགོན་དུ་འབྱོར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས། ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་སྐུ་འབུམ་ཨ་དཀར་སྒར་པ་དང༌། རྩེ་དྲུང་གཉིས་ཨ་ཀྱཱ་སྒར་པར་གནས་ཚང་འཁོད།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་རྗེས་སུ་གསུང་མོལ་དུ། སྐུ་འབུམ་དུ་འབྱོར་བའི་ཉིན་དེར། དགོན་པ་ཐོག་མར་མཇལ་སྐབས། ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་མཚོ་མཇལ་བྱུང་བ་དེ་རང་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་གནས་འཁོད་དང་དུས་མཉམ་དུ། དེ་སྔ་ཆུ་བྱ་ལོར་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མས་ང་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་བའི་ཞོར་འཕྲོས་སུ། “ཁྱེད་རང་རྗེས་སུ་སྐུ་འབུམ་ལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན། གནས་ཚང་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་བཞུགས་ན་ཡག་པོ་ཡོད། ང་ཡང་དེ་སྔ་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་བསྡད་པ་ཡིན།” ཞེས་ཐེངས་གཉིས་བཀའ་གནང་མྱོང་བ་ལྷང་ངེར་དྲན་ཏེ། དེ་ནི་མ་འོངས་ལམ་སྟོན་གསལ་བར་གནང་འདུག་བསམ་པ་དང༌། སེམས་གཏིང་དུ་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་མགོན་པོ་གང་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ངལ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་ངེས་འདུག་བསམ་པའི་དགའ་ཚོར་ཚད་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་ནས། དེའི་ནུབ་མོ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་གཏང་རག་འཕྲིན་བཅོལ་འཕར་མ་གཟབ་ནན་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་དངོས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མ་ཉིད་ལ་གསོལ་འདེབས་དྲག་པོ་བསྐྱར་ནན་ཞུས་པ་ཡིན་ཞེས་ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ཁོང་ཚོར་གསུངས་འདུག

༤༽ ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་བྱ་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་འགོ་འཛུགས།

མེ་གླང་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༡ (༡༩༣༧/༠༥/༢༠) སྔ་དྲོ་ངོ་ལས་རྣམས་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་མཆོད་མཇལ་དང༌། སྐོར་བར་ཕེབས་བསྐྱོད་ཀྱིས་དེ་སྐབས་ཚང་མས་དགོན་པའི་ཕྱི་ནང་ཆགས་སྟངས་ལ་དོ་སྣང་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་ལ་དད་ཞེན་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་བླ་གྲྭ་སོགས་ནས་ཡུལ་བབས་རྒྱུས་མངའི་གནས་ཚུལ་འཐོབ་ཐབས་ཀྱིས་མཚོན་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་བྱ་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་ཁག་དེ་ཉིན་རང་ནས་འགོ་འཛུགས་ཞུས།

དེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་དབར་ལ་དམག་འཁྲུག་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ནན་ཅིང་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་གིས་ཟི་ལིང་ཁུལ་གྱི་དམག་སྤྱི་རྒྱ་ཁ་ཆེ་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཟི་ལིང་མངའ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྲུའུ་ཞི་ཞེས་འབོད་པའི་གོ་གནས་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བསྐོས་ཏེ་གང་སར་དབང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་བཀའ་བརྩི་དྭང་ལེན་ཞུ་དང་མི་ཞུ་ཅི་རིགས་ཀྱི་གཡོ་ཐབས་དྲག་ཤུགས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཟི་ལིང་ཁུལ་ཙམ་མིན་པར། སྐུ་འབུམ་སོགས་མཚོ་སྔོན་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ལའང་དབང་སྒྱུར་བྱེད་བཞིན་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་མ་བསྟུན་ཐབས་མེད་ཡིན་པའི་སྐོར་ས་གནས་འབྲེལ་ཡོད་ནས་ནང་མའི་རྒྱུས་སྟོན་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་སྔོན་ལ་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་ངོ་གཏུགས་ཐོག དེ་ནས་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱི་སོགས་གཞན་དག་ལ་དངོས་སུ་འབྲེལ་མཐུད་གནང་རྒྱུར་ནང་གཏན་འཁེལ།

ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་ངོ་ལས་གཡོག་རིགས་དང༌། ཡུལ་བབས་རྒྱུས་སྟོན་ཞུ་མི་བཅས་སྐུ་འབུམ་ནས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐྱོད་གནང༌། པཎ་ཆེན་དོན་བྱེད་ལས་ཁང་དུ་སྔོན་ནས་གོ་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ཐོག དོན་བྱེད་ལས་ཁང་དེའི་འགན་འཛིན་ཨ་མདོ་བ་ཨ་ཁུ་བརྩོན་འགྲུས་ཟེར་བ། ཟི་ལིང་ཁུལ་གང་ཅིའི་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བ་དེའི་རྒྱུས་བབས་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་གང་མྱུར་ངོ་མཇལ་ཡོང་ཐབས་འབྲེལ་མཐུད་གནང༌།

ཉིན་གསུམ་བཞིའི་རྗེས་སུ་གནངས་ཉིན་མཇལ་དུས་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པའི་ལན་གསལ་བྱུང༌། དེ་དོན་ངོ་ལས་རྣམས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ལས་ཁང་ཡཱ་མོན་ཟེར་བ་དེར་ཕེབས། སྣེ་ལེན་ཁང་ནང་འབྱོར་ཙམ་ཞིག་ལ། ཐག་རིང་ནས་དྲིལ་བརྡ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཏང་བ་ཐོས། དེ་མ་ཐག་ཁང་ཆེན་དེའི་ནང་གི་སྣེ་ལེན་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པའི་རྒྱ་མི་ཚང་མ་བྲེལ་འཚབ་ངང་ནས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ། དེར་ཡུད་ཙམ་རིང་བོད་པ་ཁེ་གཙང་ལུས་པར་རྒྱུས་རོགས་ཚོང་པ་ཞིག་གིས་རི་པིན་ (ཉི་ཧོང་) གྱི་གནམ་གྲུ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་བཤད།

ངང་ཙམ་ནས་རྒྱ་མི་དེ་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་གིས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་བ་དེ་མུར་སླེབས། དེ་འཕྲལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ཁ་བཏགས་ཨ་ཤེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཐམ་བཀའ་ཡིག་འབུལ་གནང་རྗེས་ཚང་མ་སྟེགས་སྟན་དུ་འཁོད། རྟེན་ཆས་རྣམས་མདུན་དུ་བསྒྲིགས། རྒྱ་མི་ཚོས་རྒྱ་ཇ་ཆིང་ཁྲཱ་དང༌། ཤིང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་འདྲེན་བྱས་པའི་མཚམས་སུ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ད་རེས་འདི་ཁུལ་ཕེབས་དོན་ཇི་ཡིན་དང༌། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཕན་གྲོགས་གནང་དགོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསུང་འཕྲོས་གནང་བ་སྐད་སྒྱུར་གྱིས་མཱ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུས། ཁོང་པས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལམ་བགྲོད་བདེ་བར་ཕེབས་ཐུབ་པ་ཡག་པོ་བྱུང་ཞེས་སོགས་འཚམས་འདྲིའི་གླེང་མོལ་བྱས། དེ་མཇུག་ཁྱེད་ཚོའི་ལས་དོན་སྐོར་གསུང་འོས་ཇི་ཡོད་ཁྲིན་རྨིའི་ཧྲུའུ་ཀྲང་ (དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་ཁྲིན་) བརྒྱུད་གསུངས་ན་འགྲིགས་ལུགས་འཕྲོས་མོལ་དང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བཅས་དེ་ཉིན་ཐོག་མའི་འབྲེལ་བ་ལེགས་ལྷོངས་བྱུང༌།

དེའི་སང་ཉིན་དེར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་དང༌། ཐིང་ཀྲང་ཞེས་འབོད་པའི་རྒྱ་དཔོན་བཞི་སོགས་སོ་སོར་འཚམས་འདྲིའི་དངོས་སྐྱེས་དང་བཅས་ཐུག་འཕྲད་གནང་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་ལྷུག་འཕྲོས་བྱུང༌། དེ་ནས་ངོ་ལས་རྣམས་བློ་བདེའི་ངང་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས། ཕྱི་ཉིན་ནས་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་བླ་སྤྱི་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ཁག་ལ་བཀའ་ཡིག་དང༌། རྟེན་ཆས་གནང་སྐྱེས་ཁུངས་སྩོལ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཆ་འཕྲོས་མོལ་གོ་བསྡུར་དགོས་པ་རིམ་པས་གནང༌།

༥༽ ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་དངོས་སུ་ཞུ་བའི་ཐབས་བྱུས།

ཐོག་མར་ངོ་ལས་བཞི་པོ་ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་ལུང་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཏུ་ཕྱོགས་བགོས་ཀྱིས་ཕེབས་བསྐྱོད་འོས་སྤྲུལ་འཚོལ་ཞིབ་ཞུ་ཐབས་ཇི་དགེ་ནང་བསྡུར་གནང་མཐར། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་ལྟར། སྔོན་སྩལ་ཤོག་ལྷེ་ནང་གསལ་གྱི་ཁྱེའུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་མ་ཡིན་པའི་ད་དུང་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་གཞན་དག་ཡོད་མེད་རྩད་ཞིབ་ཞུ་དགོས་སུ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་བྱ་ཁྱུང་དང༌། ར་ཁོག སྐུ་འབུམ་ཚོ་དྲུག་ཁུལ་བཅས་སུ་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་མདའ་བཞི་དང༌། འཁྱམ་རུ། རྐང་ཚ་ཁུལ་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་དང༌། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གཉིས་དཔའ་རིས་མཆོད་རྟེན་ཐང་དང༌། ཞྭ་དམར། སྟག་ལུང༌། རབ་རྒྱས་བཅས་པའི་ལུང་ཚན་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། རྒྱུས་ཅན་རོགས་ཟླ་དང་སྦྲགས་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ཡུལ་སྡེ་སོ་སོར་ཐོན་ཏེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་དངོས་སུ་ཞུ་བའི་ཐབས་བྱུས་འགོ་བཙུགས།

འོས་སྤྲུལ་འཚོལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་འགོར་ཡུན་ཟླ་བ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་སོང་རྗེས་ངོ་ལས་རྣམས་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིར་འཁོར། ཁེ་སྨད་སྲས་བསྐྱོད་ཡུལ་དུ་ཕྲུ་གུ་རེ་ཟུང་གི་ཕ་མས་རྨི་ལྟས་བཟང་པོ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། སྦྲ་ཁྱིམ་ལ་འཇའ་ཟུག་ཚུལ་བཤད་པ་ཙམ་ལས། ཁྱེའུ་སོ་སོའི་ངོས་ནས་རྣམ་པ་གང་ཡང་མ་ཐོན་པ་དང༌། གཞན་ཁག་གཉིས་ནས་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་སུ་བརྟག་དཔྱད་འོས་པའི་ཁྱེའུ་བཅུ་གཉིས་བྱུང༌།

པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཤོག་ལྷེ་གནང་གསལ་ཁྱེའུ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་ནས་གྲོ་ཚང་ནང་སོའམ། རྡི་ཚ་ནང་སོའི་ཁྱེའུ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་ཞིབ་པ་རྣམས་སྐུ་འབུམ་དུ་མ་འབྱོར་གོང་ནས་གཤེགས་ཟིན་པ་དང༌། ཀུན་གཟིགས་རིན་པོ་ཆེས་ “ཁྱེའུ་དེ་ངོ་མཚར་ཆེ་བར་སྣང་” ཞེས་ཕྱག་བསྟར་མཆན་འགོད་གནང་བའི་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་དེ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་འཕྲེང་ནས་འཇུ་མཁན་ཁྱེའུ། སྐུ་འབུམ་རློན་པ་ལོ་ཡེར་གྱི་ཚ་བོ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ལ་ནང་དོན་དཔྱད་ཞིབ་ཞུ་རྒྱུར་གྲོས་ཐག་ཆོད།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་ལྟག་མཚེར་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་ངེས། དེ་ཡང་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་གཡོག་པོའི་ཚུལ་མཛད་དེ་ན་བཟའ་པགས་ཚག་གླ་ལྤགས་ཀྱི་རྒྱབ་ཤ་ཅན་ཁ་གསར་ཞིག་བཞེས། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་དཔོན་པོའི་ཚུལ་བྱས་ཏེ་གོས་སྤུ་མ་རྫ་མདོག་རྟགས་བརྒྱད་རིས་ལྡན་གྱི་ཚད་ཕྱུ་མ་གསར་པ་ནང་དུ་ལུག་ཚར་སྦྱར་བ་ཞིག་གྱོན། རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་ཀེའུ་ཚང་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་དང༌། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གཅུང་པོ་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རྒྱུས་རོགས་ཞུ་མཁན་དེ་སྔོན་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་སྡོད་མྱོང་བ་དབུས་སྐད་ལེགས་ཤེས་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྲན་ཁྲོན་སྐལ་བཟང་ཟེར་བ་བཅས་ཟླ་༡༡ པའི་ཡར་ཚེས་བཟང་བ་དང་བསྟུན་ནས་ཞོགས་པ་ནམ་གསལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གསང་སྟབས་ཀྱིས་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྟག་མཚེར་དུ་ཐོན།

ཁོང་ཚོ་ཉིན་དགུང་མ་ཟིན་ཙམ་ལ་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འབྱོར་ཉེར། སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་གིས་རང་ལ་རྒྱུས་ཡོད་ལྟག་མཚེར་གཟིམ་ཁང་གི་རྒྱབ་ཕྱོགས་མགྱོགས་ལམ་བརྒྱུད་སྔོན་ཙམ་དུ་བསྐྱོད་དེ། ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གཟིམ་ཁང་དུ་ཡུམ་དང་མཇལ་ནས་ “ང་ཚོ་དཔོན་གཡོག་ལྔ་ཡོད། ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་དུ་གནས་མཇལ་ཞུས་ནས་སྐུ་འབུམ་དུ་ལོག་མཁན་ཡིན། དོ་ནུབ་གནས་ཚང་ཞིག་གཡར་རོགས་” ཞུས། དེ་མུས་སུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རྣམ་པ་འབྱོར། ཡུམ་གྱིས་ཐོག་མར་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གི་གྱོན་ཆས་དང༌། དཔོན་ཉམས་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་སྟེ་གུས་ཞབས་ངང་ནས་གཟིམ་ཆུང་ནང་གདན་དྲངས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཚོ་ཐབ་ཚང་ནང་དུ་མགྲོན་བསུ་གནང༌།

དེ་སྐབས་ཡུམ་དང༌། དགུང་གྲངས་གཉིས་ལྷག་ཙམ་དུ་སོན་པའི་ཆུང་སྲིད་སྐུ་རྐྱང་བཞུགས་ཡོད་ཅིང༌། ཡུམ་གྱིས་ཨ་མདོའི་འོ་ཇ་གསར་དུ་བཟོ་གནང་གི་སྐབས་དེར། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཐབ་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་བཞེངས་བཞུགས་པ་ནས་ཁོང་ཚོར་ཡང་ཡང་གཟིགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་འཛུམ་ཞལ་ཕྱོགས་ཏེ་ཡུན་རིང་ཙམ་གཟིགས་བཞིན་བཞུགས། ཡུམ་གྱིས་སྔོན་ལ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་དང༌། དེ་ནས་ཐབ་ཚང་ནང་ཁོང་ཚོར་འོ་ཇ་འདྲེན་པ་གནང༌།

དེའི་མཚམས་སུ་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འགྲམ་དུ་ཕེབས་ནས། དགྱེས་ཚོར་དང་བཅས་ཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་མགུལ་དུ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱག་འཕྲེང་ཞིག་བཞེས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཆང་ནས་ “མ་ཎི་ མ་ཎི་”གསུངས། དེ་མུར་ “འདི་ང་ལ་དགོས་”གསུངས་ཤིང༌། དེར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ “ང་སུ་ཡིན་ངོ་ཤེས་ན་སྤྲད་ཆོག་” ཞུས་གནང་ལ། ཆུང་སྲིད་མཆོག་གིས་ “སེ་རའི་ཨ་ཀ་”12ཞེས་གསུངས།

ཡང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་དང༌། གསོལ་དཔོན་ཀེའུ་ཚང་དགེ་སློང་ཚུལ་རྒྱལ་ཁོང་གཉིས་སུ་རེད་ཅེས་ཞུས་གནང་ལའང་ “སེ་རའི་ཨ་ཀ སེ་རའི་ཨ་ཀ་” ཞེས་གསུངས། ཁོང་གཉིས་ཀར་ ‘སེ་རའི་ཨ་ཀ་’ ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་ཁོང་རང་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་བྱས་པ་མངོན་མཁྱེན་བྱུང་བར་གླེང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་མཐིལ་ལ་གཟིགས་བཞིན་སྐུ་རྩེད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ངང་ནས་ “གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་པ་དེ་སུ་རེད་” ཞུས་གནང་ལ་ “བློ་བཟང” ཞེས་ཐོལ་བྱུང་དུ་གསུངས་པས། རིན་པོ་ཆེས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱན་ཟུང་ཆུ་ཞག་གིས་གང་བཞིན་ཕྱག་འཕྲེང་དེ་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་མགུལ་དུ་སྒྲོན་པ་གནང༌། ཆུང་སྲིད་མཆོག་གིས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པའི་ངང་ནས་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱག་འཕྲེང་རིང་པོ་དེ་འཇུ་གནང་གིས་སླར་ཡང་ “མ་ཎི་ མ་ཎི་” གསུངས།

དེའི་སྐབས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་གཏིང་དུ་བསམ་དོན་འགྲུབ་པར་ངེས་སོང་དགོངས་པའི་དགའ་དད་སྤྲོ་བ་ཚད་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་གནང༌། དེ་ལྟར་ཡང༌། སྣང་མེད་དུ་བཞུགས་བཞིན་ཆུང་སྲིད་ལྷན་དུ་མ་ཎི་བགྲང་བ་གནང༌། དུས་མཚུངས་སུ་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་ལྷ་ཞལ་ཞིབ་མཇལ་མཛད།

ངང་ཙམ་ནས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་གཡོག་པོའི་ཚུལ་དུ་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་ལ་གསོལ་ཇ་ཞུ་བར་ཕེབས། དེ་སྐབས་ཡུམ་དང་ཆུང་སྲིད་ཀྱང་ལྷན་ཕེབས་གནང་དགོས་གསུངས་ནས་ཁོང་ཚོ་གཟིམ་ཆུང་ནང་དུ་ཕེབས་ཐོག རིན་པོ་ཆེས་གུས་ཞབས་ཆེན་པོས་གསོལ་ཇ་ཞུས་གནང་སྐབས་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་དཔོན་ཉམས་དང་བཅས་ཡུམ་ལ་ “ང་ཚོ་འདིར་གནས་ཚང་གཡར་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། བུ་དེའི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར་” ཞེས་དྲིས་པར། ཡུམ་གྱིས་ “ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཟེར་” ཞེས་གསུངས། དེ་འཕྲལ་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་ “ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འདིར་ཤོག་” ཅེས་བརྗོད། ཆུང་སྲིད་ཀྱིས་འཚེར་སྣང་ལྟ་བུས་མ་ཕེབས། བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་ཆུང་སྲིད་ལ་”ང་སུ་རེད་”ཅེས་དྲིས་པར། གཟིགས་ཡག་ཅིག་གནང་སྟེ། “རྩེ་དྲུང་ རྩེ་དྲུང་” ཞེས་གསུངས།

དེ་མ་ཐག་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གི་ཡིད་ལ་ང་ཚོར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་སྙམ་པའི་དགའ་དད་ཀྱི་རྣམ་པ་འགོག་ཐབས་བྲལ་བས་ངོ་མདངས་འགྱུར། དེ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་སྣང་བྱུང་སྟེ་ལམ་སང་གསོལ་ཇ་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་ཁུལ་གྱིས་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་སྤྱན་ལོག་གཟིགས། ཞལ་ངོ་ཤིན་ཏུ་ནག་པའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་གནང་ལ་བརྟེན། བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་རང་གི་སེམས་གཏིང་གི་ཚོར་སྣང་ཅི་ཡང་མ་ཐོན་པ་བྱ་རྒྱུར་བློ་བསྒྲིམས་ཏེ། དཔོན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སླར་ཡང་ཆུང་སྲིད་ལ་ “ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འདིར་ཤོག”ཅེས་བརྗོད། དེར་ཡང་ཞལ་འཛུམ་པའི་སྤྱན་རས་གཡོ་བ་ཙམ་ལས། མ་ཕེབས་པར་ཕྱག་གཡོན་མ་ཡུམ་ལ་འཆང་བཞིན་གཡས་པས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་རྒྱབ་ན་བཟའ་ནས་ཤུགས་ཆེར་འཐེན་གནང་གིས་ཁོང་གསུམ་ག་ཐབ་ཚང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།

ཆུང་སྲིད་མཆོག་གིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་གཉེན་ཉེ་ངོ་ཤེས་འདྲིས་ཆེ་བ་ཞིག་ལོ་ཤས་རིང་བྲལ་ཏེ་བསྐྱར་དུ་འཕྲད་པ་དང་འདྲ་བའི་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་གནང༌། རིན་པོ་ཆེ་མར་བཞུགས་རྗེས་ཞལ་འདོན་གནང་དགོས་ལ་ཕྱག་འཕྲེང་དེ་ཕྱིར་དགོས་ཞེས་གསུངས་པར། ཆུང་སྲིད་ཀྱིས་ཕྱིར་འབུལ་མ་གནང་བར་ “འདི་ངའི་ངའི་” ཞེས་གསུང་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ། སྐུ་སྟོད་ལ་ཕྱག་གཞུས་གནང་སོགས་སྐུ་རྩེད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་མཉེས་མཉེས་མཛད།

ཡུམ་གྱིས་བྱམས་བརྩེའི་གསུང་ངག་འཇམ་པོས། ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ། ཕྱག་འཕྲེང་དེ་ཕར་ཕུལ་ཅིག་གསུང་བཞིན་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་མགུལ་ནས་ཕྱག་འཕྲེང་དེ་ག་ལེར་ལ་བཞེས་ཏེ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་གནང་རྗེས། སླར་ཡང་ཚང་མར་འོ་ཇ་འདྲེན་གནང་དང༌། བར་བར་ལ་སྐུ་འབུམ་གྱི་གྲྭ་སྐལ་བཟང་ལ་ཡུལ་སྐད་ཐོག་གསུང་འཕྲོས་ཅུང་ཟད་གནང་བ་ལས། དེ་མིན་ཁོང་ཚོ་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་མེད་པར་ཡིག་དྲུག་བགྲང་བ་དང༌། སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་གིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་ལ་འོ་ཇ་དྲངས། ཉི་མ་བཞུད་ཁར་དགོང་ཟས་ཕུལ། དེ་ནས་གྲྭ་སྐལ་བཟང་དང༌། ཀེའུ་ཚང་དགེ་སློང་དགོང་ཟས་ལ་སྤྱོད་སྐབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་གཡོག་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་གཉིས་མཉམ་དུ་དགོང་ཟས་མཆོད། དེའི་བར་ཆུང་སྲིད་ཉིད་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འཁྲིས་སུ་བཞུགས། དེ་རྗེས་ཡུམ་དང་ཆུང་སྲིད་དགོང་ཟས་བཞེས་ནས་གཟིམ་པར་ཕེབས།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཚོ་དེ་ནུབ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཞག་བཞུགས་ཀྱིས་ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཐོན་གནང་སྐབས། ཆུང་སྲིད་ཀྱིས་གཟིམ་མལ་ནས་བཞེངས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ལྷན་དུ་ཕེབས་འདོད་གནང་ཞིང༌། དེར་ཡུམ་གྱིས་བཀག་ཀྱང་གླགས་མ་འཁེལ་བར་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་བཤུམ་བཞིན་བཞུགས་པས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་”ང་ཚོ་མགྱོགས་པོ་སླེབས་ཡོང་” གསུངས། དེ་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་གིས་ཡུལ་སྐད་ཐོག་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།

གོང་གསལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་སྐུ་འབུམ་དགོན་ནས་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཕེབས་བསྐྱོད་ཀྱི་ཉིན་དེ་རང་ལ་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་ཕྱག་འཕྲེང་གཅིག་འཁྱེར་ཏེ་རྒྱུས་སྟོན་བྱེད་མི་དང་མཉམ་དུ་སྐུ་འབུམ་རློན་པ་ལོ་ཡེར་གྱི་ཚ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་བསྐྱོད་དེ་དེར་གནས་ཚང་གཡར། ཇ་བསྐོལ་ནས་ལྷོད་བསྡད་ཀྱིས་ཁྱིམ་བདག་ལ་ཁྱོད་ཚོར་ཁྱེའུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་འདྲ་ཡོད་མེད་དྲིས་པར། མ་དེས་རང་ཉིད་ཀྱི་བུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་འཕྲེང་ནས་འཇུ་མཁན་ཞིག་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཐོག ངང་ཙམ་ནས་ཁྱེའུ་དེ་མཉམ་དུ་འཁྲིད་འོངས་ཤིང༌། ཁེ་སྨད་སྲས་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་འདོན་བཞིན། འདིར་ཕེབས་དང་འདིར་བཞུགས་བརྗོད་པར། ཁྱེའུ་དེས་འཚེར་སྣང་གི་རྣམ་པས་ཉེ་འཁྲིས་སུའང་མ་བཅར་སྟབས། ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་ཕྱག་འཕྲེང་གཟིགས་ན་ཁྱད་པར་ཡོང་རེས་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་ཕྱག་འཕྲེང་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས་དངོས་སུ་སྟོན་བཞིན་འདིར་ཕེབས་བརྗོད་ཀྱང༌། འཚེར་སྣང་ཁོ་ན་ལས། ཕྱག་འཕྲེང་ལ་དོ་སྣང་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས། མཚན་ལྟས་བཟང་བའི་རྣམ་པའང་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་ཁོང་གཉིས་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕྱིར་ལོག

དེ་ལྟར་ཁོང་ཚོར་དངོས་མྱོང་ཇི་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མཚན་ཤོག་གནང་བའི་ཁྱེའུ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག བར་དེར་གསར་དུ་བཙལ་རྙེད་བྱུང་བ་ཁྱེའུ་བཅུ་གཉིས་བཅས་ཀྱི་མཚན་ཐོ་དང་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་དེ། ད་ཆ་ཁྱེའུ་དེ་རྣམས་ལ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་འགབ་མཆིས་མིན་ལྷ་སར་གཞུང་ལ་དགོངས་སྐོར་གསང་ཏར་ཞིག་ཕུལ།

དེ་ནས་བདུན་ཕྲག་བཞི་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་བཀའ་ཤག་ནས་བཀའ་ལན་གསང་ཏར་སྩལ་གསལ་ལ། ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་དེའི་མཛད་ཚུལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བས་དེ་དང༌། གཞན་དག་ཚང་མར་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་དངོས་བསྟན་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཟབ་ནན་བྱ་དགོས་ཞེས་ཕེབས། དེ་འཕྲལ་ངོ་ལས་ཚོ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་སྔོན་ལ་ཁྱེའུ་ངོ་མཚར་ཅན་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཡང་ངོ་ལས་བཞི་ག་མཉམ་བསྐྱོད་ཐུན་མོང་ནས་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། གང་ཅིའི་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ལོ་མཇུག་དེར་མིན་པར། ས་སྟག་ (༡༩༣༨) ལོ་སྟོད་དུ་ཞུས་ལེགས་ཚང་མ་བློ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་བྱུང༌།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ས་སྟག་ (༡༩༣༨) གནམ་ལོ་གསར་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་ཞོགས་པ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་ཚེས་གཏོར་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་དང་འབྲེལ། ལྟག་མཚེར་དུ་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ལ་བརྟག་དཔྱད་དངོས་གཞི་ཞུ་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་བཟང་བ་གསུམ་ཟན་བརྟག་ཞུས་གནང་ལ། ཟླ་ ༣ པའི་ནང་གི་གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་དེ་ཐོན། བརྟག་དཔྱད་ཞུ་རྒྱུའི་དུས་འགྱངས་ཆེ་བར་གྱུར་ཀྱང༌། འདི་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་རྩ་དོན་འགངས་ཆེར་སོང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་ལམ་སྟོན་ལྟར་ཞུ་རྒྱུར་ངོ་ལས་ནང་གྲོས་ལེགས་མཐུན་བྱུང༌། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་གནམ་གཤིས་གྲང་ངར་ཆག་མཚམས་ཁྱེའུ་རྟགས་མཚན་བཟང་བ་ཚང་མར་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གླེང་འཕྲོས་གནང༌།

དེ་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས་བཀའ་ཤག་ནས་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་སོགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་དངོས་གཞི་ཞུས་ཟིན་ཡོད་ཤག་ལ་ཇི་བྱས་དགོངས་བདེའི་ཏར་སྙན་འབུལ་དགོས་སྐོར་གསང་ཏར་ཞིག་ཕེབས། དེར་དངོས་དོན་ཇི་ཆགས་ཏར་ལན་ཕུལ།

༦༽ ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་པ།

གོང་གསལ་ས་སྟག་ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ཆ་ཤིན་ཏུ་བཟང་བའི་ཞོགས་པ་དེར། ངོ་ལས་བཞི་པོ་གཡོག་དང་རྒྱུས་རོགས་ཞུ་མཁན་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་བཅས་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཐོན། དེ་སྐབས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་ཞོགས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་དུང་གཏོང་བ་དང་དུས་འགྲིགས། ལམ་བར་ཞོ་དང་འོ་མ་འཁྱེར་བ་དང༌། དྭངས་བསིལ་ཆུ་ཡིས་བཀང་བའི་ཆུ་ཟོམ་འཁུར་བ་རིམ་བསྟུད་དུ་ཡོང་བ་སོགས་ལམ་བཀྲ་ཤིས་པ་བྱུང༌།

ལྟག་མཚེར་དུ་བསླེབ་ཉེའི་ལ་སྟེང་དུ་མེ་ཤིང་བཀལ་བའི་བོང་བུ་གསུམ་འདེད་བཞིན་ཡོང་མཁན་རྒྱ་མི་དར་གཞོན་ཞིག་གིས་ “ཁྱེད་ཚོ་གང་དུ་ཕེབས་” ཟེར་བ་དང་ཆབས་ཅིག ལྟག་མཚེར་གྲོང་པར་ཕེབས་ན་འདི་ནས་ལམ་ཁག་གཉིས་ཡོད་པའི་འོག་མ་13དེ་ལེགས་པའི་ལམ་སྟོན་བྱས། དེ་ལྟར་ཁོང་རྣམ་པ་ལམ་འོག་མ་དེར་ཕེབས་པར། དེ་མ་ཐག་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་དང༌། གཟིམ་ཁང་བཅས་པ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གསལ་བར་མངོན་པ་ཞིག་བྱུང༌། དུས་མཉམ་དུ་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་མགྲིན་གླུ་སྙན་པོ་ལན་འགའ་ཐོས་པས། ཚང་མ་དགའ་ཞིང་འཛུམ་པའི་ངང་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་བྱུང་ཞེས་སོགས་གླེང༌།

ལ་སྟེང་གི་ལམ་དེ་ནས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་ལྷན་དུ་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་མཚོ་མཇལ་བྱུང་བའི་ཁང་པའི་རྣམ་པ་14ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གཟིགས་པས། ཐུགས་དགོངས་སུ་ད་ནི། མཚོ་མཇལ་གྱི་ཡི་གེ་ ཨ་ ཀ་ མ་ གསུམ་གྱི་བརྡ་དོན་དང་འཁྲུངས་ཁང་བཅས་པ་ཚང་མ་ར་འཕྲོད་བྱུང་བ་དང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཡང་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ཡོང་ངེས་རེད་དགོངས་པའི་སྤྲོ་སྣང་ཞིག་བྱུང་སྐོར་རྗེས་སུ་གསུངས་འདུག

ཨ་ ཀ་ མ་ གསུམ་གྱི་བརྡ་དོན་ནི། ཨ་ཡིས་ཨ་མདོ་ཡུལ་དང༌། ཀ་ ཡིས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའམ། ཀ་མ་ཡིས་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་རི་སྟེང་གནས་མཆོག་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་བཅས་པའི་མིང་ཡིག་མཚོན་15ཞིང༌། དེ་ལྟར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཚོ་ལ་སྟེང་དེ་ནས་སོ་ནམ་པའི་གྲོང་ཚོ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཕེབས། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དགུང་མཚམས་སུ་ཕྱོགས་ཉེར་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་མདུན་སྒོར་འབྱོར། ཉེ་སྔོན་ཕེབས་པའི་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ད་རེས་ན་བཟའ་བླ་ཆས་བཞེས་ཡོད་པ་དང༌། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གི་གྱོན་གོས་སྔོན་མ་ལྟར་ལ་ལུག་ཚར་གྱི་ནང་སྦྱར་མེད་པ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་དང༌། སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་བཅས་བསྐྱར་འབྱོར་ཐོག ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ཡང་གོས་ཆེན་གྱི་ཚད་ཕྱུ་མ་གྱོན་ཡོད་པ་གཡོག་དང་བཅས་འགྲུལ་པ་གསར་འབྱོར་ལ་ཡུམ་གྱིས་སྣེ་ལེན་གཟབ་པར་གནང་བ་དང༌། ཆུང་སྲིད་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཚང་མར་གཟིགས་ཏེ་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང༌།

སྐབས་དེར་ཡང་ཡབ་མ་བཞུགས་པའི་བར་ཞིག་འཁེལ་འདུག རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རྣམ་པས་འོ་ཇ་དང༌། ཨ་མདོའི་བག་ལེབ་སྒོར་རིལ་སོགས་བཞེས་རྗེས། ཡུམ་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་འདི་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་འདུག་པས། ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་ཅིག་ཞུས་ན་ཨེ་འགྲིགས་གསུངས་པ་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་གིས་ཡུལ་སྐད་ཐོག་གསལ་བར་ཞུས།

ཡུམ་གྱི་ཐུགས་སུ་ཁོང་ཚོ་བླ་མའི་སྐུ་སྐྱེ་ཞིག་འཚོལ་མཁན་ཡིན་པ་འདྲ་དགོངས་ཏེ་འགྲིགས་ཞེས་གསུངས། གཟིམ་ཆུང་ནང་དེར་ས་ཁྲི་ལྟ་བུའི་མེ་དྲོད་ལྡན་པའི་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ཅོག་ཙེ་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་རྣམས་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བཞག ཅོག་ཙེའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དེའི་འགྲམ་དུ་ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན། གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། དེའི་འགྲམ་དུ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་བཅས་སྟན་ཐོག་འཁོད། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་བསྟན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རྒྱུས་རོགས་ཞུ་མི་སྐུ་འབུམ་གྲྭ་སྐལ་བཟང་བཅས་དེར་ལང་བཞིན་སྡོད་མུར། ཡུམ་གྱིས་ཆུང་སྲིད་མཆོག་གདན་ཞུས་ཐོག ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་འཕྲེང་ནག་པོ་ངོ་འདྲ་གཉིས་ཡར་བཞེས་ཏེ་འདི་གཉིས་གང་དགོས་ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ངོ་མ་དེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འཕྲོག་སྟབས་ཀྱིས་བཞེས་ཏེ་མགུལ་དུ་མཆོད། དེ་རྗེས་ཕྱག་འཕྲེང་སེར་པོ་ངོ་འདྲ་གཉིས་ནས་ངོ་མ་དེ་གོང་བཞིན་མགུལ་དུ་བཞེས། དེ་ནས་སྦའི་ཕྱག་འཁར་ངོ་འདྲ་གཉིས་སྤྱན་བསྟར་ལ། ཐོག་མར་འདྲ་དེར་ཕྱག་འཆང་བཞིན་ངོ་འདྲ་གཉིས་ཀར་ཞིབ་པར་གཟིགས་རྗེས་ངོ་མ་དེ་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ཐོག ཕྱག་གཡས་པས་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་ཕེབས་ཚུལ་མཛད།

ཐོག་མར་ཕྱག་འཁར་འདྲ་དེར་ཕྱག་འཆང་བ་ནི། འདྲ་དེ་ཡང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་ཏེ་ནག་ཆུ་སྒྲུབ་ཁང་རིན་པོ་ཆེ་16སྐུ་ཐོག་གོང་མར་སྩལ། སྒྲུབ་ཁང་རིན་པོ་ཆེས་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུར་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་བརྡ་སྟོན་མཛད་པར་ངེས་ཞེས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཁེ་སྨད་སྲས་ཁོང་ཚོར་གསུངས་འདུག

གོང་གསལ་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་འདྲ་མིན་ཁག་གསུམ་ག་ངོ་ནོར་མེད་པར་ངོས་འཛིན་གནང་བས་ཁོང་ཚོ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ད་དུང་སྣེ་ཁ་གཅིག་ངོས་འཛིན་གནང་རྒྱུར་བསྡད་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནི་གོང་ཁག་ལྟ་བུའི་འདྲ་མཚུངས་ཆ་མཐུན་མིན་པར། གསུང་བརྡ་གནང་བྱེད་བ་སོའི་ཌ་མ་རུ་རྔ་ཆུང་འདྲ་བའི་ཡུ་བ་ཅན་ཞིག་དང༌། དེའི་འདྲ་ཡ་མཚོན་བྱེད་བ་སོའི་ཌ་མ་རུ་གསེར་གྱི་རྐེད་བཅིངས་ཕྲ་རྒྱན་ཅན། ཌམ་འཛར་གོས་ཆེན་ཚོས་ཚོགས་མེ་ཏོག་རིས། སྟོང་སྐུད་ཕོད་འཛར་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྙིང་རྗེ་པོ་ཞིག་ཡོད་གཤིས། ཕལ་པ་སྤྱིར་བཏང་བའི་ཆ་ནས་འདྲ་དེ་མིག་སྔར་མངོན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། ཁེ་སྨད་སྲས་ཅན་ལས་བྱ་གསུམ་གྱི་ཡིད་ངོར་འདྲ་ཡ་དེ་བཞེས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་སེམས་དངངས་ཅུང་ཟད་བྱུང་འདུག འོན་ཀྱང་ཆུང་སྲིད་མཆོག་གིས་ནི། ཐེ་ཚོམ་ཀ་ཀོར་གང་ཡང་མེད་པར་ངོ་མ་དེ་རང་ལམ་སང་ཕྱག་གཡས་སུ་བཞེས་ཏེ་དཀྲོལ་བར་མཛད་བཞིན། དགྱེས་ཉམས་ཀྱི་འཛུམ་ཞལ་དང་བཅས་ཁོང་ཚོ་རེ་རེར་གཟིགས།

དེ་ལྟར་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་རྣམ་སྤྲུལ། ཁ་བ་རི་པའི་ལྷ་སྐལ་གང་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་དེ་དག་གཅིག་ཀྱང་འཕྱུགས་པ་མེད་པར་ངོས་འཛིན་མཛད་པས་མ་ཚད། མཇུག་དེར་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་མཁན་ཁོང་རྣམ་པ་རེ་རེར་དགྱེས་གཟིགས་སོགས་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་མཛད་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བྱུང་བས། ཁོང་ཚོའི་ཡིད་ལ་དགའ་དད་ཚད་མེད་ཀྱི་ཚོར་བས་དྲངས་པའི་མཆི་མས་འདྲེན་བྱེད་ཡོངས་སུ་གང་བཞིན་རང་རང་གདན་སྟེང་དུ་ཚུགས་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུས་ཡུད་ཙམ་ཞིག་རིང་ཕན་ཚུན་ལྟ་བ་ཙམ་ལས། དབུགས་སྒྲ་ཙམ་ཡང་མ་ཐོན་པར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གྲུ་སུག་དང༌། པུས་མོར་གནོན་བརྡུང་བྱས་ཏེ། ཡིད་ནས་བར་ཆད་ཉེས་སྐྱོན་མི་འབྱུང་བའི་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཞིག་བྱུང་སྣང༌།

བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཟིན་ནས་ཕྱག་འཁར་དང༌། ཌ་མ་རུ་ངོ་འདྲ་ཁག་ཅོག་ཙེའི་སྟེང་ནས་བསྡུས་རྗེས། ཆུང་སྲིད་ཀྱི་མགུལ་དུ་བཞེས་པའི་ཕྱག་འཕྲེང་གཉིས་པོ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱིར་ཞུས་ལ་མ་གནང་བར་བཞུགས་པའི་སྐབས་དེར། ཡབ་ཆུ་འཐག་ནས་ཕྱིར་ཕེབས། ཡུམ་གྱིས་ཡབ་ལ་གནས་ལུགས་ཞུས་གནང་དང་འབྲེལ་ཕན་ཚུན་ངོ་འཕྲོད་ཚང་མ་ལྷོད་མཇལ་བྱུང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་ལ་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འཁྲུངས་ལོ་དང༌། འཁྲུངས་ཚེས། འཁྲུངས་དུས་སྔ་ཕྱི། མ་འཁྲུངས་གོང་དང༌། འཁྲུང་བའི་སྐབས། འཁྲུངས་པའི་རྗེས་སོགས་སུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་ཇི་བྱུང་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ཡབ་ཀྱིས་བུ་འདི་ཤིང་ཕག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ (༡༩༣༥/༠༧/༠༦) ཕྱི་མའི་ཞོགས་པ་རི་རྩེར་ཉི་ཟེར་ཕོག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་འདུག་གསུངས། ཡང་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀས་དམིགས་བསལ་མཚན་ལྟས་མ་བྱུང་ཞེས་ཞུས།

དེའི་ནུབ་མོ་ཁོང་ཚོ་འཁྲུངས་ཁང་དུ་བཞུགས་སྐབས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་སུ་ད་ནི་ང་ཚོས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ངོ་མ་རྩད་ཆོད་ངེས་རྙེད་ཐུབ་པ་བྱུང་སོང་དགོངས་པའི་དགྱེས་ཚོར་དཔག་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་ཆུང་ངང་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་གཏང་རག་གསོལ་མཆོད་ཀྱི་ཞལ་འདོན་གནང་བ་དང༌། ཁེ་སྨད་སྲས་དང་རྩེ་དྲུང་གཉིས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གྱི་དགའ་ཚོར་ངང་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ལ་ཉེས་སྐྱོན་བར་ཆད་མི་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་རང་ཤུགས་སུ་ཐོན་མུར་གནས་མལ་དུ་འཁོད།

དེ་ལྟ་ནའང་ལས་བྱ་ཚོའི་ཡིད་ངོར་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་མཛད་ཚུལ་ལྷང་ལྷང་འཆར་བའི་དགའ་དད་སྐྱིད་ཚོར་དབང་གིས་གཉིད་ཇི་བཞིན་མ་ཁུག་པའི་མུ་ལ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དེ་ཕོ་མཚའ་ལུའི་སྐད་གསང་མཐོན་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་ཐོས། དེ་འཕྲལ་ཚང་མ་མལ་ལས་ལངས་ཏེ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་ཉེ་བའི་སྐབས། ཡུམ་གྱིས་ཁོང་ཚོར་འོ་ཇ་སོགས་ཕུལ་བ་བཞེས་ཏེ་འཐོན་ཉེའི་མཚམས་སུ། ཆུང་སྲིད་མཆོག་སླར་ཡང་ཕེབས་འདོད་གནང་བར་ཡབ་ཡུམ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་17ནས་དབུ་སྐོར་ཞུས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རྣམ་པས་ཀྱང་ལྷན་དུ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་དགོངས་ཀྱང༌། བྱ་ཐབས་ཟད་དེ་མྱུར་བར་ཐོན་ནས་མི་རིང་བར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུ་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ། ཆུང་སྲིད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ཐོན་ཚར་བ་མཁྱེན་མ་ཐག་ལམ་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་ནས་བཤུམ་བཞིན་བཞུགས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་རྣམས་ལྟག་མཚེར་ནས་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་འཕྲེང་ནས་འཇུ་མཁན་ཁྱེའུ་དེ་སྐུ་འབུམ་རློན་པ་ལོ་ཡེར་གྱི་ཤག་ཏུ་ཡོད་འདུག་པར་དངོས་གཞིའི་བརྟག་དཔྱད་ཆེད། ངོ་ལས་ཚང་མ་མཉམ་ཕེབས་ཐོག་ནས་ལོ་ཡེར་གྱི་ཤག་གི་ཀ་ཕིབས་འོག་ཏུ་ཅོག་ཙེ་རིང་པོའི་སྟེང་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་རྣམས་བསྒྲིགས། ཁྱེའུ་ཆུང་ལ་རེ་རེ་བཞིན་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཅི་རིགས་གནང་རུང༌། དེ་དག་སྣེ་གཅིག་ལའང་ཕྱག་འཆང་ཙམ་ཡང་མ་གནང་བར། སྔོན་མ་ལྟར་འཚེར་སྣང་གི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ལས། རྟགས་མཚན་མངོན་པ་གང་ཡང་བྱུང་མི་སྣང༌། ཁྱེའུ་དེ་བཞིན་རྗེས་སུ་སྐུ་འབུམ་ཁྲི་ཆེན་ཀེ་ཀྱཱ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་འདུག

འདི་ལྟར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཤོག་ལྷེ་གནང་གསལ་ཁྱེའུ་གཉིས་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཟིན་པའི་སྐོར་དང༌། ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཇི་འདྲ་ཡོད་སྐོར། ད་ཆ་འོས་སྤྲུལ་གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ལ་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་འཆར་དང༌། ད་ལམ་གནས་སྙན་ཕུལ་བའང་གསང་རྒྱ་མཛད་དགོས་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་གསང་ཏར་ཕུལ།

དེ་སྐབས་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དབར་མ་གཏོགས་ཏར་ལམ་མེད་སྟབས། གནས་ཚུལ་རྣམས་གསང་ཏར་ཐོག་ཟི་ལིང་མཁར་ནས་རྒྱ་ནག་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གཏོང་དགོས་པ་དང༌། བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་གསལ་ཡང་གསང་ཏར་ཐོག་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་བརྒྱུད་དེ་གནང་དགོས་པའི་ཏར་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་འདུག ཏར་ཐོག་ཞིབ་གནས་འབུལ་དཀའི་རང་བཞིན་ལ་སོང༌། ད་རེས་ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་སར་ཡོད་པ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་པོ་རྒྱུས་མངའི་བབས་དང་བཅས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་ལྷ་སར་བང་མིར་ཆེད་གཏོང་གནང་གདོང་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ལ་དངོས་དོན་ཞིབ་འཁོད་གནས་ྋསྙན་འབུལ་ལམ་ཞུས།

ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་སུ་ཕོ་ཉ་རབ་བཀྱེས་ཏེ།།

ཡུལ་དང་ཡུལ་སྐད་གནས་ལུགས་འཚོལ་བ་དང༌།།

སྐབས་དང་སྐབས་མིན་འབྱེད་པའི་ཐབས་འཕྲུལ་གྱིས།།

དོན་ལྡན་དོན་གྱི་སྙིང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བསྙེགས།།

ཀུན་གཟིགས་འོད་མཚན་མགོན་པོ་མི་ཡི་གར།།

ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཟླ་མེད་པས།།

འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྤྲུལ་སྒྱུར་ངེས་རྙེད་པའི།།

ཟོལ་གྱིས་མ་སྦགས་གདམས་ངག་ལྷུག་པར་སྩལ།།

སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཆོག་ཀེའུ་ཚང་ངོ་ལས་རྣམས།།

ལྟག་མཚེར་ཞེས་གྲགས་ས་ཡི་ཐིག་ལེ་དེར།།

རྒྱལ་སྲས་མྱུ་གུའི་གམ་དེར་འཁོད་མ་ཐག།

དང་པོའི་ས་བརྙེས་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་ཐོབ།།

རྒྱལ་ཀུན་ཡོན་ཏན་ཕུང་པོའི་མཛོད་འཆང་བས།།

བྱིས་པའི་བརྡ་ཐབས་ཙམ་ལ་མི་ལྟོས་མོད།།

ཐ་མལ་སྐྱེ་བོའི་བློ་ནུས་བསྟུན་མཛད་དེ།།

གོང་མའི་སྐུ་ཡི་ཉེར་སྤྱད་བདག་གིར་བཞེས།།

8 ཁོང་ཚོ་རེ་རེ་ངོ་སྤྲོད་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་ཁག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད།

9 པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང༌། རྒྱུད་སྡེའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་ཞུས་གནང་ལ་བརྟེན་མཁན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་མཚན་བརྗོད་གནང༌།

10 འདི་ནི་རྒྱ་སྐད་དེ། བོད་སྐད་དུ་’སྐུ་ངོ་’ཟེར་བའི་དོན། སྐུ་འབུམ་ཁུལ་གུས་བསྟོད་ཀྱི་མིང་འབོད་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་ཚིག་དེ་སྤྱོད་པ་ཞིག་བོད་མིའི་ཁ་རྒྱུན་དུ་འཇགས་པ་ཡིན་འདུག

11 མཁན་པོ་དམ་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི། གོང་གསལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད།

12 དེ་ཁུལ་ཡུལ་སྐད་དུ་དགེ་འདུན་པར་’ཨ་ཀ་’ ཞེས་འབོད།

13 གླེགས་བམ་འདིའི་ཤོག་གྲངས་ ༥༢ ནང་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མ་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་དུ་བྱོན་སྐབས་ཕེབས་ལམ་འདི་ནས་ལྟག་མཚེར་གྲོང་ལ་ཐུགས་གཏད་པའི་སྐོར་འཁོད།

14 གླེགས་བམ་འདིའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠ ནང་འཁོད།

15 ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཨ་མདོ་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་འབྱོན་རྒྱུའི་ལུང་བསྟན་གཞན་དག་གསར་རྙེད་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད།

16 སྒྲུབ་ཁང་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མ་འཇིགས་བྱེད་བསྙེན་ཆེན་དུ་བཞུགས་སྐབས་བསྙེན་མཚམས་ཆོག་རོགས་ཞབས་ཞུ་གནང༌།

17 སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་’མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ དེབ་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༦༣ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༣ ནང་འཁོད།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་དུས་བསྟུན་མཛད་བྱུས་ལ་འགོག་རྐྱེན་བྱུང་བས་གློ་བུར་ཞིང་གཤེགས་ཡང་སྲིད་མདོ་སྨད་དུ་བྱོན་པའི་དགོངས་གཞི་དགོས་པ་དང༌། འཁྲུངས་ཡུལ་འཁྲུངས་ཁང་ཁྱིམ་འཛིན་རིགས་རྒྱུད།

༡༽ གློ་བུར་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་དགོས་པ།

ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནས། སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་བར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་གྱིས་སྐུ་ཚེ་རིང་པོར་མ་འཚོ་བའི་མཛད་པ་བཞེས། སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་གོང་གི་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་སྐུ་ཚེ་རིང་བ་བཞུགས་ཐོག མཛད་འཕྲིན་ཡང་རྒྱས་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་ལུང་གིས་ཟིན་པ་འདི་ལྟར་ཏེ། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོར་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དངོས་སུ་ཞལ་གཟིགས་ནས། “འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག༔ ང་ཡི་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན༔ གསང་སྔགས་རིག་མ་བཞེས་གྱུར་ན༔ བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་བདེ་བར་འབྱུང་༔ དེ་ནས་དམ་སྲི་ཅན་གྱིས་དཀྲུག༔ ཕྱག་རྒྱ་དངོས་གྲུབ་མ་བསྟེན་ན༔ ཁྱེད་ཉིད་ཚེ་འཕོས་ཁྱེད་ཚབ་ནི༔ གླང་ལུང་ཐུབ་པའི་མིང་ཅན་འབྱུང་༔ ལོ་ཁམས་བྱི་བ་ལོ་པ་དེས༔ རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་སུ་འཛིན༔”18 ཞེས་ལུང་བསྟན་གསལ་བར་བྱུང༌།

དེ་བཞིན་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་དུ་གཏེར་སྟོན་གསང་སྔགས་གླིང་པས་རྒྱལ་མོ་རོང་དུ་གཏེར་ལས་བཞེས་པའི་གཏེར་བྱང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྤྲོད་ཅེས་པའི་ནང༌། “རྒྱལ་དབང་ཐུབ་བསྟན་མཚན་ཅན་འདི༔ དྲུག་ཅུའི་བར་དུ་ངེས་པར་བཞུགས༔ སེར་འབྲས་ནང་འཁྲུག་སྣ་འདྲེན་དང་༔ མཐའ་དམག་བོད་དུ་སྣ་འདྲེན་གྱི༔ འབྱུང་པོ་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་འཐུལ༔རྗེ་ལ་འབངས་ཀྱིས་རྒོལ་མི་འབྱུང་༔ བོད་ཁམས་བདེ་ཞིང་མངའ་ཐང་རྒྱས༔ འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཅུང་ཟད་མེད༔”19 ཅེས་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུའི་བར་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱས་རྒྱུའི་ལུང་བསྟན་གསལ་བར་འཁོད།

ཇི་ལྟར་ལུང་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱང་བར་དེའི་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་བདུན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དོན་དུ་ཀུན་མཁྱེན་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་བཞེད་པ་བདག་གིར་བཞེས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས། དེ་ལྟ་ནའང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་སྤྲེ་ཞལ་གདམས་20ནང༌། བར་ལམ་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་སྤྱི་དོན་ཐོག་འཐུས་ཤོར་བཏང་བར་རྗེས་འབྲས་ངན་པ་རང་ཐོག་ཏུ་མྱོང་དགོས་ཇི་ཡོང་ལུང་སྟོན་གསལ་པོར་མཛད་ཐོག གཞི་རྩའི་ཆབ་འབངས་ཡོངས་རྫོགས་ཐུགས་བརྩེས་མ་བཏང་བར། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆབ་འབངས་ཚང་མས་རང་དབང་རང་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར། ཞི་དྲག་གང་ལའང་ཐབས་ཤེས་ལུ་གུ་བརྒྱུད་ནས་མ་ལན་མ་འགྱོད་ལག་བསྟར་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ཆབ་འབངས་མ་ལུས་པར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བར་དུ་གནས་ཕྱིར། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་ཞེ་བརྩོན་སྔར་བཞིན་མཛད་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཀྱང་གནང་བ་བཅས་ཀྱི་ཞལ་གདམས་ཚིག་དོན་རེ་རེའི་ཐོག་ཏུ་མཛུབ་མོ་ནང་དུ་བཀུག་ནས་བསམ་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱས་ན། སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་ཕལ་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཡིད་ལ་དངངས་འཚབ་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེ་བ་དང༌། སྙིང་ཁོང་ཚ་ལོང་ལོང་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་རང་རང་སོ་སོས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་བོད་སྤྱིའི་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་བགོ་སྐལ་བསྒྲུབ་བྱ་ཚགས་ཚུད་འཕྲལ་མར་ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་མ་ཞུས་པར་རང་དགར་ཚུགས་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང༌། བཀའ་དོན་འཕྲལ་མར་དྭང་དུ་བླངས་ན་ཀུན་ལ་མི་སྨོན་རང་སྐྱིད་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་མུ་མཐུད་འབྱུང་ངེས་པའི་དགའ་ཚོར་ཡང་དཔག་མེད་སྐྱེ་ངེས་པ་ཞིག་སྣང༌།

འོན་ཀྱང་གཞུང་སའི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྲི་ཞུ་བ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་དང༌། ལྷག་པར་བཀའ་ཤག་ལ་སོགས་པའི་གནད་ཆེའི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགན་དབང་འཛིན་མཁན་རེ་རེས་སྔར་འགྱོད་ཕྱིས་བསྡོམས་ཀྱིས་ྋརྒྱལ་བ་དགྱེས་ཤིང༌། བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་སྒོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་ཕྱིར་ནང་གི་རིམ་གྲོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་སྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་དང༌། གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡོད་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཞལ་གདམས་འདི་སྩལ་ནས་ལོ་གཅིག་མིན་ཙམ་སོང་བའི་རིང་ལའང་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པའི་བྱ་བ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བ་འདི་ཡིན་གང་ཡང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པར། ཆུ་བྱ་ (༡༩༣༣) ཟླ་བ་དང་པོའི་ནང༌། སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གསུང་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་འདུག་ཅིང༌། དེ་ཡང་གཡོ་མཁས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པ་བཀའ་གསལ་སྩལ་བ་ལས་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

བཀའ་གསལ་དུ། “ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁུར་རང་ཐོག་ཏུ་འཁྲི་བའི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་གཏོགས་པའི་སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན་མཐའ་དག་ནས་ལས་འབྲས་དཔང་པོར་བཞག་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་དོན་ལ་ངལ་བ་ཁྱད་བསད་སྤང་བླང་གི་འཇུག་ལྡོག་མ་འཆོལ་བའི་རྒྱབ་མདུན་ཁ་གཏིང་མཚུངས་ངེས་རང་དོན་དང་ཁྱད་མེད་གཏམ་དོན་སོན་པ་ཞིག་འབད་ན། ཞི་དྲག་གང་ཅིའི་ལས་ཐབས་འདུ་འགོད་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། སྔར་སོང་ད་འགྲོའི་རག་རྒན་གསེར་བརྫུས་ཀྱིས་ཉི་མ་དང་མི་ཚེ་གང་འཁྱོལ་འདི་མུར་ལུས་ན། ནམ་ཞིག་དུས་འགྱུར་གེགས་འཚུབ་ཆེ་བ་འབྱུང་ངེས་ཡིན་པས། དེ་སྐབས་སྔར་འགྱོད་བསྲན་མི་ཚུགས་པ་བསྐྱེད་པས་ད་ལྟ་སྡོམ་རན་གྱི་སྐབས་འདིར་རང་དབང་རང་ལག་ཏུ་ཡོད་དུས། མཛུབ་མོ་ནང་དུ་བཀུག་ནས་མནོ་བསམ་ཞིབ་ཏུ་གཏོང་ནུས་ན། ཆབ་སྲིད་སྔ་སོར་འཆུད་ཐབས་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད་པས། ཆབ་སྲིད་ཕྲ་ཚུགས་དང་ཚུགས་མིན་གཞུང་ཞབས་སྲི་ཞུ་བ་མཐའ་དག་ནས་ཞུ་བྱ་འཐུས་སྒོ་ཚང་མིན་ལ་རག་ལུས།” ཞེས་དང༌། “ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཁྱད་དུ་མ་བསད་པར་དྭང་དུ་བླངས་ན་འཐུས་འགྲོ། ཚེ་མཇུག་འདིར་ཡང་ལེགས་ཚོགས་ཀྱི་སྨོན་འདུན་གང་ཟབ་བསྟར་ཡོད།” ཅེས་སྩལ་འདུག

དེ་ལྟར་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་གོང་མས་ཞལ་གདམས་དངོས་རྗེན་དེ་ཙམ་སྩལ་ཀྱང་ཡིད་ལ་གཡོ་འགུལ་མ་ཐེབས་པའི་གཞུང་ཞབས་གནད་ཡོད་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་དང་འཐུས་མི་ལ་སོགས་པས་གངས་ལྗོངས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་དུས་བསྟུན་བསམ་ཞིབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ཞུ་སྒོར་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་མི་བྱེད་པ་དང༌། འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་བཏང་དང་གཏོང་མུས་འདི་མུར་མུ་མཐུད་ཐུགས་རེ་མཛད་དེ་བཞུགས་པ་ལས། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ནང་གསེས་ ཁ པའི་ནང༌། “བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་འཕྲིན་ལས་ཅན།། གངས་རིའི་ཁྲོད་འདིར་སྐུ་བལྟམ་ཡང༌།། རྟག་པར་བརྩེ་བར་མཚན་གསོལ་བ།། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཞེས་མཚུངས་པ་མེད།།”21 ཅེས་སྲས་བཅས་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་མཉམ་པའི་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངའ་ཞིང༌། གང་ལ་གང་གདུལ་གྱི་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པར་མཆོག་ཏུ་དཔའ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ནུས་མཐུ་ཅན་ཞིག བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ནང་གསེས་སྲིད་པའི་གངས་རྒན་རྨ་ཆེན་སྤོམ་ར་དང་ཉེ་བའི་གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རིའི་འདབས་འབྲེལ་རི་བོའི་ཁྲོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱིམ་འདིར་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུར་སྐུ་བལྟམ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང༌། གང་གི་གདུལ་ཞིང་ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་གངས་ཅན་པ་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་ཡུལ་ལུང་ཡོངས་དང་བཅས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མ་ཡིས་བུ་ལ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས། སྐྱེ་འགྲོ་མ་ལུས་པ་ཚེ་འདིར་ཞི་མཐུན་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྱི་མ་གཏན་བདེའི་གནས་དམ་པར་འགོད་ཐབས་ཀྱི་མཛད་པ་བདག་གིར་བཞེས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། དེའི་ཚེ། དེའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མགོན་པོ་གང་ལ་བརྩེ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་ངེས་པ་རྙེད་པའི་མཚན་སྙན་གསོལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཞེས་འབོད་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། ཕྱི་ནང་ལྟ་སྤྱོད་གང་གིས་ཀྱང་མཚུངས་པ་མེད་པའམ། འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ལུང་གསལ་བར་བསྟན།

འཇིག་རྟེན་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཁྱོན་ལ་སྙིགས་ལྔའི་རྒུད་ཚོགས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་དུས་འདིར། འཕགས་མཆོག་སྙིང་རྗེའི་ལྷ་ཡི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་གཅིག་འདུས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ། འགྲོ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པར་མཆོག་ཏུ་དཔའ་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འབྱོན་རྒྱུའི་དགོངས་པ་གཏད་པའམ། ཐུགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་སད་དེ། ཆུ་སྤྲེ་ཞལ་གདམས་ནང་ “ད་ཆ་བགྲང་བྱ་ང་བརྒྱད་དུ་ཉེ་བས་ ་་་ ་་་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་གོ་བས་ཆོད་པ་བཞིན” ཞེས་དང༌། གསུང་ཞུའི་བཀའ་ལན་གྱི་མཇུག་ཏུ་ “ཚེ་མཇུག་འདིར་” ཞེས་འགོད་གནང་མཛད་པ་ཇི་བཞིན་ཆུ་བྱ་ལོ་དེ་གའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་གློ་བུར་ཞིང་དུ་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པ་འདི་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་དང༌། ཉེར་གཅིག་ལ་སོགས་པ་མ་འོངས་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་གདུལ་བྱར་དགོངས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ད་གཟོད་ཕྱི་ནང་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ།།

༢༽ འཁྲུངས་ཡུལ་དང་འཁྲུངས་ཁང༌།

གོང་དུ་གསལ་བར་འཁོད་པ་ལྟར། ཡུལ་དུས་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགོངས་པའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མདོ་སྨད་དུ་སྐུ་བལྟམས་པ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་བའི་མཚམས་འདི་ནས་འཁྲུངས་ཡུལ་དང༌། འཁྲུངས་ཁང༌། ཁྱིམ་འཛིན་རིགས་རྒྱུད། ཡབ་ཡུམ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་གླེང་བར་བྱ་བ་ཡིན།

དེ་ཡང་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་ཡིག་འབྲུ་ ཨ་ ཀ་ མ་ ཞེས་ཡུལ་དང༌། གནས་ཀྱི་བརྡ་སྟོན་གསལ་བར་བྱུང་བ་ལྟར། མགོན་པོ་གང་གི་གདུལ་ཞིང་གངས་ལྗོངས་བོད་ཡུལ་ཁྱོན་གྱི་ས་ཁོངས་བྱང་ཤར་ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྐུ་འབུམ་ལྷ་སྡེ་ཤོག་དྲུག་གི་ནང་གསེས། ཕྱི་བྱ་ཚོ་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ལྟག་མཚེར་ཞེས་པའི་ཡུལ་སྡེ་དེ་ཡིན་ཞིང༌།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མ་གང་ཉིད་ཀྱིས་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགོངས་ཏེ། སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ནས་སྐུ་འཕྲེང་རྗེས་མ་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་དུ་སྐུ་བལྟམ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་གཏད་པ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མ་མཆོག་ས་བྱ་ (༡༩༠༩) ལོར་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་བྱོན་བཞུགས་སྐབས་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་དང༌། བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེའི་ཚེ་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་རི་ལྡེབས་སུ་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་བ་དེར་ཆིབས་བཤོལ་གྱིས། ཡུལ་སྡེའི་མཛེས་ལྗོངས་ལ་ཐུགས་ཞིབ་གནང་བཞིན་ཡུན་རིང་ཙམ་བཞུགས་རྗེས། ལྟག་མཚེར་གྲོང་ལ་ཕྱག་མཛུབ་སྟོན་གནང་གིས། གྲོང་པ་དེའི་ཆགས་སྟངས་སྙིང་རྗེ་པོ་འདུག་ཅེས་ཐུགས་གཏད་པའི་གསུང་ཞིག་བྱོན་པ་སྐབས་དེར་སྐུ་འབུམ་ཁུལ་ཡོངས་གྲགས་གླེང་མོལ་བྱེད་པ་ཞིག་བྱུང་སྣང༌། དངོས་དོན་ལའང་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཉེ་སྐོར་བཅས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཆགས་ཚུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ནང༌། “ལྟག་མཚེར་ནི་རྒྱ་མཚོ་ནས་མཐོ་ཚད་ཕི་ཊི་དགུ་སྟོང་ཡོད། ལུང་པ་མཛེས་སྡུག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ས་ཆ་མཐོན་པོའི་ཐང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་ཆགས་ཏེ། ཉེ་སྐོར་དུ་གྲོ་དང༌། འབྲུ་སོགས་ཀྱི་ཞིང་ག་མང་པོ་དང༌། ཐང་ཆུང་དེའི་གཡས་གཡོན་རི་དང༌། རྩྭ། ནགས་ཚལ་གྱིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་དང༌།

“གྲོང་གསེབ་དེའི་ལྷོ་ངོས་རི་བོ་གཞན་ལས་མཐོ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ་ཨ་མྱེས་སྐྱེས་རི་ཟེར། ཡུལ་མི་ཚོས་རི་གནམ་ལ་ཟུག་མཁན་ཡང་ཟེར་ཞིང༌། རི་དེར་ཡུལ་ལྷ་གནས་པར་གྲགས། རི་སྨད་ལ་ཤིང་ནགས་དང༌། དེའི་ཐོད་དུ་སྤང་རི། ཡང་རྩེར་གངས་ཡོད་ཅིང༌། གངས་དེ་དབྱར་དུས་སུའང་མ་བཞུ་བར་གཏན་དུ་གནས་ཡོང༌། རི་དེའི་བྱང་ལ་ཤུག་པ་དང༌། ཁམ་སྡོང༌། སྟར་སྡོང༌། བསེ་འབྲུའི་རིགས་སོགས་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་སྡོང་པོ་མང་པོ་དང༌། མེ་ཏོག་དྲི་ངད་ལྡན་པ་མང་པོ་ཡོད་ཁར། བྲག་ལོགས་ནས་ཆུ་རྒྱུན་ལྷུང་ལྷུང་བབ་པས་མཛེས་ཤིང༌། ཡུལ་དེར་བྱ་དང་བྱིའུ་སྣ་ཚོགས་དང༌། རི་དྭགས་ཤ་བ་དང༌། རྐྱང༌། སྤྲེའུ། གཅན་གཟན་གཟིག་དང༌། དོམ། ཝ་མོ་སོགས་ཡོད་ཅིང༌། ང་ཚོའི་ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བ་ནང་པ་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་འཚེ་མ་བྱས་སྟབས། རི་དྭགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་འཇིགས་པ་མེད་པར་བག་ཕེབས་སུ་སྡོད་པ་རེད།”22 ཅེས་འཁོད་འདུག

གོང་དུ་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་ཡི་གེ་ ཨ་ ཀ་ མ་ གསུམ་གསལ་བའི་བརྡ་སྟོན་ལས། ཀ་ ནི་སྐུ་འབུམ་གྱི་མིང་གཞི་དང་པོ་མཚོན་པ་དེ་ལྟར། རྗེ་སྐུ་འབུམ་ཞེས་འཛམ་གླིང་ན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནི་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་ཏེ། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་ལྟེ་བ་བཅད་པའི་རཀྟའི་བདུད་རྩི་ས་ལ་འཕོས་པ་ལས་ཙནྡན་གྱི་ལྗོན་པ་ཞིག་སྐྱེས་ནས། དེའི་ལོ་མ་རེ་རེའི་ངོས་སུ་རྒྱལ་བ་སེང་གེའི་ང་རོའམ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ། ལྷ་བྲིས་མཁས་པས་བྲིས་པ་ལས་ཀྱང་བྱོན་ལེགས་པ་རང་བྱོན་དུ་བྱུང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཡུམ་གྱིས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཤིང༌། དད་ལྡན་སྐྱེས་བུ་མང་པོས་གྲོགས་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་བ་སེང་གེའི་ང་རོའི་སྐུ་བརྙན་འབུམ་ཡང་དཔར་དུ་བཏབ་པའི་སཱཙྪ་རྣམས་ནང་རྟེན་དང༌། ཙནྡན་གྱི་སྡོང་པོ་ཉིད་སྲོག་ཤིང་གི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྡོ་རྩིག་གི་ར་བ་བརྩིགས་པའི་ཐོག་སྟེང་པདྨ་སྤུངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་གསར་དུ་བཞེངས། དུས་དེ་ནས་གནས་དེར་སྐུ་འབུམ་ཞེས་ཐོགས།

དེ་ཡང་བཀའ་འགྱུར་རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་གསེས་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་23ལེའུ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པའི་24ནང༌། “གཞོན་ནུ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་འབྱུང༌།། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཇ༵མ་དཔ༵ལ་ནི།། རྙེད་དཀའ་སྐུ༵་ནི་འབུ༵མ་གྱུར་པ།། ཡང་དག་མཐའ་ལ་གནས་ནས་ནི།། ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་དོན་སྟོན་བྱེད།། སྤྲོས་མེད་རྣམ་པ་མེད་པ་དང༌།། གནས་མེད་པ་ལ་གཟུགས་བྱས་ནས།། ཤིན་ཏུ་དོན་ལྡན་ཆོས་ཀྱང་སྟོན།།”25 ཅེས་ལུང་དུ་བསྟན།

རིམ་པས་སྔར་གྱི་པད་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་དེ་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྒྱུར། དེ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྒྱུར། དེ་ལྷ་བབ་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྒྱུར། དེ་དབྱེན་བཟླུམས་མཆོད་རྟེན་དུ་བསྒྱུར། གནས་དེའི་ལྷོ་སྨད་དུ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༥༦༠) ལོར་བཀའ་གདམས་འདུལ་འཛིན་ཆེན་པོ་སྒོམ་ཆེན་རིན་ཆེན་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྒྲུབ་སྡེ་བཏབ་པས་གནས་དེར་དགོན་པ་ལུང་བ་ཞེས་དང༌། དེ་རྗེས་སྒོམ་ཆེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁུར་བཞེས་ཏེ་མེ་གླང་ (༡༥༧༧) ལོར་གནས་དེར་རྟེན་མཆོག་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚད་ཅན་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བཅས་པ་གསར་དུ་བསྐྲུན། དུས་དེ་ཙམ་ནས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས།

རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ལུག་ (༡༥༨༣) ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་འབུམ་དུ་བྱོན། འདུལ་འཛིན་སྒོམ་ཆེན་པ་དང༌། ཚོ་པ་དྲུག་གི་ནང་སོས་གཙོས་པའི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལ་ཙོང་ཁའི་ལྟེ་བའི་གནས་འདིར་དགོན་སྡེ་ཞིག་ངེས་པར་བསྐྲུན་དགོས་པའི་བཀའ་ལུང་བཟང་པོ་སྩལ། དེ་ལྟར་ཀུན་གྱིས་དགའ་དད་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོས་སྤྱི་བོར་བླངས་ཏེ་གནས་གཞི་སྤྱིལ་བུ་རྣམས་བསྐྲུན། ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཡང་བཙུགས། ྋརྒྱལ་དབང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་བཞིན་ས་བྱི་ (༡༥༨༨) ལོར་དབྱེན་བཟླུམས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ནས། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་ལེགས་པར་བཞེངས་ཏེ་རབ་གནས་མཛད།

རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ཡོས་ (༡༦༠༣) ལོར། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་ནས་བོད་དབུས་སུ་ཕེབས་སྐབས། སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ལ་དག་ཐེར་མཛད། འཆད་ཉན་གྱི་གྲྭ་ཚང་ཞིག་དགོས་པའི་བཀའ་ཐམ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ།26 དེ་ནས་མི་རིང་བར་བཤད་གྲྭའང་ལེགས་པར་ཚུགས། ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའང་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ྋཞབས་བཅགས་ནས་འཇམ་མགོན་བླ་མའི་གསུང་གི་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་ཁྲིད་ལུང་སྩལ།

ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་སྐབས་སུ་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་བཞུགས་ནས་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་བཀའ་གསན་སྦྱོང་བསྐྱངས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་ཉིད་ཀྱང་དགོན་གནས་དེར་ཡུན་རིང་བཞུགས་ཏེ་ལམ་རིམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་བར་མཛད་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཟིགས་པ་ཞིག་ཡིན།

ཡང༌། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་མཇལ་བའི་ཡི་གེ་ ཀ་མ་ གཉིས་ནི། ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་རི་སྟེང་གནས་མཆོག་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་ཀྱི་མིང་གཞི་ཀ་མ་བརྡ་སྟོན་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྡོམ་བརྩོན་གྱི་རྣམ་པར་བྱོན་པ་སྐུ་འཕྲེང་དང་པོ་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་སྐུ་ན་ཕྲ་མོའི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པར་མཛད་པའི་གནས་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱང་ཁར་རི་ཁྲོད་འདི་དང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་བླ་མ་དམ་པ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་གདན་ས་བྱ་ཁྱུང་ཐུབ་བསྟན་དག་ཐེར་གླིང་དགོན་དུ་ཆེད་མངགས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཞུགས་ཞག་དང་འབྲེལ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང༌། ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོ་མཛད་ཐོག གཉུག་མར་གནས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་གཟབ་པའི་སྒོ་ནས་བཀའི་ཕེབས་སྒོར། གནས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་དག་གི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་པར་སྲི་ཞུ་འཛིན་སྤྲས་ཚུལ་བཞིན་ཞུ་བ་ནི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉམས་པ་གསོ་ཞིང༌། མི་ཉམས་དར་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང༌། སྤྱི་སྒོས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རླབས་པོ་ཆེ་གསོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང༌། དགེ་འདུན་ཡོངས་ནས་ཐོས་བསམ་ཉམས་ལེན་ལ་འབད་དགོས་ཞེས་སོགས་གདམས་པ་གནད་དུ་སྨིན་པ་སྩལ་བ་དང༌། དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཞབས་ལྷམ་འཇའ་ཅན་ཆ་གཅིག་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་དུ་འཇོག་གནང་མཛད་འདུག དེ་ནི་བོད་མིའི་བརྗོད་སྲོལ་ལྟར། སླར་གནས་དེར་འབྱོན་རྒྱུའི་བརྡ་སྟོན་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས།

གནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་འདི་དག་གི་སྐོར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང༌། “རང་བྱུང་བཀོད་པས་མཛེས་པའི་ལུང་པ་དེའི་དབུས་སུ། ཀརྨ་ཤར་ཙོང་རི་ཁྲོད་ཅེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དགོན་པ་དེ་ཀརྨ་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེས་ཕྱག་བཏབ་པ་རེད། ཀརྨ་པ་ནི་བོད་ནང་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཐོག་མ་ཡིན། དགོན་པ་དེར་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྒོར་ཐོག་མ་ཞུགས་གནང་མཛད་པ་རེད།” ཅེས་དང༌། “དེའི་སྨད་ལ་དགོན་པ་གཉིས་པ་ཞིག་ཡོད། དེའི་མིང་ལ་ཨ་མདོ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་ཟེར། དགོན་རྒྱབ་རི་ལ་བརྟེན་ཡོད་པས་ཆགས་སྟངས་མཛེས་ཤིང༌། དགོན་པའི་ཡང་ཐོག་ཏུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རི་དྭགས་གཉིས་ཀྱིས་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྒྱན་པ་སོགས་ཡོད་གཤིས། དགོན་པ་དེ་དབྱིབས་བཀོད་མཛེས་ཤིང་བརྗིད་ཆགས་ཅན་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་བས་ལུང་པ་དེའི་ནང་ལ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།”27 ཅེས་འཁོད་པ་བཅས་འདི་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཟིགས་པ་ནི་གོར་མ་ཆག་པ་བཅས་སོ།།

༣༽ ཁྱིམ་འཛིན་རིགས་རྒྱུད།

འཕགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་དྲུང་དུ་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་ཏེ་གདུལ་བྱར་བཟུང་བའི་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་མིའུ་གདུང་དྲུག་ལས་མཆེད་པའི་རིགས་རྒྱུད་གཙང་མ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་པར་བྱོན་པའི་རྒྱལ་རབས་སོ་ལྔ་པ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་ནང་བོད་དབུས་ཁུལ་ནས་སྨད་ཕྱོགས་ཨ་མདོའི་མཐའ་མཚམས་སུ་ས་སྲུང་བོད་དམག་དཔུང་སྡེ་མང་པོ་འབྱོར་ཏེ་བསྡད། དེ་དག་གི་འགོ་དཔོན་ཁོངས་ནས་ས་མཚམས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བྱ་རའི་ཁུར་འཛིན་པ་ཕྱི་བྱ་སྡེ་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ། ལྟག་མཚེར་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་འཕྲེང་དང་པོ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུ་འཕྲེང་དྲུག་པ་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེ། ད་ལྟ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་བླ་སྤྲུལ་རིམ་པར་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཁྱིམ་འཛིན་རིགས་རྒྱུད་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ནང་ལའང་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་འཁོད་པ་འདི་ལྟར་ཏེ། “མདོ་ཁམས་ཀྱི་མི་ཕལ་ཆེ་བ་ལུས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང༌། རང་བཞིན་གྱིས་དཔའ་ཆེ་བ་ཡིན་ཡང༌། ཆོས་ཀྱི་ནུས་པས་ཞི་དུལ་དང༌། སྙོམ་ཆུང༌། གཏོང་ཕོད་ཅན། རང་ཚུགས་ཟིན་པ། བྱམས་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་ཡོད། མི་རིགས་སྤྱོད་བཟང་དང༌། མཛའ་མཐུན་ཆེན་པོ་བྱེད་མཁན་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་བོད་རིགས་ཁེ་གཙང་ཞིག་ལ་ངོས་རང་སྐྱེས་འདུག” ཅེས་དང༌།

“ངའི་ཁྱིམ་ཁང་མདོ་ཁམས་སུ་ཡོད་ཀྱང༌། རིགས་རྒྱུད་ཕ་མེས་བོད་དབུས་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡོང་སྟངས་ཇི་ལྟར་ཡིན་མིན་གྱི་གནས་ལུགས་ཤོད་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་རེད། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བརྒལ་བའི་དུས། བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྐབས་བོད་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དམག་མི་རུ་ཁག་མང་པོ་བཞག་ཁོངས། ང་ཚོའི་ཡུལ་ཕྱོགས་ལ་བོད་དབུས་འཕན་པོའི་ནང་གི་དམག་མི་བཞག་ཡོད་འདུག ངའི་ཕ་མེས་ཤིག་དམག་མི་དེ་དག་ནས་བྱུང་འདུག དེར་བརྟེན་ནང་མིའི་ཡུལ་སྐད་ནང་ལའང་བོད་དབུས་འཕན་པོའི་ནང་གི་ཡུལ་སྐད་འགའ་ཤས་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ཐུར་མ་ལ་ཁྱེམ་བུ་དང༌། ཕོར་པ་ལ་ཅན་ནེ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་རེད། ད་ལྟའི་གོང་གི་མི་རབས་གཉིས་ཙམ་མ་གཏོགས། དེའི་གོང་གི་མི་རྒྱུད་ནས་གྲོང་གསེབ་དེའི་ཕྱི་བྱ་ནང་སོའི་གོ་གནས་བཟུང་འདུག”28 ཅེས་དང༌།

“ང་སོ་ནམ་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དམའ་པོ་ཞིག་ནས་ཡོང་བ་འདིར་རྒྱུན་དུ་དགའ་པོ་འདུག ལོ་ན་ཆུང་ཆུང་སྐབས་གྲོང་གསེབ་ནས་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་བརྗོད་འདོད་ཡོད། ལོ་མང་པོའི་རྗེས་ལ་ང་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཡོང་བའི་ལམ་ཞོར་ལྟག་འཚེར་ལ་འཁྱུག་ཙམ་ཕྱིན་པར། དེ་སྐབས་ངའི་ཕ་མེས་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་དང་ཁྱིམ་ཁང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང༌། ང་ཁྱིམ་ཚང་ཕྱུག་པོ་དང༌། མཐོ་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེས་ཡོད་ན། མི་དམངས་དབུལ་པོ་ཉམ་ཆུང་གི་བདེ་སྡུག་ཇི་ཡོད་ངས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་བསམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཡོད། ཁྱིམ་ཚང་དམའ་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེས་སྟབས། མི་ཉམ་ཆུང་སྐྱོ་པོའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པས། མི་དམངས་ཉམ་ཆུང་ཚོའི་འཚོ་ཐབས་འདི་གང་ལེགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་ཡིན།”29 ཞེས་དང༌།

“ང་ཚོའི་ནང་མི་རྣམས་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་རྒྱས་སྤྲོས་མེད་པའི་ཁུ་འདུས་ཤིག་ཡིན་ནའང་དགའ་པོའི་ངང་ནས་བློ་ཁ་ཁེངས་པ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང༌། ཁོང་གིས་བོད་ནང་སྲིད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལོ་མང་པོ་གནང་ཞིང༌། ཁོང་གི་དུས་སུ་སླར་ཡང་བོད་ཅེས་པ་ཟུར་དུ་རང་བཙན་ཡིན་པ་ཞིག་བཟོས་གནང་བ་མ་ཟད། མི་དམངས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་ཀྱང་གནང་བ་རེད། ང་ཚོ་ཡོད་ས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་དབང་འོག་ཡིན་ཡང༌། ཁོང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་ཤིག་ས་གནས་དེར་ལོ་གཅིག་མིན་ཙམ་བཞུགས་སྟབས་མི་མང་དེ་ཚོར་ཁོང་གི་བྱིན་ནུས་ཐད་ཀར་ཐོབ་ཡོད་པ་ཡིན།” ཞེས་དང༌།

“དམ་པ་གང་དེས་བོད་མི་མང་ལ་གནང་བའི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་གི་ནང་ལ། ངོས་ལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་ན། རང་ཉིད་དལ་སྡོད་སྐྱིད་སྡོད་ཀྱི་དབང་མེད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་བདེ་དོན་ལ་ཉིན་མཚན་སེམས་ཁུར་ལྕི་བས་ནོན་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་རྒྱས་ཐབས། ཆབ་སྲིད་ཕྲ་ཚུགས་ཐབས། ཆབ་འབངས་བདེ་བར་ངལ་འཚོ་ཐབས་ལྷག་བསམ་དྲང་པོས་གཞུང་བསྲང་སྒོ་གསུམ་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་བགྱིས་ལུགས་གསུངས་འདུག་ཅིང༌། ཁོང་གིས་དགོངས་བཞེད་དེ་ལྟར་གནང་བའི་གྲུབ་འབྲས་སུ་བོད་མི་རྣམས་ཞི་བདེ་དང༌། ཡར་རྒྱས། དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་དུས་སྐབས་རིང་པོ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་པ་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། ཡང་གསུངས་གསལ། “ཆུ་གླང་ (༡༩༡༣) ནས་ད་ལྟ་ཆུ་སྤྲེ་ (༡༩༣༢) བར་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་དུ་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་གསར་དུ་བཞད་པས། མཆོག་དམན་ཚང་མས་དགའ་བདེར་ཅི་དགར་ལོངས་སྤྱོད་བག་ཕེབས་སུ་ཚིམ་པ་འདིས་མཚོན་ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག”30 ཅེས་འཁོད།

༤༽ ཡབ་ཡུམ།

ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་མཆོག་ནི་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་མི་ངོ་ཡིན་ཞིང༌། ཡབ་ཀྱི་སྐོར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ནང་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཁོད་འདུག་པ་འདི་ལྟར། “ངའི་ཕ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ལེགས་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་དང༌། རླུང་ལང་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེད། ཡིན་ནའང་རླུང་དེ་རྒྱུན་རིང་པོ་མི་སྡོད། ཁོང་གཟུགས་རིང་སྟོབས་ལྡན་ཞིག་མིན་ལ། ཤེས་ཡོན་ཡང་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་སྤྱང་པོ་དང༌། གྲུང་པོ་ཞིག་རེད། རྟ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་སྟབས་རྟ་དྲེལ་མང་པོ་བཞོན་གྱི་རེད། དེ་བཞིན་རྟ་དྲེལ་འདེམ་སྒྲུག་ལ་མཁས་ཤིང༌། བཅོས་ཐབས་ལའང་མཁས་པོ་ཡོད།”31 ཅེས་གསལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་མི་ངོའི་རིགས་མྱུག་ཏུ་འཁྲུངས་པ་འདི་ཡང་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མ་ཉིད་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡིན་པའི་བརྗོད་རྒྱུན་ཞིག་ཀྱང་སྣང༌། དེ་ནི་སྐུ་གོང་མ་ཀརྨ་ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་དང༌། བྱ་ཁྱུང་དགོན་པར་ཕེབས་བཞུགས་མཛད་སྐབས་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚོ་མཇལ་ཁར་བཅར་ཞིང༌། དུས་དེར་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་ཡབ་ནི་དགུང་ལོ་དགུ་ཡིན་པའི་བུ་གྲུང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དམིགས་བསལ་དགྱེས་གཟིགས་ཀྱིས་རྗེན་ཕྱག་སྩལ་བ་དང༌། རྗེས་སུ་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གསར་འགྱུར་མི་སྙན་པ་དེ་ཐོག་མར་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བསྣམས་ཕེབས་མཁན་ཡང་ཡབ་ཉིད་ཡིན་འདུག་ཅིང༌། དེ་ནི་ཁོང་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕེབས་པ་ནས་གསན་ཐོས་བྱུང་འདུག

ཡུམ་བསོད་ནམས་མཚོ་མོ་མཆོག་ནི། སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་ཉེ་འདབས་ཆུ་རུ་ཁ་སྡེ་པ་ཞེས་པའི་བོད་རིགས་གཙང་མའི་མི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། སྐུ་ན་ཕྲ་མོའི་དུས་ནས་བྱིས་པ་ཕལ་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐུགས་གཤིས་ཤིན་ཏུ་བཟང་ལ་དུལ་བ། མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ། རང་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་ཡུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒན་རབས་ལ་གུས་བརྩེ་ཆེ་བ་དང༌། སྐུ་མཆེད་དང་རྩེད་གྲོགས་ཚང་མར་བསྟུན་མཁས་མཐུན་ལམ་ཆེ་བ། ཐུགས་མདུན་ཡབ་ལ་མཛའ་བརྩེའི་མཐུན་གཤིབས་ལེགས་པ། སྲས་དང་སྲས་མོ་སོགས་ཉེ་ལྟོས་ཀུན་ལ་བྱམས་བརྩེའི་སྐྱོང་ཐབས་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་སྐྱེ་བོ་དབུལ་པོ་དང༌། དུད་འགྲོ་བཅས་པར་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཕན་སྐྱོབ་ཅི་ཐུབ་མཛད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། དཔེར་ན་འགྲུལ་པ་གློ་བུར་བ་དྲག་ཞན་སུ་འདྲ་ཞིག་སླེབས་ཀྱང་ཉེ་རིང་མེད་པར་སྣེ་ལེན་གནང་བས་མ་ཚད། གསོལ་ཟས་བཞེས་ཆོག་སོས་པ་ཇི་ཡོད་འགྲུལ་པར་དྲངས་ཏེ་ཡུམ་ཉིད་ནས་རྗེས་སུ་བཞེས་པ་དང༌། སྤྲང་པོ་ལའང་གསོལ་ཟས་གང་ཡོད་སྦྱིན་པར་གནང་སྟེ། སྐབས་རེ་ཡུམ་ཉིད་ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལྟོགས་པར་བཞུགས་པའང་བྱུང་སོང་ཞེས་རྒྱུས་ཅན་ནས་ཐོས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ནང་ལའང༌། “ངའི་ཨ་མ་བྱམས་སེམས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ། ཚང་མར་ཕན་སེམས་བྱེད་ཅིང༌། དཔེར་ན། མི་གཞན་བཀྲེས་སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པ་ཞིག་ཡོད་ན། རང་གི་ལྟོ་ཆས་རྣམས་གནང་སྟེ། རང་ཉིད་ལྟོགས་པར་བཞུགས་ཀྱི་རེད། རྒྱུན་དུ་ནང་མི་ཚོའི་འགོ་ཁྲིད་བྱམས་བརྩེའི་ངང་ནས་གནང་བ་རེད། ཁོང་ནི་མི་ཚང་མར་འདྲིས་བདེ་པོ་དང༌། བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཏོང་མཁན་ཞིག་སྟེ། ངེད་རང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་རྗེས། ཁོང་གིས་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་ཞིག་སྤྲོད་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་གྱི་འགན་བཞེས་གནང་བ་རེད།”32 ཅེས་འཁོད་འདུག་པ་བཅས།

ཞར་བྱུང་དུ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཡབ་ཡུམ་ལ་སྲས་དང་སྲས་མོ་ཇི་ཙམ་བྱུང་བའི་སྐོར་གླེང་བ་སྟེ། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་སྲས་དང་སྲས་མོ་བཅུ་དྲུག་བྱུང་འདུག་པ་ནས་ད་ལྟ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པ་སྐུའི་གཅེན་པོ་སྐུ་འབུམ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག སྐུའི་གཅུང་མོ་བཀའ་ཟུར་རྗེ་བཙུན་པདྨ་མཆོག སྐུའི་གཅུང་པོ་མདོ་སྨད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཟུར་པ་སྐྱོར་ལུང་མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་མཆོག་བཅས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞིར་ཕེབས་པ་ཤིང་འབྲུག་ (༡༩༦༤) ལོར་བསྙུན་འདས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཟུར་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་དགུང་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་དུ་ཕེབས་པ་ཤིང་གླང་ (༡༩༨༥) ལོར་བསྙུན་འདས། དེ་མིན་སྲས་བདུན་དང༌། སྲས་མོ་གཉིས་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་འཚོ་བཞུགས་ཐུབ་མིན་བྱུང་འདུག

འདི་ལྟར་ཁ་བ་རི་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་འདི་ཕྱི་གཏན་གྱི་སྐྱབས་གཅིག་མགོན་གཅིག་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་ཉིད་གངས་ལྗོངས་བོད་ཆེན་པོའི་ནང་ཚན་ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པའི་བོད་རིགས་གཙང་མ། ཆོ་འབྲང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་བཟུང་བར་མཛད་པ་འདི་ཡང༌། གངས་ཅན་པའི་མི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སྐབས་ཀྱི་བོད་མིའི་སྙིང་སྟོབས་དང༌། ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་རང་བཞིན་སླར་གསོའི་བྱ་བ་རླབས་པོ་ཆེར་འབད་བརྩོན་བློ་སྟོབས་ནུས་ཤུགས་མཉམ་སྐྱེད་ཡོང་རྒྱུར་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་དགོངས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི། དེང་སྐབས་བོད་ཕྱི་ནང་གི་བོད་རིགས་བྱིས་པ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་བསམ་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དངོས་ཐོན་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་མངོན་སུམ་གསལ་བར་མཚོན་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ།།

ཨེ་མ་དོན་ཀུན་གྲུབ་པ་ཤཱཀྱའི་ཏོག།

གཟིགས་པ་ལྔ་ཡི་སྒོ་ནས་འཛམ་གླིང་འདིར།།

དགའ་ལྡན་ཞིང་ནས་འཕོས་པའི་རྣམ་ཐར་བཞིན།།

ཁ་བ་རི་པའི་མགོན་ཅིག་གནས་འདིར་བྱོན།།

རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཆོས་རྗེ་དོན་རིན་ཞབས།།

འཇམ་མགོན་བླ་མ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་སོགས།།

རིས་མེད་མཁས་གྲུབ་དུ་མས་བྱིན་བརླབས་པའི།།

ནོར་འཛིན་གཞི་འདིའི་དགེ་མཚན་བརྗོད་མི་ལངས།།

ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཅུ་གསུམ་པ།།

གནས་འདིར་ཞབས་བཅགས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་སྤེལ།།

གྲོང་དང་ལྗོངས་བཀོད་སྤྱན་དུ་ཆུབ་མ་ཐག།

དགྱེས་པ་གཡོ་བའི་གསུང་མོལ་ལྷུག་པར་གྲོལ།།

མང་སྲོང་མང་བཙན་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོའི་དཔུང༌།།

མཐའ་ཡི་ས་སྲུང་ལྷགས་ལས་རིམ་བརྒྱུད་དེ།།

ཕྱི་ཡི་བྱ་ར་ནང་གི་སོ་ཚིས་སོགས།།

སྐྱོང་བའི་ཁྱིམ་འདི་རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་ཁང་ལགས།།

མཛངས་ཤིང་བློ་གྲིམ་ཤེས་རབ་རྩལ་གྱིས་ཕྱུག།

བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་མངོན་པར་གསལ།།

རྒྱལ་སྲས་མཚན་དཔེ་བཞད་པའི་ཡབ་ཡུམ་དུ།།

འཇིག་རྟེན་མེས་པོས་ཆེད་དུ་སྤྲོས་པ་བཞིན།།

ཤར་ཕྱོགས་སྲིན་པོ་གླལ་བའི་འཁུན་སྒྲ་དང༌།།

ཁ་ལྗོངས་མགོན་མེད་གྱུར་པའི་ཆོ་ངེ་གཉིས།།

འགྲན་པ་ཇི་བཞིན་གླིང་འདིར་འཚེར་བའི་ཚེ།།

སྲིད་པའི་སྒྲོན་མེའི་རང་ཞལ་ལམ་མེར་བཞད།།

དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ཉི་མ་གཞོན་ནུ་དེ།།

འཕགས་མཆོག་སྤྲུལ་པའི་རོལ་གར་ངེས་རྙེད་པས།།

ཀུན་ཀྱང་དགའ་སྤྲོའི་ཚོར་རླབས་ཁོང་ནས་འཕྱུར།།

སྐབས་ཀྱི་བགྱི་བའི་དོན་རྣམས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས།།

18 ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་རྣམ་ཐར་རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ། ཤོག་ལྡེབས་ ཀ ༣༨༤ བ ༢ པ་དང༌།

19 ཁ ༢༩༤ ན ༡ པོ། འབྲས་སྤུངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང༌།

20 གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༤༤༡ ནང་ཆ་ཚང་འཁོད་པར་གཟིགས།

21 ཤོག་ལྡེབས་ ཁ ༡༣༣ བ ༡ པོ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

22 ཤོག་གྲངས་ ༥ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༡ དཔར་ཐེངས་དང་པོ། རྡོར་གླིང་རང་དབང་དཔར་ཁང༌།

23 ཤོག་ལྡེབས་ ཐ ༥༣ བ ༣ པ་དང༌།

24 ཐ ༤༤༨ ན ༡ པོ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

25 ཤོག་ལྡེབས་ ཐ ༤༤༢ བ ༤ པ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

26 ‘སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་དབྱངས།’ ཤོག་གྲངས་ ༣༦ ནས་ ༤༨ བར་དེར་འཁོད།

27 ཤོག་གྲངས་ ༦ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༡ དཔར་ཐེངས་དང་པོ། རྡོར་གླིང་རང་དབང་དཔར་ཁང་།

28 ཤོག་གྲངས་ ༨ ཡིག་འཕྲེང་ ༢༡ དང༌།

29 ཤོག་གྲངས་ ༩ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༥། དཔར་ཐེངས་དང་པོ། རྡོར་གླིང་རང་དབང་དཔར་ཁང༌།

30 ཤོག་གྲངས་ ༡༢ ཡིག་འཕྲེང་ ༢ པ་དང༌།

31 ཤོག་གྲངས་ ༡༠ ཡིག་འཕྲེང་ ༧ པ། དཔར་ཐེངས་དང་པོ། རྡོར་གླིང་རང་དབང་དཔར་ཁང༌།

32 ཤོག་གྲངས་ ༡༠ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༣། དཔར་ཐེངས་དང་པོ། རྡོར་གླིང་རང་དབང་དཔར་ཁང༌།

ས་བཅད་བཞི་པ།

སྔོན་ལ་གསང་ཐབས་ཀྱིས་ཕྱི་ཚུལ་ཁྱེའུ་གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ལའང་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས། ནང་དོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་གཏན་འཁེལ་གྱི་ནང་མའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ།

༡༽ ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཏེ་ནང་དོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ།

གོང་གསལ་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མི་ངོ་ལས་རྣམས་ནས་ནང་དོན་མཆོག་སྤྲུལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཡང༌། ཕྱི་ཚུལ་དུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་ཁྱེའུ་གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་ངོ་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུ་དུས་འགོར་ཆེ་བ་མ་ཟད། བརྟག་དཔྱད་ཞུ་ལུགས་དང༌། སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་གང་དང་ཅི་ཡོད་གཅིག་ནས་གཉིས་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཤེས་རྟོགས་ཡོངས་གྲགས་གྱུར་ན་འགྲིག་མིན་དང༌། ལྷག་པར་གཞུང་ནས་བཀའ་ཏར་ཕེབས་རྒྱུ་དུས་ཐོག་སོན་མིན་གྱི་དཀའ་རྙོག་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། ཁྱེའུ་དེ་དག་ཕ་མ་མཉམ་དུ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་འདུ་འཛོམས་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་ངོ་ཤེས་ཉེ་ཕྱོགས་ལ་འཕྲོས་མོལ་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་སོང༌།

དེའི་ཚེ་ན་བཀའ་ཤག་ནས་གསང་ཏར་ཕེབས་གསལ་ལ། ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་སྔ་ཕྱིའི་མཛད་ཚུལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དང༌། འཁྲུངས་ཁང་གི་རྣམ་པ། ས་ཡུལ་སོགས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་མཚོ་གཟིགས་བྱུང་བ་དང་མཐུན་ངེས་མ་ཟད། བླ་ལྷ་ཁག་ལ་ཐུགས་དམ་ལུང་ཞུ་བསྐྱར་དུ་གནང་བའི་ལུང་བརྟག་ཐོན་གསལ་ཁག་དང་ཡང་རྩེ་མཐུན་བྱུང་སྟབས། ད་ཆ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བསོད་ནམས་མཚོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱེའུ། ཤིང་ཕག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཕྱི་མ་ (༡༩༣༥/༠༧/༠༦) རེས་གཟའ་སྤེན་པ། ཉི་ཤར་སྔ་ཆ་འབྲུག་གི་ཐོག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས་པ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ལ་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཟིན་པས། འཕྲལ་དུ་གདན་ཞུ་ཐུབ་ཐབས་བྱ་དགོས་ཞེས་ཕེབས།

དེ་ཡང་གོང་དུ་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སོགས་ཆོས་སྐྱོང་ཁག་གི་ལུང་དང་བརྡ་སྟོན་33དེ་དག་གི་ཚིག་གནད་དང་མཐུན་པ་མ་ཟད། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ནང་གསེས་ ཀ པའི་ནང་ལའང་ལུང་བསྟན་གསལ་བར་འཁོད་པ་འདི་ལྟར་ཏེ། “ཤར་ལྷུན་པོའི་རྩེ་ནས་ཉི་མ་འཆར།། ཕྱོགས་གཞན་གསུམ་མི་ནོར་ (ནོར་འཁྲུལ་མི་འབྱུང་བ) ཤུགས་ལས་ཤེས།། འཆར་མི་སྔ་སྔ་དུས་བསམ་གཏན་འཕེལ།། འཆར་མི་ཕྱི་ཉི་འོད་སྨིན་པ་ལ།། ལུས་བག་ཕེབས་བདེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད།།”34 ཅེས་འཁོད་འདུག་ཅིང༌། ཚིགས་བཅད་འདི་བཞིན་མཚམས་འདིར་འབྲེལ་ཆེ་བ་མ་ཟད། བློ་གསར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ་འགྲེལ་བཤད་ཀྱང་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གསུང་མཁན་ཡང་བྱུང༌།

དེ་དོན་ཚིགས་རྐང་རེ་རེར་འགྲེལ་བཤད་བསྡུས་ཙམ་རེ་འགོད་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་རྐང་དང་པོའི་གོ་དོན་ནི། བོད་ཡུལ་གྱི་ནང་གསེས་ཤར་ཨ་མདོ་ཙོང་ཁ་ཡུལ་གྱི་རི་བོ་གྲགས་ཅན། རི་ཡི་ལྷུན་པོ་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་ཞེས་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཉི་མ་འཆར་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱེ་རྒུའི་མ་རིག་མུན་པ་སེལ་བའི་ཉི་མ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་གང་ཉིད་གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་གནས་པའི་ཡུལ་དེར་སྐུ་བལྟམ་པར་འགྱུར་བའི་བརྡ་དོན་ཡིན་ལ། ཚིགས་རྐང་གཉིས་པས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འབྱོན་པར་འགྱུར་བ་ལས། ཕྱོགས་གཞན་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་གསུམ་ནས་འབྱོན་རྒྱུའི་ནོར་འཁྲུལ་མི་འབྱུང་བ་ཤུགས་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང༌།

ཚིགས་རྐང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལྔ་པ་དག་གིས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་སྐུ་བལྟམ་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དང༌། མཛད་པ་བཅས་པའི་ལུང་གསལ་བར་བསྟན་འདུག དེ་ཡང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཉི་མ་ལ་དཔེ་སྦྱར་ཏེ། དེ་འཆར་བའི་དུས་སམ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་བལྟམ་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ནི། ཆེས་མི་སྔ་བ་ཞོགས་པ་སྔ་དུས་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ནམ་ལངས་ཕྱི་ཆ་བསམ་གཏན་སྒོམ་གྱི་མྱོང་བ་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་དང༌། འཆར་མི་ཕྱི་བ་ཉི་ཤར་སྔ་ཆ་ཉི་འོད་སྨིན་པའམ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་རིའི་རྩེ་ནས་ཧྲིལ་ལེར་འཐོན་ཉེའི་ཉི་འོད་འཕྲོ་བའི་མཚམས་ལའམ། རི་རྩེར་ཉི་འོད་ཐོག་མར་ཁྱབ་པའི་དུས་མཚམས་དེར་ཟླ་དགུ་ཞག་བཅུའི་སྔོན་ནས་སྙིང་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་ལུས་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ཏེ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་རྣམ་པར་རོལ་བ་གང་ཉིད་འགྲོ་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་བག་ལྷག་པར་ཕེབས་པའི་ངང་ནས་སྐུ་བལྟམ་པར་འགྱུར་བ་དང༌། མགོན་པོ་སྙིང་རྗེའི་ཉིན་བྱེད་གང་གི་གདུལ་ཞིང་ཤར་གླིང་པདྨའི་སྐྱེད་ཚལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ། གདུལ་བྱ་རིས་མེད་སྐྱེ་འགྲོ་བུང་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་རང་དབང་འཐོབ་ཐབས་ཀྱི་མཛད་པའི་ངོ་མཚར་གཟི་བྱིན་འོད་སྟོང་འཛམ་བུའི་གླིང་ཆེན་པོའི་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ལུང་བསྟན་གསལ་པོ་འཁོད་འདུག

ད་དུང་དེ་བས་གསལ་བའི་ལུང་བསྟན་ཁག་གཉིས་རྙེད་པ་འདི་ལྟར་ཏེ། ཀཿཐོག་རྡོ་རྗེ་གདན་པ་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་ (༡༦༩༨-༡༧༥༥) ཞབས་ཀྱིས་ཀོང་པོ་བུ་ཆུ་ལྷ་ཁང་ནས་གཏེར་ནས་བཏོན་ཏེ་ཟངས་ཤོག་དམར་པོའི་ངོས་ནས་དག་པར་ཕབ་པ་འཕགས་མའི་ (སྒྲོལ་དམར་) སྒྲུབ་ཐབས་མི་མཐུན་ཀུན་སེལ་ལུང་བྱང་དང་བཅས་པ་བཞུགས་སོ་ལས། ད་ལྟ་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་མཐུས༔ འཕྲིན་ལས་བྱིན་རླབས་སྒྱུ་མའི་རང་འོད་ཞིག༔ མདོ་ཁམས་ཤར་ནས་ཕག་གམ་བྱི་བའི་ལོ༔ རྒྱལ་ལམ་ (རྒྱའམ་) མཚོ་ཞེས་སྨེ་དཀར་དོ་ཤལ་ཅན༔ སྙན་གྲགས་ལྡན་པ་མཐའ་ནས་དབུས་སུ་འབྱུང་༔ བོད་ཡུལ་ཡོངས་ཀྱི་བསྟན་པའི་བདག་པོ་བྱེད༔ དེ་ལ་སྔོན་ལས་དབང་གི་རྐྱེན་ཁ་མང་༔ མི་དང་མི་མིན་དུ་མས་འཚེ་བར་འགྱུར༔ ཁྱད་པར་ཉེར་གཅིག་ཉེར་དགུ་ཞེ་དྲུག་དང་༔ རང་གེགས་བདུན་ཟུར་ལོ་དང་དེའི་སྔ་ཕྱིར༔ རྩུབ་ལྡན་ཟློག་ཐབས་རྟེན་འབྲེལ་མ་འཁྲུལ་འབད༔ གདམས་པ་འདི་འཕྲོད་དུས་ཚིགས་གང་ཡིན་དེའི༔ བར་ཆད་ཇི་རིགས་སྨོན་ལམ་དབང་གིས་སེལ༔ ཐེ་ཚོམ་ཡིད་གཉིས་མ་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་གཅེས༔ རྟག་ཏུ་དད་གུས་ཆེན་པོས་ཉམས་ལེན་པས༔ མི་མཐུན་འགལ་འཁྲུགས་མང་ཞིག་འདི་ཡིས་གྲོལ༔ ཅི་ཕྱིར་པདྨ་བདག་གི་སྨོན་ལམ་དང་༔ འཕགས་མའི་དམ་བཅའ་བདེན་པས་བསླུ་མི་འགྱུར༔35 ཞེས་པའི་ནང་ཐོག་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང༌། འཁྲུངས་ཡུལ། དགུང་སྙིང༌། མཚན་སྒྲ་དང༌། མཚན་བཟང༌། དབུས་སུ་འབྱོན་རྒྱུ་དང༌། བསྟན་པའི་བདག་པོར་འགྱུར་རྒྱུ། སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་ལས་སྐུ་ངལ་ཆེ་བ་དང༌། མི་དང་མི་མིན་གྱིས་འཚེ་བར་འགྱུར་བ། དགུང་ཀེག་ཁག་ལ་འཚུབ་ལྷོང་ཆེ་ཡང་སྨོན་ལམ་དབང་གིས་སེལ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དད་གུས་ཆེན་པོས་བཀའ་དགོངས་ཉམས་སུ་བླངས་པས། མི་མཐུན་པ་མང་དག་ཅིག་ཞི་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པ་དང༌། གཏེར་ཆེན་ཆགས་རུ་ཉི་མ་གྲགས་པའི་ (༡༦༤༧_༡༧༡༠) ཞབས་ཀྱིས་བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བླ་མ་བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ་ལས༔ ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་གྱི་དབང་གི་ཁ་སྐོང་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་ཆོ་ག་ལས༔ ཨེ་མ་དབང་ཕྱུག་དབང་གི་བདག༔ མ་འོངས་སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་36མཚོའི་མིང་༔ མཐའ་མི་ཐམས་ཅད་དབང་བཀོལ་ནས༔ བོད་ཁམས་བདེ་བ་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར༔ ཡང་ཟབ་འདི་ལ་ཉམས་ལེན་གྱིས༔ དབང་གི་འཕྲིན་ལས་ལས་སྦྱོར་འབུངས༔ རྒྱལ་འབངས་ཀུན་གྱིས་བཀའ་ཉན་ཅིང་༔ བསྟན་དང་འགྲོ་དོན་དཔག་མེད་འབྱུང་༔37 ཞེས་པའི་ནང༌། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག མ་འོངས་སྙིགས་དུས་སུ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་སྒྲ་རྒྱ་མཚོ་སྨོས་ཐོག མཐའ་མིའམ་ཕྱི་མིས་འདུད་ཚུལ་དང༌། རྒྱལ་འབངས་ཀུན་གྱིས་བཀའ་ལ་ཉན་ཅིང༌། བསྟན་འགྲོའི་དོན་དཔག་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་བརྗོད་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འཁོད།38

འདི་ལྟ་བུའི་ལུང་བསྟན་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་བྱུང་བ་དེ་དོན་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་གྱི་བཀའ་གསལ་ཐོན།

དེ་ལྟ་ནའང་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དངོས་སུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ལུགས་ཕྱི་གྲགས་གྱུར་ཚེ། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཟ་རྔམ་ཀ་ཀོར་ཅི་རིགས་བགྱིས་ཏེ་བར་ཆད་ཆེན་པོ་གཏོང་རྒྱུ་ཉག་ཅིག་ཡིན་གཤིས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སར་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་ངོ་ལས་ཚང་འཛོམས་ནས་ཡང་སྲིད་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་སྐོར་སུ་ལའང་ཚིག་ཟུར་ཙམ་བརྗོད་ཐལ་མ་ཤོར་བ་བྱ་རྒྱུའི་མནའ་སྐྱེལ་དམ་བཅའ་བཞག དེ་འཕྲལ་བཀའ་ཤག་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་སྐོར་ཕྱི་གྲགས་གྱུར་ན་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་སྟེ་རང་གཞུང་ལ་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བཟོ་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བའི་སྐོར་དང༌། འདི་ཁུལ་དོགས་གཞི་མི་འབྱུང་ཆེད་ཁྱེའུ་གཞན་དག་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་ཚུལ་བྱ་དགོས་ཟིན་རྗེས་གཞུང་ལ་ཏར་སྙན་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། དེ་མཚམས་ཁྱེའུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་དེ་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་སུ་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་བྱ་དགོས་ལ། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་དེ་དོན་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོང་བ་ཞེས་བསྟུན་མཁས་ཀྱི་རེ་སྐུལ་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་བཀའ་ཤག་ནས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་སྩལ་ཐོག དེ་ལྟར་འདི་ནས་ཁོང་པར་ཞུ་སྐུལ་ཐབས་ཤེས་བྱས་ན་འགབ་མིན་དགོངས་སྐོར་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འདི་གར་ངོ་ལས་ཚང་འཛོམས་ནས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་ཡང་སྲིད་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་སྐོར་གསང་བ་ཕྱི་ཤོར་མེད་པ་བྱ་རྒྱུའི་མནའ་དམ་བཞག་ཟིན་ལགས་པས། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་གསང་རྒྱ་ངེས་པར་མཛད་སྐྱོང་ཞེས་འཁོད་ནང་མའི་ཏར་སྙན་ཕུལ།

༢༽ ཁྱེའུ་གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བྱ་རིམ།

དེའི་ཚེ་ན་ཉེ་ཕྱོགས་ནས་རྒྱུས་སྟོན་བྱུང་གསལ། ཁྱེའུ་གཞན་རྣམས་ཕ་མ་དང་བཅས་པ་སྐུ་འབུམ་དུ་འཛོམས་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུ་དགོས་ཤིང༌། དེ་དོན་ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱིས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་བརྒྱུད་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ང་ཚོས་སྐུ་འབུམ་དང་ཐག་ཉེའི་ཁྱེའུ་མཚན་ལྟས་བཟང་བ་གཉིས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཟིན་པ་ཡིན། ད་ཆ་ཁྱེའུ་གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ཐད་ས་གནས་སོ་སོར་སྐོར་སྐྱོད་བྱ་རྒྱུ་འགོར་གཞི་ཆེ་ལ། བརྟག་དཔྱད་ཞུ་ཐབས་ཕྱི་གྲགས་ཡོང་ཉེན་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་ཆེ་བས། ཁྱེའུ་དེ་དག་ཚང་མ་སོ་སོའི་ཕ་མ་དང་བཅས་སྐུ་འབུམ་དུ་འཛོམས་ཆོག་རྒྱུར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་པ་ཞིག་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་སྐུལ་བགྱིས།

དེ་ནས་ཉིན་ཤས་རྗེས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་ཁྱེའུ་ཚང་མ་གཅིག་ཏུ་འཛོམ་དགོས་པ་དེ་ལྟར་འགྲིགས། འོན་ཀྱང་སྐུ་འབུམ་དུ་མིན་པར་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་བསྡུ་འགུགས་གནང་དགོས། བརྟག་དཔྱད་ཇི་དགོས་ཁྱེད་ཚོ་རང་ནས་གནང་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་སོང་ཞེས་བརྗོད་བྱུང་བར། ཟི་ལིང་མཁར་དུ་འཛོམ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་དང༌། བརྟག་དཔྱད་བྱ་ཡུལ་ཁང་པའི་སྐོར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། ཟི་ལིང་མཁར་ནང་ས་གནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་འཛོམས་ཏེ་དེར་བརྟག་དཔྱད་གནང་དགོས་པ་དང༌། བྱ་ལུགས་གང་བྱེད་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་སྟབས་ང་ཚོས་ཐེ་བྱུས་གང་ཡང་མེད་པར། ཁྱེད་ཚོ་རང་ནས་གནང་འཐུས། དུས་ཚོད་རྗེས་གསལ་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་ལན་གསལ་བྱུང༌།

དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ནས་ཁྱེའུ་བཅུ་གཉིས་འཛོམ་དུས་ཀྱི་ལན་བརྡ་བྱུང༌། དེ་འཕྲལ་ཕྲུ་གུའི་ཕ་མ་སོ་སོར་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་དུས་ཐོག་འཛོམ་དགོས་ཀྱི་བརྡ་ལན་འཕྲོད་ངེས་བཏང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་ངོ་ལས་ཚོ་དེ་ཉིན་ས་གནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་ཕེབས། དེར་ཐོག་མར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་རྣམས་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་ཡོད་ངེས་ལ་དེ་དག་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་སྤྱན་སྟར་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུས་འདུག དེར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ལྟར་འགྲིགས། ཡིན་ན་ཡང་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་རྣམས་ང་ཚོ་ངོ་ལས་བཞི་པོ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྒམ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་འདོན་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་དོན་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུས་རྗེས་ཁོང་ཚོ་མཉམ་ཕེབས་ཀྱིས་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་རྣམས་ཁོང་པར་མིག་སྟོན་གནང༌།

ཡང་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ང་ཚོས་ཁྱེད་ཚོའི་བརྟག་དཔྱད་བྱ་ལུགས་ལ་ཐེ་བྱུས་མི་བྱེད་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲའི་ལམ་སྲོལ་སྔོན་ཆད་མཐོང་མྱོང་མེད་པས། ད་རེས་ང་ཚོ་འགའ་ཤས་ནས་མིག་བལྟས་ཆོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ཡང་འགྲིགས་འཐུས་གསུངས་ཏེ། ལས་ཁུངས་དེའི་ཁང་ཆེན་ཞིག་ནང་རྒྱ་ཅོག་རིང་པོའི་སྟེང་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་རྣམས་སྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་བཞག ཚང་མ་སྟེགས་སྟན་དུ་འཁོད།

མཚམས་དེར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱི་ལས་བྱེད་ཅིག་གིས་ཁྱེའུ་རེ་རེ་བཞིན་སོ་སོའི་ཕ་མ་སྤུན་ཉེ་རེ་ཟུང་མཉམ་དུ་ཁང་ཆེན་དེའི་ནང་འཁྲིད་ཡོང་བར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཐོག ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་འབྲས་ཇི་བྱུང་རེ་རེ་བཞིན་ཐོ་འགོད་བྱས། དེའི་རིང་དེར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་དང༌། ཁོང་རང་གི་སྤུན་མཆེད་དཔོན་རིགས་མི་ལྔ་མཉམ་དུ་ཟུར་ངོས་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་ལྟ་བཞིན་བསྡད། ཁྱེའུ་རེ་རེར་བརྟག་དཔྱད་ཟིན་རིམ་བཞིན་ཕ་མ་སོ་སོར་ཁ་བཏགས་ཨ་ཤེ་དཀར་གཙང་རེ་དང༌། སྣམ་བུ་སྤྱན་སྤུས་ལེགས་བུབས་རེ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་གནང་སྟེ་རང་གནས་སོ་སོར་བསློགས། རྟགས་མཚན་བཟང་བའི་ཁྱེའུ་གཉིས་ལ་སྔོན་དུ་བརྟག་དཔྱད་ཟིན་པ་ཕུད། དེ་མིན་ཁྱེའུ་བཅུ་གཉིས་ལ་དེ་ཉིན་བརྟག་དཔྱད་སྐབས་ཁྱེའུ་འགའ་རེས་སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ངོ་འདྲ་ཕྱེད་འཁྱེར་དང༌། འགའ་རེས་ངོ་མ་གཅིག་དང་འདྲ་གསུམ་འཁྱེར་བ། འགའ་རེས་འདྲ་ཤ་སྟག་འཁྱེར་བ། རེ་ཟུང་གིས་འཇིགས་ཚུལ་དང་འཚེར་སྣང་ལྟ་བུས་ངོ་འདྲ་གང་ལའང་རེག་ཐུག་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ལས། ྋརྒྱལ་བའི་འོས་སྤྲུལ་དུ་མངོན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག

དེ་རྗེས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་བརྒྱུད་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོས་ཁྱེའུ་ཚང་མར་བརྟག་དཔྱད་ཟིན་སྟབས། སྤྲུལ་སྐུ་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཡོད་དམ་མེད་སོགས་དྲི་བ་ཞུས་པར། ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་པ་དང༌། གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཞན་ཁག་ཏུ་ཁྱེའུ་ངོ་མཚར་ཅན་གཞན་དག་ཡོད་རིགས་བཅས་ཚང་མ་བླ་ལྷར་ལུང་བརྟག་ཞུ་གནང་གིས་མཐའ་མའི་ཐག་ཆོད་ཇི་བྱུང་བཀའ་གསལ་ཐོན་གྱི་རེད། དེ་མཚམས་འདི་ཁུལ་གྱི་ཁྱེའུ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་པའི་ཁོངས་ནས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་ཡོད་མེད་ཤེས་ཀྱི་རེད། རྗེས་སུ་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་གསུངས་ཐོག དེ་བར་གྱི་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་རྣམས་གཞུང་ལ་ཏར་སྙན་ཕུལ།

དེ་ནས་མི་རིང་བར། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཆུང་སྲིད་མཆོག་དང༌། རློན་པ་ལོ་ཡེར་གྱི་ཚ་བོ་སོགས་ཁྱེའུ་འགའ་ཤས་སོ་སོའི་ཕ་མ་ཅི་རིགས་མཉམ་དུ་ཐེངས་གཉིས་བཀུག་སྟེ། ཁྱེའུ་དེ་ཚོའི་མདུན་དུ་མངར་ཆ་སྡེར་མ་གང་བཞག་ནས་ཅི་འདོད་ལེན་དུ་བཅུག་པ་དང༌། ཁྱེའུ་རེ་རེར་ཁོང་རང་གིས་དྲིས་གླེང་ཐུང་ཙམ་རེ་བྱས་འདུག་ཅིང༌། དེ་སྐབས་ཁྱེའུ་ཕལ་ཆེ་བས་མངར་ཆ་སྦར་མོ་གང་རེ་ལེན་པ་དང༌། འགའ་རེས་སྐྲག་སྣང་གིས་གང་ཡང་མ་བླངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་འདྲ་མིན་བྱུང་བ་དང༌། ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་གིས་སྒམ་ཞིང་བརླིང་བའི་ངང་ནས་བྱེ་རིལ་གཅིག་བཞེས་ཐོག དྲིས་ལན་ཡང་གསལ་བར་གནང་བས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་ཁོང་རང་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཡིན་ཡང༌། ཁོང་པས་འདི་ལྟ་བུའི་བརྟག་དཔྱད་སྟབས་བདེ་ཞིག་བྱས་མཐར། ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་ལ་ཡིད་མགུ་སྟེ། ཡབ་ལ་”བུ་འདི་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་གཅེན་པོའི་སར་འཇོག་དགོས”ཞེས་བཀའ་ཕབ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཕ་མ་ལ་དངོས་སྐྱེས་སྤྲད་དེ་ཕྱིར་སློག་བྱས།

དེའི་ཚེ། ལྷ་ས་ནས་གཞུང་གིས་གསང་ཏར་ཕེབས་དོན་དུ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ཐུན་མོང་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངེས་གཏན་འཁེལ་སྐོར་གསང་རྒྱ་ངེས་པར་མཛད་དགོས་སོགས་འཁོད་པའི་ཏར་སྙན་སྔོན་ཕུལ་ནང་གསལ་ལྟར། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་གསང་རྒྱ་གནང་རྒྱུ་མ་ཟད། ཡང་སྲིད་གདན་ཞུར་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་བཀག་འགོག་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་བྱུས་སུ་དབུས་ཁུལ་ཁྱེའུ་རྟགས་མཚན་བཟང་བ་གཉིས་ཡོད་པ་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་བཅས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་གདན་འབོད་ཀྱིས་ངོ་འཛོམས་མཚམས་ལུང་བརྟག་རྩིས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐའ་མའི་གཏན་འཁེལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་དེ་དོན་བརྗོད་དགོས་པ་དང༌། ནང་དོན་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་གང་དེ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ལྷ་སར་འཕྲལ་དུ་གདན་ཞུ་བྱ་དགོས་པ། ཞིབ་ཆ་བང་མི་ཕྱིར་ལོག་གདོང་བཀའ་རྒྱ་སྩལ་ཡོད་ཅེས་འཁོད་ཡོད་འདུག

༣༽ ཆུང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་དུ་ངེས་པའི་སྐོར་ཡབ་ཡུམ་ལ་གནས་ལུགས་ཞུས་པ།

གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དུས་འཛོམས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རྣམ་པས་ཐོག་མར་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་མཆེད་བགྲེས་པ་སྐུ་འབུམ་ལྟག་མཚེར་སྒར་པའི་ཕྱག་མཛོད་ངག་དབང་བྱང་ཆུབ་39ལ་”དེ་རིང་གཞུང་ནས་བཀའ་ཏར་ཕེབས་གསལ་དུ། ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ྋརྒྱལ་བའི་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་སུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་འདུག་པས། ཉེ་ཆར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཡབ་ལ་གསུངས་པ་ལྟར། འོས་སྤྲུལ་མཆོག་ལྟག་མཚེར་སྒར་པར་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་རྣམ་གཉིས་ལྷན་དུ་ཉར་གནང་དང༌། གཞུང་ནས་བཀའ་ཏར་ཕེབས་སྐོར་ང་ཚོས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུས་ཏེ། རིང་མིན་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་ཡབ་ཡུམ་ལ་ནང་གནས་གསུང་མོལ་གནང་རོགས་”ཞེས་གསུངས། དེ་འབྲེལ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུའི་ནང་དོན་གོ་སྒྲིག་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ལ་རྒྱུས་སྟོན་མཉམ་རོགས་དགོས་པའི་ནང་མོལ་ཡང་གནང༌།

དེར་ཕྱག་མཛོད་ངག་དབང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་རང་ལ་ལོ་བཞི་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་ལྟག་མཚེར་སྒར་པའི་སྒོ་རའི་ནང་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་འོད་ཟེར་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བ་ཞིག་ས་ནས་ཡར་ཐོན་པའི་རྨི་ལམ་ཞིག་བྱུང་བ་དང༌། དུས་དེའི་ཚེ་ན་ལྟག་མཚེར་སྤྲུལ་སྐུའི་མ་ཡུམ་ལ་བྱིས་པ་ཞིག་འཁྲུང་རྒྱུ་ཡོད་པར་བརྟེན། དེ་ཡང་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཅིག་འཁྲུང་གི་མེད་དམ་སྙམ་པ་ལས། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འོས་སྤྲུལ་འཁྲུངས་པ་དང༌། བོད་དབུས་སུ་གདན་འདྲེན་མ་ཞུས་གོང་འདི་ག་ལྟག་མཚེར་སྒར་པར་བཞུགས་དགོས་དེ་འདྲ་ཡོང་བསམ་སྣང་བའི་ཡུལ་ལའང་མ་བྱུང་བའི་སྐོར་ཧ་ལས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་བརྗོད་པ་སོགས་ཕན་ཚུན་གནས་ལུགས་གསལ་བར་འཕྲོས།

དེ་ཉིན་རང་ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་འཁྲུངས་ཁང་དུ་ཆེད་བསྐྱོད་ཀྱིས་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་དུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་སྐོར་ནང་མའི་གནས་ལུགས་གསལ་འཕྲོས་བྱུང༌། ཆུང་སྲིད་མཆོག་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་དུ་ངེས་པ་དང༌། ལྷ་སར་ཕེབས་དགོས་པ་འདི་ནི། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀའི་ཐུགས་བློའི་ཡུལ་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། གཉིས་ཀ་གློ་བུར་དུ་དགྱེས་ཚོར་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། རེ་ཞིག་ཆུང་སྲིད་དང་ཞལ་འབྲལ་དགོས་པའི་སྐྱོ་སྣང་གཉིས་འདོམས་ལྟ་བུའི་སྤྱན་ཆབ་ཤོར་བཞིན་ཡུད་ཙམ་གསུང་མོལ་མ་ཐོན་པར་ལུས། མཐར་གནད་དོན་ལེགས་རྟོགས་ཀྱིས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་འཕྲལ་མྱུར་གདན་ཞུ་གནང་རྒྱུར་ནང་དོན་གཏན་འཁེལ་བྱུང༌།

ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་ཐོག་མར་གསན་སྐབས། སྔོན་དུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རྣམ་པས་ཆུང་སྲིད་ལ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བ་དེ་དུས་སྐུ་འབུམ་ཆེ་ཤོས་རིན་པོ་ཆེ་ཞིང་གཤེགས་དེའམ། དེ་མིན་བླ་མ་ཆེ་ཁག་ཅིག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཚོལ་མཁན་མིན་ནམ་བསམས་པ་ལས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཡིན་པ་བློ་ཡུལ་དུ་མ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་འདུག

རྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་སུ། ཡུམ་ལའང་མཚན་ལམ་བཟང་པོ་སྔ་རྗེས་བྱུང་འདུག འོན་ཀྱང་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་སྐབས་མཚན་ལམ་ཇི་བྱུང་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་གང་ཡང་མ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ནི་གལ་སྲིད་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་བླ་མའི་སྐུ་སྐྱེ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ཚེ། ཡུམ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་བགྲེས་ཤོས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་40དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་སོན་པ་དེ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ལྟག་མཚེར་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་མཛད་དེ། སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཡབ་ཡུམ་དང་ཞལ་བྲལ་བ་དེ་མཚུངས་ཡོང་རྒྱུར་ངེས་གཤིས། མ་ཡིས་བུ་དང་འབྲལ་འདོད་མེད་པའི་རང་བཞིན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ཚོད་དང༌། དངོས་དོན་ཐོག་མནལ་ལམ་ཇི་བྱུང་སྐོར་ཡབ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ནས་རྗེས་སུ་ལྷ་སར་རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་དང༌། ཁོང་གི་གཅུང་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལ་གསུངས་འདུག་པ་འདི་ལྟར།

ཤིང་ཁྱི་ (༡༩༣༤) ལོར་ཡུམ་གྱི་མནལ་ལམ་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་ཟེར་བའི་མི་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ། སྐེ་ལ་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བའི་རྒྱན་ཅན་སེང་གེ་བཞོན་པ་ཞིག་སླེབས་ནས་ཡུམ་ལ་གནས་ཚང་གཡར་དགོས་བརྗོད། དེ་ནས་མི་རིང་བར་མཆོག་སྤྲུལ་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་འདུག་པ་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་མནལ་ལམ་ལ་མི་ངོ་གདོང་ཆེན་པོ་མགོ་ལ་ཟིང་ཟིང་ཡོད་པ། ཆས་གོས་འདི་རེད་བརྗོད་དཀའ་བ་གྱོན་པ་ཞིག་སྐབས་སྐབས་སུ་ཡོང་བ་དང༌། ཆུང་སྲིད་འཁྲུང་ཁར་སེང་གེ་བཞོན་པའི་མི་དེ་བསྐྱར་དུ་ཡོང་ནས་སྐེ་རྒྱན་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་ཁ་ཕྲལ་ཏེ་རེ་རེ་བཞིན་འཁྲུངས་ཁང་གི་གདུང་མའི་རྒྱན་དུ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའི་མུ་ལ། ནུབ་ངོས་ནམ་མཁའ་ལ་འབྲུག་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྡིང་བ་གཟིགས། འབྲུག་དེ་གློ་བུར་དུ་འཕུར་ཡོང་ནས་ཡུམ་གྱི་ཕྱག་དཔུང་ལ་སྡེར་མོས་འཆང་བ་འདྲ་བའི་ཐུགས་དངངས་སྐྲག་ངང་ནས་མནལ་སད། དེ་མ་ཐག་སྐུ་གཟུགས་ལ་སྙུན་ཟུག་བྱུང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ནས་སྙུན་ཟུག་ཆུང་དུ་སོང་སྟེ། རི་རྩེར་སྲིད་པའི་མིག་གི་འོད་ཟེར་ཐོག་མར་འཕྲོ་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཆུང་སྲིད་མཆོག་སྐུ་འཁྲུངས་འདུག

ད་དུང་དངོས་སུ་རྟགས་མཚན་བྱུང་བའང་རྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གསལ། ཆུང་སྲིད་མ་འཁྲུངས་པའི་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་གྱི་སྔོན་ནས་ཡབ་བསྙུན་མནར་གྱིས་འཆི་གསོན་ངེས་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་གཞན་དུ་བཞུགས་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་དུས་སུ་སྲས་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་དགུང་ལོ་ཆུང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་དང་ཁྱིམ་གཅིག་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བཟང་བའི་སྐྱ་འབྲེལ་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་མ་དང༌། བུ་མོ་རྒན་པ་བློ་གསལ་གྱིས་ལྟག་མཚེར་མ་ཡུམ་ལ་བྱིས་པ་ཞིག་འཁྲུང་རྒྱུར་ཉེ་བའི་ཞབས་རོགས་ཞུ་བར་རྟག་བཅར་ཐོག ཡབ་ལ་སྙུན་གཡོག་ཀྱང་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པས། ཆུང་སྲིད་འཁྲུངས་མ་ཐག་པར་ཡབ་ལ་ཞུས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་སྙུན་གཞི་གློ་བུར་དྭངས་ཏེ་ཡར་བཞེངས། གཟིམ་ཁང་གི་མཆོད་ཁང་ནང་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་མདུན་དུ་མཆོད་མེ་ཞིག་ཕུལ། དེ་འཕྲལ་སྐུ་གཟུགས་བདེ་ཐང་ངང་ཡུམ་གྱི་སར་ཕེབས་ནས། “ངའི་ན་ཚ་དྲག་འདུག བཙས་པའི་བྱིས་པ་དེ་བུ་ཡིན་ན་གྲྭ་པ་བཟོ་དགོས།” ཞེས་གསུངས་པར། ཡུམ་གྱིས། “བུ་རེད་” ཞུས་གནང་ལ་ཡབ་ཀྱིས། “མིང་ལ་ ‘ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་’ ཐོགས་” ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་གསུངས་ཤིང༌། དེར་ཡུམ་གྱིས་ཡབ་ལ”བར་དེར་ཁྱེད་རང་མལ་དུ་ལུས་པ་དེ་ལས་ཀ་མ་སྒྱིད་པར་ཉལ་བ་འདྲ”གསུངས་པའི་སྣང་ཚུལ་ངོ་མ་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་ནང་མི་ཚོས་ཤེས་གསལ་མ་ཟད། དེའི་གོང་དུ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་རྟ་བོང་དང༌། བ་ཕྱུགས་མང་པོ་ཤི་སྟེ་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ཉེ་བའི་ལོ་བཞི་ཙམ་གྱི་ནང་ལྟག་མཚེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྟོན་འབྲས་ལའང་སད་སེར་དང་ཐན་པས་ལོ་ཉེས་བྱུང་བར་བརྟེན། ལྟག་མཚེར་གྲོང་པའི་མི་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་བོད་མིའི་བརྗོད་སྲོལ་ལྟར། ལྟག་མཚེར་གྲོང་ཚོའི་ནང་བླ་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་འཁྲུང་རྒྱུའི་རྟགས་མཚན་ཡིན་པ་འདྲ་ཞེས་གླེང་འཕྲོས་བྱས་འདུག

༤༽ ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་བཞུགས་རྒྱུར་གདན་ཞུས།

ས་སྟག་ (༡༩༣༨) ལོའི་དགུན་དུས་སུ། འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་ལྟག་མཚེར་བླ་བྲང་དུ་བཞུགས་རྒྱུར་འཁྲུངས་ཁང་ནས་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་ལྷན་དུ་གདན་ཞུ་གནང་ཞིང༌། དེ་ཡང་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་བརྩམས་གནང་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country [བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན།]ཞེས་པའི་ནང༌། “དགུན་གའི་གནམ་སྔོ་ཞིང་དྭངས་བའི་ཞོགས་པ་ཞིག་ལ། ང་ཚོའི་ཕ་མ་རྣམ་གཉིས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་ཕེབས་པའི་ལྷན་དུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འཁྲིད་ཕེབས་བྱུང༌། ཁོ་བོའི་བླ་བྲང་དུ་ཉིན་ཤས་རིང་ཁོང་རྣམ་པ་མཉམ་དུ་སྐྱིད་པོའི་ངང་དུས་འདའ་བ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་ཕ་མ་རྣམ་གཉིས་རང་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་དགོས་པའི་དུས་སུ་བསླེབས། ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ལ་སེམས་གསོ་དང་སྦྲགས་ཨ་མ་ལགས་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་ཡུམ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གསུངས་ཏེ་སྔོན་དུ་ཕེབས། པཱ་ལགས་ཀྱང་ཞོགས་པ་སྔ་ཐོག་ཅིག་ལོག་ཕེབས་ཟིན་འདུག དེར་བརྟེན་གཅུང་པོ་ཆུང་ངུར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས་པ་དེ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་གཉིས་ཀྱི་ཁུར་དུ་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། གཅུང་པོ་ཆུང་ངུ་དེ་ནི་རང་གི་ཕ་མ་གར་སོང་མེད་པ་དང༌། ཁོང་རྣམ་གཉིས་དང་བྲལ་ཏེ་དགོན་པར་སྡོད་དགོས་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་རྗེས། སེམས་པ་སྐྱོ་བ་དང༌། ཁོང་ཁྲོའི་ངང་དུ་གནས། ཁོང་གིས་ངུ་ངག་གི་ཐོག་ནས་ང་པཱ་ལགས་དང་ཨ་མ་ལགས་སར་སྐྱེལ་རོགས་ཞེས་ཞུ་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

དེ་སྐབས་ང་རང་ལོ་བཅུ་བདུན་ཙམ་ལ་སླེབས་ཡོད་ནའང༌། དཀའ་རྙོག་འདི་རིགས་ལ་ཁོ་བོས་ཕན་གྲོགས་བྱེད་ཐབས་བྲལ། ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ངུ་བཞིན་སྡོད་པའི་སྐབས་ཐོག་མར་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱིས་ཁོང་མཉམ་དུ་ངུ་བ་དང༌། དེ་ནས་མྱུར་བར་ང་རང་ཡང་ཁོང་གཉིས་མཉམ་དུ་མཆི་མ་ལྷུང་ལྷུང་འབབ་བཞིན་སྡོད་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་དང༌། “ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་རང་གི་ཕ་མ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱུར་བར་མི་མངོན་པར་གྱུར་ཏེ། སྐུ་འབུམ་དུ་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཟླ་བ་དྲུག་ཙམ་རིང་བསྡད། ་་་ དེའི་རིང་ལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ང་ཚོའི་བླ་བྲང་དུ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད།”41 ཅེས་སོགས་འཁོད་འདུག

ཆུང་སྲིད་མཆོག་སྐུ་འབུམ་ལྟག་མཚེར་སྒར་པར་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་རང་རྣམ་ནང་འགོད་གནང་འདུག་པ་འདི་ལྟར། “རྨ་སྤུ་ཕྷང་དང་གོ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས་ང་དགོན་པའི་ནང་དུ་བཞག་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་སྐབས་ང་ལོ་གསུམ་ཙམ་ལ་སླེབས་ཡོད། ཐོག་མར་ཕ་མ་ནས་ཁ་བྲལ་བར་བརྟེན་ང་སྐྱིད་པོ་རང་མ་བྱུང༌། ངའི་གཅེན་པོ་རྒན་པ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་དང༌། གཅེན་པོ་གསུམ་པ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལོ་ལྔ་ལ་སླེབས་པ་གཉིས་དགོན་པར་ཡོད་མུས་ཐོག བློ་བཟང་བསམ་གཏན་སློབ་སྦྱོང་འགོ་ཚུགས་ཏེ་དགེ་རྒན་སར་ཡོད་སྐབས་ང་ལ་རྩེད་མོ་རྩེད་རོགས་མེད་པས། ངས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་སྒོ་འགག་དེར་སྒུག་བསྡད་དེ། སྐབས་རེ་དགེ་རྒན་གྱིས་མ་གཟིགས་པར་ཡོལ་བའི་གསེང་ནས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་བལྟས་པ་སོགས་ད་ལྟ་ཡང་དྲན་གསོས་ཀྱི་འདུག དགེ་རྒན་ཚ་པོ་ཡིན་སྟབས་བསམ་གཏན་སློབ་ཡུན་དེའི་རིང་རྩེད་རོགས་ལ་ཡོང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད།

ང་ཚོར་ཨ་ཞང་ཞིག་ཡོད་དེ། ངས་བློ་འགྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་རྒྱུར། ཨ་ཞང་དེར་བློ་བསམ་ང་གཉིས་དགའ་པོ་རང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། གང་གིས་ཟེར་ན། ཨ་ཞང་ཁོང་གདོང་ནག་པོ་དང༌། འབྲུམ་ཤུལ་མང་ཞིང༌། སྨ་ར་ལ་ཞག་རྩི་བྱུགས་ཏེ་སྨ་ར་ཀེར་ལངས་ཅན་བཟོས་ཡོད་པ་དང༌། ངོ་ནག་ཅིང༌། རླུང་ཡང་ལངས་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་གཉིས་ཞེད་སྣང་དང༌། མ་དགའ་བ་ཆབས་ཅིག་བྱུང་བ་རེད།

ཨ་ཞང་ཁོང་ལ་ཕྲེང་བ་ཆེན་པོ་ལྗིད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྒྱུན་དུ་བགྲངས་གཤིས། ཕྲེང་བ་མདོག་སྨུག་ནག་ཏུ་བྱས་ཡོད་པ་གཅིག་དང༌། ཁོང་གི་དཔེ་ཆ་ཤོག་ལྷེ་ལྷུག་མ་མང་པོ་ཡོད་པ་སོགས་ངས་དྲན་གསོས་ཀྱི་འདུག ཉིན་གཅིག་ཁོང་གི་དཔེ་ཆ་རྣམས་ངས་བལྟས་ཏེ་ཤོག་ལྷེ་འགའ་ཤས་འཁྲུགས་སོང་བར་ཨ་ཞང་རླུང་ལངས་ཏེ་ལྡན་ལྕག་ཅིག་གཞུས་བྱུང༌། དེ་འདྲ་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་བློ་བསམ་ང་གཉིས་ཁང་པ་ནས་བྲོས་ཏེ་གྱང་གསེབ་ལ་ཡིབ་བསྡད་ནས་ཨ་ཞང་ལ་འཚོལ་དུ་འཇུག་གི་ཡོད། དེ་སྐབས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ང་ལ་གནད་ཆེན་པོ་བརྩིས་པ་ཡིན་སྟབས་ཨ་ཞང་སེམས་ངལ་ཡོད་པ་དེ་དུས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཡིན་ནའང་ངེད་གཉིས་བྲོས་པ་རེད། ཁོང་གིས་ང་ཚོ་རྙེད་པའི་སྐབས་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོང་རྒྱུའི་གོ་བསྡུར་གནང་གི་ཡོད། ད་དུང་དེ་འདྲའི་སྐབས་ལ་ང་ཚོ་ལྷིང་པོ་བཟོ་ཆེད། ཁོང་གིས་མངར་ཆ་ཤེལ་ཀ་ར་ཡང་སྟེར་གྱི་ཡོད།

སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། ངེད་རང་ཕྲུ་གུའི་སྐབས་ཀྱི་དུས་ཚོད་དེར་གཅིག་པུར་སྡོད་དགོས་པ་དེ་སྐྱོ་ཤོས་ཤིག་རེད། སྐབས་རེ་བློ་བསམ་གྱི་དགེ་རྒན་ནས་ང་པང་པར་ཉར་བ་དང༌། གཟན་འོག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་ཤིང་ཏོག་སྐམ་རློན་རིགས་སྟེར་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ངས་དྲན་གསོས་པའི་སྐྱོ་པོའི་སྐབས་ལ་དྲག་ཤོས་ཤིག་རེད།”42 ཅེས་འཁོད།

ཡང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་དེའི་ནང༌། མགོན་པོ་མཆོག་ཉིད་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྐབས། ཡུམ་ཞིང་ལས་སུ་ཕེབས་དུས་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་བསྣམས་ཏེ། ཞིང་གའི་མཐའ་ཞིག་ཏུ་རྒྱུག་པ་ལ་བསྡམས་པའི་ཉི་གདུགས་ཀྱི་བསིལ་གྲིབ་འོག་མནལ་གཟིམ་དུ་འཇུག་གནང་ཐུགས་སུ་དྲན་པ་དང༌། ཞབས་གོམ་སྐྱོན་ཐུབ་ཙམ་ལ་ཡུམ་གྱིས་བ་དང་མཛོ་མོ་ལས་འོ་མ་བཞོ་གནང་སྐབས་སུ། ཆུང་སྲིད་ཀྱིས་མཆོད་ཞལ་བསྣམས་ཕེབས་ནས་དེའི་ནང་བཞོས་མ་ཐག་པའི་འོ་མ་ཚ་པོ་བཞེས་པ། ཡུམ་གྱིས་ཆུང་སྲིད་ཉིད་བྱ་ཚང་ལ་སྒོང་ང་བཞེས་པར་གཏོང་གནང་དེ་སྐབས་བྱ་གདང་སྟེང་འཛེགས་གནང་གིས་བྱ་སྐད་བསྐྱོན་པ། སྒེའུ་ཁུང་གི་རུ་གཞིའི་སྟེང་ཆིབས་ནས་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་ཚུལ་མཛད་པའི་སྐོར་ཡང་འཁོད་འདུག་པ་དེ་དང་འདྲ་བར། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་སྐུ་ན་ཆུང་སྐབས་ཉིན་ལྟར་སྐུ་རྩེད་ཕྱག་རོགས་ཞུ་མཁན་དགའ་གཡུ་སྒྲོན་43ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་གསུངས་ཤིང༌། “ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་སྐབས་གཟིམ་ཁང་ལ་རྟ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཆིབས། དེ་ངས་འཁྲིད་ནས་གཟིམ་ཁང་གི་མདུན་སྒོའི་ཕར་ཙམ་དེར་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཡོད་པར་སྐོར་བ་ཁ་ཤས་ཤིག་སྐྱོན་གྱི་རེད། དེ་ནས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཁུག་ཁུག་དེར་རྡོ་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་ཡར་བརྩེགས་པ་དང༌། སྐབས་རེ་སྐུ་རྩེད་གནང་བྱེད་ཤིང་ཧྲུག་བཟོ་ལྟ་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་རས་ཕད་གཉིས་ནང་བླུགས་ནས།རྟ་ཆུང་ཆུང་དེའི་རྒྱབ་ལ་རྟ་སྒྲོ་བཀལ་བ་ནང་བཞིན་འགེལ་དགོས་རེད། དེའི་སྒང་ལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཆིབས་ནས་ཕྱོགས་ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ཚུལ་གནང་གི་རེད། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྐུ་འབུམ་ལ་བཞུགས་དུས་སྐུ་རྩེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཚང་མ་རས་ཀྱི་ནང་སྒྲིལ་བ་གནང་ནས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཀྱི་ཡིན་གསུང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ཡང་སྐབས་དེར་གོ་ཐོས་བྱུང༌།” ཞེས་སོགས་གསུང་གི་འདུག

ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ཕྱི་རྒྱར་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ལྟག་མཚེར་བླ་བྲང་དུ་གདན་ཞུ་གྲུབ་རྗེས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཕེབས་ནས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་ལྷ་ས་ནས་གཞུང་གི་བཀའ་ཏར་ཕེབས་པའི་དགོངས་དོན་གསལ་བཤད་གནང་ཐོག ད་ཆ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་འོས་སྤྲུལ་ཁོངས་སུ་ངེས་པའི་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཡབ་ཡུམ་དང་བཅས་པ་བོད་དབུས་སུ་གང་མགྱོགས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོང་བ་ཞིག་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་རོགས་གསུངས། ཉིན་འགའ་ཤས་བསྒུགས་རྗེས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཁྱེད་ཚོས་ཁྱེའུ་མང་པོར་བརྟག་དཔྱད་གནང་ནས་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་གཅིག་པུ་བོད་དུ་འཁྲིད་དགོས་དོན་གང་ཡིན་བཀའ་འདྲི་གནང་ལུགས་བཤད་འདུག དེར་འདི་ཐད་ཉེ་ཆར་ཁྱེད་རང་ལ་ཞུས་པ་ལྟར། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་དེ་འདི་ཁུལ་གྱི་ཁྱེའུ་གཞན་དག་ལས་ངོ་མཚར་ཁྱད་ཆོས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དེ་གཅིག་པུ་མིན་པར། བོད་དབུས་ཁུལ་ནས་ཀྱང་ཁྱེའུ་མཚན་ལྟས་ཧ་ཅང་བཟང་བ་གཉིས་རྙེད་འདུག ད་ཆ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་འོས་སྤྲུལ་གསུམ་བྱུང་བ་དེ་དག་ལྷ་སར་འཛོམས་ཐོག་མཐའ་མའི་བརྟག་ཞིབ་དང་འབྲེལ་ཐག་ཆོད་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་གནས་ལུགས་བསྐྱར་བཤད་གནང༌། དེ་ནས་ཁོང་ཚོ་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱི་སོགས་ཕྱི་ནང་ཁག་ལའང་གོང་བཞིན་གསལ་བཤད་གནང་བ་དང༌། ནང་ཁུལ་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་གདན་ཞུའི་གྲ་སྒྲིག་ཀྱང་འགོ་འཛུགས་གནང༌།

༥༽ ཆུང་སྲིད་མཆོག་ལྷ་སར་གདན་ཞུའི་བྱ་བར་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་འགོག་རྐྱེན།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ནས་ཆུང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་མྱུར་ཐོན་ཡོང་ཐབས་སུ། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་བསྐྱར་སྐུལ་ཐབས་ཤེས་རིམ་བསྟུད་དུ་གནང་མཐར། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཁྱེད་ཚོས་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་པ་ལྷ་སར་འཕྲལ་དུ་གདན་ཞུ་དགོས་ངེས་ཡིན་ཚེ། ཞིང་ཆེན་གཞུང་དང༌། དམག་སྲིད་ལས་ཁུངས། སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་བླ་སྤྱི་བཅས་སྤྱིར་རྒྱ་སྒོར་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཐམ་པ་འབུལ་དགོས། དེ་བྱུང་ན་ཁོང་ཚོ་བོད་ལ་བཏང་ཆོག་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་ཞུས། དེ་ལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ང་ཚོར་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཕུལ་ཆོག་མེད་པས། ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་གསན་ཞུས་ནས་གསལ་ཆ་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་གསུངས། དེ་འཕྲལ་བར་དེར་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་དང༌། དགོས་དངུལ་ཁ་སྣོན་དགོས་གནས་བཅས་བཀའ་ཤག་ལ་ཏར་སྙན་ཕུལ།

ད་ཆ་དཀའ་རྙོག་ཇི་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་རུང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དཀྱིལ་གསལ་དྭངས་ངང་ནས་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུ་ཐུབ་པ་ཞུ་དགོས་འདི་ལས་གཙོ་གལ་ཆེ་བ་མེད་པར་བརྟེན། བར་དེར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དམིགས་བསལ་ཚེ་སྒྲུབ་གནང་བའི་ཚེ་རྫས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་གནང་དང་ཆབས་ཅིག ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་ལ་ད་རེས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་རྒྱ་དངུལ་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཐམ་པ་བྱུང་ན། འོས་སྤྲུལ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་བོད་ལ་བཏང་ཆོག་ཟེར་བ་དེ་ལྟར་ལྷ་སར་གཞུང་ལ་ཏར་སྙན་ཡང་ཕུལ་ཟིན་པ་ཡིན། དངུལ་བརྗེས་འབྱོར་མཚམས་དངུལ་འབོར་གྲངས་ཚང་སྤྲད་དེ། འོས་སྤྲུལ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་པ་ལམ་སང་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་གནང་དགོས་ནང་མའི་མངགས་ཆ་གནང༌། འཕྲལ་མྱུར་གདན་ཞུ་ཐུབ་རེས་མཚོ་སྔོན་ཁུལ་གྱི་སོག་པོའི་དཔོན་ཁག་ནས་རྔ་མོང་བརྡལ་གླར་གཏོང་དགོས་འཕྲོས་མོལ་ཐབས་འབྲེལ་གྱི་བྱ་བར་ངོ་ལས་རྒྱུས་རོགས་དང་བཅས་པ་བྲེལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱུང༌།

མི་རིང་བར་གཞུང་ནས་དངུལ་བརྗེས་འབྱོར་ཏེ་ངོ་ལས་བཞི་པོ་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཕེབས། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ཨ་ཁུ་རྒན་གྲས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཟི་རྒན་རྨ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་རང་སྐབས་དེར་ཉི་རྒྱ་དམག་འཁྲུག་གི་འཐབ་སར་ཟི་ལིང་དམག་དཔུང་གི་འགོ་འདོམས་སུ་བསྐྱོད་པ་དེའི་བཟའ་ཟླ་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་སྨད་ཤོད་ཚང་གི་བུ་མོ་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་སམ། རྨ་དའི་དའི་ཞེས་འབོད་པ་ཁོང་རང་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་སྔོན་ནས་གནས་སྡོད་ཡོད་མུས་ལ་ཚང་མས་ཆ་མཐོངས་ཆེ་བ་མ་ཟད། ཆོས་དད་ཆེ་ལ་བོད་ཞེན་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་གསལ་རྟོགས་བྱུང་གཤིས། སྐད་སྒྱུར་དང་ཞུ་བརྒྱུད་དུ་ཡོང་རོགས་ཞེས་རེ་སྐུལ་གནང་བར་དྭང་བས་འཁུར་ལེན་ཞུས་ཏེ། ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་མཉམ་དུ་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ལས་ཁུངས་སུ་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ངོ་གཏུགས་ཀྱིས། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཐམ་པ་འབྱོར་བྱུང་བ་རྩིས་བཞེས་དང༌། ང་ཚོ་འཕྲལ་མྱུར་ཐོན་ཐུབ་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོན་པ་ཞིག་གནང་རོགས་གསུངས། དེར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་དངུལ་རྣམས་རྨ་དའི་དའི་བརྒྱུད་ནས་འབུལ་དགོས་པ་དང༌། ང་རང་གིས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་སྙན་གསན་ཞུས་ནས་བཀའ་གསལ་ཕུལ་ཆོག་པ་ཞེས་བརྗོད་འདུག

དེ་ལྟར་དངུལ་འབོར་གྲངས་ཚང་སྐད་སྒྱུར་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་བརྒྱུད་སྤྲད་དེ། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་སྒུག་བཞིན་ཡོད་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་ཏར་སྙན་ཕུལ་ནས་ཉིན་ཤས་སོང་མཚམས། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཀེའུ་ཚང་དགེ་སློང་ལྷ་ས་ནས་ཕྱིར་འཁོར་གདོང་གཞུང་གི་བཀའ་ཡིག་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ན་བཟའ་དང་ཐུགས་མཁོ་ཉེར་སྤྱད་སོགས་སྩལ་འབྱོར་བྱུང༌།

༦༽ ནང་དོན་གཏན་འཁེལ་གསང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དང༌། གདན་ཞུར་འགོག་རྐྱེན་གསར་པ་འཕྲད་པ།

གོང་འཁོད་བཀའ་ཡིག་ཕེབས་གསལ་ལའང་སྔོན་དུ་གསང་ཏར་འབྱོར་བ་དེ་དོན་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནང་དོན་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཡིན་ཞེས་གཞུང་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་གྲུབ་པའི་བཀའ་གསལ་ཐོན་པར་བརྟེན། ནང་དོན་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་སླད་དུ་ལྟག་མཚེར་སྒར་པར་གསང་བའི་སྒོ་ནས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་རྒྱུར་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་ལ་གསུང་མོལ་གནང༌། གཟའ་ཚེས་འཕྲོད་སྦྱོར་བཟང་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་གཞུང་ནས་ཕུལ་འབྱོར་ན་བཟའ་གསར་པ་བསྒྲོན་ཐོག བཞུགས་སྟན་མཐོན་པོར་བཞུགས་སུ་གསོལ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་ངོ་ལས་གཡོག་འཁོར་བཅས་པས་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན། བཀའ་ཤག་ལ་བང་མི་ཕྱིར་འབྱོར་གདོང་བཀའ་ཡིག་སོགས་ཕེབས་པ་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ན་བཟའ་བསྒྲོན་ཕུལ་ནང་དོན་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་ཞུས་སྐོར་གསང་ཏར་འབུལ་ལམ་ཞུས།

བར་དེར་སྐད་སྒྱུར་དང་ཕན་གྲོགས་ཞུ་མཁན་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་ཁོང་གིས་རང་དོན་ལྟ་བུའི་དོ་ཁུར་ཆེ་སྐྱེད་བགྱིས་ཐོག དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་དངོས་སྐྱེས་དང་བཅས་སྔ་རྗེས་རིམ་གཏུགས་བྱས་མཐར། ཁྲིན་གྱིས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་བཀག་འགོག་གནང་རྩིས་མི་འདུག སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་གྲྭ་པས་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་དེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཡིན་ཚེ། སྐུ་འབུམ་སོགས་དགོན་པ་ཆེ་ཆུང་ཁག་དང༌། བོད་སོག་དད་ཅན་རྣམས་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་མཇལ་ཁ་དགོས་ཚུལ་ཞུ་ནན་ཆེ་བས། ཁྱེད་ཚོས་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ཚོགས་འདུ་དང་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས་ཞེས་བཤད་དེ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ནས་ཡང་སྲིད་གདན་ཞུའི་འགོག་རྐྱེན་གསར་པ་ཞིག་སེལ་ཐབས་མ་གནང་མཐུ་མེད་བཟོས་འདུག

རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་གོང་སྐོར་ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་སོགས་ལ་ནང་བསྡུར་གནང་ཞིང༌། འདི་ནི་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ལྐོག་གཡོ་ཐབས་བྱུས་ཤིག་ཡིན་པར་ངེས་གཤིས། དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གྱིས་བརྗོད་པ་ཇི་བཞིན་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ཚོགས་འདུར་གནས་ལུགས་གསུང་དགོས་པ་དེ་དོན་འབྲེལ་བ་གནང་སྟེ། མཐའ་དོན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་བཞི་ག་དགོན་པའི་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་ཐོག ལྟག་མཚེར་གྱི་ཆུང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་བོད་དབུས་སུ་གདན་ཞུ་གནང་དགོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་གནང༌།

དེ་སྐབས་ཚོགས་འདུ་བ་གྲྭ་གཞོན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེས་གནས་ལུགས་གསུང་མུས་ཆ་ཚང་མ་ཉན་པར། གོང་དུ་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོས་ཇི་བཤད་དེ་ལྟར་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་བཤད་པས་མ་ཚད། ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་གསོལ་ཐོག་ནས་ང་ཚོར་མཇལ་ཁ་མ་གནང་བར་སྐུ་འབུམ་ནས་གཏོང་ཐབས་མེད་ལུགས་ནན་ཤུགས་ཆེན་པོས་བཤད་འདུག

མཐར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་འཇམ་མཁས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཆུང་སྲིད་དེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཡིན་པ་དང༌། འོས་སྤྲུལ་གསུམ་ག་ལྷ་སར་འཛོམས་མཚམས་གཞུང་ནས་ཟན་བརྟག་འབུལ་བ་སོགས་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཐའ་མའི་བརྟག་དཔྱད་མཛད་དེ། དེ་ནས་ཡང་སྲིད་ངོ་མ་གཏན་འཁེལ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཡང་སྲིད་ལ་མ་ངེས་པའི་འོས་སྤྲུལ་གཉིས་པོའང་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད་དང་བཅས་པར་རྟེན་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་དོན་གཉིས་ཡོད་ཡོང་ངེས་ལས། བདག་མེད་དུ་འཇོག་སྲོལ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསལ་བར་གསུངས་རྗེས། ཁྱེད་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་དང༌། བོད་སོག་གི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་རྣམས་ནས་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གྱི་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོས་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། དེ་རིང་ང་ཚོ་བཀའ་མོལ་གསལ་པོ་བྱུང་བ་རྣམས་མཱ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ང་ཚོས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲལ་དུ་གདན་ཞུ་ཐུབ་ཐབས་ལ་ཁྱེད་དགེ་འདུན་རྣམ་པས་ཆར་པ་ཆུ་གྲོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་ཚོགས་འདུ་བ་ཚོར་གུས་འདུད་ཀྱི་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན། སྤྱན་ཆབ་ཤོར་ལ་ཁད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་རེ་སྐུལ་གནང་བས། ཚོགས་འདུ་བ་རྣམས་ཡུད་ཙམ་རིང་འཇམ་ཐིང་དུ་གྱུར་རྗེས། དགེ་འདུན་བགྲེས་པ་ཞིག་གིས་ང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་གསལ་ཆ་འབུལ་གྱི་ཡིན་ཞུས། དེ་འཕྲལ་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས།

དེའི་དགོང་དྲོ་དང་ཕྱི་ཉིན་ནས་ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་སོགས་ཉེ་ཕྱོགས་ལ་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱི་དང༌། གྲྭ་དམངས་ནས་བཀག་འགོག་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་སྐུལ་མངགས་ཆ་གནང༌། དུས་དེའི་ཚེ་ན། ཆུང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་དུ་ངེས་པའི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་དང༌། འགའ་རེར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ངེས་ཟིན་པའི་དོགས་གཞིའང་བྱུང་འདུག དེའི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི། ལྷ་སར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གསང་བ་ཕྱི་ཤོར་གྱི་གླེང་ཕྱོགས་ཤིག་ཐོན་ཡོད་སྐད། གང་ལྟར་བོད་པ་ནི་སྨོས་ཅི། རྒྱ་མི་མང་པོས་ཀྱང་ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང༌། དངོས་སུ་མཇལ་བར་བཅར་མཁན་ཡང་ཡོད་པ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་དང༌། རྒྱ་མི་འགའ་རེས་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་བས། རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་འགོག་རྐྱེན་ལག་ཆ་གསར་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེན་ག་ཞིག་ཀྱང་འཕྲད་སྣང༌།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ཚོགས་འདུར་འོས་སྤྲུལ་སྐོར་གསལ་བཤད་གྲུབ་ནས་ཉིན་རེ་ཟུང་གི་རྗེས། ངོ་ལས་ཚང་མ་སླར་ཡང་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཕེབས་ཏེ། ཕྱག་རོགས་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་མཉམ་དུ་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་གཏུགས་ནས་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཕན་ཚུན་གླེང་འཕྲོས་གསལ་བཤད་གནང་བའི་སྐོར་ཆ་ཚང་གསུངས་ཐོག ད་ཆ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ཐག་གཅོད་བཀའ་གསལ་མྱུར་དུ་ཐོན་པ་ཞིག་ཞུ་རོགས་ཞེས་མངགས་གནང་མ་ཟད། རྨ་སྤུ་ཕྷང་དང་ཉེ་འབྲེལ་ཆེ་བའི་དཔོན་རིགས་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་དོན་ཕན་རོགས་འགྱུར་ཡོང་རེ་ཡོད་པའི་རྒྱུས་སྟོན་བྱུང་བ་བཞིན། ཁོང་ཚོར་ཡང་ནང་བཅར་ཐབས་ཤེས་ཅི་ཡོད་ཀྱི་སྐུལ་ལྕག་གནང༌།

༧༽ རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་སྐབས་འཚོལ་ཆ་རྐྱེན་གསར་པ་འཕར་སྣོན།

གོང་དུ་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་བརྒྱུད་དེ་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་རྒྱ་སྒོར་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཐམ་པ་སྤྲད་ཐོག འོས་སྤྲུལ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་པ་གང་མྱུར་གདན་ཞུ་ཐུབ་པའི་ཐབས་སྐུལ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ལན་གསལ་མྱུར་བར་ཐོན་འདུག་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་ཁོང་པས་ནི་སྐབས་འཚོལ་ཟ་རྔམ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་ཆ་རྐྱེན་གསར་པ་འཕར་སྣོན་ཞིག་དགོས་ལུགས་བཤད་སྐོར་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ནས་བརྗོད་གསལ་ལ། ཁྱེད་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ངེས་གཏན་མ་འཁེལ་བར་འཕྲལ་མྱུར་གདན་ཞུ་བྱ་དགོས་ཡོད་ཚེ། སྐུ་འབུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ཆེ་ཆུང་དང༌། བོད་སོག་མི་མང་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དད་ཅན་མང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་བློ་ཕམ་མི་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ།ད་དུང་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་དང༌། དེ་ཐོག་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མའི་ན་བཟའ་ཁྲི་ཆས་ཆ་ཚང་ཞིག་དང༌། གསེར་བྲིས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་ཞིག་བཅས་འབུལ་དགོས། དེ་དག་བྱུང་མཚམས་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ནས་གདན་ཞུ་གནང་ཆོག་རྒྱུ་ཞེས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་གསུངས་ལུགས་གསལ་ཆ་ཞིག་བྱུང༌།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་རྣམ་པ་དང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་ཉེ་དང་བཅས་པ་འདི་ལོ་ཟི་ལིང་བ་དགུན་འགྲུལ་སྟབས་བསྟུན་གྱིས་རྡོག་ཐོན་གནང་རྒྱུར་ནང་མའི་གོ་སྒྲིག་ལམ་ཙམ་འགྲིག་བཞིན་ཡོད་མུར། གློ་བུར་དུ་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བརྗོད་བབས་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བས། ཚང་མ་རེ་ཞིག་ཧ་ལས། ཧོན་འཐོར་བར་གྱུར། དེ་ནས་གྲོས་བསྡུར་གནང་སྟེ་དངུལ་འབོར་ཁྱོན་ཆེ་སྔོན་དུ་ཕུལ་ཟིན་པ་དེ་གས་འཐུས་པ་ཞིག་དང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་ན་བཟའ་ཁྲི་ཆས་ཆ་ཚང་དང༌། གསེར་བྲིས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་ཕུལ་ཆོག་པ་ཞུ་རོགས་ཞེས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་གསུངས། ཕྱག་རོགས་ལྷ་མོ་དབྱངས་འཛོམས་ལའང་མུ་མཐུད་སྐུལ་ལྕག་བྱེད་རོགས་ཞེས་མངགས་གནང་ལ་དོན་འབྲས་ཤིག་ཡོང་རེས་ཉིན་འགའ་ཤས་བསྒུགས་བཞུགས།

མཐའ་དོན་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པའང་ངེས་པར་དུ་འབུལ་དགོས། དེ་གྲངས་ཚང་མ་བྱུང་བར་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཡབ་ཡུམ་བཅས་པ་གཏོང་ཐབས་མེད་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་པའི་ལན་གསལ་བྱུང༌། སྐབས་དེར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང༌། སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་འདི་ཕྱིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་དོན་འདི་ལས་གལ་གནད་ཆེ་བ་མེད་པར་དགོངས་ཏེ། ལས་བྱ་སེར་སྐྱ་གསུམ་ལ་གོ་བསྡུར་གནང་ཐོག དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་ད་དུང་ཡང་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་འབུལ་དགོས་ཡོད་ཚེ། ང་ཚོའི་གཞུང་ལ་སྙན་གསན་ཞུས་ནས་བཀའ་གསལ་ཕེབས་མཚམས་བཅར་རྒྱུ་ལས། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཁག་པོ་བྱས་འདུག་ཅེས་གསུངས། དེ་དོན་བཀའ་ཤག་ལ་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཆ་རྐྱེན་གསར་པ་བཏོན་པའི་ཏར་སྙན་འཕྲལ་འབུལ་ཞུས་ནས་ངོ་ལས་རྣམས་སྐུ་འབུམ་དུ་ལོག་ཕེབས།

མི་རིང་བར་བཀའ་ཤག་ནས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་བསྐྱར་སྣོན་སྤྲོད་དགོས་ཀྱང་ངེས་པར་འགྲིག་རྒྱུར་དངུལ་བརྗེས་འཕྲལ་གཏོང་གནང་རྒྱུ་ཞེས་འཁོད་ཏར་ལན་ཕེབས་ཤིང༌། འོན་ཀྱང་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ད་དུང་ཟ་རྔམ་མཁྲེགས་བཟུང་ཇི་བྱེད་སུས་ཀྱང་ཚོད་དཔག་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ལ་སོང༌། རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ནས་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་སྤྲོད་རྒྱུ་ནང་གཏན་འཁེལ་ཡང༌། རང་གཞུང་ནས་དངུལ་བརྗེས་སྩལ་རྒྱུ་ངང་འཐེན་གནང་ན་ལེགས་པའི་གསང་ཏར་ཞིག་འཕྲལ་མྱུར་འབུལ་དགོས་པ་དེ་ཟི་ལིང་མཁར་ནས་འབུལ་རྒྱུ་ཉེན་གའི་གནས་ལ་བརྟེན། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གཅུང་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གསང་སྟབས་ཀྱིས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་བསྐྱོད་ནས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐུ་མཆེད་ཨ་ཕ་ཨ་བློ་མཇལ་ཏེ་གཞུང་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཏར་ྋསྙན་དེ་གསང་བའི་ཐོག་ནས་འབུལ་ཐབས་གནང་རོགས་ཞུས་ཤིང༌། དེ་དོན་ཨ་ཕ་ཨ་བློ་ཁོང་གིས་འཕྲལ་མར་གསང་ཏར་ཐོག་འབུལ་གཏོང་གནང་བ་མ་ཟད། ཏར་གླའང་མ་བཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་གནང་འདུག

གསང་ཏར་དེའི་ནང་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ད་དུང་འགོག་རྐྱེན་ཇི་བཟོ་ངེས་པ་མེད་གཤིས། གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་ཁྲུང་ཆིན་དུ་ཡོད་པའི་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་བརྒྱུད་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཐབས་སྐུལ་མཛད་འོས་སྐོར་ཡང་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དོན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཅང་ཅེ་ཧྲི་ལ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་གཉིས་བོད་དབུས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། གཅིག་སྐུ་འབུམ་དུ་ཡོད་པ་བཅས་འོས་སྤྲུལ་གསུམ་ལ་མཐའ་མའི་བརྟག་དཔྱད་ཞུ་ཆེད་ལྷ་སར་འཕྲལ་དུ་གདན་ཞུ་དགོས་ཀྱང༌། ཟི་ལིང་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་མ་བཏང་བའི་དཀའ་རྙོག་འཕྲད་འདུག་པས། གཙོ་འཛིན་མཆོག་ནས་ཁོང་པར་འཕྲལ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་སྐུལ་ཡོང་བ་སོགས་འཁོད་པའི་ཏར་འཕྲིན་སྩལ་བ་དང༌། ཅང་གིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་དོན་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་བཀོད་རྒྱ་གནང་ཡོད་འདུག

ད་ཆ་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འཕྲལ་མྱུར་གདན་ཞུ་མི་ཐུབ་པའི་དཀའ་རྙོག་ཆེ་ཙམ་ཞིག་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་རོགས་ཟླ་དང་བཅས་སླར་ཡང་ཟི་ལིང་བ་དགུན་འགྲུལ་དང་སྟབས་བསྟུན་ལྷ་སར་ཆེད་གཉེར་གདོང་བར་དེའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་དང༌། རྩ་བའི་གདན་ཞུའི་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཡོད་པའི་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་ནང་སྙན་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་དཔར་བཅས་ཕུལ་ཐོག རྒྱུས་མངའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་གསལ་ཞུ་བྱ་དགོས་ཞིབ་མངགས་གནང༌།

དེ་མཇུག་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་འཕར་སྣོན་སྤྲོད་དགོས་སྐོར་གཞུང་ནས་བཀའ་གསལ་ཐོན་རྒྱུར་སྒུག་བཞིན་ཡོད་ཚུལ་ངང༌། རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་གནང་བའི་སྐབས་ཤིག་ལ། གངས་ཅན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང༌། བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་གི་འཕྲིན་ལས་ལ་བརྟེན་ནས། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ཉེ་འབྲེལ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་སོགས་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ (ཧུའུ་ཧུའུ་) འབྱོར་ལྡན་མང་པོ་ཞིག་རིང་མིན་སའོ་དི་ཨ་རབ་ལུང་པར་ཁ་ཆེའི་གནས་ཆེན་མེ་ཀ་ཞེས་པར་གནས་མཇལ་དུ་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་སྐབས་ཁོང་ཚོས་རྡཱ་ཡང་འབོར་ཆེན་མཉམ་འཁྱེར་མི་དགོས་པའི་དངུལ་བརྗེས་རྒྱག་དགོས་ཡོད་སྐོར་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྒྱུས་རོགས་སུ་ཟི་ལིང་སྒར་དཔོན་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་གི་མི་འགྲོ་ཨ་མདོ་བ་བྱ་ཁྱུང་བསམ་གྲུབ་ཁོང་གཉིས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ལ་དངུལ་བརྗེས་ཡོང་ཐབས་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་པར་ཆེད་གཉེར་གནང༌། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ལ་དངོས་སྐྱེས་སྣམ་རིགས་དང་བཅས་དངུལ་བརྗེས་ཡོང་བ་དང༌། འགྲིགས་ན་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཕན་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་འཕྲོས་བྱས།

ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་གིས་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་ང་རང་གཅིག་པུས་དངུལ་བརྗེས་འགན་ལེན་ཐུབ་མིན་ལ་བརྟེན། གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ་མི་ཚང་མར་གོ་བསྡུར་གྲོས་མོལ་བྱ་དགོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གླེང༌། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འཕྲོས་མོལ་སྔ་རྗེས་བགྱིས་པའི་ནང་དོན་དུ། སྤྱིར་བཏང་རྒྱ་སྒོར་རྡཱ་ཡང་ལས་དབྱིན་ཇིའི་དངུལ་སྒོར་ཛ་ཐང་ཆེ་བ་ཡོད་རུང༌། དངུལ་བརྗེས་འགྲིགས་ན་རྡཱ་ཡང་གཅིག་ལ་དབྱིན་སྒོར་གཅིག་རེ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་གིས་གཙོ་བོའི་འགན་འཁུར།

གནས་མཇལ་བ་སྤྱི་ནས་དངུལ་འབོར་གྲངས་ཚང་རྨ྄་ཀྲུའུ་ཞིར་འབུལ་རྒྱུ་མ་ཟད། དེ་མཚམས་ནས་འོས་སྤྲུལ་གདན་ཞུ་བྱས་ཆོག་པ་ཡོང་རྒྱུ་ངེས་གཏན་འགན་ལེན་གདེངས་འཁེལ་བྱུང༌། དེ་ནས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་ངོ་ལས་བཞི་པོ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་སར་འཛོམས་ཐོག གནས་མཇལ་དུ་བསྐྱོད་མཁན་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཚོགས་པ་སྤྱི་ནས་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་འཕྲལ་མར་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། དེའི་ཚབ་ཏུ་དབྱིན་སྒོར་སྟོང་ཕྲག་སུམ་བརྒྱ་གྲངས་ཚང་ལྷ་ས་ནས་ཁོང་ཚོ་གནས་མཇལ་བ་སྤྱི་ཐོག་སྤྲོད་རྒྱུ། འོས་སྤྲུལ་གདན་ཞུར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་བཀག་འགོག་བྱུང་ཚེ་དངུལ་བརྗེས་སྤྲོད་ལེན་མི་དགོས་པ་བྱ་རྒྱུ། ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་ན་བཟའ་ཁྲི་ཆས་དང༌། གསེར་བྲིས་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཆ་ཚང་ལྷ་ས་ནས་རྗེས་སུ་གཏོང་རྒྱུ། ཆུང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ནས་བོད་དབུས་སུ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་མོས་མཐུན་བྱུང༌།

དེ་ཉིན་ཁོང་ཚོ་མཉམ་འཛོམས་དེ་ཐོག་ནས་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་བརྒྱུད་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསལ་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་གན་རྒྱ་འདྲ་བཞི་བཞག དེ་དག་རེ་རེར་ཕྱོགས་སོ་སོའི་མིང་རྟགས་བཀོད། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་གིས་འདྲ་རེ་ཉར་གནང་ཐོག དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་བརྒྱུད་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་དང༌། སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱིར་འདྲ་རེ་འབུལ་རྒྱུར་མངགས་འཇོག་གནང༌། ཟི་ལིང་མཁར་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་འདི་ལྟར་ཐག་ཆོད་ཟིན་པའི་ཏར་སྙན་ཞིག་ཕུལ་ཏེ་ངོ་ལས་རྣམས་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིར་ལོག

༨༽ འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུའི་གོ་སྒྲིག་ཐབས་ལམ།

ད་ནི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུའི་བྱ་བ་མྱུར་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུར་འབད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་ཐོག་མར་ངོ་ལས་བཞི་པོ་ལས་བགོས་ཀྱིས་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱི་དང༌། ལྟག་མཚེར་སྒར་པའི་ལོ་ཡེར། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཡུམ་སོགས་ལ་བར་དེར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་དང༌། ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ལ་ཐབས་ཤེས་གནང་བའི་མཐའ་མའི་གྲུབ་འབྲས་བར་གྱི་གནས་ལུགས་གསལ་བར་གསུངས་ཐོག མཆོག་སྤྲུལ་གདན་ཞུའི་དུས་ཚོད་དང༌། གོ་སྒྲིག་གཏན་འཁེལ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་ལ་གོ་བསྡུར་གནང༌།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་འཕགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་གསོལ་འདེབས་དང༌། མ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་འཕྲིན་བསྐུལ་ཐུགས་བརྟག་དང་འབྲེལ་ས་ཡོས་ (༡༩༣༩) ལོའི་ཟི་ལིང་བ་དབྱར་འགྲུལ་དང༌། རྒྱ་ཁ་ཆེ་གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ་མི་ཚོ་ཁག་མཉམ་དུ་གདན་ཞུ་རྡོག་ཐོན་གནང་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ། དེ་དོན་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་གནས་ལུགས་གསུངས་པར་འོས་སྤྲུལ་ལྷན་དུ་སྐུ་སྲུང་བ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་དག་ལ་ལམ་གྲོན་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དགོས་པ། འོས་སྤྲུལ་བོད་དུ་ཕེབས་འབྱོར་མ་ཟིན་བར་ཁྱེད་ཚོ་ངོ་ལས་བཞི་ནས་གཅིག་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་བཞུགས་དགོས་ཟེར་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་བཏོན་འདུག

ད་ཆ་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་པོ་མཆོག་སྤྲུལ་གདན་ཞུར་བཀག་འགོག་གི་གླེང་རྙོག་གང་ཡང་མེད་སྟབས། སྐུ་སྲུང་བའི་ལམ་གྲོན་དངུལ་འབབ་ཀྱང་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། ངོ་ལས་སུ་རུང་གཅིག་བཞུགས་རྒྱུའི་རྣམ་པ་བསྟན་ཐོག ནང་དོན་བཀའ་ཤག་ལ་དགོངས་བསྐོར་ཏར་སྙན་ཕུལ་བའི་བཀའ་གསལ་དུ། ཉེ་ཆར་གསང་ཏར་འབྱོར་གསལ་རྒྱ་ཁ་ཆེ་གནས་མཇལ་དུ་སྐྱོད་མཁན་དང་དངུལ་བརྗེས་འགྲིགས་པ་འཐུས་ལེགས་བྱུང་འདུག་ཅིང༌། སྐུ་སྲུང་བའི་ལམ་གྲོན་དངུལ་འབོར་ཡང་ཁོང་ཚོ་དང་དངུལ་བརྗེས་ཀྱིས་སྤྲད་འཐུས། མི་གཅིག་མ་བསྡད་ཐབས་མེད་ཡིན་ཚེ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་སྡོད་དགོས་ཞེས་བཀའ་གསལ་ཏར་འཕྲིན་འབྱོར།

དེ་འཕྲལ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ལ་མོལ་བསྡུར་གྱིས་དངུལ་བརྗེས་ཀྱང་འགྲིགས་ནས། དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་སྐུ་སྲུང་བའི་ལམ་གྲོན་དངུལ་འབོར་རྣམས་རྩིས་སྤྲད་དེ། ང་ཚོ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་སོགས་དབྱར་འགྲུལ་ཚོ་ཁག་གཏོས་ཆེ་མཉམ་དུ་ཐོན་རྒྱུ་ཡིན་གཤིས། སྐུ་སྲུང་བ་མང་པོ་མི་དགོས་པ་དང༌། ཉུང་ཤས་དགོས་གནད་བྱས་ཚེ་དེ་དག་བྱང་ཨ་མདོ་སྟོད་མའི་ས་སྡེ་ཟིན་མཚམས་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པ། རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་སྡོད་རྒྱུ། འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་བཅས་པ་སྐུ་འབུམ་ནས་མ་ཐོན་གོང་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་མཇལ་ཆོག་པ་ཞེས་ཞུ་དགོས་གསུང་མངགས་གནང༌།

གོང་དུ་དྲུང་ཆེ་ཁྲིན་ལ་ཇི་མངགས་དེ་ལྟར་ཉིན་ཤས་རྗེས་ཁོང་པས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཞུས་ནས་འགྲིགས་པ་དང༌། ཀྲུའུ་ཞི་མཇལ་དུས་ཀྱི་ཚེས་གྲངས་ཀྱང་གསལ་ཆ་བྱུང་བ་བཞིན། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་བཞི་དང༌། ལྟག་མཚེར་སོགས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་ལོ་ཡེར་ཚོ་བཅས་ནས་ཡབ་དང༌། འོས་སྤྲུལ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚང་མ་ལྷན་དུ་ཞིང་ཆེན་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཐོན་ཁའི་འཚམས་འདྲི་མཇལ་མོལ་གནང་བར་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་ནས་མི་རིང་བར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་རྣམ་པ་དང༌། འོས་སྤྲུལ། སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ། ཡབ་ཆེན། ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་བཅས་ལ་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པོ་ཞིག་བཤམས་ཤིང༌། དེར་རྨ་ཀྲུའུ་ཞི་ཁོང་རང་ངོ་མ་མ་ཡོང་བར་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་ཁྲིན་གྱིས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཐོག ཐིང་ཀྲང་ཟེར་བའི་དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ཡོད་འདུག དེ་སྐབས་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་འོས་སྤྲུལ་གདན་ཞུའི་ཆེད་དུ་དྲེལ་བྱམས་ཆེ་ལེགས་དྲེལ་དང་སྒ་ཆས་རང་འགྲིགས་གཉིས་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་བཞི་པོ་རེ་རེར་ཟིང་རྟ་རྐྱང་པོ་ལེགས་པ་རེ་ཕེབས་བརྫོང་དུ་ཕུལ་བ་བཅས་ལེགས་ལམ་གང་ཆེ་བྱུང་འདུག

གཞི་རྩའི་གདན་ཞུའི་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཡོད་ཀྱང༌། གལ་ཆེ་ནན་ལྕག་ཆེད་དུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གདོང་དགོས་དངུལ་དང༌། སྣམ་རིགས་སྣ་ཚོགས་སོགས་དངོས་སྐྱེས་བསྐུར་གནང་གིས་འོས་སྤྲུལ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས། ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་བཅས་པའི་ཕེབས་ཆས་གྲ་སྒྲིག་གནང་སྒོ་གང་ཅི་ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་ནས་རྒྱུས་བབས་འགན་བཞེས་གནང་དགོས་གསུངས་མངགས་ཇི་བཞིན་དྭང་བ་ཆེན་པོས་ཁས་ལེན་ཞུས།

དེའི་སྐབས་སུ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་རོགས་ཟླ་དང༌། ཁལ་དྲེལ་དྲུག་རྒྱབ་ཆ་བཅས་པ་ལྷ་ས་ནས་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་བརྒྱུད་རིངས་སྟབས་ཀྱིས་བཤར་ཡོང་བ་ལམ་བར་ཇག་ཉེན་ལས་གྲོལ་ཏེ། སྐུ་འབུམ་དུ་བདེ་བར་འབྱོར། གཞུང་གི་བཀའ་ཡིག་དང༌། ཐུགས་མཁོ་ཉེར་ཆས་མཁོ་རྒུ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ངོ་ལས་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་རྩིས་འབུལ་ཞུས། བར་དེར་དཀའ་རྙོག་རིམ་འཕྲད་ལེགས་སེལ་གྱིས་ད་ཆ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུ་གནང་གཏན་གཙང་འཁེལ་སྐོར་དང༌། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ནས་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་མངགས་ཇི་བྱུང་དང༌། ལམ་བར་ཇག་པ་ཕྲད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཕན་ཚུན་གྱི་དངོས་མྱོང་གླེང་བཞིན། ཚང་མ་དོན་ཆེན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་དགའ་སྤྲོའི་གསོལ་སྟོན་ལ་རོལ།

ཕྱི་ཉིན་བཀའ་ཤག་ལ་ཏར་སྙན་ཞིག་ཕུལ་ཏེ། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་རོགས་ཟླ་དོས་ཁལ་བཅས་པ་ཁ་སང་སྐུ་འབུམ་དུ་བདེ་འབྱོར་གདོང་བཀའ་ཡིག་སོགས་ཕེབས་སོན་སྐོར་དང༌། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིར་ཐོན་ཁའི་འཚམས་འདྲི་གནང་བ། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཀྱང་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཐོག་ཕེབས་བརྫོང་ཡང་ཕུལ་བ་བཅས་མཐའ་དོན་ལེགས་པའི་སྐོར་དང༌། ཟི་ལིང་བ་དབྱར་འགྲུལ་དང་བསྟུན་ནས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད་ལྟོས་བཅས་གདན་ཞུ་གནང་གཏན་གཙང་འཁེལ་སྐོར་སྙན་གསན་ཞུས།

༩༽ ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནང་དོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དུ་གཏན་འཁེལ་ནང་མའི་ཁྲི་གསོལ།

ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་གྱི་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནང་དོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཟིན་པ་དེ་ལྟར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་ཟན་བརྟག་ཕུལ་ཐོན་གྱི་ཚེས་ཆ་བཟང་བ་ས་ཡོས་ཟླ་ ༥ཚེས་ ༨ (༡༩༣༩/༠༦/༢༤) གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཞོགས་པ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཁེ་གཙང་ནས་ཆུང་སྲིད་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ལྟག་མཚེར་སྒར་པར་བཞུགས་མུས་ནས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ས་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་གདན་དྲངས། ན་བཟའ་གསར་པ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་ཐོག ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གྲུབ་པའི་ནང་མའི་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་སེང་ཁྲི་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཏེ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་སྲིད་ན་རིང་བའི་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་བ་གནང༌། དེ་མུར་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གཉིས། ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་དང༌། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ནས་མཇལ་དར་དང་རྟེན་གསུམ་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པ་བཅས་གསང་བའི་སྒོ་ནས་ནང་མའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེས།

སྔོན་ཚུད་ནས་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱིར་མོལ་བསྡུར་གོ་བསྒྲིགས་ཟིན་པ་ལྟར། དེ་ཉིན་སྐུ་འབུམ་གསེར་སྡོང་ཆེན་མོས་དབུས་པའི་རྟེན་ཁག་གི་སྤྱན་སྔར་སྟོང་མཆོད་དང༌། འདུས་ཚོགས་ཡོངས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས་ཐོག དགེ་འདུན་རེར་དངུལ་འགྱེད་རྡཱ་ཡང་གཅིག་རེ་འབུལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གནས་གཟིགས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེ་སྐབས་སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱིས་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་སྒོ་མཆོར་འོག་ཏུ་བཞུགས་ཁྲི་བཤམས་པར་ཡང་སྲིད་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང་ཤིང་འབྲས་སོགས་བཏེགས། ལས་སྣེ་ཚོས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ། འདི་ཉིན་གནམ་གཤིས་ཀྱང་ལེགས་པ་བཅས་གང་ཅིའི་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་བྱུང་བ་བཅས་སོ།།

ངོ་མཚར་ཙནྡན་ལྗོན་པའི་ལོ་འདབ་ལ།།

འཇམ་དཔལ་སྐུ༵་ཡི་སྣང་བརྙན་འབུ༵མ་བཀྲ་ཞིང༌།།

བྱམ༵ས་པ༵་ཆེན་པོས་འགྲོ་སྐྱོང་གླི༵ང་ཆེན་པོ།།

ལུམ་བི་ནི་ཡི་དགའ་ཚལ་གཉིས་པ་དེར།།

རྒྱལ་བའི་འོས་སྤྲུལ་རྫུ་བག་བསྟེན་པའི་ངང༌།།

རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཡི་མཆེད་ཟླ་ཟུང་དང་ལྷན།།

རྒྱལ་ཀུན་ངོ་བོ་བྱིས་པའི་ཚུལ་འཆང་དེས།།

རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་བསྒྲུབ་ལ་རིངས་བཞིན་བཞུགས།།

གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡི་བྱ་བར་བྱང་ཆུབ་ཅིང༌།།

འདོད་རྔམ་དབང་གྱུར་རྒྱ་ཡི་དཔོན་ཆེན་གྱིས།།

ཡང་ཡང་འགལ་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་ཉེར་བརྩམས་ཀྱང༌།།

ལེགས་ཚོགས་ལམ་སྒོ་རིམ་བཞིན་གསལ་བར་གྱུར།།

ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྲིར།།

ཆུང་སྲིད་ྋརྒྱལ་བའི་ྋཞབས་སོར་བཀོད་པ་དང༌།།

མ་ལུས་རྒྱལ་བའི་བཞེད་གཞུང་འཛིན་པ་སོགས།།

ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ངང་གིས་འགྲིགས།།

33 གླེགས་བམ་འདིའི་ཤོག་གྲངས་ ༧ ནང་འཁོད།

34 ཤོག་ལྡེབས་ ཀ ༧༩ ན ༤ པ། ཞོལ་དཔར་ཁང་ནུབ།

35 ‘རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཆེན་མོ།’ འོག་མིན་མཚུར་ཕུའི་སྤར་མའི་པོད་ཟི་པའི་ནང་གསེས་འཕགས་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་མི་མཐུན་ཀུན་སེལ་ལུང་བྱང་བཅས་པ་བཞུགས་སོ༔ ཞེས་པའི་ཤོག་ལྡེབས་ ༣ ན ༥ ནང་གསལ། འདིའི་རྒྱུས་སྟོན་སྡེ་དགེ་དཔལ་སྤུངས་དབོན་རྒན་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་ཀརྨ་བདེ་ཆེན་ངེས་དོན་མདོ་སྔགས་བསྟན་འཛིན་༡༩༢༨་༡༩༨༧ཞབས་ཀྱིས་གནང་བྱུང་ལགས།

36 རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པར་རྗེས་འཇུག་ལ་ཐོལ་པ་འབྲི་ནོར་ཤོར་བར་མངོན།

37 གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་རྡོ་རྗེ་བཟང་པོས་བསྐུལ་ངོར་རིག་འཛིན་མིང་གིས་ཆོས་ཁྲི་ཐང་དུ་བྲིས། དབུ་མེད་བྲིས་མ། ཤོག་ལྡེབས་ ༢ བ། ༡ ནང་གསལ། འདིའི་རྒྱུས་སྟོན་ལྡོང་འབྲོང་ས་སྐྱོང་བླ་མ་ར་ཛས་གནང་བྱུང༌།

38 ལུང་བསྟན་ཁག་གཉིས་རྙེད་པ་འདི་དག་ནི། ཟླ་གསར། བོད་ཀྱི་དུས་དེབ། ལྡི་ལི་གསར་པ། ༢༡༡༧ ལྕགས་རྟ། ༡༩༩༠ ལོ་ ༡ ཨང་ ༡ ཤོག་གྲངས་ ༡༠་༡༦ བར་ནས་ཟུར་དུ་ཕྱུང་བ་དེའི་ནང༌། བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གི་རྩོམ་ཡིག ‘ལུང་གིས་ཟིན་པའི་ྋརྒྱལ་བ་’ ཞེས་པ་དེ་ནས་ཁོང་རང་ལ་ལུང་བསྟན་འདི་གཉིས་གང་ནས་རྒྱུས་སྟོན་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ཟུར་བཏོན་ལེབ་བཤུས་ཀྱིས་བཀོད། ཡང༌། འབྲི་གུང་ཨ་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་མཆོག་ལ་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུངས་ཡུལ་སོགས་ལུང་བསྟན་གསོལ་བ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཡོད།

39 ཁོང་པར་ཡོངས་གྲགས་སུ་‘ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་’ཟེར།

40 སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ཀྱི་མཚན།

41 ཤོག་གྲངས་ ༡༣༥ ཡིག་འཕྲེང་ ༢༦ ནས། ཤོག་གྲངས་ ༡༣༦ ཡིག་འཕྲེང་ ༣ བར་དེར་འཁོད།

42 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས།’ དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༢༡ ཡིག་འཕྲེང་ ༦ པ་ནས། ཤོག་གྲངས་ ༢༢ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༧ བར་དེར་འཁོད།

43 དགའ་གཡུ་སྒྲོན་ལགས་ནི། ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་ཁང་གི་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་བུ་མོ་བློ་གསལ་ལགས་ཀྱི་གཅུང་མོ་སྟེ། ྋརྒྱལ་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་ཉེ་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་རང་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྗེས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཁོངས་སུ་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁའི་འཐུས་མིར་འདེམས་ཐོན་བུད་མེད་དང་པོ་དེ་རེད།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཆིབས་ཐོན་དང༌། ཕེབས་ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ། གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་རིམ་པར་བཅར་བ།

༡༽ མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་ཉེ་ལྟོས་བཅས་སྐུ་འབུམ་ནས་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་ཐོན་གྱི་སྣང་ཚུལ།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་ཟན་བརྟག་འབུལ་གནང་གིས་ཚེས་ཆ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། བོད་རྒྱལ་ལོ་༢༠༦༦རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཡོས་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ (༡༩༣༩/༠༧/༡༧) གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་བཟང་བའི་སྔ་དྲོ། འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་རྣམ་གཉིས་ཟི་ལིང་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་ཕུལ་བའི་དྲེལ་བྱམས་ནང་དང༌། ཡུམ་སྐུ་རྐྱང་ལྟག་མཚེར་སྒར་པས་ཕུལ་བའི་དྲེལ་བྱམས་ནང་བཞུགས། ཡབ་དང་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག ལྟག་མཚེར་སྒར་པའི་ལོ་ཡེར་བགྲེས་གཞོན། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་བཞི་སོགས་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཧྲག་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་དང༌། ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་གསོལ་དཔོན་བཅས་པ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་དང༌། སྐུ་ཟླ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་སོགས་ཆིབས་ཧྲག་བཅུ་གྲངས། དོས་འཁུར་དྲེལ་དང་རྔ་མོང་མང་པོ་བཅས་སྐུ་འབུམ་དགོན་ནས་རྡོག་ཐོན་གནང༌།

སྐབས་དེར་ཆེ་ཤོས་སྒར་པའི་ལོ་ཡེར་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཉེ་ཕྱོགས་ཁག་ནས་ཕེབས་ཁར་མཇལ་དར་བསྒྲོན་ཏེ་ཕེབས་བགྲོད་བདེ་བ་དང༌། ཡང་བསྐྱར་མཇལ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ། གཉུག་མར་གནས་པའི་ཡུལ་མི་སེར་སྐྱ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཉེ་རྒྱང་ཅི་རིགས་ནས་མཇལ་བ་དེ་ཙམ་ལས། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་གཡོ་བྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་མཁན་བླ་འདུས་དམངས་ནས་སེར་འཕྲེང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་བ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག

དེ་ཉིན་གཞི་རྩའི་ནམ་མཁའ་སྔོ་བསངས་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ལ། ཆུ་འཛིན་དཀར་པོ་དང་སྨུག་པོ་བཟོ་དབྱིབས་གླང་པོ་ཆེ་ཐལ་དཀར་དལ་པོར་འགྲོ་བ་དང༌། མེ་ཏོག་པདྨའི་འདབ་མ་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་རྒྱས་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་ཐོར་བུ་ཐོར་བུས་བརྒྱན་པ་དེ་དག་ལས་སྐབས་སྐབས་སུ་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ས་གཞི་བྱི་དོར་སླད་དུ་ཁྲུས་ཆུ་གཏོར་བ་འདྲ་བའི་སྦྲང་ཆར་སིལ་མ་བབ་པ་དང༌། སྤྲིན་གསེབ་ནས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དར་སང་དཔྱངས་པ་ལྟ་བུ་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཕྲོ་བའི་གནམ་གཤིས་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་བྱུང་བས། ནང་དོན་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་མི་ཤེས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཁོང་ནས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་དད་པ་སྐྱེས་ཤིང༌། བཀྲ་ཤིས་ལམ་འགྲོ་བཟང་བའི་དགེ་མཚན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཚོར་ཏེ་དགའ་བའི་ངག་གི་རོལ་མོ་འཁྲོལ་བར་གྱུར། དེའི་དགོང་དྲོ་འབྲོག་སྡེ་དྲེད་ཁོག་ཞལ་དཀར་ལུང་པའི་འདབས། རྩེ་ཆུ་ཁར་དབུ་གུར་བཞུགས་སྒར་ཕབ་སྟེ་བཅའ་བཞུགས་གནང༌། དེར་ཨ་རིག་སྟོང་འཁོར་དགོན་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ནས་བླ་མ་ལས་སྣེ་བཅར་ཏེ་དགོན་དུ་གདན་ཞུའི་ྋསྙན་གསན་ཕུལ།

༢༽ སྟོང་འཁོར་དགོན་དུ་ཕེབས་བསུ་དང་ཕྱི་ཉིན་གནས་གཟིགས།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་བར་སྟོང་འཁོར་དགོན་གྱི་བླ་ལས་དང་བཅས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཞོ་ལུང་མདའ་འབྲོག་སར་སྟོང་འཁོར་གྱི་ཕེབས་བསུ་རྟ་པ་མང་པོ་བཅར། བཀྲ་ཤིས་ཐང་ཞེས་པར་ཐབ་བསུའི་དབུ་གུར་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གསོལ་ཇ་བཞེས་གྲོ་བཏེགས། དགོན་པའི་ཉེ་འདབས་ནས་གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སེར་འཕྲེང་ཐོག བླ་མ་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་སྟོང་འཁོར་བླ་བྲང་དུ་གདན་དྲངས། གསོལ་སྟོན་བསྟར། དགོན་གྱི་བླ་གྲྭ་དང༌། སྡེ་ཤོག་གསུམ་གྱི་འགོ་དམངས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས།

སྟོང་འཁོར་བླ་བྲང་ནས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ཚང་མ་ཉིན་ཤས་བཅའ་བཞུགས་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས། འོན་ཀྱང་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་སྲུང་བའི་འགན་ཁུར་སྤྲད་པ་འགྲུལ་རོགས་གཙོ་བོ་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ངོ་གཡོག་འགའ་ཤས་སྟོང་འཁོར་དུ་སྔོན་འབྱོར་ཐོག དོས་ཁལ་སོགས་སྔོན་དུ་བཏང་ཟིན་པས། སང་ཉིན་རང་ཕེབས་ཐོན་གནང་དགོས་ཞུས་སྟབས། བཞུགས་ཞག་འཕར་མ་གནང་ཁོམ་མ་བྱུང་བར། ཕྱི་ཉིན་ནངས་པར་ཕེབས་ཐོན་གནང་ཁར་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པས་དགོན་པར་གནས་གཟིགས་གནང༌། དེ་སྐབས་ལྷག་གནས་ཀྱི་ཕྱག་ནས་གཏོར་བར་མཛད་པ་འདུ་ཁང་གི་ས་མཐིལ་དུ་བབ་པ་རྣམས་ནོར་བུ་དགའ་འཁྱིལ་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་རང་གྲུབ་ཏུ་བྱུང༌། དེར་ཡོད་བླ་གྲྭ་མང་པོས་དངོས་མཐོང་ངོ་མཚར་ཆེ་བར་བརྩིས།

དེ་ནས་ཆིབས་ཐོན་ལ་གོང་བཞིན་སེར་འཕྲེང་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས་འདུག་པ་དང༌། ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་པ་ཇི་བཞིན་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་མི་གཏེ་ལ་སྡོད་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་དེ་དོན་སྟོང་འཁོར་དུ་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག

དེ་བཞིན་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་དང་གསོལ་དཔོན། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་གཏན་ཞལ་ཕེབས་རོགས་བཅས་ཀྱང་དེ་ནས་ཕྱིར་ལོག་གནང་དགོས་པ་དེ་སྐབས། སྐུ་ཉེ་ལྟོས་བཅས་ཚང་མ་ཕན་ཚུན་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་འཕྲེང་བའི་ངང་ནས། མི་རིང་བར་མཇལ་འཛོམས་ཡོང་བའི་རེ་སྨོན་གནང་བ་ཙམ་ལས། རེ་ཞིག་ཐབས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པར་གྱུར།

ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་རེ་ལ་སྐུའི་གཅུང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་དང༌། ཡབ་ཡུམ་ལྷན་དུ་ལྷ་སར་ཕེབས་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་དགོངས་པ་ཞིག་སྔ་ས་ནས་ཐུགས་གཏིང་དུ་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕྱག་དཔེ་གསན་བཞེས་གནང་མུས་ཡིན་པས། ཐུགས་གཏིང་གི་རེ་བ་དེ་སུ་ལའང་མ་གསུངས་པར་བཞུགས་ཤིང༌། དངོས་དོན་ཐོག་ཁོང་རྣམ་པ་ཞལ་བྲལ་བའི་མཐའ་མའི་དུས་ཚོད་ནང་ལའང་ཐུགས་རེ་དེ་དོར་མེད་པ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country [བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན] ཞེས་པའི་ནང་གསལ་བ་འདི་ལྟར་ཏེ། “ཁོང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ང་ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་བསྐྱོད་དགོས་པའི་འཕྲོས་མོལ་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་པ་དེ་མཐའ་མ་ང་ཚོ་བྲལ་བའི་དུས་ཚོད་འཁྱུག་ཙམ་དེ་སྐབས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཁོང་དུ་སྦས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཆང་བཞིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཁོང་ཚོའི་ཐད་ནས་དེ་འདྲའི་རྣམ་པ་གང་ཡང་ཐོན་མ་སོང༌།

ཕ་མཆོག་གིས་ངོས་ཀྱི་སེམས་ཚོར་དེ་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟ་བུས། ངོས་རང་རྗེས་སུ་ལྷ་སར་ཡོང་རྒྱུར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་ཅི་ཐུབ་གནང་གི་ཡིན་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གནང་ནས་ཁོང་ཚོ་རིམ་པས་ཐོན་སོང༌། རང་ཉིད་ནི་ཡིད་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བའི་ངང་ནས་ཁོང་ཚོའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བཞིན་དེ་གར་ལུས་པས། དེ་རང་དུ་ཡུན་རིང་ལང་བཞིན་ཁོང་ཚོ་ཐག་རང་གི་རི་རྒྱུད་སྔོ་མདངས་ཅན་དེ་མ་སྒྲོལ་བར་བལྟས་ཏེ་བསྡད། ལྷ་ས་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ས་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པར་ངེས། མཐར་ཁོང་ཚོ་མི་མངོན་པར་གྱུར་ནས་ང་ཚོ་རྟ་བཞོན་ཏེ་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་ཕྱིར་ལོག དེ་སྐབས་གཞི་ནས་ངོས་ཀྱི་མིག་ནས་མཆི་མ་ལྷུངས་པ་ཞིག་བྱུང༌།”44 ཞེས་འཁོད།

འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ཅན་ཁ་ཆེའི་གནས་ཆེན་མེ་ཀར་གནས་མཇལ་དུ་སྐྱོད་མཁན་ཚོ་ཁག་དེ་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་འཁོར་དགོན་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས། ཉིན་ལྟར་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆར་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ། ཉིན་དགུང་ཡས་མས་ལ་རྩྭ་ཁ་གང་བཟང་དུ་བཞུགས་སྒར་ཕབ། རྟ་དྲེལ་རྣམས་རྩྭ་ཁར་འཚོ་བར་བཏང་སྟེ་ཞག་བཞུགས་གནང་དགོས་པ་དང༌། དེ་ལྟར་རིམ་བཞིན་ཕེབས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཉེ་འགྲམ་རྡོ་ཉི་ཟླ་ཞེས་པ་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ལ་ཆུང་དེ་བརྒྱབ་ནས་ཞག་བཞུགས་གནང༌།

རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་འོས་སྤྲུལ་སྐུ་འཁོར་བཅས་པའི་སྐུ་སྲུང་གི་འགོ་པར་མིང་བཏགས་པ་རྨ་ཡོན་ཧད་སི་ཀྲང་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་དང༌། དེ་མིན་སྐུ་སྲུང་གི་མིང་ཅན་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཚོ་ཁག་བྱིངས་བཅས་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷན་བཅར་མེད་པར་ས་གནས་དེར་སྔོན་འབྱོར་ཟིན་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོ་ནི་དངོས་དོན་ཐོག་མེ་ཀར་གནས་མཇལ་དུ་འགྲོ་མཁན་ཁ་ཆེ་སྤྱིར་བཏང་བ་ཤ་སྟག་ལས། དམག་མི་མ་ཡིན། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་སྐུ་སྲུང་བ་གཏོང་དགོས་ལ་འགྲོ་གྲོན་རྡཱ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དགོས་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་དོན་བོད་གཞུང་ནས་དངུལ་འབོར་གྲངས་ཚང་གནང་ཡང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མི་དངོས་སུ་བཏང་རིགས་བྱུང་མི་འདུག

དེ་སྐབས་ཀྱི་བོད་པ་ཚོང་རིགས་དང༌། ཟི་ལིང་བ་ལྷ་ས་སོགས་སུ་དབྱར་ཚོང་དུ་སྐྱོད་མཁན་ཚོ་ཁག་ཀྱང་རྡོ་ཉི་ཟླ་ལ་རྒྱབ་ས་གནས་དེར་སྔོན་འབྱོར་ཟིན་པ་བཅས་དེ་ནས་ཕེབས་འགྲུལ་བཞུགས་སྒར་གྱི་རིམ་པ་བསྒྲིགས།

ཕྱི་ཉིན་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆ་ནས་བཟུང་འགྲུལ་རོགས་གཏོས་ཆེ་དང་བཅས་རིམ་ཕེབས་སྒར་ཆེན་གར་ཕབ་ལ་ཉེ་སྐོར་གྱི་བོད་སོག་འབྲོག་པ་མང་པོ་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁ་ཞུ་བར་བཅར། ཐོག་མར་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་དང་རྗེན་ཕྱག་སྩལ། འོན་ཀྱང་མཇལ་ཞུ་བ་ཧ་ཅང་མང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱག་དབང་གནང་སྐབས་སྐུ་ངལ་ཆུང་ཁྱད་གཟུངས་སྔགས་དང་བྱིན་རྟེན་རས་འཐུམ་ཕྱི་ཤུབས་སོག་དར་གྱིས་བཏུམས་པའི་མདུད་མཚམས་ཕྱག་འཛིན་ཤིང་གི་ཡུ་བར་བསྡམས་པ་ཞིག་གསར་དུ་བཟོས་ཏེ་དེས་དར་ཕྱག་གནང་རྒྱུར་ཕུལ། སྐབས་འགར་དར་ཕྱག་སྩོལ་བཞིན་པར་འབྲོག་མི་རྒས་པོ་རྒན་མོ་དང༌། བྱིས་པ་འགའ་རེར་དམིགས་བསལ་དགྱེས་བརྩེ་ལྡན་པའི་ངང་ནས་རྗེན་ཕྱག་གནང་བའང་བྱུང་འདུག

༣༽ བྱང་ཐང་བརྒྱུད་ནས་ཕེབས་འགྲུལ་གྱི་གནས་ཚུལ།

བྱང་ཐང་ཁུལ་རྩྭ་ཆུ་ཡོད་མེད་ལ་གཞིགས་པས་སྐབས་རེ་ནམ་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ལ་ཕེབས་ཐོན་ཐོག ཉིན་གང་ཕེབས་འགྲུལ་གནང་དགོས་པའང་བྱུང་འདུག དཔེར་ན། ཚྭ་འདམ་ས་གནས་སུ་བཅའ་ཞག་གཅིག་བཞུགས་པའི་ནངས་པར་འཐུང་ཆུའང་ཁལ་དྲེལ་ལ་བཀལ་ཏེ་ཐོན་གནང་གིས། དེའི་དགོང་དྲོ་ས་སྲིབ་ཁར་རྩྭ་མེད་ཆུ་མེད་ཟེར་བའི་ཐང་སྟོང་དུ་ཞག་མལ་གནང༌། དགོང་མོ་རྟ་དྲེལ་རྣམས་ལ་སྲན་ཆག་ཕྲན་བུ་བསྟེར་བ་ཙམ་ལས། རྩྭ་མེད་ལྟོགས་པར་འཇོག་དགོས་པར་བརྟེན། མཚན་མོ་མི་ཕར་ཚུར་སྐོར་གཡེང་སོགས་སུ་འགྲོ་སྐབས་རྟ་དྲེལ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་ལྟོགས་པར་ཚུགས་མི་ཐུབ་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་ཆེད་ཁ་ནས་ཕོར་ཕོར་ཟེར་བའི་སྐད་སྒྲ་དང༌། ལག་པའི་རྨིག་པ་ས་ལ་བརྡབས་པའི་རྡོག་སྒྲ་ཆེན་པོས་ཚང་མ་གཉིད་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་བྲལ་བ་བཅས་དེ་ནས་ནམ་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ལ་ཐོན། རྩྭ་ཆུ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པའི་འབྲོག་ས་སྦྲ་ནག་ཟེར་བར་ཉིན་གཞུང་ལ་འབྱོར་ཏེ་ཞག་བཞུགས་གནང༌།

སྦྲ་ནག་ནས་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས་ཅོབ་ར་ (སྐྱོབ་ར་) ནང་ཟེར་བའི་ས་ཐང་རྒྱ་ཆེ་རྩྭ་ཆུ་བཟང་ལ། སྤང་རི་དང༌། རྫ་རི་ཆུང་ངུས་བསྐོར་བ་དེར་ཉིན་དགུང་ཙམ་ལ་འབྱོར་ནས་ཞག་པོ་གཉིས་བཞུགས་ཤིང༌། ས་གནས་དེར་འབྱོར་བའི་ཉིན་རྟ་དྲེལ་རྣམས་རྩྭ་ཟར་བཏང་བ་དགོང་དྲོ་སྒར་སར་སྐོང་སྐབས། ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་དྲེའུ་གཅིག་ཚང་གི་མེད་སྟབས། སང་ཞོགས་སྔ་བར་ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་གཉེར་པས་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་ནས་མགྱོགས་པར་ཕྱིར་ལོག་ཡོང་སྟེ། ཐག་རིང་ནས་རྟ་པ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རི་ཆུང་གི་སྒང་ནས་མཐོང་བྱུང་ཞུས།

དེ་མ་ཐག་ཇག་པ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་ཁྱབ། སྒར་སའི་མཐའ་མཇུག་དེར་སྐུ་སྲུང་བའི་འགོ་པའི་མིང་འཛིན་མཱ་སི་ཀྲང་ཟེར་བ་ཁོང་པ་གཡོག་བཅས་ཀྱི་གུར་ཕུབ་ཡོད་པ་དེ་དག་སྒར་གྱི་དཀྱིལ་དུ་སྤོས་པས་ཚང་མ་དོགས་འདྲོག་ལངས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་འོས་སྤྲུལ་གདན་ཞུ་བ་འཁོར་གཡོག་བཅས་གྲོས་བསྡུར་ཐོག་ནས་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་དང༌། རྨ་སི་ཀྲང་ལ་ཇག་སྲུང་བྱེད་ཕྱོགས་མོལ་བསྡུར་གནང༌། མཐའ་དོན་དུ་སྒར་ཆེན་ཚོ་ཁག་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་མི་དར་མ་མེ་མདའ་ཚ་པོ། མདེའུ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེ་ལམ་སང་སོ་ལྟ་བྱེད་པར་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། སྒར་ས་ནས་དཔུང་སྣོན་བཏང་ཆོག་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། སང་ཉིན་ནས་སྔ་སོ་རྟ་པ་བཅོ་ལྔ་དང༌། ཕྱི་སོ་རྟ་པ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་དྲག་འདེམ་བྱ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ།

གོང་གསལ་སོ་ལྟར་སྐྱོད་མཁན་མི་ལྔ་པོའི་ཁོངས་སུ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་ཚོས་ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་གཉེར་པས་ས་ཕྱོགས་སྟོན་པའི་ལམ་འཁེལ་གཡས་གཡོན་རི་ཆུང་གི་བྲག་རྡོའི་གསེབ་ཏུ་ས་བགོས་ཀྱིས་བཙན་ས་བཟུང༌། མི་གཉིས་ཀྱིས་རྟ་བཞོན་ཏེ་དེའི་ཉིན་མོ་དང༌། མཚན་གང་རི་སྟེང་ནས་ཡས་མས་གང་སར་བལྟས་རུང༌། རྟ་པ་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་དྲེའུ་གྱར་བ་དེ་རྙེད་ནས། ནམ་ལངས་པ་དང་སྒར་སར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང༌། རྨ་སི་ཀྲང་སོགས་ལ་ཇག་པ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞུས། འོན་ཀྱང་བརྟན་ཆའི་ཆེད་དུ་སོ་ལྟ་བ་མི་ལྔ་པོ་ལམ་འཁེལ་ས་གནད་ཆེ་ས་དེ་རང་ལ་མུ་མཐུད་སྡོད་དགོས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་གཉིས་པོ་རྟ་རྒྱུག་བཏང་སྟེ་རང་སར་ཕྱིར་བསྐྱོད། མི་གཞན་གསུམ་ལ་གནས་ལུགས་གསལ་བརྗོད་བྱས།

ཉིན་སྔོན་མའི་ཞོགས་པ་ཚོགས་བགྲོས་བཀོད་བསྒྲིགས་ཟིན་པ་བཞིན། སྔ་སོ་རྟ་པ་བཅོ་ལྔ་ནམ་ཟིར་ལ་བཤར་ཐོན་བྱས། དེ་མཇུག་ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་ཚོ་ཁག་དང༌། འོས་སྤྲུལ་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཚོ་ཁག རྨ་སི་ཀྲང་ཚོ་ཁག དེ་མུར་ཟི་ལིང་ཚོང་པའི་སྒར་དཔོན་ཚོ་ཁག་སོགས་དང༌། དེ་མཚམས་ནས་ཕྱི་སོ་རྟ་པ་སུམ་ཅུ་རིམ་པར་ཐོན། སོ་ལྟ་བ་མི་ལྔ་པོ་ལམ་འཁེལ་གྱི་གཡས་གཡོན་རི་ལྡེབས་སུ་སོ་ལྟ་བྱེད་བཞིན་དེ་ཉིན་ཚ་རྟིང་ཙམ་བར་བསྡད་ཀྱང༌། སུ་ཡང་ཡོང་མཁན་མེད་སྟབས་ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་གཉེར་པས་དྲེལ་འཚོལ་བར་རྒྱང་རིང་དུ་འགྲོ་མ་ནུས་པར་རྟ་པ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་ཚུལ་རྫུན་བཤད་བྱས་པའམ། མིག་འཕྲུལ་ཞིག་མཐོང་བར་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཁོང་ཚོ་དེ་ནས་སྒར་ཆེན་གྱི་རྗེས་ཟིན་པ་མྱུར་སྐྱོད་བྱ་དགོས་སོགས་སྐབས་རེ་གནས་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡང་བྱུང་འདུག

ལམ་བར་འདམ་དང་ན་ཁ་སྤོ་ཐོ་ཡོད་ས་དང༌། ས་རོང་རྩུབ་ས་ཁག་ལ་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་དྲེལ་བྱམས་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུས་ན་སྐུ་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུར་ངེས་གཤིས། ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་བཅས་རེ་མོས་ཀྱིས་སྒལ་རྒྱབ་ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་གོམ་བགྲོད་བྱ་དགོས་བྱུང་འདུག

སྤྱིར་བཏང་ཚྭ་འདམ་ཉེ་སྐོར་དུ་རྟ་དྲེལ་འདམ་དུ་ཚུད་ནས་འཆི་གོད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དུག་སྦྲང་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་བས་མི་དང་རྟ་དྲེལ་ཚང་མར་ཉིན་མཚན་ནར་མར་དཀའ་སྡུག་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་རྟ་དྲེལ་དང་མཛོ་གཡག་རྩྭ་ཁར་བཏང་བ་ནས་རི་དྭགས་རྐྱང་ཁྱུས་རྟ་དྲེལ་དང༌། འབྲོང་ཁྱུས་མཛོ་གཡག་མཉམ་འཁྲིད་བྱེད་པ། ཇག་པ་ཡང་ཡང་ཐུག་འཕྲད་སོགས་ཀྱིས་མི་རྒྱུ་རྟ་དྲེལ་གང་ཅིར་གེགས་སྐྱོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐབས་དེར་ནི་དེ་འདྲའི་བར་ཆད་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། དེ་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ནས་དཀའ་བ་ཆེན་པོས་གདན་དྲངས་པའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་བྱིན་མཐུ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་དགའ་དད་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བའི་གླེང་མོལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱུང་སྣང༌།

༤༽ གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་དང་པོ་བྱང་མཐུ་སྟོབས་ཆུ་ཁར་བཅར་བ།

ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྐུ་འབུམ་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་མིན་ཙམ་སོང་བའི་ས་གནས་བྱང་མཐུ་སྟོབས་ཆུ་ཁའམ། རྭ་སྒྲེང་རབ་ཁ་ཟེར་བ། འབྲི་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་བྱང་ངོས་ཆུ་ཁའི་ལ་མཚམས་དེར་ཕེབས་འབྱོར་གནང༌། དེར་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནས་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་དང་པོ་ཞུ་བར་ཆེད་བཅར་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ཐར་འདོད་དང༌། བླ་ཕྱག་རིམ་བཞི་གསར་བྱུང་སྲས་དབང་འདུས་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་གདན་ཞུའི་ཀོ་བ་བཞི་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་ཐོག ཆུ་ཁ་དེར་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་རང་སློག་གཡོགས་གནང་དང༌། ཕྱག་དབང་ཞུས་ནས་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། མ་ཡུམ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། ཁེ་སྨད་སྲས། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་བཅས་ཀོ་བའི་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུས། རྩ་བའི་ཆུ་བོ་དེ་ཙམ་གྱི་ཆེ་བ་མེད་སྟབས། ཡབ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཚང་མ་རྟ་ཐོག་ཆུ་རབ་བཅད་དེ་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་ཞག་སར་འཁོད། དེར་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་ནས་གསོལ་ཞིབ་དང༌། གྲོ་ཞིབ། བཞེས་འབྲས། རྟ་ཆག་སོགས་ཐུགས་མཁོ་རྣམས་བསྟར་འབུལ་དང་འབྲེལ་ངོ་ལས་ཚང་མས་མཇལ་ཁ་ཞུས། གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་ཚིགས་ཕུལ། ས་གནས་དེར་ཉིན་གཉིས་བཅའ་བཞུགས་གནང༌།

དེ་ནས་ཕེབས་ཏེ་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་གཉིས་ཀྱིས་སྙན་གསན་ཞུས་པ་ལྟར། ནག་ཆུ་རྫོང་གི་ས་སྣེ་ལུང་ཆུང་སྐྱིད་པོ་ཟེར་བའི་སྤང་ཐང་རྒྱ་ཆེ་དེར་ཕེབས་འབྱོར་ལ། ནག་ཆུའི་ས་སྲུང་བོད་ཀྱི་རྟ་དམག་རྣམས་ནས་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུས། རུ་དཔོན་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། རྟ་དམག་དེ་དག་གིས་ཀི་སྒྲ་དང་བཅས་རྟ་རྒྱུག་གློད་བཞིན་གློ་བུར་བབ་བཞོན་སོགས་རྟ་ཐོག་ནས་ཕོ་རྩལ་འགྲན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་འདྲ་མིན་གཟིགས་མོར་བསྟར་བར་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་དང༌། ཡབ་ཡུམ་སོགས་ཀྱིས་དགྱེས་བཞིན་གཟིགས།

ལུང་ཆུང་སྐྱིད་པོ་ནས། ཨམ་ཚར་ཤུ་གུ་ཟེར་བའི་ས་གནས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཞག་བཞུགས་གནང༌། ཕེབས་ལམ་འགྲུལ་རོགས་ཚོ་ཁག་ཁོངས་ཀྱི་བོད་པ་ཟི་ལིང་ཚོང་པ་རྣམས་ནས་ཁོང་ཚོར་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁ་ཡོང་བ་ཞེས་སྔ་རྗེས་ཞུས་དོན་བཞིན། ས་གནས་དེར་སྤང་ཐང་གི་ན་ཁ་གྲུ་བཞིར་དྲས་པ་ས་ཕག་འདྲ་བ་མང་པོ་བརྩིགས་པའི་སྡིངས་ཆ་ཞིག་བཟོས། དེའི་སྟེང་བཞུགས་གདན་བརྩེགས་པའི་ཐོག་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སུ་གསོལ། ཟི་ལིང་སྒར་དཔོན་གྱིས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་སོགས་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། ཚོང་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་དད་གུས་མོས་པ་ཆེན་པོས་ “ད་རེས་དབྱར་འགྲུལ་འདི་ཐོག་རྒྱུན་གཏན་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ཁག་སོགས་གང་སར་དཀའ་རྙོག་གང་ཡང་མ་ཕྲད་པར་བདེ་བགྲོད་ཐུབ་པ་འདི་ནི། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དངོས་ྋརྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་རྗེ་ཡིན་པས། བཀའ་དྲིན་ཆེ། ང་ཚོ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད།” ཅེས་སོགས་རང་རང་གང་བསམ་ཐོལ་བྱུང་དུ་ཞུ་མཁན་མང་ཙམ་བྱུང༌། ཚོང་པ་རྣམས་དང༌། ཁཱང་ཕུའུ་ཐོན་ཀྲང་སོགས་རྒྱ་ཁ་ཆེ་གནས་མཇལ་དུ་བསྐྱོད་མཁན་ཚང་མ་ས་གནས་འདི་ནས་ལྷ་ས་དང༌། གཞིས་ཀ་རྩེ་སོགས་སུ་བཤར་ཐོན་བྱས།

༥༽ གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་གཉིས་པ་བྱང་འབུམ་ཆེན་ས་གནས་སུ་བཅར་བ།

ཨམ་ཚར་ཤུ་གུ་ནས་ཕྱི་ཉིན་སྔ་བར་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། ཉི་ཤར་མཚམས་ཁྲ་ཚང་ལ་བརྒྱབ་པའི་ལྷོ་ངོས་སྤང་ཐང་དུ་ཁང་སེར་སྟེང་མེ་ཏོག་སེར་ཆེན་བྱུར་བུར་སྤུངས་པ་ལྟ་བུའི་སེར་མདངས་ཅན་ཞིག་རྒྱང་ནས་སྣང་བར། ཚང་མས་བྱང་ཐང་དུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ཅི་ཡིན་སྙམ་བཞིན་ཉེ་བ་ཉེ་བར་བགྲོད་སྐབས། དེ་ནི་གུར་སེར་པོ་གསར་རྐྱང་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྦྲ་གུར་དང་གུར་དཀར་པོའང་ཡོད་པ་ནས་གོས་གཟབ་གྱོན་པའི་མི་འགའ་ཤས་ཕྱིར་འོངས་ཤིང༌། དེ་དག་གི་ཁོངས་ནས་བྱང་འབུམ་ཆེན་ས་གནས་དེར་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་གཉིས་པ་ཞུ་བར་ཆེད་བཅར་བླ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། རིམ་བཞི་རིན་སྒང་པ་ལས་བྱ་དང་བཅས་པ་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱོགས་སུ་བཅར། ཐོག་མར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁེ་སྨད་སྲས་གཉིས་སྔོན་ཙམ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཆིབས་རྟ་ལས་བཤོལ་ནས། ཁོང་ཚོ་ཕན་ཚུན་འཚམས་འདྲི་བསྡུས་ཙམ་གནང༌།

དེ་འཕྲལ་མཁན་རིམ་གཉིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་གི་དྲུང་དུ་བཅར་གནང་གིས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཐོག དབུ་གུར་སེར་པོའི་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེའི་ནང་བཞུགས་ཁྲི་དར་གཟབ་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞིག་བསྒྲོན་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། བླ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་སྣེའུ་ཤག་གིས་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཏེགས། ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་འབུལ་གནང་དང་འབྲེལ་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ས་གནས་འདིར་ཕེབས་མཚམས། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གཞུང་ནས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོར་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཉིད་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་དུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན་ཞེས་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད་རྒྱུའི་སྐོར་ནང་མའི་སྙན་གསན་ཞུས། དེ་མཇུག་རིམ་བཞི་རིན་སྒང་པས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་ལས་བྱ་སོགས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དགྱེས་སྤྲོ་ཆེན་པོས་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་ནས་མཁན་རིམ་གཉིས་ཁེ་སྨད་སྲས་ལྷན་དུ་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་པའི་དབུ་གུར་དུ་བཅར་གནང་གིས་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་དངོས་དོན་དུ་ཟླ་ཤས་སྔོན་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པ་རེད་ཅེས་ཞུས་ཤིང༌། དེ་མ་ཐག་ཡུམ་ནི་ཐུགས་དགྱེས་པའི་སྤྱན་ཟུང་ཆུ་ཞག་གིས་གང་བ་དང༌། ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་བཀའ་མོལ་ཞིག་གསུང་ལ་ཉེ་བའི་མཚམས་དེར། ཡབ་ཀྱིས་སྐུ་རླུང་གི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཁེ་སྨད་སྲས་ལ་ཁྱེད་ཚོས་ང་གཉིས་ལ་ནང་གནས་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་བཤད་པ་གང་ཡིན་ནམ་གསུངས། དེ་འཕྲལ་ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱིས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་དཀའ་རྙོག་བཟོ་རྒྱུའི་སྐོར་སོགས་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསལ་ཞུས་གནང་མཐར། ཡབ་ཐུགས་དགོངས་དྭངས་ཏེ་དེ་འདྲའི་ཐབས་ཤེས་མཁས་པོ་དང༌། གསང་བ་དམ་པོ་བྱས་པ་ཡག་པོ་རེད། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་ཐོག ཡུམ་ལྷན་དུ་མཁན་རིམ་ཁོང་ཚོར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་འབུལ་གནང་གིས་ཐུགས་དགྱེས་པའི་གསུང་འཕྲོས་ཀྱང་མང་པོ་གནང༌།

བླ་ཕྱག་སྣེའུ་ཤག་གིས་ནང་གནས་གཏམ་སྙན་དེ་མ་ཞུས་བར། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ཀྱིས་དགོས་པའི་དབང་གིས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། སྐུ་མཆེད་རྣམ་པར་ཆེད་མངགས་གུས་ཞབས་མ་ཞུས་པར་རང་མཉམ་ངོ་ཤེས་འདྲ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ངང་ནས་འདྲིས་གཤིབས་ཞུ་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། ཡབ་ཆེན་ནི་ཐུགས་གཤིས་གཏུམ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང༌། ཐུགས་སེམས་བཟང་ལ། རྟ་དྲེལ་ལ་མཉེས་ཆེ་བ་ལྟ་བུས་ཞག་ཚུགས་ཚང་མར་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་མཆོག་སྤྲུལ་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་ཀྱི་གཡོག་པོ་ཚོ་དང་མཉམ་འདྲིས་ཀྱིས་བཞུགས་པ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་རྟ་དྲེལ་ལའང་སྒ་སྟན་བདེ་པོ་དགོས་པ་དང༌། རྟ་སྒ་རྒྱག་སྟངས་སོགས་རྒྱུས་སྟོན་རོགས་རམ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཡུམ་ནི་ཐུགས་ཆུང་ཞིང་སྒམ་པའི་ངང་ནས་ཞག་ཚུགས་སོ་སོར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་གནང་རྗེས། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་དབུ་གུར་ནང་འཚེམ་དྲུབ་ཕྱག་བཟོ་གནང་བཞིན་བཞུགས་པ་མ་ཟད། དྲེལ་བྱམས་ནང་ཕེབས་རིང་ལའང་འཚེམ་དྲུབ་མའི་གོས་རྒྱན་བཟོ་གནང་དང་ཡིག་དྲུག་བགྲང་བཞིན་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད་འདུག

མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི། ཚུགས་ས་ཁག་ལ་བཞུགས་སྒར་ཕབ་མ་ཟིན་བར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་ཞབས་འཆམ་དང༌། སྐུ་རྩེད་གནང༌། དེ་ནས་དབུ་གུར་ནང་ཕེབས་ཙམ་གནང་བ་ལས། ཕལ་ཆེ་བ་རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གུར་དུ་ཕེབས་ནས་སྐུ་རྩེད་ལ་རོལ་བ་དང༌། གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་དེ་གར་བཞུགས་ནས་མཆོད་རྒྱུར་མཉེས་པ་གནང་གི་ཡོད་འདུག དྲེལ་བྱམས་ནང་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལྷན་བཞུགས་སྐུ་རྩེད་གནང་རོགས་ཡག་པོ་ཡོད་ཅིང༌། སྐབས་རེ་གསུང་རྩོད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་འཐེན་བཤར་བསྐྱོན་པས་དྲེལ་བྱམས་གཞོགས་གཅིག་ཏུ་ཡོ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་བྱུང་ནས། གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་ཅི་རིགས་ནས་དེ་འདྲ་གནང་མི་རུང་བའི་གནས་ལུགས་ཞུ་དགོས་པའང་བྱུང་འདུག

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ཐུགས་དྲན་གསོས་པ་ཞིག་བཀའ་གནང་གསལ། “བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་གཉིས་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷ་སར་ཡོང་དུས་དྲེལ་བྱམས་གཅིག་གི་ནང་ལ་མཉམ་དུ་བསྡད་ནས་ཡོང་བ་ཡིན། དེ་དུས་ང་གཉིས་གཉིས་ཀ་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་རེད། དྲེལ་བྱམས་ནང་ལ་རྩེད་མོ་རྩེད་ཀྱིན་རྩེད་ཀྱིན་ཡོང་བ་ཡིན། མཚམས་མཚམས་ལ་རྒྱ་འདྲེའང་ཤོར་གྱི་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་45ཤོར་བའི་མཇུག་ལ་ཕར་ཚུར་ཁ་མ་གྲགས་པར་ཁྲོས་ནས་བསྡད། གཅིག་གིས་གཞོགས་གཡས་ལ་ཕར་བཤིག གཅིག་གིས་གཞོགས་གཡོན་ལ་ཚུར་བཤིག ཕན་ཚུན་བར་ལ་སྟོང་ཆ་བཞག་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། དྲེལ་བྱམས་དེ་ཆེན་པོ་མ་རེད་དེ། ང་གཉིས་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཙང༌། ང་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཧ་ལམ་ཕྲུ་གུ་གཞན་དག་གཅིག་ཙམ་ཤོང་བའི་སྟོང་ཆ་ལྷག་གི་འདུག

ང་གཉིས་རྒྱ་འདྲེ་ཤོར་དུས། སྐབས་རེ་ངས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱི་གདོང་ལ་སྦར་བྲད་བརྒྱབ་ན་ཡང༌། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ངུས་བྱས་སྡོད་པ་མ་གཏོགས། ང་ལ་ཚུར་དེ་འདྲའི་སྡུག་པོ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་སེམས་ཆུང་སེམས་ཆུང་རེད། ང་ཧམ་པ་ཚ་པོ་དང༌། ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་མི་ཚང་མས་ང་ལ་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱས་ཙང༌། ངའི་སེམས་ནང་ལ་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསླེབས་ཡོད་པ་འདྲ། སྐབས་རེ་དྲེལ་བྱམས་ནང་ལ་ང་གཉིས་ཨབ་ཐང་འཆང་གི་ཡོད། དེ་དུས་གཉིས་ཀ་གཞོགས་གཅིག་ལ་འགྲིལ་ནས་དྲེལ་བྱམས་ཡོ་འགྲོ་གི་འདུག བྱས་ཙང་དྲེལ་བྱམས་གཏོང་མཁན་མི་སྤོ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོས་རླུང་འཚུབ་འཚུབ་བྱས་ནས་”ཙོག་གིར་སྡོད། ཙོག་གིར་སྡོད། དྲེལ་བྱམས་ཀྱོག་འགྲོ་གི་འདུག” ཅེས་སྐད་སྐྱོ་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱག་གི་འདུག ང་གཉིས་ཞེད་ནས་ལམ་སང་སོ་སོ་སྡོད་སར་ཙོག་གིར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་གསུང་བཞིན་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བསམ་མཆོག་འཚོ་བཞུགས་མེད་པར་ཐུགས་ཕམ་གྱི་རྣམ་པ་མཛད། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་ནི། ཚུགས་བབ་མ་ཐག་པར་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལྷན་དུ་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་དང༌། ལྟག་མཚེར་ལོ་ཡེར་སོགས་ཀྱི་གུར་ཁག་ཏུ་ཕེབས་པ་དང༌། དགོང་མོ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་གུར་དུ་གཟིམ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་འདུག་པ་བཅས་སོ།།

དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་ཉེར་བསྡོགས་ལེགས་གྲུབ་ནས།།

དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ནས་ཡིད་བཞིན་ནོར།།

རྙེད་ལྟའི་དགའ་བའི་འཛུམ་མདངས་སྦ་བཞིན་དུ།།

ཤུལ་རིང་ངལ་ཚེགས་ཆེ་བའི་ལམ་དུ་ཞུགས།།

ཟླ་མེད་མཆོག་སྤྲུལ་ཡབ་ཡུམ་གཅེན་ཟུང་དང༌།།

ཡང་སྲིད་འཚོལ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོ་རྣམས།།

ཕྱོགས་འགྲུལ་སྐྱེ་བོའི་དཔུང་རོགས་ངང་ཚུལ་བཅས།།

རིམ་བཞིན་དབུས་འགྱུར་ཞིང་དུ་ཆིབས་ཞལ་ཕྱོགས།།

འགྲུལ་གྱི་ངལ་བ་མ་ལུས་ལེགས་གྲོལ་ཏེ།།

མཐུ་སྟོབས་དང་ནི་བྱང་ཐང་འབུམ་ཆེན་ཞེས།།

མིང་བཀྲ་ལེགས་པའི་ས་ཚིགས་སོ་སོ་རུ།།

གཞུང་སའི་ཕེབས་བསུའི་ཆོ་ག་རིམ་བཞིན་བསྟར།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་གདན་ཞུས་བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་ཕེབས་འབྱོར་བར་གྱི་མཛད་པའི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པའོ།། །།

44 ཤོག་གྲངས་ ༡༤༡ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༤ པར་འཁོད།

45 ཕལ་སྐད་དུ་“རྒྱམ་འདྲེ་”ཟེར་བའི་སྐོར་ཚིག་འགྲེལ་ནང་ཡོད།

རླབས་འཕྲེང་ལྔ་པ།

ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་མཛད་སྒོ་ནས། སྐུ་འཁོར་ལྟོས་བཅས་ལྷ་ལྡན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་བར་གྱི་མཛད་པའི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་དང༌། ལྷ་སར་ཟླ་དུས་གཟའ་ཚེས་བཟང་བའི་ཉིན་ཕེབས་འབྱོར་དགོས་པ།

༡༽ གཞུང་ནས་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས།

ལྷ་སར་ྋརྒྱལ་བློན་བཀའ་བགྲོས་ཀྱིས་དྲུང་རྩིས་བརྒྱད་སྦྲེལ་ལ་ས་ཡོས་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༨ (༡༩༣༩/༠༩/༡༡) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཉིན་དེར་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་དུ་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་འཚོག་དགོས་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་དེ་བཀྲ་ཤིས་ཚོགས་འདུ་ཡིན་པ། ཚོགས་འདུ་དེར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དགུང་གྲངས་ལྔ་ལ་སོན་པ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོག་ནག་ཆུ་རྫོང་གི་ས་ཁོངས་བྱང་འབུམ་ཆེན་ས་གནས་སུ་གོང་ཚེས་ཉིན་ཕེབས་འབྱོར་ཟིན་པ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེར་ཕེབས་བསུ་བ་མཁན་རིམ་སྦྲེལ་པོས་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་གང་ཉིད་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ངོས་འཛིན་ཞུས་པའི་ནང་ྋསྙན་གསོལ་རྒྱུ། ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཇི་ལྟར་ངོས་འཛིན་ཞུས་སྐོར་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་དགོས་བཀའ་མངགས་གནང༌།

དེ་དོན་ཚོགས་འདུ་བསྡུ་སྐོང་གི་བརྡ་ཐོ་བཏང་བ་ལྟར། བཀྲ་ཤིས་ཚོགས་འདུ་དུས་ཐོག་ཚོགས་འཛོམས་ཀྱི་སར། དྲུང་རྩིས་ཟུང་ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པའི་སྙན་ཐོ་ནང་གསལ་འོས་སྤྲུལ་སོ་སོར་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་རྩད་ཞིབ་ནན་ཏན་གནང་མཐར། ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དང་ཉེ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་ཞེས་འབོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བསོད་ནམས་མཚོ་མོ་གཉིས་ལ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཕྱི་མ་ (༡༩༣༥/༠༧/༠༦) ཉིན་འཁྲུངས་པའི་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་དེ་བཞིན་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་མཚོ་གཟིགས་བྱུང་བའི་ཡུལ་དང༌། ཁང་ཁྱིམ་གྱི་བཀོད་པ་སོགས་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པའི་ཐོག ཡིག་འབྲུ་ ཨ་ ཀ་ མ་ གསུམ་གསལ་བས་ཡུལ་དང༌། གནས་ཀྱི་མཚན་སྒྲ་སྟོན་ཞིང༌། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་ལྟག་མཚེར་གྱི་ཁྱེའུ་དེར་ཐུགས་རེ་བསྐྱངས་པ་མ་ཟད། ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་ངོ་ལས་ནས་ངོ་ལྐོག་གིས་བརྟག་དཔྱད་སྐབས་མཛད་སྤྱོད་གང་ས་ནས་བྱིས་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁར། སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ཕྱག་འཕྲེང་དང༌། ཕྱག་འཁར། ཕྱག་ཌམ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མ་གང་ཡིན་རེ་རེ་བཞིན་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་དང༌། ངོ་ལས་སོ་སོའི་མིང་ནས་འབོད་གནང་སོགས་ལས་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་བྱུང༌།

སྔ་ལོ་བསམ་ཡས་ཉམས་གསོ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱི་སྐབས་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་བཀའ་ལུང་དང༌། འདི་ལོ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ས་གསུམ་དུ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོས་གསང་ལུང་སྩལ་བ་བཅས་ཚང་མ་རྩེ་མཐུན་བྱུང་བ་སོགས་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ཡང༌། རྨ་སྤུ་ཕྷང་དང༌། སྐུ་འབུམ་བླ་སྤྱིས་ཡང་སྲིད་ངོ་མ་ཡིན་མིན་ས་གནས་རང་ལ་གཏན་འཁེལ་དགོས་ཚུལ་རྙོག་གླེང་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་སྟབས། དོགས་ཆགས་འོས་སྤྲུལ་ཚང་མ་རྒྱལ་སར་ཕེབས་མཚམས་སྔར་ལམ་ལྟར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་མཁས་གནང་བ་དང༌། རྨ་སྤུ་ཕྷང་ནས་སྐུའི་བླུ་ཡོན་ལྟ་བུར་སྔ་རྗེས་རྡཱ་ཡང་འབུམ་ཕྲག་བཞི་དགོས་ཞེས་བཤད་པའང་ཟིང་ཚོང་ཁག་ལ་དངུལ་འགྲུལ་སྤྲད་དང་སྤྲོད་རྒྱུ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མིའི་ཁོངས་ནས་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་སྔ་འཕྲོས་མི་གཏའ་ལ་བཞག་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་མི་བྱ་མཐུ་མེད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ལྟའི་ཐབས་བྱུས་ལག་ལེན་མ་བསྟར་ན། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་སོགས་ལ་བསྙད་དེ་ཕེབས་འགྱངས་ཇི་ཡོང་མ་ངེས་པའི་སྐོར་དང༌། འདི་ག་རྒྱལ་ས་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཁྱབ་ཚང་མར་གདན་ཞུ་གེགས་མེད་ལམ་ལྷོངས་འབྱུང་ཆེད། དམིགས་བསལ་ཞབས་རིམ་རྒྱ་ཆེ་སྨིན་སྒྲུབ་ཞུས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་གདན་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་འབུམ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས། ནག་ཆུའི་ས་ཁོངས་སུ་བདེ་ཕེབས་གྲུབ་ཡོད་ཅིང༌། ད་ཆ་ཆུང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་འདི་བཞིན་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དུ་བླ་ལྷའི་ལུང་བརྟག་དང༌། ངོས་འཛིན་སོགས་གང་ས་ནས་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་བརྟེན། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དེ་རང་ལ་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ད་ཉིན་བཀྲ་ཤིས་ཚོགས་འདུར་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་བ་ཡིན་པས། འདི་ཐོག་ཚོགས་འདུ་ནས་དགོངས་འཆར་ཚིག་ཐོ་འགོད་འབུལ་གནང་དགོས་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་ཐོག གཞུང་ནས་ཐོག་མར་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་དུ་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་པ་ཚོ་ཁག་གཞན་དག་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཐོ་དང༌། བླ་ལྷ་ཁག་གི་ཐུགས་བརྟག་དང་ལུང་བསྟན་ཁག་ཀྱང་ཚོགས་ཆེན་དེར་གསལ་བར་སྒྲོག་སྦྱང་ཞུས།

བཀྲ་ཤིས་ཚོགས་འདུ་དེར་ཡོད་ཚོགས་འཐུས་ཚང་མས་དགའ་མགུ་གུས་བསྟོད་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཞུས་ཏེ། ད་བར་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་ཐོག་ནས་མཛད་ཁུར་བཞེས་པར་ྋརྒྱལ་བློན་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གུས་འབངས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དང༌། གླིང་ཕན་ཚུན། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱས་མཚོན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེའི་སྤྱི་འཐུས་མི་མང་བཅས་ནས་སྐུ་འབུམ་ཁུལ་གྱི་ཕྱི་བྱ་ལྟག་མཚེར་དུ་འཁྲུངས་པའི་འོས་སྤྲུལ་དེ་རང་ལ་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུར་བསམ་གྲོས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མོས་མཐུན་གཙང་མར་ཞུས་ཟིན་པ་ལགས་ན། ད་ཆ་འཕྲལ་མྱུར་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྔར་ལམ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཆེ་ཕྲ་ཅི་མཆིས་ད་མུས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཐུབ་པ་ཞེས་སོགས་འཁོད་པའི་ཚིག་ཐོ་ཕུལ།46 དེ་ལྟར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ཐུགས་གཏན་གཙང་མར་འཁེལ་བར་བརྟེན། ཕྱི་ཉིན་ནས་རྫོང་གཞིས་ཁག་སོགས་ལ་སྔར་ལམ་དྲིལ་བསྒྲགས་བཀའ་རྒྱ་ཅིག་ཅར་དུ་སྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་དཀར་ནག་དང༌། བལ་ཡུལ། འབྲུག་ཡུལ་བཅས་ཀྱི་གཞུང་སོ་སོར་ཡང་གཞུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་བཀའ་ཡིག་ཆེད་བསྲིང་བསྐྱངས་པ་སོགས་རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་སུ་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང༌།

གཞུང་གནས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བསུའི་གོ་སྒྲིག་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པ་སྔོན་ནས་འོག་གྲབས་གཏན་འཁེལ་གྲུབ་པ་ལྟར། ཕེབས་བསུར་བཅར་མཁན་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་དབུས་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་བ་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་མདུན་ཕྱོགས་བཞུགས་ཁྲི་གླིང་གའི་སྤང་ཐང་རྒྱ་ཆེ་དེར་ཕེབས་བསུའི་སྒར་སྒྲིག་ཆེན་མོ་ནང་སྒྲིག་དང༌། ཕོ་བྲང་ཡས་མས་བར་གྱི་ལམ་གཞུང་དུ་ཆིབས་སྦྱོང་ཆེན་མོ་བྱེད་པ་སོགས་གཞུང་ཐོག་ནས་ཡོངས་གྲགས་འདུ་ལོང་ཆེ་བའི་ཕེབས་བསུའི་གོ་སྒྲིག་ཞུ་བྱ་མཐའ་དག་ལ་གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་ཚང་མས་དགའ་དགའ་བྲེལ་བྲེལ་གྱིས་འབད་ཁུར་ཞུ་བཞིན། ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་དྲུང་སྤྱི་དབྱར་སྐྱིད་དང༌། བཀའ་ཤག་ཐུགས་སྤྲོའང་སྔ་བསྣུར་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཨང་གསར་ངང་དུ་ཡོད་པ་དང༌།

དུས་མཚུངས་སུ། རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ཉེ་སྐོར་དང་བཅས་པའི་གྲོང་སྡེ་ཁག་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་སླད་དུ་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་དང༌། ཨ་ཅེ་ལྷ་མོ། རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས། གར་རོལ་སོགས་ནང་སྦྱོང་བྱེད་པ། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དགུང་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་ཚོས་གཞི་ལྗང་ཁུ་གཙོ་གྱུར་གྱི་སྐུ་རླུང་དར་ལྕོག་གྲངས་ལས་འདས་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོའི་རྒྱན་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གསར་དུ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་ཉེ་སྐོར་དགོན་ཁག་ཚང་མས་ཀྱང་སེར་འཕྲེང་གི་མཆོད་རྫས་དུ་མ་གསར་དུ་བཟོ་བ། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཁག་ལ་ལམ་བཅོས། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རང་རང་གི་ཁང་ཁུངས་ལ་ཉམས་གསོ་དང༌། དཀར་རྩི་བྱུག་པ། སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་ཁག་གི་སྒོ་ཡོལ་དང་ཤམ་བུ་ཁྲ་ཡོལ་གསར་དུ་འཚེམ་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་གུས་བསུ་ཞུ་རྒྱུའི་བྱ་གཞག་སྣ་ཚོགས་པར་བརྩོན་ཞིང༌། ཀུན་ཀྱང་ྋརྒྱལ་བའི་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་མྱུར་བར་མཇལ་རྒྱུར་དགའ་ཞིང་རིངས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས།

༢༽ ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕེབས་ཚེས་གཏན་འཁེལ།

གཞུང་ཐོག་ནས་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་གྲུབ་རྗེས། བཀའ་ཤག་ནས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་སར་ཨ་དྲུང་རྟ་ཤད་ཆེད་གཏོང་གནང་གདོང་བཀའ་རྒྱ་ཞིག་སྩལ་བའི་ནང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་རྒྱུའི་ཟླ་དུས་གཟའ་ཚེས་བཟང་པོ་ཞིག་དགོས་ཤིང༌། ཟླ་ ༩ པ་ཟླ་ནག་ཡིན་སྟབས། ཟླ་ ༡༠ པའི་ཚེས་ཤར་བར་ཕེབས་ལམ་དུ་བཅའ་ཞག་འཕར་བཞུགས་དང་འབྲེལ་བའི་དལ་བགྲོད་ཀྱིས་གདན་ཞུ་དགོས་ལུགས་གསལ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྐོར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁེ་སྨད་སྲས། རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་བཅས་གདན་ཞུ་བ་གསུམ་ག་ཞིབ་བགྲོས་ཀྱིས། གུས་ཚོའི་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལྟར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐུབ་པ་གདན་ཞུ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལགས་པས། དེ་ལྟར་ཞུས་ཆོག་པ་ཞིག་བྱུང་ན་རབ་དང༌། ཅི་སྟེ་ཟླ་ ༡༠ པ་བར་མ་འགྱངས་མཐུ་མེད་ཡིན་ཚེ། གུས་ཚོས་བྱང་ཐང་འདི་ཁུལ་ཨོ་ཚོད་དལ་བགྲོད་ཞུ་རྒྱུ་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་བྲལ་གཤིས། ད་ལྟ་གདང་ལ་བརྒལ་ཙམ་དུ་ཕེབས་ཡོད་པ་འདི་ནས་ནག་ཆུའི་ཉེ་མཚམས་བར་ཞག་ཚུགས་རིང་ཐུང་ད་མུས་བཞིན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་མཚམས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གང་ཅིའི་ཐུགས་འགན་ཐེག་བཟོད་ཐུབ་པའི་བླ་དཔོན་ཆེ་ཁག་སུ་འོས་ཤིག་ངེས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོང་བ་དང༌། དེ་ནས་ཟླ་ཞག་ཡུན་འགྱངས་ཞུ་དགོས་ཅི་མཆིས་བཀའ་བསྟུན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་པའི་བརྗོད་བཀོད་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཨ་དྲུང་ཕྱིར་སློག་གདོང་བཀའ་ཤག་ལ་ཕུལ།

བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ནས་སྙན་ཞུ་དེ་འབྱོར་བའི་སྐོར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེར་སྙན་གསན་དགོངས་བསྡུར་ཞུས་གནང་གི་མཐའ་དོན་དུ། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ཕེབས་འཁོད་ཐུབ་པའི་ཕེབས་བསུ་ཞུ་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ། ཕེབས་བསུ་བ་བསྐོ་གཞག་སྔོན་སྩལ་རྣམས་ལ་འཕྲལ་མར་འཐོན་སྐྱོད་ཞུ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ཁྱབ་གནང༌།

བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་དང༌། མཁན་དྲུང་དོན་དཔལ་བ་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག རྩིས་དཔོན་འབྲི་ཡུལ་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། མགྲོན་ཆེའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། རྩེ་མགྲོན་གཞན་དག་དང༌། གཟིམ་འགག རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཀྱི་ལས་ཚན་པ། དྲུང་དཀྱུས། དྲུང་གཏོགས། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་དང༌།རྣམ་གྲྭ། ཕེབས་བྱམས་པ་འགོ་བྱིངས། བླ་རྩིས་པ། གུར་པ།གདན་གཉེར་སོགས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ཆ་ཚང་བའི་ཕེབས་བསུ་བ་ཧྲག་བསྡུས་རྣམས་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༥ སྔ་ཆར་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་འགག་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་ལྟར་ཐོན། བདེ་ཡངས་ཤར་དང༌། གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་བརྒྱུད་རྡོ་རིང་ནང་མར་འབྱོར་མཚམས་ནས་ཆིབས་གྲལ་བསྒྲིགས་ཏེ་ཞོལ་གྱི་གཞུང་སྒོ་ཆེན་མོ་དང༌། བྲག་སྒོ་ཀརྞི་བརྒྱུད་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་རི་འདབས་གཡས་བསྐོར་གྱིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྟེ་བའི་བྱང་རྒྱུད་ལམ་ཆེན་བགྲོད་དེ་དགོང་དྲོ་འབྲོམ་ཐོད་ས་གནས་སུ་ཞག་ཚུགས་ལ་འཁོད།

ཞག་ས་དེར་ནག་ཆུ་འགོ་པ་སྦྲེལ་པོས་གལ་ཆེ་ཛ་དྲག་གིས་བཏང་བའི་རྟ་ཤད་ཅིག་འབྱོར་བ་ནས་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྟོན་འཁོར་ཚང་མ་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ནག་ཆུར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་གཏན་སྐོར་གསལ་བར་ཞུས་ཐོག བཀའ་ཤག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་ཞུ་སྤྱན་བསྟར་ཞུས།

བོན་ཤོད་ཀྱིས་རྟ་ཤད་དེ་དེ་ནུབ་རང་ལྷ་སར་བསྐྱོད་དེ་སང་ཞོགས་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་ཞུ་དེ་འབུལ་དགོས་སུ་མངགས་བརྫོང་གནང༌། དེ་འཕྲལ་ནག་ཆུར་ཛ་དྲག་གི་རྟ་ཤད་གཏོང་གནང་གིས། ངོས་ཕེབས་བསུ་བ་རྣམས་གོང་ཚེས་སྔོན་ཚུད་ནག་ཆུར་བཅར་འབྱོར་ཐུབ་ཆེད་དོ་ནུབ་རང་འདི་ནས་རྡོག་ཐོན་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་ཕྱག་བྲིས་བསྐུར་གནང་མ་ཟད། ཕེབས་བསུ་བ་སྤྱི་བྱིངས་ཚང་མར་ཆིབས་གྲལ་སྟབས་བསྟུན་མ་དགོས་པར་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༩ ཉིན་ནག་ཆུར་འབྱོར་བ་བཅར་འཛོམ་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་གནང༌། བཀའ་བློན་གང་ཉིད་དང༌། དྲུང་རྩིས། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ། མགྲོན་ཆེ་ལས་ཚབ་དང༌། མགྲོན་གཟིམ། གསོལ་ཐབ་པ་སོགས་ཚོ་ཁག་གཅིག་དེ་ནུབ་མཚན་བཤར་གྱིས་ཕེབས་ཐོན་དང༌། གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་མུར་བྲེལ་འཚབ་ངང་ནས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་ཤད་ཐོན་བྱས།

ལེགས་ཚོགས་རྟེན་འབྲེལ་ངང་གིས་འདུ་བའི་སླད།།

བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་ཞེས་ྋརྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང་དུ།།

གྲོས་ལ་དབང་བའི་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེར།།

གཏམ་སྙན་སྐྱེ་བ་ལྔ་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས།།

དེ་ཚེ་བོད་འབངས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ནི་རྨ་བྱས་དབྱར་རྔ་ཐོས་པའམ།། ཞིང་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གསོས་མགྲིན་གླུས་རབ་དགའི་དངོས་པོ་བྱིན་པ་ལྟར།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་གྲུ་འཛིན་ཞིང་དུ་དགྱེས་ཞལ་སླར་ཡང་ངོམ་འགྱུར་བའི།། དགའ་བ་འབུམ་གྱིས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་ཅིང་སྣོད་བཅུད་དགེ་བའི་མཚན་མས་གཏམས།།

དགའ་བའི་གར་དང་སྙན་པའི་གཏམ།།

སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རོལ་གྱུར་ཅིང༌།།

བཀྲ་བའི་བ་དན་ཚོན་རྩི་སོགས།།

ཁང་བཟང་མཛེས་པའི་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས།།

46 ཞྭ་སྒབ་པའི་‘བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས།’ དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༣༦༠ ཡིག་འཕྲེང་ ༣ པ་ནས་ཤོག་གྲངས ༣༦༢ ཡིག་འཕྲེང་ ༤ པའི་བར་ཇི་འཁོད་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་བཀོད། ཡང་ཕྱི་སྲིད་བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་མཆོག་གིས་གོང་གསལ་གཏམ་སྙན་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་སོགས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པའི་བྱ་རིམ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་གསལ་གསུངས་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་འཕྲེང་ ༥ པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༠ ནས་ ༣༠ བར་དེར་འཁོད་འདུག

ས་བཅད་གཉིས་པ།

གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་གསུམ་པ་བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་བཅར་ཐོག འོས་སྤྲུལ་མཆོག་ལ་གང་ཉིད་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ངོས་འཛིན་ྋསྙན་གསོལ་མཛད་སྒོ་དང༌། ནག་ཆུ་བརྒྱུད་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་བཞི་པར་བཞུགས་ཞག

༡༽ ནག་ཆུ་འགོ་པས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་སོགས་ཕེབས་བསུ་ལྟོས་ཆེ་སང་ཞོགས་ཕེབས་ལམ་དུ་མཇལ་བར་བཅར་རྒྱུའི་སྐོར་བང་མི་ཆེད་གཉེར་གདོང་གནས་འབུལ་ཞུས་པ།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ཐུན་མོང་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་བཞིན། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་གདང་ལ་བརྒལ་ནས་ནག་ཆུའི་ཕྱོགས་སུ་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས། ས་ཡོས་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༩ (༡༩༣༩/༠༩/༢༢) དགོང་མོ་སྤ་རི་ཁུག་འབྲོག་སར་བཅའ་བཞུགས་གནང་ཞིང༌། དེར་ནག་ཆུ་འགོ་པས་བང་མི་ཆེད་གཉེར་གདོང༌། བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་ཛ་སག་མདོ་མཁར་བ་དང༌། མཁན་ཆེ་བློ་བཟང་སངས་རྒྱས་ངོ་ལས་ནས་མཇལ་གུར་ཆེན་མོ་བཞུགས་ཁྲི་བཅས་པ་གསར་བསྒྲོན་གྱི་ཕེབས་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཞུས་ཡོད་པ་དང༌། བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ཀྱིས་དབུས་པའི་ཕེབས་བསུ་བ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་མང་པོ་བཅར་འབྱོར་སྐོར་གནས་འཕྲིན་གསལ་པོ་ཕུལ་བར་བརྟེན། ཕྱི་ཉིན་སྔ་ཆར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ན་བཟའ་གསར་པ་བསྒྲོན། ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ནས་ཨ་མདོའི་བོད་ཆས་གཟབ་བཞེས་གནང་སྟེ། ནམ་འོག་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེའི་ལྟག་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་སྐྱ་རེངས་དང་པོ་ཤར།

དེ་སྐབས་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ། དྲུང་རྩིས། མགྲོན་ཚབ་སོགས་ས་བཞུ་སྤར་ཏེ་ལམ་ཞུགས་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཡོད་པ་ནས་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་དྲེལ་བྱམས་ནང་ཕེབས་བཞིན་པར་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བར་བཅར་གནང་ལ། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་དྲེལ་བྱམས་ཀྱི་གཟིམ་ཡོལ་ཕྱེ་སྟེ་མཆོག་སྤྲུལ་མནལ་སད་པས་དགྱེས་ཞལ་འཛུམ་བཞིན་ཕེབས་བསུ་བ་རྣམས་ལ་གཟིགས། འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་བློན་གྱི་མགུལ་དུ་བསྒྲོན་ནས་ཡང་སྲིད་མཆོག་གིས་ཕྱག་གཡས་བརྐྱངས་ཏེ་བཀའ་བློན་ལ་ཕྱག་དབང་བྱིན་རླབས་ལེགས་པར་སྩལ། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་བསུ་བ་བྱིངས་ནས་སྟར་བསྒྲིགས་གུས་འདུད་ཞུས།

༢༽ དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་འོས་སྤྲུལ་མཆོག་ལ་གང་ཉིད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ངོས་འཛིན་ྋསྙན་གསོལ།

དེ་ནས་བཀའ་བློན་སོགས་ཀྱི་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་སྐབས། ཕེབས་བསུར་བཅར་མཁན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་གཞན་དག་མང་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་འབྱོར་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་པང་པར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྔོན་ལ་དབུ་གུར་ཆུང་བ་ཞིག་ནང་ཡུད་ཙམ་བཞུགས་ཐོག གཞུང་གནས་ནས་ཕུལ་བའི་ན་བཟའ་བླ་ཆས་47བསྒྲོན་བཞེས་གནང༌། དེ་ནས་ཀྱང་ནག་ཆུ་མཁན་པོའི་པང་པར་གདན་དྲངས་ཏེ་མཇལ་གུར་ནང་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་བཅུ་གཉིས་བདག་པོའི་འོད་སྣང་གསར་པ་ས་གཞིར་ཁྱབ་པ་དུས་མཚུངས་བྱུང་གཤིས། ཚང་མས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་དགའ་སྤྲོ་ཆེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན།

བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་དང༌། གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་གསུམ་པོ་བཞེངས་བཞིན་བཞུགས། སྐུ་འཁོར་གཞན་རྣམས་དང༌། ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་ཚང་མ་གྲལ་སྟན་དུ་འཁོད། གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་དང་པོ་བཏེགས་རྗེས། ཕེབས་བསུའི་མཛད་གཙོ་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ནས་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་ཏེ་སྲིད་དུ་རིང་བའི་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་དྲི་བྲལ་དང་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཐོག ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་ཤག བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བཅས་ནས་ཆུང་སྲིད་མཆོག་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་ྋསྙན་གསོལ་ཞུ་རྒྱ་དང༌། ཚོགས་འདུའི་ཚིག་ཐོ་ཐམ་འབྱར་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་ཕྱག་བཞེས་ཀྱིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ཏུ་གནང༌། བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་མུར་ཕེབས་བསུར་ཆེད་བཅར་གཞན་རྣམས་ནས་གོ་རིམ་བཞིན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་གནང་རྗེས་ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་དང༌། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

སྐབས་དེར་ཕེབས་བསུར་བཅར་བའི་གཞུང་ཞབས་རྣམས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་གཞུང་འབྲེལ་གུས་ལུགས་མཚོན་ཆེད་ན་བཟའ་ཕྱོགས་ཆས་མ་ཡིན་པར། གཞུང་སྲོལ་མཛད་སྒོའི་ལམ་བཞིན་རྩེ་དྲུང་གིས་ཕྱ་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་དང༌། ཤོད་དྲུང་གིས་རྒྱ་ལུ་ཆས་བཞེས་ཡོད་པར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཉེ་སྐུ་འཁོར་ཚོས་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་ལུགས་གསུངས་པར། བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ད་དུང་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ངོ་མཚར་ཅན་རིམ་པས་གཟིགས་ཀྱི་རེད་ཅེས་ཞུས་འདུག

༣༽ ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་ནས་ཕེབས་བསུ།

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ སྔ་དྲོ་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་གསུམ་པའི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་ནས། གཞུང་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་བཞིན་ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱི་རིམ་པར། ཐོག་མར་ས་གནས་དེ་ནས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཌན་ཌིའི་ནང་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུར། ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་སེར་སྐྱ་སྦྲེལ་པོས་ཌན་ཌི་48ཕྱི་ཤུབས་གོས་ཆེན་སེར་པོ་དང༌། ནང་དུ་བཞུགས་སྟེགས་འབོལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་གཅིག་མཚུངས་གཉིས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པ་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་སྤྱན་བསྟར་ཐོག འདི་གཉིས་གང་གི་ནང་ཕེབས་བཞེད་ཡོད་སྐོར་དགོངས་བསྐོར་ཞུས་པར། གཉིས་ཀར་གཟིགས་ཙམ་གནང་སྟེ། གཅིག་ལ་ “འདི་འདི་” ཞེས་ཕྱག་མཛུབ་སྟོན་གནང་མཛད་འདུག དེ་ནི་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་ཡིན་པ་དང༌། གཅིག་ཤོས་དེ་སྐབས་དེར་གསར་དུ་བཟོ་སྐྲུན་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་པའི་ཐུགས་སུ་དགའ་དད་དཔག་མེད་འཕེལ་བ་ཞིག་བྱུང་འདུག

དེའི་སྐབས་བླ་རྩིས་ལས་ཚན་དངོས་གྲུབ་སྡིངས་པ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེས་སྡེ་བརྒྱད་གསེར་སྐྱེམས་ཕུལ་ནས། ཆིབས་སྟར་གྱི་སྔོན་འགྲོ་རྩིས་ལུགས་སྲིད་པ་ཧོའི་རྒྱབ་ཡིག་བསྒྲགས། དེ་མུར་རྣམ་གྲྭ་རྒྱ་གླིང་པ་ཟུང་གིས་སྤྱན་རྒྱ་གཏོང་བཞིན་པའི་རྗེས་སུ་གདན་ས་གསུམ་གྱི་འཐུས་མི་དང༌། ཕེབས་བསུར་སྔ་རྗེས་སུ་བཅར་བའི་གཞུང་ཞབས་རྩེ་སྐོར་དྲུང་དཀྱུས་དང༌། ལས་ཚན་པ། མཁན་ཆུང་དང༌། མཁན་ཆེ། ཛ་སག་སོགས་ན་བཟའ་ཕྱ་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་དང༌། ཞྭ་དཀར་གཟབ་བཞེས་གོ་རིམ་གྱི་ཆིབས་གྲལ་དང༌། དེ་མཚམས་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། ཕེབས་བྱམས་པ་མི་བཞིས་བཏེགས་པའི་ཌན་ཌིའི་ནང་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། དེའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ྋརྒྱལ་ཡབ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ།49 གདན་ཞུ་བ་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། དེ་མུར་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་ཛ་སག་དང༌། ཐའི་ཇི། རིམ་བཞི། ལས་ཚན་པ་དང༌། དྲུང་དཀྱུས་བཅས་ན་བཟའ་རྒྱ་ལུ་ཆས་གཟབ་བཞེས་གོ་རིམ་གྱི་ཆིབས་སྟར་བསྒྲིགས། དེ་མཇུག་ཏུ་དྲུང་གཏོགས་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཉེ་ལྟོས་བཅས་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་རྟ་རགས་རིམ་བསྒྲིགས་དང་བཅས་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས།

ནག་ཆུ་ས་གནས་ཉེ་ཁུལ་ནས་དགོན་པའི་མཐའ་སྐོར་བར་གྱི་ས་ཐང་གང་སར་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་སྦྲ་གུར་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་གསར་དུ་ཕུབ་པ་དང༌། གུར་སྟེང་སོ་སོར་ཁ་དོག་ལྗང་ཁུ་ཆེས་མང་བའི་དར་ལྕོག་ཚོས་སྣ་འདྲ་མིན་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་གཡོ་བ། ཕྱོགས་འདུས་དང་བཅས་པའི་འབྲོག་པ་རང་རང་ཡུལ་ལུགས་ཀྱི་འབྲོག་ཆས་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་གྱོན་པའི་མི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཡོ་འགུལ་གྱི་སྣང་བ་ས་གཞི་ཡོམ་ཡོམ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འདུས་པའི་ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཁྱུ་སྟར་བསྒྲིགས་པས་དད་གུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་དགའ་བའི་ཅ་ཅོ་སྒྲོག་པ་དང༌། བསངས་དུད་ལྷ་ལམ་འགེངས་པས་མཆོད་ཅིང༌། བཀྲ་ཤིས་པའི་སྨོན་ཚིག་འདོན་པ། ཡུལ་འབྲོག་གི་བྲོ་གཞས་འབུལ་བ། དགེ་འདུན་པས་སེར་འཕྲེང་བསྟར་བ་དང་རོལ་མོ་འབུད་དཀྲོལ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ཚང་མའི་ཐུགས་ཡིད་ཕྱོགས་བཞིན་ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་གྱི་ཉེ་སར་ཕེབས།

དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་ནས་སྤྱན་འདྲེན་དུང་རྒྱ་གཏོང་བ་དང༌། དགོན་མདུན་ནས་སྒྲུབ་ཁང་བླ་བྲང་གི་མཛོད་པ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་རྒྱལ་50ལ་སོགས་པའི་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་འདུ་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་དྲངས། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ྋཞབས་ཀྱི་པདྨོ་ལེགས་པར་འཁོད། དེ་མུར་ཕེབས་བསུར་བཅར་དང་འབྱོར་བཞིན་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་ལྟོས་བཅས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་གཡོག་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། སྒྲུབ་ཁང་མཛོད་པ་སོགས་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། བྱང་རིགས་སྡེ་བཞིའི་འཐུས་མི་བཅས་ནས་དཀར་སྤྲོ་བཤམས་ཐོག མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། ཡུལ་ཟོག་འབུལ་དངོས་རིམ་པར་བསྟར་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

སྐབས་དེར་ནག་ཆུར་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་བཅར་འཛོམས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁ་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཤུགས་ཆེ་ཞུས་ཤིང༌། འོན་ཀྱང་མི་འབོར་ཆེན་པོ་དེ་དག་རེ་རེར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ་རྒྱུ་སྐུ་ངལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། མི་མང་ཚང་མ་དགོན་མདུན་རྡོ་གཅལ་ནང་འཛོམ་དུ་བཅུག་ནས། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་པང་དུ་བསྣམས་ཏེ་དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་མདུན་ངོས་གདན་ཞུས་ཐོག མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་མང་ཚོགས་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་གྱི་སྤྱན་རས་གཡོ་བ་དང༌། བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་གཏོར་བར་མཛད་པས། དེར་འདུས་ཐམས་ཅད་དགའ་ཞིང་དད་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། མང་པོ་ཞིག་གིས་ “སྐྱབས་སུ་མཆི་” དང༌། “སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་སོང༌།” ཞེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བརྗོད། བྱང་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་གསོལ་དཔོན་ཡིན་ཞིང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་ཁོང་ཉིད་ཐོག་མར་གཟིགས་སྐབས་ནས་དམིགས་བསལ་དགྱེས་ཚོར་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་མཛད་སྟབས། ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་དུ་ཕེབས་ཉིན་ནས་བཟུང་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་གནང་བ་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་ཐུགས་འཚེར་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མེད་པར། སྔར་འདྲིས་ཇི་བཞིན་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་གནང༌། ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་དུ་བཅའ་ཞག་གཉིས་བཞུགས། ༡༩༣༩ ལོ་དབྱར་མཇུག་ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་51བྱང་ཨ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་ཕེབས་བཞུགས་ཀྱི་སྐབས་དེར། ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་ནས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་གནང་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་ཐོས་བྱུང༌། དེ་འཕྲལ་བྱང་ཨ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་དགོན་ཁག་དང༌། དཔོན་འགོ་སོ་སོར་འབྲེལ་བ་གནང་ནས་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ཉིད་འོས་སྤྲུལ་མཇལ་བར་ཕེབས་གཏན་ཡིན་ལུགས་གསུངས། ཡུལ་སྡེའི་འགོ་དཔོན་འཁོར་བཅས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་བཅར་ནས་ཁྱོན་རྟ་ཧྲག་སུམ་ཅུ་སྐོར་ཞིག་ནག་ཆུར་འབྱོར།

དེ་སྐབས་འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པ་དང༌། ཞབས་བརྟན་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ། སང་ཉིན་ནག་ཆུ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གནང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེས་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་འཕྲལ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཞལ་ཚོར་ཡོད་སྟབས་ངོ་མཇལ་ཞུ་གནང་ཐོག ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བྱང་ཨ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་དཔོན་འགོ་ལྟོས་བཅས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཆོག་པའི་སྙན་གསན་ཞུས། ཕྱི་ཉིན་ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོ་ཁོང་ཚོར་དམིགས་བསལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་དགྱེས་འཛུམ་དང་བཅས་ཏེ་དབུ་གཏུགས་རྗེན་ཕྱག་སྩལ། བྱིངས་ལ་དར་དཔྱངས་ཐོག་ཕྱག་ནས་ཞུས་སྩལ་བྱུང༌།

ནག་ཆུ་ནས་ཆིབས་ཞབས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཀྱི་ན་བཟའ་ཕྱོགས་ཆས་ཐོག ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་གོང་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སེར་འཕྲེང་དང༌། བྲོ་གཞས། བསངས་དུད། ཞལ་མཇལ་བ་མི་མང་ཧ་ཅང་མང་པོ་བཅར་འདུས་བསྟར་བསྒྲིགས་བཅས་ཚང་མར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དགྱེས་གཟིགས་མཛད། དེ་ནུབ་མེ་རྡོ་ཤར་ས་གནས་སུ་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞག་བཞུགས་གནང༌། དེར་གཞུང་གནས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་དང༌། ཆིབས་ཞབས་ཚང་མར་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་གཤོམ་གནང༌། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསང་གཞུང་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་སྒར་སར་ཞག་བཞུགས་བསྐྱངས།

༤༽ གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་བཞི་པ་འདམ་དབུ་མ་ཐང་དུ་བཞུགས་ཞག

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོ་གསང་གཞུང་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་འདམ་ལྕོག་རྩེ་ལ་སྟེང་དུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཐུབ་བསྟན་ངག་དབང་བཅས་ཕེབས་བསུར་བཅར་གནང་གིས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་ལ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེར་དབུ་གཏུགས་མཛད། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བར་ཕྱག་དབང་གནང་སྟེ་མཇལ་དར་རང་སློག་སྩལ། དེ་ནས་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས་འདམ་དབུ་མ་ཐང་དུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྤྱི་མཁན། མགྲོན་ཆེ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་པང་པར་བཏེགས་ཏེ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞུགས་ཁྲིར་བཞུགས་སུ་གསོལ། དེ་འཕྲལ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་སྟན་དམར་ཐོག་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་གནང༌། སྤྱི་མཁན་དང༌། མགྲོན་ཆེས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

དེ་མཇུག་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་ཆིབས་ཞབས་སྣེ་མགྲོན་དང༌། ཤོད་མགྲོན་སོགས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། ཚང་མ་གྲལ་འཁོད་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར། དེ་ནུབ་འདམ་དབུ་མ་ཐང་དུ་བཞུགས་ཞག་ལའང་གཞུང་གནས་ནས་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་རྒྱས་པར་བཤམས།52

དགའ་བཞི་ལྡན་པའི་སྐྱིད་གཤོངས་ན་མོ་ཆེར།།

བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་སྤྱི་ཡིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ།།

འཁྲུལ་བྲལ་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོར་ངེས་རྙེད་པའི།།

ཞུ་ཚིག་དམར་ནག་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་པ་ཕུལ།།

རིམ་བཞིན་ཞབས་བརྟན་དགོན་དུ་ཆིབས་བཏེགས་ཏེ།།

གསེར་སྦྱངས་མདངས་འཛིན་ཕེབས་བྱམས་བརྗིད་པའི་ནང༌།།

མཆོག་གི་ཞབས་པད་ཉེར་བཀོད་ཆིབས་རགས་བཅས།།

བྱོན་ཏེ་གོང་མས་རྩེན་པའི་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད།།

ལྕོག་རྩེ་ལ་ཞེས་ས་འཛིན་བརྗིད་པའི་སྤོར།།

ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་དང་ཕེབས་བསུའི་དཔོན་རིགས་ཀྱིས།།

རབ་དཀར་ལྷ་ཡི་དར་བཅས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ།།

དབུ་མ་ཐང་དུ་ཕེབས་སྟོན་ཉམས་སུ་བསྟར།།

47 ‘བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་’དེབ་གཉིས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༦༣ ནང་འཁོད།

48 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཚིག་འགྲེལ་ནང་འགྲེལ་བཤད་ཡོད།

49 རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་རྐྱང་དྲེལ་བྱམས་ནང་གདན་ཞུས།

50 སྐབས་དེར་ནག་ཆུ་ཞབས་བརྟན་དགོན་གྱི་བླ་མ་སྒྲུབ་ཁང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཐོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་གདན་ས་སེ་རར་ཆོས་ཞུགས་མཛད་ཙམ་ཡིན་འདུག

51 ལྷ་བཙུན་སྐུ་ཐོག་འདི་གས་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་སོག་ཡུལ་དུ་བྱོན་སྐབས་བཀའ་འབྲེལ་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་གནང་གིས་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་འདེགས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས། ཡང་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མ་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་བཞུགས་སྐབས་སོག་ཡུལ་ནས་མཁའ་འགྲོ་ཆིང་ཝང་སོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་བླ་མར་བསྐོ་བསྩལ་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་པས། དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐངས་ཐོག ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་བཅར་ལ་ྋརྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་གཟིགས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་ཐོབ། རྗེས་སུ་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ལྷ་བཙུན་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་འབྱུང་དང་བཅས་པས་ཕ་བོང་ཁའི་གནས་འཛིན་མཁན་པོ་གཏན་འཇཊ་སུ་བགྱིས་འཐུས་བཀའ་གཏན་སྩལ་བ་སོགས་ཞིབ་ཆ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་རིང་མིན་འཐོན་རྒྱུ་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།

52 ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་སོགས་ནས་འདམ་ལྕོག་རྩེ་ལ་སྟེང་དུ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བསུར་བཅར་གནང་འདི་དང༌། རྭ་སྒྲེང་དུ་གདན་ཞུས་སྐོར། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་རྭ་སྒྲེང་ནས་ལྷ་སར་སྔོན་ཕེབས་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་སྐབས་དེར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣེ་ཤན་གཞོན་པ་རྩེ་དྲུང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ཏེ། ད་ལྟ་རྒྱ་གར་ནང་བཞུགས་མུས་བཀའ་ཟུར་ཀུན་བདེ་གླིང་མཆོག་གི་ཐུགས་ངེས་རྩ་བཟུང་གིས་བཀོད་ཅིང༌། དེ་སྐབས་སྣེ་ཤན་རྒན་པ་ལྷ་ས་མེ་ཏོག་ལྕང་གསེབ་ཀྱི་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཡིན་འདུག

ས་བཅད་གསུམ་པ།

བཀའ་གདམས་བསྟན་པའི་ཆུ་འགོ་རྭ་སྒྲེང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་འཕན་ཡུལ་བརྒྱུད་འབྲོམ་ཐོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽ རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་གནས་གཟིགས།

རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་དང༌། དགོན་ཁག་ནས་བོད་དུ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱོན་པ་ཡོངས་གྲགས་བཅོ་ལྔ་བྱུང་བའི་དང་པོ་འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་བྱ་ (༡༠༥༧) ལོར་ཕྱག་བཏབ་པ། བཀའ་གདམས་བསྟན་པའི་ཆུ་འགོ་རྭ་སྒྲེང་དབེན་གནས་སུ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འབྱོན་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་འདམ་དབུ་མ་ཐང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་སྟག་ལུང་དགོན་དང༌། རྭ་སྒྲེང་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་དང༌། བཙུན་མ་རྣམས་ཀྱི་སེར་འཕྲེང་དང༌། ཡུལ་འབྲོག་གི་བྲོ་གཞས་འབུལ་བ། ཨ་ཅེ་ལྷ་མོ་བ་དང༌། ཡུལ་མི་ཕོ་མོ་མང་པོ་བཅས་ནས་སྟར་བསྒྲིགས་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང༌། བསང་དུད་ཀྱི་དྲི་བཟང་འཐུལ་བའི་ལམ་ནས་གདན་དྲངས། རྭ་སྒྲེང་དགེ་འཕེལ་གླིང་དགོན་སྟེང་ནས་ཕེབས་བསུའི་དུང་རྒྱ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལས་སྣེ་ཁག་གི་སྤོས་སྣེ་བཅས་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གིས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཕྱག་བཅས་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་གནང་ལ་དབུ་གཏུགས་མཛད། གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་བཏེགས། དེ་ནས་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་བྲོ་གཞས་དང༌། ལྷ་མོ་འཁྲབ་སྟོན་སོགས་ཕེབས་བསུའི་རྟེན་འབྲེལ་དགའ་སྤྲོར་རོལ་བའི་གཟིགས་མོ་ཕུལ། འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་རྩེ་མགྲོན་དང༌། ཤོད་མགྲོན་ནས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གི་ཕྱག་སྲུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་དང་བླ་ཕྱག་ལས་ཁུངས། རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་བཅས་ནས་ལེགས་དར་དང༌། གནང་སྦྱིན་སྩལ་ཏེ་ཕེབས་གདོང་གི་མཛད་སྒོ་གྲུབ།

གཟིགས་འབུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཁམས་པ་རས་པ་འཁྲབ་མཁན་གྱིས་རང་གི་གྲོད་ཁོག་ལ་གྲི་རིང་པོ་བཙུགས་ཏེ། གྲི་རྩེ་རྒྱབ་ཏུ་ཐོན་པའི་མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་གཟིགས་མ་ཐག་པར་ཞལ་མདངས་འགྱུར་ནས། སྤྱན་ཆབ་བསིལ་ལ་ཁད་ཀྱི་མི་མཉེས་པ་གནང་བ་ཞིག་སྐབས་དེར་ཡང་སྲིད་གདན་ཞུ་བའི་ཞབས་ཁོངས་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཇལ་འདུག

དེ་ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུ་མཆེད་བཅས་པར་གོས་ཆེན་ན་བཟའ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡབ་ལ་དབུ་ཞྭ་ལྕགས་མདའ། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲ་སྣ་ཚོགས་བཏབ་པའི་སྐུ་རྒྱན་གསར་བཟོས་སོགས་ཕུལ་ཏེ་མཆོད་བཞེས་གནང་དགོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཞུས་འདུག་ཅིང༌། ྋརྒྱལ་ཡབ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ཉིན་ནས་གཞུང་གིས་ཕུལ་བའི་ན་བཟའི་ཁོངས་ནས་གོས་ཆེན་ཚད་ཕྱུ་མ་རྒྱུན་བཞེས་གནང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་ནི་ན་བཟའ་སྐུ་རྒྱན་དབུས་ཆས་སུ་སྒྱུར་བརྗེས་ནམ་ཡང་མ་གནང་བར། ཨ་མདོའི་བོད་ཆས་ཁོ་ན་རྒྱུན་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་ཅིང༌། འདི་ནི་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་མི་རབས་དང་བཅས་པར་མིག་དཔེ་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞིག་སྟོན་གནང་མཛད་ཡོད་པར་བརྟེན། འདི་ཡང་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་མཛད་བཟང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟོད་བསྔགས་རྗེས་དྲན་ཞུས་ཆོག་པར་ངེས།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྭ་སྒྲེང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་ཞུ་གནང་སྟེ། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། རྭ་སྒྲེང་བླ་གྲྭ་ཐུན་མོང་ནས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་ཐོག རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་བཅས་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས། རྟེན་འབྲེལ་སླད་དུ་རྟ་ཕག་ཡབ་ཡུམ་གྱི་བླ་རྡོ་འབུལ་གནང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དགྱེས་བཞེས་མཛད། དེ་མུར་བླ་བྲང་གི་མཛོད་པ་ཛ་སག་འཇམ་དབྱངས་བདེ་ལེགས་དང༌། ལྡེ་འཆང༌། ཞབས་འབྲིང༌། རྭ་སྒྲེང་དགོན་མ་ལག་གི་ལས་སྣེ་འདུས་དམངས་བཅས་ནས་མཇལ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར།

དེ་ནས་རྟེན་གཙོ་མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་ཇོ་བོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དང༌། འབྲོམ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེས་བཞེངས་གནང་ཨ་ཏི་ཤའི་གདུང་རྟེན་དངུལ་སྡོང་ཁྱུང་མགོ་ཅན། འབྲོམ་གྱི་གཟིགས་དཔེ་བརྒྱད་སྟོང་གླེགས་བམ་སོགས་ནང་རྟེན་བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཟི་འོད་འབར་བ་རྣམས་ལ་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་པར་བསྐྱངས།

སྐབས་དེར་ཡུལ་འབྲོག་ས་ཁུལ་ཉེ་རྒྱང་ཁག་ནས་དད་འདུས་མི་འབོར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་རྣམས་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཐོང་གྲོལ་གཞོན་ནུའི་འཛུམ་ཞལ་གྱི་མཇལ་ཁ་སྩལ། བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་ཀྱང་གཏོར་བར་མཛད། དེའི་ཕྱི་ཉིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གིས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འཁོར་སྟབས་བདེའི་སྒོ་ནས་དགོན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་འདབས་གཤམ་ཆུ་འགྲམ་གྱི་སྤྲོ་ཁང་དུ་གདན་ཞུ་གནང༌།

རྭ་སྒྲེང་དུ་བཞུགས་ཞག་གསུམ་གནང་བའི་རིང་དེར། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡབ་ཡུམ་སྐུ་ཉེ་ལྟོས་བཅས། ཡང་སྲིད་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་གཡོག་དང་བཅས་པ་ཐག་རིང་ནས་ཟླ་བ་བསྟུད་དེ་འགྲུལ་བཞུད་གནང་དགོས་བྱུང་བ་རྣམས་དང༌། ཕེབས་བསུར་རིམ་བཅར་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་གཡོག་དང་བཅས་པ། གདན་ས་ཁག་གི་འཐུས་མི་ངོ་གཡོག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཡོངས་ལ་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནས་ཉིན་ལྟར་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་གཟབ་རྒྱས་ནར་འབུལ་ཞུས་འདུག་ཅིང༌། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱག་མཛོད་ལྡེ་འཆང་ཁོང་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་གོང་མའི་ཐུགས་རྗེ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། སྤྱིར་བོད་ཁ་བ་ཅན་ཡོངས་ལ་མི་སྨོན་རང་སྐྱིད་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བཟང་པོ་བྱུང་བ་དང༌། སྒོས་སུ་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ཞེས་མངའ་ཐང་འབྱོར་པ་རྒྱས་པོ་འདི་འདྲ་ཡོད་པའི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་གང་ཡིན་ཐུགས་ལ་དྲན་བཞིན། བཀའ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཤས་གསབ་ཕྱིར། ད་ལམ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་ལ་ཞབས་འདེགས་གནད་སྨིན་ཞུས་པར། དེ་སྐབས་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཡོད་པ་སོགས་ནས་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་འདུག

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༩ སྔ་དྲོ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་པ་རྭ་སྒྲེང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་དགེ་འདུན་པ་དང༌། བཙུན་མ་རྣམས་ཀྱིས་སེར་འཕྲེང་བསྟར་བ་དང༌། ཡུལ་མི་ཕོ་མོ་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཞལ་མཇལ་ཞུ་བ། དགོན་གཤམ་ཕོ་བྲང་ཐང་དུ་དགོན་ཁག་གི་བླ་མ་ལས་སྣེས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཆེད་དབུ་གུར་བསྒྲོན་པའི་ནང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་དྲངས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས།

དེར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ཕེབས་སྐྱེལ་གྱི་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་རང་སློག་ཐོག་དབུ་གཏུགས་མཛད། དགོན་ཁག་གི་བླ་མ་ལས་སྣེ་དང༌། བླ་བྲང་གི་མཛོད་པ་སོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་རང་སློག་གཡོགས་རྗེས་ཕྱག་དབང་ཞུས། དེ་ནས་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་བའི་ཕེབས་ལམ་ལའང་ཡུལ་མི་དད་མཇལ་བ་མང་པོ་བཅར་བར་དགྱེས་གཟིགས་མཛད་བཞིན། རྩེ་ལེ་རྒོད་ཚང་ཉེ་རྒྱུད་ཐང་གཤོངས་སུ་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་སྒར་དུ་བྱོན། དེར་ཞག་བཞུགས་བསྐྱངས་པར་ཡང་གཞུང་གནས་ནས་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་རྒྱས་པར་བཤམས།

མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་རྭ་སྒྲེང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྲུབ་རྗེས། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་འཕན་པོ་རྒོ་ལ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་སྔོན་ཕེབས་ཀྱིས་སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པ་སོགས་མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང༌།

ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོ་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་རྟ་རགས་གོང་བཞིན་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་འཕན་པོ་ཆག་ལ་བརྒལ་བའི་མཚམས་དེར་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་དང༌། ཟ་དམ་གཞིས། གླང་ཐང་གཞིས་སོ་སོའི་རྫོང་སྡོད་དང༌། གཞིས་སྡོད་ངོ་མ། དེ་དག་གི་མངའ་ཁོངས་འདུ་སྤྱིའི་འགོ་འཐུས་ཁག་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་གཡོགས།

ཕེབས་ལམ་གང་སར་ཁུལ་དེའི་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་བསྟུད་མར་བཅར་ནས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་ྋརྒྱལ་བའི་ཞལ་མཇལ་ཞུས། དེ་མུར་འཕན་པོ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པའི་སེར་འཕྲེང་དང༌། བླ་མ་ལས་སྣེའི་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་དགོན་དུ་གདན་དྲངས། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་འཁོད་མཚམས། བླ་མ་ལས་སྣེས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་པ་དང༌། གྲྭ་དམངས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་ཕྱག་དབང་ཞུས། དེ་ནས་རྟེན་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། དེ་ནུབ་དགོན་དུ་ཞག་བཞུགས་གནང༌།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བྱེ་རི་སྟག་རྩེ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་ས་མཚམས་སུ་རྫོང་སྡོད་ངོ་མ་དང༌། འདུ་སྤྱིའི་འགོ་འཐུས་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་རང་སློག་གཡོགས། དེ་ནས་འཕན་པོ་ལྕགས་རི་ཕྲ་མོར་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་སྒར་དུ་བཞུགས་ཞག་མཛད།

༢༽ གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་ལྔ་པ་འབྲོམ་ཐོད་དུ་བཅར་བ།

ཟླ་༨ ཚེས་ ༢༢ སྔ་དྲོ་འཕན་པོ་ལྕགས་རི་ཕྲ་མོ་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ། བ་རའི་ཟམ་པ་སྒྲོལ་མཚམས་དེར་འབྲོམ་ཐོད་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་རང་སློག་གཡོགས། དེ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་འབྲོམ་ཐོད་གསེར་ཁང་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་དབུ་གུར་ཆེན་མོར་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་ྋཞབས་ཀྱི་པདྨོ་འཁོད།

དེ་འཕྲལ་ཆིབས་ཞབས་བཅས་པའི་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད། དེར་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་བཀའ་བློན་གནང་བྱུང་པདྨ་དོན་གྲུབ་དང༌། ཛ་སག་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ། ཐའི་ཇི་ཤན་ཁ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། མཚན་ཞབས་དར་ཧན་སྟག་བྲག་སྤྲུལ་སྐུ། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བྱམས་པ་ལེགས་ཚོགས། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་དང༌། བླ་སྤྲུལ། རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་ཁག་བཅས་ཀྱིས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་རིམ་འབུལ་ཞུས་པར་ཕྱག་དབང་སྩལ་ནས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་གྲུབ།

མཛད་སྒོ་གྲུབ་འཕྲལ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་པའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བྲིས་སྐུ་གསུང་བྱོན་མའི་ཞལ་ཐང་འཇུག་སྣོད་མདོང་མོ་གཟུགས་འགོ་སྣམ་སེར་པོའི་ཕྱི་ཤུབས་ཅན་དེ་གདན་ཞུ་གནང་སྟེ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ལྷན་དུ་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་ནང་འབུལ་བར་བཅར་སྐབས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་སྔོན་ནས་ཐུགས་སྣང་བྱུང་བ་བཞིན། མཆོད་དཔོན་ལགས་སུ་དགྱེས་ཞལ་འཛུམ་པའི་ངང་ནས་ཐུགས་རིངས་པ་ལྟ་བུས་དབུ་གུར་གྱི་གཟིམ་སྒོའི་ནང་དེར་ཕེབས་མ་ཐག་པར། དེ་ཁ་འབྱེད་དགོས་གསུངས་ཤིང༌། དེ་དོན་ལམ་སང་ཞལ་ཕྱེ་སྟེ་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གི་ཕྱི་སྒྲིལ་བཤིག་པའི་མཚམས་སུ་མ་བུ་འཕྲད་ཉེ་ལྟ་བུའི་དགྱེས་ཚོར་མཛད། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གང་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཐང་གི་ཞལ་ཁེབས་དཀར་དམར་སྔོ་ལྗང་སེར་བཅས་ཚོས་སྣ་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་དབྱེ་གནང་གིས་སེར་པོར་ཐུག་སྐབས་སྐུ་ཐང་སྒྲིལ་དུ་འཇུག་གནང་ཐོག མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ནས་དབུ་གུར་གཟིམ་སྦུག་ནང་གདན་ཞུ་གནང༌། དེ་སྐབས་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མ་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་དད་གུས་དགའ་ཚོར་གྱི་མཆི་མ་ཕྱུང་བ་ཞིག་བྱུང་སྣང༌།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ་དང༌། གཟིམ་འགག་བགྲེས་པ་དར་ཧན་དགའ་བྱང་གོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ལགས་ཀྱང་དབུ་གུར་ནང་ཞབས་ཞུར་བཅར་ཡོད་པས། ཁོང་གཉིས་ཀྱང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་མཛད་པ་གློ་བུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་དངོས་མཇལ་བྱུང་བས་དགའ་དད་ཀྱི་མཆི་མས་འདྲེན་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པ་དང༌། ལྷག་པར་གཟིམ་འགག་ཁོང་ཉིད་བར་ལམ་ནད་བབས་ལྗིད་པོ་བྱུང་སྐབས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དངོས་མཇལ་མ་བྱུང་བར། ཤི་ཡང་དབུགས་འགྲོ་ས་མ་རེད་གསུང་བཞིན་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གནང་བས་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་མུས་སུ། ད་རེས་ཕེབས་བསུ་ཆེན་མོར་བཅར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་སྟེ། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་འཛུམ་ཞལ་ཐོག་མར་མཇལ་བ་ཙམ་ནས་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའི་དགའ་ཚོར་ཚད་མེད་པ་བྱུང་བ་མ་ཟད། གོང་གསལ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་དགྱེས་གཅེས་མཛད་ཚུལ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རང་གིས་མངོན་སུམ་མཇལ་བར་བརྟེན། གཟིམ་འགག་བགྲེས་སོང༌། གཟུགས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ངུ་ལྟར་བཤུམ་བཞིན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ལ་དབུ་གཏུགས་ནས། “ཁྱེད་ཚོས་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ངོ་མཚར་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གདན་ཞུ་གནང་ཐུབ་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་” ཞེས་གསུང་སྐད་བཟང་པོ་ཐོན་ལ་མ་ཐོན་གྱིས་ནན་ཞུ་གནང་བས་མ་ཚད། དེའི་རྗེས་སུ་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་པ་ཁོང་གཉིས་རེ་རེའི་ཕྱག་དམ་པོར་འཇུས་ནས་གོང་ལྟར་བཤུམ་བཞིན་”བཀའ་དྲིན་ཆེ་”དང༌། “ཐུགས་རྗེ་ཆེ་” ཞེས་བསྐྱར་ནན་ཡང་ནན་དུ་གསུངས་པ་དང༌། “ཁྱེད་ཚོ་སྐུ་ཚེ་རིང་བ་དང༌། ནད་མེད་པ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡིན། ད་ནི་ང་རང་ཤི་ཡང་འགྱོད་པ་མེད་” ཅེས་གསུངས་འདུག ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ནི། ཁེ་སྨད་སྲས་ཀྱི་རྩོམ་དེབ་ནང་ཟུར་ཙམ་གསལ་བ་མ་ཟད། མཁན་ཆུང་53བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲན་གསོའི་གླེང་འཕྲོས་ལས་ཀྱང་ཞིབ་པར་ཐོས།

དེ་ནུབ་འབྲོམ་ཐོད་དུ་ཞག་བཞུགས་གནང་སར་གཞུང་ཞབས་དང༌། མི་དམངས་སེར་སྐྱ་རྒྱུན་འདྲིས་ཆེ་བ་དག་གིས་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། སྤྱིར་བཏང་བའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་སུ་མཇལ་ལ་ “ཁྱེད་ཚོས་བོད་སྤྱིའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་གདན་དྲངས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་” ཞེས་སོགས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་བསྟོད་བསྔགས་ཞུ་མཁན་མང་པོ་བྱུང་འདུག་པ་བཅས།

རྒྱལ་བའི་ལུང་ཟིན་རྭ་སྒྲེང་གནས་མཆོག་ཏུ།།

གང་གི་ཞབས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཀོད་པ་ན།།

འབྲོམ་སྟོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི།།

གདན་སར་སླར་ཡང་བྱོན་ཞེས་ལྷ་རྣམས་སྒྲོག།

གསེར་ཁང་ཐང་ཞེས་བྱ་བའི་ས་ཡི་ཆར།།

འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་ཞལ་སྐྱིན་གསུང་བྱོན་མ།།

རིམ་བྱོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་མཆོག་དེར།།

ཆུང་སྲིད་ྋརྒྱལ་བའི་སྤྱན་རས་བཙའ་བར་གྱུར།།

དེ་ཚེ་རིང་ནས་འདྲིས་པའི་ལྷ་མཆོག་དང༌།།

ངེས་པའི་དོན་དུ་འདུ་འབྲལ་མི་མངའ་ཡང༌།།

ཐུན་མོང་སྣང་ངོར་སླར་ཡང་མཇལ་བ་ལ།།

དགྱེས་སྤྲོ་ཆེན་པོས་རིངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས།།

53 རྩེ་དྲུང་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གཅུང་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལ་དམིགས་བསལ་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་གོ་གནས་སྩལ་སྐོར་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད།

ས་བཅད་བཞི་པ།

རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་དགོན་དུ་གསོལ་ཚ་དང༌། སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་ཆེན་མོའི་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས།

༡༽ རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་དགོན་དུ་གསོལ་ཚ།

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོ་འབྲོམ་ཐོད་ནས། རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་གསོལ་ཚའི་ཕེབས་སྒྲིག་རྒྱས་པའི་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཡེར་པའི་མདའ་དང༌། སྒར་པ། རག་དང༌། སྒང་སྟོད་ཁུལ་གྱི་མི་མང་སེར་སྐྱ་མང་པོས་གྱོན་ཆས་གཟབ་པའི་སྒོ་ནས་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་དང༌། བདུག་སྤོས་ཐོགས་བཞིན་སྟར་བསྒྲིགས། བསངས་དུད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་གང་བར་བྱས་ཏེ། དད་གུས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ལྷ་ཞལ་མཇལ་བར་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་བཞིན་གནས།

རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་དགོན་པར་ཕེབས་ཉེར་རི་ཁྲོད་པས་སེར་འཕྲེང་དང༌། ཕེབས་བསུར་བཅར་གནང་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན། རི་རྒྱ་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་གནང་ལ་དབུ་གཏུགས་མཛད་ནས་ཁྲི་ཐོག་སྐུ་བཞུགས་གནང༌། དེ་མུར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཐུབ་བསྟན་ངག་དབང་སོགས་གཞུང་ཞབས་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་རྣམས་དང༌། རི་རྒྱ་སྤྲུལ་སྐུ་ཅན་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་ཕྱག་དབང་ཞུས། ཚང་མ་གྲལ་འཁོད་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། མཛད་སྒོ་གྲོལ་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གསོལ་ཚིགས་ཕུལ་བ་ལྷན་བཞེས་བསྐྱངས། ཆིབས་ཞབས་སོགས་དེར་བཅར་ཚང་མར་ཉིན་དགུང་གསོལ་སྟོན་བཤམས།

༢༽ རི་རྒྱ་ནས་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

ནག་ཆུ་ནས་རི་རྒྱ་བར་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་པ་ཕྱོགས་ཆས་ཡིན་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་ནས། འདོད་རྒུ་ཐང་54དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཚུལ་ནི་ཕྱོགས་ཆས་མ་ཡིན་པར། གཞུང་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་བཞིན་ཕེབས། བསམ་གཏན་གླིང་རི་ཁྲོད་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཁར་དགོན་གྱི་གཟིམ་ཆུང་དང༌། ཤོད་འདུ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་ཐོག མཁན་དྲུང་བཀྲ་ཤིས་གླིང་པ་ནས་སྙན་ཤལ་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་བསྒྲོན། དེ་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་སུ་གསོལ། འདོད་རྒུ་ཐང་གི་བཞུགས་སྒར་སྒར་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་ཀུན་བདེ་གླིང་བླ་བྲང་གི་མཛོད་པ་ཛ་སག་བསྟན་པ་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཤོད་སྐོར་ཐའི་ཇི་ཁྱུང་རམ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་པོ།55 བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དང༌། ཞོལ་གཉེར་བཅས་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་རང་སློག་གཡོགས་ཏེ་ཕྱག་དབང་ཞུས། དེ་འཕྲལ་བླ་རྩིས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནས། གཞུང་ཞབས་རྩེ་སྐོར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོའི་བར་ཆིབས་སྟར་སྔོན་དང༌། དེ་མཚམས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་སེར་པོ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཏོག་ལྡན་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ། རྩེ་ཤོད་གཉེར་ནང་ཕེབས་བྱམས་པ་བརྒྱད་ནས་དཔུང་བཏེགས་ཀྱིས་གདན་དྲངས།

ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྣམ་གྲྭ་དབུ་གདུགས་པས་རྨ་བྱ་དབུ་གདུགས་དང༌། རྩེ་དྲུང་དབུ་གདུགས་པས་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་དབུ་གདུགས་ཕུབ་སྒྲེང་ཞུས། དེ་རྗེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཐོག་དང༌། བཀའ་བློན་གནང་བྱུང་བ། བཀའ་བློན་བོན་ཤོད། ྋརྒྱལ་ཡབ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཁོང་རྣམ་པ་ཆིབས་ཐོག་ཕེབས་པ་དེ་མུར་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་ནས། དྲུང་དཀྱུས་བར་སོགས་ཀྱི་ཆིབས་སྟར་བཅས་སྒང་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་བྱོན།

རི་རྒྱ་བསམ་གཏན་གླིང་དགོན་འགྲམ་ནས། འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་དབུ་གུར་རྨ་བྱ་ཆེན་མོའི་ཡོལ་བའི་ལྕགས་རིའི་འགག་བར་རྡོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཤིང༌། དཀར་ཐིག་དང༌། སེར་ཐིག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཕེབས་ལམ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དང༌། ཉེ་སྐོར་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ནས་སེར་འཕྲེང་དང༌། གཞུང་གི་དམག་སྒར་ཁག་གི་མདའ་དཔོན་དང༌། རུ་བརྒྱ། དམག་དམངས་སྟོང་ཕྲག་འགས་རུ་སྒྲིག་རིམ་བསྟར་རོལ་ཆ་དང་བཅས་ཏེ་ཕེབས་བསུའི་གུས་འདུད་ཞུས།

ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་དང༌། སོག་རིགས་འཇུ་ལང༌། གཞུང་སོག བྲོ་པ། གཞས་མ། འབྲས་བུ་གླིང་པ། ལྷ་མོ་བ། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་དང༌། འབྲུག་ཡུལ་དང༌། ལ་དྭགས་སོ་སོའི་ལོ་ཕྱག་པ། ལྷ་ཁུལ་ཁ་ཆེའི་འགོ་པ་བཅས་གྲལ་སྟར་བསྒྲིགས་ནས་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་ཐོགས་བཞིན་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུ་བ། དེ་བཞིན་སྒང་སྟོད་དང༌། ལྕགས་གྲོང་སོགས་ཉེ་ཁུལ་གྲོང་གསེབ་ཁག་དང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་བྱིས་པ་དང་བཅས་པ་ཁྲི་ཕྲག་གིས་གྱོན་གོས་གཟབ་མཆོར་ཐོག ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་འཚང་ག་ཆེན་པོས་ལག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་ཕེབས་བྱམས་འབའ་ཞིག་ལ་མིག་ཕྱོགས་ཏེ། མཐོང་གྲོལ་འཛུམ་ཞལ་མཇལ་བར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་པ་དང༌། ཕེབས་བྱམས་ཕྱོགས་སུ་བདུག་སྤོས་དང་མཇལ་དར་འཕྱར་ཏེ་ “སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་བྱུང་” ཟེར་བ། གང་སར་བསངས་དུད་ཀྱི་དྲི་བཟང་པོས་མཆོད་པ་སོགས་ཀྱི་འདུ་ལོང་ཆེ་བའི་ཕེབས་ལམ་ཐོག་དལ་བུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

༣༽ འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པའི་མཛད་སྒོ།

འདོད་རྒུ་ཐང་གི་ས་སྣེ་ཟིན་མཚམས་དེར་ཕེབས་བསུའི་སྒར་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་སེར་སྐྱ་ཛ་ཐའི་གཉིས་དང༌། བླ་ཕྱག་དང་ཞོལ་གཉེར་སེར་སྐྱས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། སྒར་སྒྲིག་གུར་སྟར་ཕྱི་མའི་སྒོ་ཆེན་ནས། ནང་དབུས་མཇལ་གུར་རྨ་བྱ་ཆེན་མོའི་འགག་བར། འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཕུན་ཁང་གུང་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ། བཀའ་བློན་བླ་མ་བསྟན་པ་འཇམ་དབྱངས། བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ། བཀའ་བློན་བླ་མ་ཟུར་པ་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཤཱཀྱས་དབུས་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་བླ་མ་སྤྲུལ་སྐུ། མཁན་པོ་ལས་སྣེ་རྣམས་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་དད་གུས་ཆེན་པོས་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

མཇལ་གུར་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་འཕྲལ་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས། སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་འཛིན་པས་སྔུན་བསུས་ཏེ། པདྨ་འདབ་འཁྱུད་ཀྱི་རི་མོས་བརྒྱན་པའི་ཞབས་རས་དཀར་པོའི་སྟེང་མཇལ་གུར་ནང་གདན་དྲངས་ནས། སེང་ཁྲི་མཐོན་པོར་ྋཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་དགྱེས་སྤྲོའི་ངང་དུ་འཁོད། དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་ཡོད་པ་སོགས་ལ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་སྤྱན་རས་གཡོ་བར་མཛད། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་གནང་སྟེ་ཁྲི་སྟེང་བཞུགས།

དེ་ནས་མཇལ་ཐེངས་དང་པོར་སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་ལྷུན་གྲུབ་བརྩོན་འགྲུས་རིན་པོ་ཆེ། ཁྲི་ཟུར་ཡེ་ཤེས་དབང་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ། ཚེ་སྨོན་གླིང་སོགས་རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག་དང༌། སླེ་ལུང་སོགས་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་མི་ཉག་བཀྲ་ཤིས་སྟོང་འདུལ། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ་གཙང་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ། གདན་ས་སོ་སོའི་ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཆུང་ཁག ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། ཕུན་ཁང་གུང་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། རྩེ་ཤོད་ཛ་སག རྩེ་སྐོར་དར་ཧན་དང༌། ཏཱ་བླ་མ། ཤོད་སྐོར་ཐའི་ཇི། རྩེ་སྐོར་མཁན་ཆེ་དང༌། མཁན་ཆུང༌། ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི་དང༌། སྲས་རྣམ་པ། དེ་མུར་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་སོ་སོའི་མཁན་སློབ་ལས་ཟུར། རྩེ་ཤོད་ཀྱི་ལས་ཚན་པ་དང༌། དྲུང་དཀྱུས་བཅས་སོ་སོ་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཕྱག་དབང་ཞུས་ནས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་དང་པོ་དང༌། བཞེས་འབྲས་བཏེགས། འབྲས་སྤུངས་དང༌། སེ་ར་སོ་སོའི་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་རིགས་ལམ་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གར་དང་པོ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཧིའུ་ཨིཌི་ཝརཌ་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Edward Richardson) 56 དང༌། རྒྱ་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་འབུལ་དུ་མངགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཧོང་མུང་སུང་ནས་རྒྱ་བོད་བཀའ་མོལ་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་མི་ཡིན་ཚུལ་གྱིས་བཞག་པའི་རྒྱ་དཔོན་ཅང་ཅི་ཡུའུ། བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཧི་རན་ནེ་བྷ་དུར་བིསི་ཏ་ (Hiranne Bahadur Bista) བཅས་ནས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་རང་ལུགས་ཀྱི་གུས་འདུད་ཞུས།

དེ་མཇུག་སྒར་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་སེར་སྐྱ་སྦྲེལ་པོ་དང༌། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་སེར་སྐྱ། ཞོལ་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཐར་ཕྱིན་བཅས་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས་རྣམ་གྲྭ་དང༌། གནས་ཆུང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང་དང༌། ཚེ་མཆོག་གླིང༌། ཀུན་བདེ་གླིང་བཅས་སོ་སོའི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ། འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཆུང་ཁག འབྲས་སྤུངས་ཕོ་བྲང་སྡེ་པ་དང་ལས་སྣེ་བྱིངས། སེ་ར་གཟིམ་ཁང་སྡེ་པ་དང་ལས་སྣེ་བྱིངས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གཉེར་པ་དང་ལས་སྣེ་བྱིངས། རྨེ་རུ་དང༌། བཞི་སྡེ། ལྕགས་པོ་རི་བཅས་དགོན་ཁག་སོ་སོའི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་གིས་མཚོན་གཞུང་གི་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་དཔོན་དང༌། བརྒྱ་དཔོན། རྩེ་ཤོད་ཀྱི་དྲུང་གཏོགས། ལྷ་ཁུལ་གྱི་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། འབྲུག་དང་ལ་དྭགས་སོ་སོའི་ལོ་ཕྱག་པ། ཁ་ཆེའི་འགོ་པ། སྐྱ་དར་བ། བྲོ་པ་གཞས་མ་སོགས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་ཕྱག་དབང་ཞུས།

བླ་སྤྲུལ་ཁག་དང༌། དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ། ལ་འབྲུག་ལོ་ཕྱག་པ་དང༌། ཁ་ཆེའི་འགོ་པ་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དཀར་རྩིས་པས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་ཁག་སོགས་ལ་དཀར་ཡོལ་བཀྲམས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་བརྒྱུད་བཀའི་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས། འབྲས་སེའི་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་འཕྲོ་མཐུད། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས།

དེ་ནས་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ཚོས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་གསོལ་བསྐངས་ཕུལ། དེ་རྗེས་རྩེ་མགྲོན་ཚོས་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། རྩེ་སྐོར་མཁན་ཆུང་ཡན་དང༌། ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི་ཡན། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་བཅས་ལ་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་སོགས་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། དེ་མཚམས་དཀར་སྤྲོ་ཡོངས་རྫོགས་སྟོན་ཆེན་བཤམས། མི་མང་སྐྱེས་པ་དར་མ་མང་པོས་ཧབ་ཐོབ་བརྒྱབ་སྟེ་གང་ཐོབ་འཁུར་བཞིན་ཕྱིར་ཐོན། འགའ་རེས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཁོ་ཚོར་དགྱེས་གཟིགས་མཛད་པ་དོ་སྣང་བྱུང་ནས་ཕྱིར་མ་བསྐྱོད་པར་ལག་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཞལ་མཇལ་ཞུས་བསྡད་པས། གཟིམ་འགག་དང༌། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་མི་དེ་ཚོ་ཕྱིར་བསྐྱོད་དགོས་པའི་བརྡ་སྟོན་གནང་དགོས་བྱུང་སོང་ཞེས་རྣམ་གྲྭ་བགྲེས་སོང་གི་འཕྲོས་མོལ་ལས་ཐོས།

དཀར་སྤྲོ་སྟོན་ཆེན་ཟིན་མཚམས། བགྲོ་གླེང་བ་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དབྱངས་སུ་དྲངས་ཏེ་འདོན་པ་དང་དུས་མཚུངས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་ཁྲི་དར་སྒྲོན། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ཀ་དར་སྒྲོག སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་འཛིན་བཅས་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་གུར་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་མཆོག་སྤྲུལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཞབས་ཞུར་བཅར། སྣེ་མགྲོན་དང་གཟིམ་འགག་གིས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་གུར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

དེ་ལྟར་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པའི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་རྣམས་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཚང་མ་རྒྱུ་སྐར་གྱི་འཕྲེང་སྟར་ལྟ་བུའི་སྒར་སྒྲིག་གུར་ཁག་སོ་སོར་འཁོད། ཕེབས་སྒྲིག་དང་སྲི་ཞུ་གཟབ་ཅིང་རྒྱས་པའི་འདོད་རྒུ་ཐང་བཞུགས་སྒར་དུ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་པ་བཞུགས་ཞག་གཉིས་གནང༌།

དེའི་རིང་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་བ་ངོ་ལས་གསུམ་དང༌། གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་སྔ་རྗེས་སུ་བཅར་བའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དྲག་འབྲིང་དཀྱུས་གསུམ་ཕར་ཚུར་འཚམས་འདྲི་དང༌། ལྷག་པར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་ལས་ནས་ “ང་ཚོ་བཞི་57གས་དུས་རྟག་ཏུ་གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་གྱི་བསྟན་སྲིད་སྙིང་བཅངས་ཐོག འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཉིད་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང༌། བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་སོགས་ལ་འཕྲིན་ལས་བསྐུལ་བའི་བྱིན་མཐུས། བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང༌།” ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་པོ། དོན་མཐུན་དེད་དཔོན་འཁོར་དང་བཅས་པས་མཐའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་ལོན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་མཚུངས་པ་བསྡུས་ཙམ་མདོ་ཙམ་གསུངས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མཛད་པ་གང་དང་ཅི་བྱུང་ཞིབ་གསལ་གསུངས་པ་ཐད་ཀར་གསན་པ་དང་ཉན་པ། གཅིག་ནས་གཉིས་བརྒྱུད་གསུམ་བརྒྱུད་དུ་གླེང་འཕྲོས་ལ་དུས་འདའ་བའི་དགའ་ཚོར་དང༌། སྐྱིད་སྣང་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་བཞུགས་ཡུན་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་ཕྱིན་སོང་ཞེས་གཞུང་ཞབས་བགྲེས་སོང་རྣམ་པའི་གསུང་མོལ་ལས་ཐོས།

བྱང་ཕྱོགས་ཀ་ལཱ་པ་ཡི་གྲོང་ཁྱེར་གང༌།།

བསིལ་ལྡན་ནོར་འཛིན་གཞི་འདིར་འཕོས་པ་ལྟའི།།

ཕེབས་སྟོན་སྒར་སྒྲིག་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་ལ།།

རོལ་ཕྱིར་ལྷ་ཡི་དབང་པོས་མིག་སྟོང་སྤྲུལ།།

འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་འདོད་རྒུའི་ཡོ་བྱད་ཚོགས།།

མ་བསྡུས་པར་ཡང་མ་ལུས་འདུས་གྱུར་པ།།

རྣམ་སད་ཞིང་གི་རྣམ་རྒྱལ་ཁང་བཟང་ཆེའི།།

དགེ་མཚན་ཀུན་གསལ་དགེ་ལེགས་མཚན་མས་ཁྱབ།།

དེར་ནི་བསུ་བའི་བཀོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ།།

གནའ་བོའི་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་ཉམས་སུ་བསྟར།།

བོད་ཡུལ་སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་རོ་ཞེས།།

ལྷ་དང་མིར་བཅས་དགའ་བའི་ཅ་ཅོ་སྒྲོག།

54 འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པའི་གར་སྒྲིག་ཆེན་མོ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ཞིབ་གསལ་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད།

55 ཁྱུང་རམ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་པོར་ཉེས་མེད་ཁྲིམས་གཅོད་བྱས་སྐོར་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་’མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་’དེབ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༥༧ ནས་ ༡༦༢ བར་དེར་འཁོད།

56 ངོ་སྤྲོད་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ནང་འཁོད་ཡོད།

57 གཅིག་ནི་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་མི་གཏའ་ལ་ཡོད།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

འདོད་རྒུ་ཐང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་ལྟར་གདན་དྲངས་ཏེ། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པ།

༡༽ ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་གདན་དྲངས་པ།

ས་ཡོས་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ (༡༩༣༩/༡༠/༠༨) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་སྔ་དྲོ་བདུད་རྩི་ཐུན་མཚམས་དང་བསྟུན་ཏེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་ཕེབས་བསུའི་བཞུགས་སྒར་ནས། རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་དབུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་མེ་རྩ་དགའ་བ་བཞི་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། དེ་ནས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་བཅས་པར་གཞུང་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་ནས་གདན་ཞུས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་རིམ་པ་མདོ་ཙམ་བཀོད་པ་གཤམ་གསལ།

གོང་ཚེས་ཀྱི་ཞོགས་པ་དབང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོའི་རྩེ་མོ་ནས་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་འོད་ཀྱི་ཟེར་མདངས་འཕྲོ་བ་དང་དུས་མཚུངས། གམ་བཅར་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་ངམ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་དུང་པ་གཉིས་དང༌། རྒྱ་གླིང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྙན་གསན་དུང་རྒྱ་གཏོང་བ་དང༌། གར་པས་བསུ་སྣ་གཏོང་བཞིན་ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ་དང་པོ་བརྡུངས་ཏེ་དེ་ཉིན་གྱི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་སྒོའི་སྐལ་བཟང་གི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ། སྣེ་མགྲོན་དང༌། ཤོད་མགྲོན། ཤོད་གཟིམ་འགག་བཅས་ནས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་དྲངས་ཏེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་དུ་བཅར་གནང་མཛད།

གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་སྲིད་ཟུར་ནས། མཁན་ཆུང་ཡན་གྱི་མཚན་གནས་ཅན་རྣམས་མཇལ་གུར་ཆེན་མོའི་ནང་དང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་བླ་བྲང་ཁག་གི་མཛོད་པ་ཛ་སག་དང༌། ཤོད་སྐོར་ཛ་སག་ནས། སྲས་རྣམ་པ་ཡན། རྩེ་ཤོད་ཀྱི་མགྲོན་གཟིམ་དང༌། ལས་ཚན་པ། དྲུང་དཀྱུས། དྲུང་གཏོགས། དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ་བཅས་མཇལ་གུར་འགག་གི་དབུ་གཡབ་ཆེན་མོའི་འོག་ཏུ་བཅར་འཛོམས་ཀྱིས་རྣམ་ཀུན་མཛད་སྒོའི་ལམ་ལྟར་རང་རང་གི་སྟན་ཐོག་འཁོད་འཕྲལ་ཕེབས་ཇ་བཏེགས།

ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་པས་རྩེ་སྐོར་མཁན་ཆེ་མན་ནས། དྲུང་དཀྱུས་འགའ་ཤས་ཡན་ལ་རྒྱབ་ཆ་གོས་འབོག་རྩིས་སྤྲོད་དང༌། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་ལ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བེའུ་བུམ་ཕྱག་དཔེ་པུ་ཏི་གོས་འབོག་ནང་བསྒྲིལ་བ་ཞིག་དང༌། རྣམ་གྲྭ་དབུ་མཛད་ལ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ཕྱི་ཤུབས་འཁུར་ཐག་རང་འགྲིགས་ཤིག རྣམ་གྲྭ་དུང་པ་གཉིས་ལ་གཟིམ་སྤོས་ཀྱིས་བཀང་བའི་སྤོས་མདོང་རེ་དང༌། གསུང་བཟང་བ་བརྒྱད་སོ་སོར་བྱིན་སྒམ་ཆུང་ངུ་འཁུར་ཐག་རང་འབྱར་རེ་བཅས་རྩིས་སྤྲོད་གནང་བ་རང་རང་གི་རྒྱབ་ཏུ་འཁུར། དེ་འཕྲལ་རྣམ་གྲྭ་རྒྱབ་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཇལ་གུར་གྱི་གཟིམ་སྒོའི་ནང་དེར་སྲུང་སྤྱིར་འཕྲིན་བཅོལ་ཕུལ་ནས་མྱུར་བར་ཆིབས་གྲལ་དུ་ཞུགས།

དུས་དེར་བླ་རྩིས་པ་དངོས་གྲུབ་སྡིངས་པ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེས་མཇལ་གུར་གྱི་འགག་ཏུ་ཕྱོགས་གཙང་ལ་མདུན་བཏད་དེ། རྩིས་ལུགས་སྲིད་པ་ཧོའི་རྒྱབ་ཡིག་ཏུ་གནོད་ཟློག་དང༌། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་འཁོད་པ་རྣམས་སྒྲ་དག་གསལ་བར་སྒྲོག་པ་བཅས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཆིབས་རགས་སྔ་རྟིང་གི་རིམ་པ་བསྒྲིགས། མགྲོན་ཆེས་བཞུགས་ཁྲིར་ཁྲི་དར་བསྒྲོན། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ཀ་དར་སྒྲོག རྩེ་མགྲོན་ཚོས་ཆིབས་སྟར་འགོ་ནས་མཇུག་བར་བསྐོར་ཞིབ་ཀྱིས་ཚང་མ་ཨང་གསར་དུ་འཁོད་པའི་བརྡ་དང་བསྟུན་ྋསྙན་གསན་དུང་རྒྱ་བཏང༌། ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ་གཉིས་པ་བརྡུངས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་སྟན་དམར་ཕྲག་པར་བརྒྱབ་ཐོག ཕྱག་དཔྱངས་བླུགས་པའི་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་ཁུག་མ་རྒྱབ་ཆར་བསྣམས་ཏེ། རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར་དང་ཆབས་ཅིག་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་དུ་བཅར་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་གདན་ཞུའི་ྋསྙན་གསན་གནང༌།

གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་གྱི་འགག་ནས་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་ཀྱི་ཕྱག་ལྕིབས་ཐོགས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས། སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཞབས་རས་པད་རིས་ཅན་སྟེང་གདན་ཞུས་ལ་སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་བཅར་བཅས་མཇལ་གུར་རྨ་བྱ་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཞབས་སྟེགས་ཐོག་འཁོད་པར་ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་སེར་སྐྱ་ཛ་ཐའི་སྦྲེལ་པོ་དང༌། ཞོལ་གཉེར་མཁན་རིམ་གཉིས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་རང་སློག་གཡོགས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་དབང་སྩལ་མཇུག་ཕེབས་བྱམས་ནང་ྋཞབས་སོར་འཁོད། སྤྱན་རྒྱ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ་གསུམ་པ་བརྡུངས།

ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོའི་མདུན་རྒྱབ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྩེ་ཤོད་གཉེར་ནང་གཉིས་རེ་སྟེ། ཁྱོན་མི་གྲངས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕེབས་བྱམས་དཔུང་འདེགས་ཞུས། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་བྱམས་འཐེན་པ་དམག་སྒར་ཁག་གི་བརྒྱ་དཔོན་རེ་དང༌། ལྡིང་དཔོན་དྲུག་རེ་སྟར་བསྒྲིགས་ཐོག བརྒྱ་དཔོན་གཉིས་ཀྱི་བར་དེར་རུ་དཔོན་གཅིག་གིས་ལག་གཡས་གཡོན་གྱིས་ཕྱོགས་སོ་སོའི་བྱམས་ཐག་མཐུད་མཚམས་སུ་འཆང་བ་58དང༌། ཕེབས་བྱམས་སྐུ་མདུན་གྱི་གཡས་སུ་ཕེབས་འགོ་རིམ་བཞི་དང༌། གཡོན་དུ་ཕེབས་འགོ་ལས་ཚན་པ་བཅས་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས་བསྐྱོད། སྣེ་མགྲོན་དང༌། ཤོད་མགྲོན་གྱིས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཐོག་གདན་ཞུའི་ཞབས་འདེགས་ཞུས།

རྩེ་གསོལ་ཐབ་ཀྱི་ཐུགས་མཁོ་ཉེར་སྤྱད་སྐྱེལ་འདྲེན་ཆབ་དྲེལ་ལག་དོ་བཅས་པ་དང༌། གསོལ་ཐབ་པ་བྱིངས། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ། རྩེ་ཕྱག་སེར་སྐྱ་ངོ་ལས་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་གཞིའི་སྔོན་ཙམ་དུ་ཐོན། བཀའ་ཤག་ཤོད་པས་བཞུགས་སྒར་ཆེན་མོའི་ཕྱི་སྒོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ལངས་ཏེ་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་གྲལ་ཐོ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་ཀློག་བཞིན་པར། ཐོག་མར་ཀ་སྤུངས་ལུགས་བརྒྱའི་གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་གྱི་སྒོ་ར་བ་དྲུང་གཏོགས་བཀྲ་ཤིས་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་གཞུང་རྟ་བཀྲ་ཤིས་གྲོ་དཀར་ལ་བཞོན་ནས་ལག་ཏུ་གཟིག་ལྤགས་ཀྱི་འབོག་ལྕག་སྟོང་སྐུད་དམར་པོའི་འཛར་ལྡན་རག་གི་རྡོ་རྗེའི་འགེལ་ལུང་ཅན་ཞིག་ཐོགས་བཞིན་ཆིབས་སྟར་གྱི་སྣེ་འཁྲིད། དེ་མཇུག་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་མི་སྔགས་རྩིས་པས་རྟ་ཐོག་ཏུ་དར་ཤིང་གསར་པ་ཡལ་ག་ལོ་འདབ་ཅན་གྱི་ལྡེབས་སུ་རྩིས་ལུགས་སྲིད་པ་ཧོ་བཀལ་བ་ཞིག་ལག་གཡོན་གྱིས་མདུན་ངོས་སུ་འཁྱེར་བཞིན་བསྐྱོད།

དེ་མུར་ཆིབས་དར་ཨང་དང་པོ་བཀྲ་ཤིས་པའི་རུ་དར་དཀར་པོ་དང་དྲེགས་པ་ཕོ་རྒྱུད་མོ་རྒྱུད་ཀྱི་རྟེན་ཐུག་འཁྱེར་མི་དང༌། རྟ་དར་བ་ཞེས་བ་དན་སོགས་འཁྱེར་བའི་གཞུང་སོག་འགོ་བྱིངས་བཅུ་གྲངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཁར་རྔ་དགུ་པ་དང༌། བསུ་སྣ་ཆ་གཅིག རྡ་མ་ཆ་བཞི་འབུད་བརྡུང་བྱེད་མི་གར་པ་བདུན། སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང་པ་རྣམ་གྲྭ་གཉིས། གཟིམ་འབོག་གཉིས་དང༌། འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་བླུགས་པའི་སྒམ་ཆུང་གྲུ་བཞི་གཉིས་བཀལ་བའི་སྟེང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་གྷནྔྷོ་ལ་བརྩེགས་པ་བཅས་འགེལ་བྱེད་ཆིབས་ཆེན་གསུམ་ཞོལ་ཆིབས་རའི་ཆིབས་གཡོག་གསུམ་ནས་ཆིབས་འཁྲིད་ཞུས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་བ་བརྒྱད་དང༌། དུང་པ་གཉིས། དབུ་མཛད། སློབ་དཔོན་བཅས་རྒྱབ་ཆ་ཅན་བཅུ་གཉིས། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་ཤོད་དྲུང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི། རྩེ་སྐོར་རྒྱབ་ཆ་ཅན་དྲུང་དཀྱུས་དང༌། ལས་ཚན་པ། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཁག་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་ཁག ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི། རྩེ་སྐོར་མཁན་ཆུང་དང༌། མཁན་ཆེ། ཏཱ་བླ་མ། དར་ཧན། ཐའི་ཇི། ཛ་སག་བཅས་དང༌། གླིང་སྤྲུལ་སྐུ། ཕུར་ལྕོག་སྤྲུལ་སྐུ། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། ལོ་སེམས་པ་དང༌། སླེ་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ། འོན་རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། སྡེ་དྲུག་དང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང༌། ཀུན་བདེ་གླིང་བཅས་རྒྱལ་སྤྲུལ་ཁག རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར་དང༌། གསོལ་དཔོན། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པ་གཉིས་བཅས་ཆིབས་ཞབས་རྟ་རགས་སྔོན་མ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཐོན།

རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མཁན་དྲུང་བཞི་པོ་རེ་རེས་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཕུལ་བའི་གསེར་ཐམ་ཆེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་སྦུག་དམ་ཆེ་ཆུང་ཁག་ཡོད་སྒམ་ཆུང་རེ་གོས་འབོག་ནང་བསྒྲིལ་བའི་རྒྱབ་ཆ་རེ་བསྣམས་ཏེ་རྟ་ཐོག་འཁོད་པ་ཆིབས་སྟར་སྟོད་ཆའི་ཟུར་ནས་དལ་བགྲོད་ཀྱིས་ཕེབས།

མཚམས་འདིར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོའི་ཟུར་བཞིའི་ཉེ་འཁྲིས་སོ་སོར་སྐུ་སྲུང་ནང་མའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་གྲྭ་ཆིབས་འཆང་བ་བན་གྲི་རིང་ཚད་ཁྲུ་གང་མིན་ཙམ་སྐེད་པར་གཟེར་བ་རེ་རྐང་བགྲོད་ཀྱིས་བསྐྱོད། ཆིབས་རགས་སྟོད་ཆའི་གྲལ་ཐོའི་ནང༌། ཟུར་གྱེས་སུ་ཕེབས་དགོས་གྲས་སྐུ་ཞབས་ཞབས་པད་རྣམ་པ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་དང༌། རྩེ་གཟིམ་འགག ཤོད་མགྲོན་དང༌། ཤོད་གཟིམ་འགག་བཅས་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་ཕེབས་དགོས་རྒྱུ་ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་བཞི་དང༌། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་གདན་ཞུ་བའི་དབུ་འཛིན་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། མདུན་ངོས་གཡས་གཡོན་དུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་སྒར་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཛ་སག་མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་རིམ་བཞི་ཟོམ་ཕུད་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་དམག་ཆས་ཐོག་གྲི་རིང་ཐོགས་པ་བཅས་རྟ་ཐོག་འཁོད།

རྩེ་གཟིམ་འགག་གཉིས་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྒན་རིམ་བརྒྱད་ཀྱིས་59ཆིབས་རགས་སྟོད་ཆའི་གཡས་གཡོན་དང༌། རྩེ་གཟིམ་འགག་གཞོན་པ་གཉིས་དང༌། རྩེ་མགྲོན་གཞོན་རིམ་བརྒྱད། སྣེ་མགྲོན། ཤོད་མགྲོན་བཞི་དང༌། ཤོད་གཟིམ་འགག་གཉིས་བཅས་ཀྱིས་ཆིབས་རགས་སྨད་ཆའི་གཡས་གཡོན་ཁག་ཏུ་རྟ་ཐོག་སྐྱོད་བཞིན་ཆིབས་གྲལ་ཆེན་མོའི་བར་མཚམས་མ་ཆད་པ་དང༌། རྟ་ཕུང་མི་ཐེབས་པ། ཟུར་གྱེས་མི་འབྱུང་བའི་ལྟ་ཞིབ་བགྱིས།

ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྣམ་གྲྭ་དབུ་གདུགས་པས་རྨ་བྱ་སྒྲོ་གདུགས་ཕུབ་བཞིན་གོམ་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང༌། གསོ་ལེན་རྣམ་གྲྭ་གཅིག་མཉམ་བསྐྱོད། དེ་རྗེས་རྩེ་དྲུང་དབུ་གདུགས་པས་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་དབུ་གདུགས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ཕུབ་སྒྲེང་ཞུས། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ན་བཟའ་འཇུག་སྣོད་ཕྲག་ཁེབས་བསྣམས་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང༌། ྋརྒྱལ་ཡབ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། ཡང་སྲིད་གདན་ཞུ་བའི་ཁོངས་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས། རྒྱལ་སྤྲུལ་བླ་བྲང་ཁག་གི་མཛོད་པ་ཛ་སག རྩིས་ཕྱག སྲས་རྣམ་པ། ཤོད་སྐོར་ལས་ཚན་པ། རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་དང༌། དྲུང་གཏོགས་བཅས་ཆིབས་རགས་སྨད་ཆའི་གོ་རིམ་སོགས་སྔོན་དུས་བདག་ཅག་གི་མཉམ་མེད་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་མཐོ་རིས་ལྷ་ཡི་ཡུལ་ནས་འཕགས་ཡུལ་མ་ག་དྷར་བྱོན་པའི་ཚེ། ཚངས་པ་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མཚོན་པའི་ལྷའི་རིགས་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོས་མཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟར་ཏེ་བཀུར་བསྟི་སྲི་ཞུ་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་གདན་དྲངས་པ་ལྟ་བུའི་ཆེན་པོའི་ཉམས་དང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་ངང་ལྷ་ལྡན་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་སྟར་གྱི་ཁ་ལོ་དལ་བར་བསྒྱུར།

༢༽ འདོད་རྒུ་ཐང་ནས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། ནོར་གླིང་བར་གྱི་ཕེབས་བསུའི་རྣམ་པ།

འདོད་རྒུ་ཐང་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ཉེ་སྐོར་བར་ལ་བོད་འབངས་སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་གཞི་རྒྱ་དང༌། འདུ་ལོང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕེབས་བསུ་གཟབ་ཅིང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཞུས་པའི་སྣང་ཚུལ་རགས་ཙམ་མཚམས་འདིར་འགོད་པར་བྱ་བ་ལ། སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་ནས། གླང་རུ་དང༌། ལྕགས་གྲོང༌། སྐུ་འབུམ་ཐང༌། ཀརྨ་དགོན་གསར། ལྷ་ས། ནོར་བུ་གླིང་ག་བཅས་ཀྱི་བར་ཕེབས་ལམ་གཙང་ཞིང༌། ཕྱོགས་གཉིས་སུ་རྡོ་སྟར་དང༌། དཀར་ཐིག་སེར་ཐིག་གིས་མཛེས་པ་དང༌།

ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད། རྨེ་རུ་དང༌། བཞི་སྡེ། གླིང་ཁག་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་སྐོར་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་དང༌། ནེའུ་ཆུང་རི་བཙུན་དགོན་སོགས་ནས་བཙུན་མ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་པའི་སེར་འཕྲེང་བར་མ་ཆད་པ་དང༌། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོ་པ་དང༌། གཞས་མ། རྔ་ཤོན་དང༌། འབག་ཤོན། སྟག་སེང་དང༌། འབྲོང་རྩེད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་ཅན་དུ་མ་སྟར་བསྒྲིགས་པས་བྲོ་གར་དང༌། གླུ་གཞས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་བ།

དེ་བཞིན་ཉེ་སྐོར་གྲོང་གསེབ་ཡུལ་ཚོ་ཁག་དང༌། ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཆེད་བཅར། ལྷ་ས་ཁུལ་གཉུག་མར་གནས་པ་བཅས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཁྲི་ཚོ་འགའ་ཤས་ནས་རང་རང་ལ་གང་ན་ཅི་ཡོད་ཀྱི་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་དང་བཅས་འདུས་འཛོམས་ཀྱིས། དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཉིན་བྱེད་གཞོན་ནུའི་གཟི་བྱིན་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་འོད་ཟེར་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བཞིན། མཐོང་གྲོལ་ལྷ་ཞལ་དགྱེས་བརྩེའི་འཛུམ་མདངས་གསལ་ཞིང་དྭངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐོག་མར་མཇལ་བར་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་པ་དང༌། ལ་ལས་ནི་ལག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་མིག་མི་ཟུམ་པར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དགྱེས་ཞལ་མཇལ་བ་དང༌། ལ་ལས་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་མགྲིན་དབྱངས་སུ་འདྲེན་པས་མཆོད་པ། འགའ་རེས་ནི་ “ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཕེབས་སོང༌།” “སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་སོང༌།” ཞེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བརྗོད་པ་དང༌། ཕལ་ཆེ་བས་ནི་དགའ་ཞིང་འཛུམ་པའི་རྣམ་འགྱུར་འདོན་བཞིན་འཚང་གའི་ཁྲོད་ནས་ཕྲག་པ་གཟེངས་སུ་གང་ཐོན་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་”ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཇལ་གྱི་འདུག” “ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གཟིགས་ཀྱི་འདུག” “སྐྱབས་སུ་མཆི།” “ད་ང་ཚོ་སྐྱིད་པོ་རེད།” “བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་སོང༌།” “དགའ་བ་ལ། སྐྱིད་པ་ལ།” ཟེར་བ་སོགས་སེམས་གཏིང་གི་དགའ་བདེའི་ཚོར་བ་དང༌། དད་པ་མཚོན་པའི་ཅ་ཅོ་དར་དིར་དུ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌།

དུས་མཚུངས་སུ། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཉེ་ཁུལ་གྲོང་ཁྱིམ་ཁག་དང༌། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་རྫོགས། ཉེ་རྒྱང་དགོན་ཁག་བཅས་པའི་ཡང་སྟེང་ཁག་ནས་དྲི་བཟང་བའི་བསངས་དུད་ཀྱིས་མཆོད་པའི་རྣམ་པ་ནི། དྭངས་པའི་མཁའ་དབྱིངས་སྔོན་པོར་མཛེས་པའི་སྤྲིན་དཔྱད་བཟང་པོ་ལང་ལོང་དུ་འཁྲིགས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་བཞིན་དགོན་གྲོང་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ཁག ཕོ་བྲང་ཡས་མས་སོགས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་བཀྲ་ཤིས་ཕྲ་རིང་དཔྱངས་པ། ལྷ་ལྡན་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་དང༌། གྲོང་ཁྱིམ་ཆེ་ཆུང་ཚང་མའི་སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཡོལ་བ་དང༌། ཤམ་བུ་སོགས་གསར་བརྗེས། ཁང་སྟེང་གང་སར་དར་ལྕོག་ཚོས་ཚོགས་གསར་པས་བརྒྱན་པའི་དར་ཤིང་གསར་པ་བསྒྲེངས་བཙུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕེབས་བསུ་རྒྱ་ཆེ་གཟབ་རྒྱས་མཐོ་རིས་ལྷ་ཡི་དུས་སྟོན་བཟང་པོ་དང་མཉམ་པ་ཞིག་སྣང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནི། དེང་སྐབས་ལ་དྭགས་དང༌། བལ་ཡུལ་སོགས་སུ་གནས་འཁོད་ལྷ་ས་བ་ཁ་ཆེ་དང༌། བལ་པོ་རྒན་གྲས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ལའང་གླེང་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།

༣༽ ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་ལ་གནས་གཟིགས།

ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་སེར་སྐྱ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཆིབས་སྟར་གྱི་རྣམ་པ་ནི། ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་སུམ་རྩེན་ཡུལ་ནས་ས་སྟེང་དུ་བྱོན་པ་ལྟ་བུའི་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང༌། འདུ་ལོང་ཆེ་བའི་ཕེབས་བསུའི་རྣམ་པ་གོང་གསལ་གྱི་ཕེབས་ལམ་ཐོག་དལ་བྲེལ་སྙོམས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཤར་ས་གནས་སྨོན་གྲོང་ཟམ་པའི་ཉེ་སར་ཕེབས་སྐབས། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་བྱ་ཁྲི་སྤྱན་གཅིག་རུ་འདྲེན་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཐོག ཆོས་སྐྱོང་གིས་པད་འབུལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་མཐུན་རྫས་བསྟར།

ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ལྷོའི་མཐའ་མཚམས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་ཁྲིམས་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་མི་དཔོན་ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་སྐྱིད་སྦུག་དབང་འདུས་ནོར་བུ་དང༌། སྲེག་ཤིང་ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་གཡོགས་རྗེས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། ཕྱག་འཚལ་སྒང་བརྒྱུད་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ལམ་ཆེན་ཤར་ལྷོའི་ཟུར་གྱི་ཤ་བ་སྐྱ་རེངས་དར་ཆེན་ཉེ་མཚམས་ནས་གཞུང་གི་དམག་སྒར་ཁག་རིམ་པར་རུ་བསྒྲིགས་ནས་རྔ་རོལ་དང་བཅས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུས། དེར་བླ་ཕྱག་སེར་སྐྱ་དང༌། ལྷ་གཉེར་སེར་སྐྱ་སོ་སོ་ནས་ཕྱག་བཅས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་གོང་བཞིན་རང་སློག་ཐོག་སྤོས་སྣེ་ཞུས།

གསུང་ཆོས་ར་བའི་རྡོ་གཅལ་གྱི་ལྷོ་མཚམས། བསྐལ་བཟང་དར་ཆེན་ཉེ་སར་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་རྟེན་གཞིའི་ཁོག་ཏུ་བརླམས་པ་རུ་འདྲེན་སྡེ་བཞིའི་འཁོར་དང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོས་གུས་འཆམ་པད་འབུལ་ཞུས་ཐོག མཇལ་དར་ནང་མཛོད་སྒྲོན་འབུལ་དང༌། གསེར་གྱི་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་ཞལ་ཇས་བཀང་བ་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་བཏེགས་པ་སིབ་ཙམ་མཆོད་བཞེས་མཛད།

དེ་སྐབས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་བཞི་ལྷག་ཙམ་ལས་མིན་པའི་སྐུ་ན་ཧ་ཅང་ཕྲ་ལ། དེ་ཕན་དེ་འདྲ་གཟིགས་མྱོང་མེད་རུང་འཇིགས་འཚེར་གང་ཡང་མ་གནང་བར། སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་ནས་ཐུགས་འདྲིས་ཆེ་བའི་སྐུའི་གམ་བཅར་བ་ཞིག་བསྐྱར་དུ་མཇལ་བཅར་བྱུང་བ་ལྟ་བུའི་དགྱེས་ཉམས་མཛད། ཆོས་སྐྱོང་གིས་གུས་ཞབས་དང་བཅས་ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་མདུན་ནས་དཔུང་འདེགས་ཞུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གོམ་པ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་བར་གདན་འདྲེན་ཞུས།

སྐབས་དེའི་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ འབའ་སིལ་ འགུའུལ་ཌ་ (Sir Basil Gould) ནས་རང་གི་དངོས་མཐོང་དང༌། རྒྱུས་ཅན་ནས་ཁུངས་དག་གོ་ཐོས་བྱུང་རིགས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པ་60རཱ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དང༌། ལྕང་ཅན་གུང་ཟུར་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལྷ་སར་དཔར་བརྐོས་དཔར་ཤིང་འབྲས་ལྗོངས་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཡོད་པའི་དཔེ་རིང་དེའི་ནང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཐོག་མར་གདན་ཞུའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངེས་གསལ་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་བཀོད་གསལ་ལ། “ལྷ་སར་བྱོན་ལམ་དུ་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་གཉིས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཆོས་སྐྱོང་རྟེན་གཞིའི་ཁོག་ཏུ་རློམ་སྐབས་ལམ་འགྲོའི་རྟ་ཡང་འུར་འདྲོག་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་འཇིགས་སྣང་ཇི་ཡོད་མཐོང་མི་རྣམས་ནས་ཤེས་གསལ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་སྐུ་ན་ཆུང་ངུས་གཏན་ནས་ཞུམ་འཚེར་མི་མཛད་པ་དེ་ལ་ཚང་མས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བྱས།”61 ཞེས་འཁོད་འདུག

དེ་ནས་ལྷ་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན། ཇོ་བོ་དབུ་སྐྲའི་རྡོ་གཅལ་དུ་ཆིབས་སྟར་སྔོན་རིམ་བཞིན་ཅང་ཤེས་ལས་བཤོལ་ཏེ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོ་བརྒྱུད་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཞབས་ལ་བཅར། གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་སྒོའི་འགག་ཏུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་གནང་གིས་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཞབས་རས་ཐོག་གདན་དྲངས་པའི་སྔོན་དུ་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པ། བླ་ཕྱག་དང༌། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ་སེར་སྐྱ། དཀོན་གཉེར་དཔོན་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་གནས་གཟིགས་རིམ་བཞིན་མཛད།

ཇོ་བོ་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔར་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་གནང༌། དེ་ནས་ཇོ་བོའི་ལྷ་ཁང་འགག་གི་པང་གཅལ་སྟེང་བཞུགས་ཁྲི་བདེ་སྟན་ཐོག་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་འཁོད། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའང་བདེ་སྟན་དུ་བཞུགས་ནས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་དང་གསུང་བཟང་བ་བཅས་པས་ཞལ་འདོན་གསུང་ཞབས་ཞུས་ཏེ་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་དང༌། ཡན་ལག་བདུན་པའི་མཆོད་པ་སྨིན་འབུལ་མཛད།

དེ་མཇུག་སྲིད་ཟུར་ནས། ཐའི་ཇི་ཡན་དང༌། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་སེར་སྐྱ་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་དངོས་འབུལ་བསྟར། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ་སེར་སྐྱ་དང༌། དཀོན་གཉེར་དཔོན་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་དང་སྲུང་མདུད་སྩལ། གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་ཕེབས། བླ་ཕྱག་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་སྐམ་རློན་དང༌། རྟགས་བརྒྱད་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བཞེས་སྤྲོ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས།

ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་བཅས་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་གྱི་བྱང་ངོས་བྱམས་ཆེན་ལྷ་ཁང་ནང་དང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་བཅས་ཇོ་ཁང་པང་གཅལ་གཤམ་གྱི་ལྕགས་ཁྲའི་ནང་ཁོངས་གཡས་ཕྱོགས་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཀྱི་མགྲོན་གཉེར་དང༌། གཟིམ་འགག་བཅས་གཡོན་ཕྱོགས། ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི་ནས། རྩེ་ཤོད་ལས་ཚན་པ་དང༌། དྲུང་དཀྱུས་ཡན་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་བཅས་སུ་གྲལ་འཁོད་ཐོག ཚང་མར་གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་རིམ་བཞིན་ཕེབས།

དེ་ནས་གོང་བཞིན་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་བར་ཁང་གི་གསང་སྒོ་ནས་ཡར་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་དང༌། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་གཙོ་འཁོར། དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་བཅས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཁག་ཞིབ་མཇལ་གནང༌། དཔལ་ལྕོག་གསང་སྒོ་བརྒྱུད་དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག་གི་སྣང་བརྙན་སོ་སོར་སྒྲོན་དར་དང་འབྲེལ་ལས་བཞིའི་འཕྲིན་ལས་སྒྲུབ་པར་སྐུལ་བའི་བཀའ་བསྒོས་གཉེར་གཏད་མཛད་ནས་ཤོད་ལྷ་ཁང་ཁག་ཏུ་བྱམས་པ་མཆེད་བཞི་ལ་སོགས་པ་མཇལ་གནང་གི་གནས་གཟིགས་འཕྲོ་སྐྱོང་མཛད།

༤༽ ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

གནས་གཟིགས་གྲུབ་ཉེར་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་སྔོན་དུ་རིམ་ཐོན་གྱིས་རང་རང་གི་རྟ་ཐོག་འཁོད་ནས་ཆིབས་སྟར་སྔ་རྟིང་མ་འཁྲུགས་པར་ཨང་གསར་དུ་ཡོད་ཅིང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་འོག་ནས་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ། དེ་འཕྲལ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཐོག་འཁོད། རྩེ་མགྲོན་གྱི་བརྡ་དང་བསྟུན་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། ཕེབས་བརྡའི་རོལ་ཆའི་སྒྲ་གསལ་ཞིང་བརྗིད་ཆགས་པར་གྲགས་པས། ཕེབས་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གང་སར་འདུ་ལོང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོག་སྤྲུལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ལྷ་ཞལ་མཇལ་རྒྱུར་སེམས་འཚབ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་རང་དགར་ལངས་མི་ཚུགས་པ་ལྟ་བུར་གནས་པའི་ངང༌། ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ནོར་གླིང་དུ་ཐད་ཀར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

བར་སྐོར་ལམ་ཆེན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕེབས་ལམ་ཤ་གསར་སྒང་དང༌། ལྕང་རྒྱབ་པའི་མདུན་བརྒྱུད། ཚེ་སྨོན་གླིང་དང༌། བཞི་སྡེ། ལྕང་གསེབ་ཤར་བཅས་ཀྱི་མདུན་ངོས་ལམ་ཆེན་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་དང༌། རྨེ་རུ། ཚེ་སྨོན་གླིང༌། བཞི་སྡེ་བཅས་དགོན་ཁག་སོ་སོས་སེར་འཕྲེང་བསྟར་བ་དང༌། མི་མང་ཁོངས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང༌། སྟག་སེང༌། འབྲོང་རྩེད། བྲོ་པ། གཞས་མ། རྔ་ཤོན་དང༌། འབག་ཤོན་སོགས་ཀྱིས་གར་སྟབས་དང་བཅས་ཏེ་གླུ་གཞས་གཏོང་བ་དང༌། རོལ་མོ་བརྡུང་དཀྲོལ། ལམ་ཆེན་གྱི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་ས་རུ་བཞི་སོགས་ཀྱི་མི་མང་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་ནས་རང་རང་གི་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གྲལ་སྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་ཞལ་མཇལ་ཞུ་བ། དེ་ཡང་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་བྱུང་བའི་དགའ་དད་མོས་གུས་ཀྱི་ཆུ་བོ་མ་ལུས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་མཐའ་ཡས་རྒྱ་མཚོ་གཡོ་བ་ལྟ་བུའི་མི་ཚོགས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་ལང་ལོང་ས་གཞི་འགུལ་འདྲའི་འུར་སྒྲས་ཁེངས་པ་དང༌། རྒན་གཞོན་ཅི་རིགས་ནས་གར་སྟབས་གནམ་མཆོངས་བྱེད་པ་སོགས་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་འགྱུར་ཅི་ཡང་ཐོན་པ་ཞིག་བྱུང་སྣང༌།

དེ་ནས་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཕྱི་མའི་མདུན་རྒྱུད་ལམ་ཆེན་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་སེར་འཕྲེང་ཚར་དུ་དངར་བ་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་དང༌། རྡ་མ་འབུད་བརྡུང་སོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། བྲག་སྒོ་ཀརྞི་བརྒྱུད། ལྕགས་པོ་རིའི་རྒྱབ་ངོས་དང༌། བར་ཞི་ཟམ་པ་ཡས་མས་ཀྱི་ལམ་ཆེན་གཡས་གཡོན་དུ་ལྕགས་པོ་རི་སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་དང༌། ཀུན་བདེ་གླིང་གྲྭ་ཚང་གིས་སེར་འཕྲེང་བསྟར་ཐོག གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་གཏོང་བཞིན་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཆབ་འགོ་ཟམ་སྣེར་ནོར་གླིང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་པས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་གཡོགས་ཏེ་སྤོས་སྣེ་ཞུས།

ཆབ་འགོ་ཟམ་པ་ནས། ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་གཞུང་སྒོ་ཆེན་མོའི་བར་གྱི་ཕེབས་ལམ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་གྱི་རུ་སྒྲིག་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་བཞིན་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་རྔ་རོལ་དང་བཅས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུས། དེ་མུར་འབྲུག་པ་ལོ་ཕྱག་དང༌། ལ་དྭགས་ལོ་ཕྱག ཁ་ཆེའི་འགོ་པ། སོག་རིགས་འཇུ་ལང་པ་བཅས་གྲལ་སྟར་བསྒྲིགས་ནས་གུས་འདུད་ཆེན་པོས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། གཡས་ཕྱོགས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང༌། བྲོ་པ་གཞས་མ། རྔ་ཤོན་དང་འབག་ཤོན། ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་གང་སར་རྒྱ་མཚོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་སོ་ནམ་པ་མི་མང་མང་པོ་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་དང་བཅས་ལག་ཏུ་དྲི་བཟང་བའི་བདུག་སྤོས་དང༌། མཇལ་དར་ཐོགས་བཞིན་དད་གུས་ཆེན་པོས་ཕེབས་བསུ་ཞལ་མཇལ་ཞུས།

རྟ་དར་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་མ་གཏོགས། དེ་མིན་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆིབས་རྟ་ལས་བཤོལ་ཏེ། བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་ཀྱི་འགག་བར་གྲལ་སྟར་གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན། ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་སྟན་དམར་སྟེང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་གནང་གིས་དེ་གར་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས། ཕེབས་བྱམས་འགོ་པ་རིམ་བཞི་དང༌། ལས་ཚན་པ། ཕེབས་བྱམས་དཔུང་འདེགས་པ་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་དང་ནང་ཟན། བྱམས་འཐེན་པ་རུ་བརྒྱ་ལྡིང་བཅས་ལ་དར་དཔྱངས་ཀྱི་བྱིན་ཕྱག་སྩལ།

ཕེབས་བྱམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་གྲུབ་འཕྲལ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་པའི་སྔོན་དུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེ་དང༌། རྣམ་གྲྭའི་སྤྱན་རྒྱ། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ། ཞབས་རས་པདྨའི་རི་མོས་བརྒྱན་པའི་སྟེང་གདན་དྲངས་ནས་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་གོང་མའི་བཞུགས་སྟན་ཐོག་ཐུགས་དགྱེས་སྤྲོ་ཆེན་པོས་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་འབོལ་བདེ་སྟན་དུ་བཞུགས། གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། སྲིད་བཀའ་རྣམ་པས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་ནང་དང༌། ཉི་འོད་འགག་ཏུ་གནས་རིམ་ལྟར་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་དང༌། གསོལ་ཇ་རིམ་པར་ཕེབས།

༥༽ ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ།

ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཐོག་མར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་དབྱེ་ཕྱིར། གཞུང་གནས་ནས་ཉི་འོད་འདོད་རྒུ་འཁྱིལ་བའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སོགས་དཔངས་མཐོ་བ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པའི་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་འདྲེན་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་གོང་བཞིན་ཞུས་ཏེ་གདན་དྲངས། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་སེང་ཁྲི་མཐོན་པོར་ྋཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་བཀོད་དེ་དགྱེས་ཉམས་དང་བཅས་ཏེ་བཞུགས། དེ་འཕྲལ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་གཞུང་སའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འབུལ་གནང་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་གཏུགས་མཛད་ནས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད།

འབྲས་སྤུངས་དང༌། སེ་རའི་མཁན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རིགས་ལམ་བགྲོ་གླེང་འགོ་བཙུགས། དེ་མུར་སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ཕུན་ཁང་གུང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་གདན་ཟུར། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུས་མཚོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། རྩེ་ཤོད་ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི་དང༌། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། རིམ་བཞི་དང༌། ལས་ཚན་ནང་མ་ཡན། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཁ། གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ། ས་སྐྱ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་མི་སྣ། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ། ལ་དྭགས་དང༌། འབྲུག་ཡུལ་སོ་སོའི་ལོ་ཕྱག་པ། སོག་རིགས་འཇུ་ལང་པ། ཁ་ཆེའི་འགོ་པ་བཅས་ནས་རྟེན་འབྱུང་གི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་རང་རང་གི་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་དང་པོ་དང་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གར་དང་པོ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

མཚམས་འདིར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་སྟན་དམར་ཐོག་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་གིས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་སྟེང་དངུལ་ཚག་གསེར་མའི་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་ཕྱག་ཟུང་གིས་བཏེགས་པའི་མཐའ་གཡས་གཡོན་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་བཏེགས་ཐོག ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་དབྱངས་སྙན་པའི་ང་རོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཞིབ་རྒྱས་གནང་ཞིང༌། དེའི་སྙིང་དོན་ནི། གངས་ཅན་ལྷ་སྐལ་ཕྱག་ན་པདྨོའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་ནས་གུས་ཅག་བསྟན་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་དམ་པར་ད་ལམ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ནང་ཚན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་སེང་ཁྲི་མཐོན་པོར་ྋཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་རི་མོས་བརྒྱན་པ་ཐོག་མར་འཁོད་པའི་རྟེན་འབྱུང་དགའ་སྟོན་གྱི་སླད་དུ་རང་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པས་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་འབུལ་བཤམས་ཐོག བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་རེ་ཁས་མཚན་པའི་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་དང༌། གསེར་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་དར་སྣ་ལྔའི་ཆུན་འཕྱང་ཅན་གྱིས་སྣེ་དྲངས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད། གསེར་འཐུམ་དང༌། དངུལ་རྟ་རྨིག་མ། གོས་དར་གྱིས་མཚོན་དངོས་པོའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་འབུལ་ཐོ་ཟུར་གསལ་ལྟར་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་བདེ་ཆེན་ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་དུ་དགྱེས་བཞེས་ཐོག གངས་ཅན་ཞིང་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་གང་ཅི་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་བཞིན་བདག་སོགས་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་བྱེའི་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེའི་དཔལ་ཡོན་དུ་སྐྱོང་བ་ཐུགས་རྗེ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་གཟིགས་པ་མཁྱཻན། མཁྱཻན། མཁྱཻན། ཞེས་སོགས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་གནང་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་འདེགས་འབུལ་གནང་སྐབས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་ཞྭ་གསོལ་ནས་ཚོམ་འབྲུ་མེ་ཏོག་གཏོར་བར་མཛད།

དེ་རྗེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར་འབུལ་མཛད་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་གཏུགས་མཛད། ཕྱག་སྲུང་དང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་སྒྲོན་གནང་རྗེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད། བཀའ་བློན་བླ་མས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་གོང་གསལ་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་འབུལ་གནང་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར། དེ་མཇུག་རྩེ་ཤོད་དྲུང་སྤྱི་དང༌། རྣམ་གྲྭ་ལས་སྣེ། དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན་སོ་སོ་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ལས་ཚན་པ་བྱིངས་མན་གྱིས་མཇལ་ཕྱག་ཞུས་ཏེ་རང་རང་གི་གྲལ་ལ་འཁོད།

དེ་མཚམས་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དགྱེས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་གསོལ་བསྐངས་འབུལ་གནང་ཐོག རྩེ་མགྲོན་ནས་སྲིད་ཟུར་དང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཁག བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་ལ་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་བཀྱེ་འགྲེམས་དང༌། དཀར་སྤྲོ་རྣམས་གད་པ་སོགས་མི་མང་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས། གར་ཐེངས་གཉིས་པ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཟིན་རྗེས་ཕེབས་བྱམས་པ་འགོ་བྱིངས་དང༌། བྲོ་པ་གཞས་མ་ཁག་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་པས་ཤིས་པ་བརྗོད་དེ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་གནང་ཆ་བསྟར། མགྲོན་ཆེས་ཁྲི་དར་སྒྲོན། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ཀ་དར་སྒྲོག

གཞུང་གནས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་བབས་བསྟུན་རྒྱུན་བཞུགས་གནང་ཡུལ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ནུབ་ངོས་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་ལེགས་ཞུས་ཡོད་པ་ལྟར། ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་གྲུབ་པ་དང་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཐོག བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཞབས་རས་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་གདན་དྲངས། བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་བཞུགས་འཁོད་ལ་ཐོག་མའི་རྟེན་འབྱུང་སླད་དུ་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་གྲོ། གསོལ་ཚིགས་བཅས་རིམ་བཞིན་བཏེགས།

སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན།62 སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་བྱམས་པ་ལེགས་ཚོགས། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་བཅས་རྣམ་ཀུན་དབུ་གཡབ་གཟིམ་ཆུང་གི་མདོ། ནང་མ་ཁང་དུ་རྟག་བཞུགས་གནང་རྒྱུའི་བཞུགས་སྒྲིག་སྔོན་ཟིན་དེ་ནང་འཁོད་བཞུགས་གནང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་ཆིབས་ར་སྦུག་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པར་རྩེ་ཤོད་མགྲོན་གཟིམ་ནས་གདན་དྲངས།

༦༽ ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སོགས་ལ་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ།

ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་ལྟོས་བཅས་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་དངོས་གཞི་ཐུགས་གཏན་མ་འཁེལ་བར་འཕྲལ་སེལ་བཞུགས་ཡུལ་གོ་སྒྲིག་ཞུ་དགོས་ཀྱིས་མཚོན་གང་ཅིའི་ཞུ་བྱར་མཁན་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དང༌། རྩིས་དཔོན་འབྲི་ཡུལ་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ་གཉིས་སྣེ་ཤན་དུ་བསྐོ་གཞག་སྔོན་སྩལ་ལྟར། དྲུང་རྩིས་སྦྲེལ་པོས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ལ་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ་ནོར་གླིང་བཀའ་ཤག་དང༌། ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བྱང་ངོས་ཁང་ཁུངས་ཁག་ཏུ་གནས་སྐབས་བཞུགས་འཛིན་གནང་རྒྱུར་གདན་ཞུས་ལ་ཚང་མ་འཁོད་བཞུགས་གནང༌། སྣེ་ཤན་སྦྲེལ་པོས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། སྐུ་མཆེད་རྣམ་པར་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ། ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ནས་བཞུགས་ཁང་གི་རྟེན་གཙོར་ཕྱག་བཅས་སྙན་ཤལ་ཕུལ་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་གནང༌། རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། གསོལ་སྟོན་རིམ་པར་འབུལ་གཤོམ་ཞུས།

དེ་ཉིན་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གཅུང་པོ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ནོར་གླིང་དུ་གཟིམ་མཁན་གྱི་ཞབས་ཞུར་ཡོད་སྟབས། དགོང་དྲོ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་མཇལ་བར་བཅར་ཏེ་དེ་རིང་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོར་གཟིགས་ཚུལ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ། གཟིགས་མོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད་ཅེས་སོགས་ཞུས་པར། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་ནས་སེམས་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་བྱུང༌། ཇོ་ཁང་གི་ཕྱི་ལ་ཆོས་སྐྱོང་ཕེབས་པ་དེ་ནི་སྔོན་མ་ངའི་གཉིད་ལམ་ལ་མི་ངོ་གདོང་ཆེན་པོ་མགོ་ལ་ཟིང་ཟིང་ཡོད་པ། ཆས་གོས་འདི་རེད་ཤོད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་སླེབས་བྱུང་ལབ་པ་63དེ་རེད་ཅེས་གསུངས་འདུག

༧༽ ཡང་སྲིད་གདན་ཞུ་བ་རྣམ་པའི་ཞུ་བྱ་ལེགས་བསྒྲུབས་ལ་བསྟོད་བསྔགས།

ྋགོང་ས་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་སྒོ་ལེགས་བསྒྲུབས་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱལ་སར་གདན་ཞུས་བཅས་པའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ཤིན་ཏུ་རླབས་ཆེ་འདི་འགན་ཁུར་གཙོ་བོར་བཞེས་མཁན་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱག་རོགས་ཞོལ་གཉེར་ཁེ་སྨད་སྲས། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་64ཁོང་ཚོ་གསུམ་གར་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་དང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་སོགས་ཀྱིས་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས། ནོར་གླིང་ནང་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམ་གྲྭ་དཀོན་གཉེར་དང༌། གད་པ་ཁང་གཉེར། ཆིབས་གཡོག་བཅས་པས་ཀྱང་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་མཛེས་ལ་དྲི་བཟང་བའི་མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་བསྟར་བ་ལྟ་བུའི་གཟེངས་བསྟོད་བྱུང་བ་དང༌། དངོས་དོན་ལའང་ཁོང་རྣམ་པས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་ཆེན་གཙོ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་མཐའ་འཁྱོངས་ལེགས་བསྒྲུབས་ཟིན་པས་ཐུགས་གཏིང་ནས་མགུ་བའི་སྤྲོ་བ་དང༌། སྤོབས་པ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རང་གི་བཞུགས་གནས་སུ་བདེ་བར་འཁོད།

ཉིན་དེ་ནི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་དུས་བཟང་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གཞུང་སའི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་བཟང་གི་ཆེ་བ་ལྡན་པའི་ཆིབས་སྟར་རྒྱས་ཤིང་བརྗིད་ཉམས་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཡང་ཕེབས་བསུར་བཅར་འདུས་མི་མང་ཀུན་གྱི་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར་པ་དང༌། ལྷག་པར་གསེར་གྱི་ཁང་བུ་ལྟ་བུའི་ཕེབས་བྱམས་ནང་ནས་གངས་ཅན་མགོན་པོ་སྐུ་དངོས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་མངོན་སུམ་དུ་མཇལ་བས། ཕྱོགས་འདུས་དང་བཅས་པའི་སྐལ་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ཁྲི་ཕྲག་བཅར་འཛོམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ལ་དད་པ་ཐོབ་ཅིང༌། དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་དངོས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཚོར་སྣང་གསར་པ་བརྗོད་དུ་བྲལ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དང༌། བླ་ལྷའི་ལུང་བརྟག་ཁག་ནས་གསལ་བར་བསྟན་པ་ལྟར། བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཨ་མདོའི་གྲོང་གསེབ་ལྟག་མཚེར་བྱ་བ་ནས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུ་གཞོན་ནུའི་ཚུལ་དུ་བྱོན་ཏེ། མགོན་པོ་གང་ཉིད་རྒྱུན་བཞུགས་མཛད་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་ཐོག་མར་འཁོད་པའི་ཉིན་མོ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་དུས་བཟང་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་གི་སྐྱེ་རྒུ་མཐའ་དག་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་བའི་སྲུང་མ་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོ་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་བཅས་པས་དགའ་དད་གུས་པ་ཆེན་པོས་བསྔགས་པའི་མགྲིན་དབྱངས་གསང་མཐོར་སྒྲོག་པ་སྨོས་ཅི། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤིས་པ་བརྗོད་པའི་བསྐལ་བཟང་དུས་བཟང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།

ལེགས་བྲིས་ལམ་ཀུན་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་བཅས།།

གསེར་རི་ལྟ་བུའི་དགྲ་བཅོམ་འཁོར་ཚོགས་དང༌།།

འདོད་གཟུགས་ལྷ་ཡི་དབང་པོས་མདུན་བརྡར་ཏེ།།

ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་མ་ག་དྷར་བྱོན་ལྟར།།

དེང་འདིར་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ྋརྒྱལ་ཚབ་སོགས།།

ཆེན་པོའི་མཚན་གྱིས་བརྗིད་པའི་སྐྱེས་མཆོག་དང༌།།

ལུང་དང་ལས་ཀས་མངོན་མཐོའི་སྐྱ་སེར་དཔོན།།

དཔག་མེད་ཆིབས་རོལ་དང་བཅས་རིམ་བཞིན་གཤེགས།།

ད་སྟེ་རུ་བཞིའི་སྐྱེ་བོ་དང༌།།

གཉུག་མར་གནས་དང་ཆེད་ལྷགས་པའི།།

མི་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་འདུས་པ་ཡིས།།

སྐྱིད་ཤོད་ལྗོངས་འདི་དོག་པོར་བྱས།།

དེ་ཀུན་དགའ་བའི་འབོད་སྒྲ་དང༌།།

སྙན་པའི་གླུ་དབྱངས་ལེན་བཞིན་དུ།།

འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཁྱེའུའི་གཟུགས།།

མཇལ་བའི་སྐལ་བཟང་དོན་དུ་གཉེར།།

ཕྱོགས་ཀུན་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་པས་ཁེངས་པའི་བསིལ་ལྡན་ཞིང་གི་ལྟེ་བ་འདིར།། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ན་བཀྲ་ཤིས་དར་འཕྱར་བསངས་ཀྱི་དུད་པས་མཁའ་དབྱིངས་བྲེས།། ཕྱོགས་བཅུའི་ལྷ་རྣམས་ཤིས་པ་བརྗོད་བཞིན་རྣམ་འདྲེན་ྋརྒྱལ་དབང་སྟོན་འཁོར་བཅས།། ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའི་རྣམ་པ་གསལ་བཞིན་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བྱོན།།

དགའ་བཞི་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང༌།།

ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཞེས་གྲགས་པར།།

ཇོ་བོ་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཉེར་འཁོད་དེ།།

མཆོད་ཅིང་གསོལ་འདེབས་ཆོ་ག་ཉམས་སུ་བསྟར།།

ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས།།

དགྱེས་བཞིན་རྩེན་གནས་ནོར་བུ་གླིང་ག་ཞེས།།

ཆོས་བཟང་ལྷ་ཡི་མདུན་ས་གཉིས་པ་དེར།།

ཞབས་སེན་ཟླ་བ་གསར་པའི་ཚོམ་བུ་བཀོད།།

རྣམ་དཀར་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་འཕར་དབྱེ་བའི་སླད།།

རྣམ་མང་ཤིས་པའི་རྫས་དང་ཆོ་ག་དག།

རྣམ་སད་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་གྱུར་པ།།

རྣམ་འདྲེན་ྋརྒྱལ་བའི་དྲུང་དུ་ལེགས་པར་བསྟར།།

གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱི།།

ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དབུས་ལྗོངས་ལྷ་ལྡན་དུ།།

གདན་དྲངས་དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པ་དེར།།

མཐོ་རིས་ལྷས་ཀྱང་ཤིས་པ་བརྗོད་དེ་མཚར།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་ངོ་མར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་མཛད་སྒོ་ནས། སྐུ་འཁོར་ལྟོས་བཅས་ལྷ་ལྡན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་བར་གྱི་མཛད་པའི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ལྔ་པའོ།། །།

58 ཕེབས་བྱམས་པ་དང༌། བྱམས་འཐེན་ཞབས་ཞུ་བ་རུ་དཔོན་བཅས་པ་རེ་རེར་གསོ་ལེན་རེ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་སྔོན་ནས་རྟ་ཐོག་ཐོན་ཏེ། གསོ་ལེན་བརྗེ་མཚམས་སོ་སོར་ཕེབས་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་སྒུག་བཞིན་སྡོད་དགོས།

59 རྩེ་མགྲོན་གཞོན་པ་གཅིག་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་རང་སློག་བྱེད་པར་སྔོན་དུ་བསྐྱོད་དགོས།

60 Report on the discovery, recognition and installation of the 14th Dalai Lama, P-7, Printed New Delhi 1941

61 ཤོག་ལྡེབས་ ༨ བ ༡ པོ།

62 ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་བྱ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ལ་འདོད་རྒུ་ཐང་ནས་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསྐོ་གཞག་སྩལ།

63 གླེགས་བམ་འདིའི་ཤོག་གྲངས་ ༧༩ པར་གསལ།

64 སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ།

རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པ།

ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་པ་ཁག་དང༌། དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། མཚན་གྱི་སྙན་པ་གསོལ་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་པ་ཁག

ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་ཞུའི་མཛད་སྒོ་ཁག་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་ཀྱིས་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ས་ཡོས་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༨ ཉིན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་བདེ་བར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཅིང༌། མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷ་ས་བར་ཟླ་གསུམ་ཙམ་རིང་ཕེབས་ལམ་བཤུལ་ཐག་རིང་ལ་རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཁོ་ནར་བརྟེན་རྒྱུ་ལས། དེང་དུས་ལྟ་བུའི་འཁོར་ལོའི་འགྲིམ་འགྲུལ་མེད་སྟབས་ཉིན་ཤས་རིང་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་སྐུ་ངལ་གསོ་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་སྔར་ལམ་ལོ་ལྟར་གཟིམ་ཆུང་གཟབ་གསོལ་དང་ཆབས་ཅིག་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་འགག་གི་དར་ཆེན་ན་བཟའ་གསར་བརྗེས་ཞུ་རྒྱུའི་དབུ་ཏོག་ལ་རབ་གནས་ཞུ་ཆེད། ནོར་གླིང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ནས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་བརྒྱུད་ཕུལ་བའི་དབུ་ཏོག་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་ནང་ཡོད་མུར། བོད་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༨ ཉིན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞོར་མགྲོན་ཆེས་སྙན་སེང་མ་ཞུས་གོང་དར་ཆེན་དབུ་ཏོག་སྤྱན་ལམ་དུ་ཐུགས་ཞིབ་ཆུབ་མ་ཐག་སྙན་བསྐུལ་མ་དགོས་པར་དགོངས་པ་ཀློང་བརྡོལ་ལྟ་བུས་ཕྱག་ནས་འཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བཀའ་གནང་སྟེ་དབུ་ཏོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱག་ནས་གཏོར་གནང་མཛད། དེ་ནི་ྋརྒྱལ་མཆོག་གོང་མ་རིམ་པའི་མཛད་པ་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་མངོན་སུམ་ཚད་གྲུབ་ལ་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་མཚར་ཞིང་དད་པའི་མཆི་མ་དབང་མེད་དུ་ཤོར། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ན་ཡང༌། ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་རིང་མིན་སྐུ་ཡོན་སྒྲོན་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ལ་བརྟེན། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་འདེམས་བསྐོ་གནང་དགོས་ལྟར་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བཀའ་བསྡུར་དང་འབྲེལ་ཚོགས་འདུའི་ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར་ཕུལ་དོན་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་དང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་མཚན་ཞབས་དར་ཧན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་ཡོང་བ་སྤྱི་མོས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་ཇི་བཞིན་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་གཟའ་སྐར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་དུས་བཟང་དང་བསྟུན་གསར་མཇལ་ཐོག་གཞུང་གནས་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “དང་ཐོག་ཁོང་ (ྋརྒྱལ་ཚབ་ར་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་) གི་སྐུ་མདུན་དུ་སྤྱོད་ལམ་ཧ་ཅང་གཟབ་གཟབ་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། རིམ་བཞིན་ཁོང་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཞིག་ཆགས་སོང༌། ངོས་རང་གི་འཆར་སྣང་གཟབ་ཤོས་ཤིག་ལ། ཁོང་ནི་རྒྱུན་དུ་ཤངས་འགག་ནས་བཞུགས་མཁན་ཞིག་དང༌། དགོངས་པའི་འཆར་སྒོ་ཧ་ཅང་ཟབ་ལ་ཞི་ཞིང་དུལ་བ་ཐུགས་བག་ཡངས་པོ་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང༌། ཁོང་བཞུགས་གླིང་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཆིབས་པ་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ངོས་རང་གི་པཱ་ལགས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།”65 ཅེས་དང༌། ད་དུང༌། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཁོང་དགུང་ལོ་གཞོན་པ་དང༌། ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་སྣང་ཆེ་བ་མེད་དམ། མ་གཞི་ཡག་པ་གང་ཡང་མ་རེད་དེ། དཔེར་ན་རྒྱ་གར་ཁུལ་ཚོང་པ་གཏོང་བ་དང༌། ཀ་ལོན་སྦུག་ཏུ་ར་སྒྲེང་ཀུ་ཀྲི་ (གཟིམ་ཤག) ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཕྲན་བུ་གནང་བ་ལས། དེ་མིན་དམིགས་བསལ་བཤད་རྒྱུ་མེད།”ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཡང༌། རང་རྣམ་ལས། “ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་པ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཆོས་པ་ཞིག་དང༌། ཐུགས་གཤིས་འཇམ་ཞིང་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན། ངོས་ལ་སློབ་ཁྲིད་གནང་གྲུབ་རྗེས་སྤྱིར་བཏང་གི་བཀའ་མོལ་དང༌། དགོད་བྲོ་བའི་རིགས་དེ་འདྲ་གསུང་གི་ཡོད་པས་ང་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་རྗེས་སྔོན་མ་ངེད་རང་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་ཚོགས་ཆུང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་མ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད།

ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་ངོས་རང་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་པོ་ཡོད། ཁོང་ཐུགས་རྒྱུད་ཧ་ཅང་བཟང་བ་དང༌། བྱམས་པོ་གནང་གི་ཡོད་པས་ངོས་ནས་ཁོང་ལ་ཞེད་སྣང་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད།”66 ཅེས་འཁོད།

ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལྷ་སར་སླེབས་རྗེས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ངོས་ཀྱི་སྐྲ་བཞར་མཁན་ཀེའུ་ཚང་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དགེ་སློང་ཞིག་ཁྲིད་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། དགེ་སློང་དེ་མཐའ་མ་སྐྱ་སར་བབ་པ་རེད། སྐྲ་བཞར་སྐབས་རིན་པོ་ཆེ་ངོས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་བཞུགས་ནས་ཤོག་བུས་བཟོས་པའི་རླུང་འཁོར་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་ཕྱག་ཏུ་བཟུང་ནས་ངོས་ལ་རྩེད་མོ་རྩེ་སྟངས་བསླབ་གནང་ཞིང༌། ཕྱག་དེ་སྐམ་པོ་གྲང་མོ་ཞིག་ཡོད། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་ཡང་ཡང་གཤིབ་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་དང༌། “ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་སྐབས་ནས་ཕལ་ཆེར་མཚན་ཞབས་མིན་ནམ། གང་ལྟར་སྐུ་གོང་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་མདུན་དུ་གསོལ་ཚིགས་བསྒྲིགས་རྗེས་ཞབས་ཕྱི་ཚོར་མར་གསོལ་རས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། གྲོད་ཁོག་རྒྱགས་ཚད་གནང་གི་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཀྱང༌། ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་གསོལ་རས་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དུས་དུས་སུ་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་བའི་སྐབས་གསོལ་བཀང་ནས་གནང་གི་ཡོད་ཚོད་འདུག སྐུ་གོང་མ་གསོལ་ཀྲུམ་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་ཙང་གསོལ་དཀྲུམ་གྱི་ཚིལ་ལུ་རྣམས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་བཞེས་ཆས་ནང་གནང་གི་ཡོད་སྟབས། ཐད་ཀར་ཚིལ་ལུ་ཟ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཅེས་ཞུ་མ་ནུས་པར། ཕྱིར་བསྣམས་ནས་ངས་ཚིལ་ལུ་རྩ་བ་ནས་ཟ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཅེས་གཞན་དག་ལ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། གཞན་དག་ཚོ་ཞིམ་ཐག་ཆོད་ཀྱི་ཡོད་རེད་ཅེས། དཔོན་པོས་ངོས་ལ་གསུང་གི་ཡོད། གང་ལྟར་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་དུས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག” ཅེས་དང༌། “རྗེས་སུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་མཚན་ཞབས་དར་ཧན་གནང་བ་དང༌། ཁོང་གིས་རྡཱ་སྒོག་རྩེ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཚན་ཞབས་དར་ཧན་གནང་སྐབས་རྡཱ་སྒོག་རྩེ་བཞེས་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་གསུངས།

དེ་མཚུངས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་གམ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཡང་གསར་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་དགོས་ཤིང༌། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང༌། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བྱམས་པ་ལེགས་ཚོགས་གཉིས་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཁྲི་ཕེབས་མ་གནང་གོང་གི་མཚན་གནས་རང་འཇགས་ཐོག མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ནི་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་ཞུ་མཁན་གྲས་སུ་ཡོད་པས། ད་ལམ་གསར་དུ་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོར་གནས་སྤར་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ངེད་རང་གི་གམ་བཅར་རྩེ་དྲུང་གསུམ་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཡིན། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ནི། ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་ཚོགས་ཆུང་གི་གྲས་དང༌། ཁོང་གི་མིག་འབུར་ཚུགས་སུ་བལྟ་གི་ཡོད་པ་དེས་ངོས་རང་ལ་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་ཅིག་བཞག་འདུག”67 ཅེས་འཁོད། ཡང་དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས”མཁན་པོ་དམ་པ། ཕྱིས་སུ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་གནང་བ་དང༌། འགོ་སྟོད་ནས་ང་ལ་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་བསླབ་གནང་མཁན་དེ་རེད། དེ་དུས། ནག་ཆུ་མཁན་པོ་ཞུ་གི་འདུག དེ་བཞིན་ཁོང་གི་སྐུ་མཆེད་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ང་ཚོ་བྱང་ཐང་བརྒྱུད་ཡོང་སྐབས་པགས་རྩག་གྱོན་པ་དང༌། མེ་མདའ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོད་པ་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག

ངས་དྲན་པ་བྱས་ན་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ཞིག་ལ་མཛད་སྒོ་སྟབས་བདེ་ཞིག་འཚོགས་ནས། ངེད་བཞུགས་ཁྲིའི་སྒང་དུ་བསྡད་པ་དང༌། མཁན་པོ་དམ་པ་མདུན་དེར་བཞུགས་ཡོད། ཁོང་རྣམ་ཀུན་ནས་སྤྱན་སྒོར་སྒོར་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། ཞལ་རས་ཀྱང་དབྱིན་ཇིའི་གདོང་འདྲ་པོ་ཤངས་ཆེན་པོ། སྐུ་ཤ་དཀར་པོ། ཁོང་གིས་སྣ་ཐ་འཐེན་པ་དང༌། སྣ་ཁུག་གི་ཟུར་དེར་སྣ་ཐའི་ཐལ་བ་ཕྲན་བུ་འགོས་ནས་སེར་ཚུབ་ཚུབ་ལྟ་བུ་ཡོད། ཁོང་གིས་བཀའ་མོལ་མང་པོ་གནང་གི་མེད། ཞལ་རས་ནག་པོ་དང་ཐུགས་སྒམ་པོ་བྱས་ནས་བཞུགས་མཁན་ཞིག་རེད། ངས་མཇལ་བ་ཐོག་མ་ཡིན་ཙང་རྣམ་པ་དེ་ཚོ་ད་ལྟའང་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་དང༌། ད་དུང་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ལ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་བརྩེ་དང༌། ཐུགས་འདྲིས་བྱུང་བའི་སྐོར་བརྒྱུད་རིམ་དང་བཅས་མུ་མཐུད་བཀའ་གནང་དོན། “ང་ཚོ་མདོ་སྨད་ནས་ཡར་ཡོང་སྐབས་མཉམ་དུ་མཁན་པོ་དམ་པ་དེ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་རེད། མཆོད་དཔོན་སྟོབས་ཆེན་ལགས་ཀྱིས་གསུང་གསལ། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་རེ་མོས་ཀྱིས་ཕྱག་དཔེ་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་གསུང་གི་འདུག་ཀྱང༌། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་དཔེ་སློབ་ཁྲིད་གནང་བར་ཕེབས་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་མི་འདུག གང་ལྟར་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་དུས་ངོས་ནས་དཔེ་ཆ་སྐྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ནའང༌། མ་སྐྱོར་བར་ཁོང་གི་མཇིང་པའི་སྒང་ལ་བཞོན་ནས་ཁྱོད་རང་སྐྱོར་ཟེར་བ་སོགས་དེ་འདྲ་བྱས་ནས་འདྲིས་གཤིབ་ཆེ་ཐག་ཆོད་ནས་རིན་པོ་ཆེར་ངས་ཚོད་རྩིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྗེས་སུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆུང་ཆུང་གྲུང་པོ་འདིར་ཐོག་མ་ནས་སྒམ་པོ་མ་གནང་ན་གླགས་མི་འཁེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་གསུང་བྱུང་ཞེས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་ང་ལ་གསུངས་མྱོང༌། ཐོག་མར་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་སྒམ་པོ་གནང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། རྗེས་སུ་ངེད་ཚོ་མཉམ་དུ་རྩོད་གླེང་ཤ་སྟག་གནང་ནས་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། མདོ་དོན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དུས་དུས་སུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པར་གཤིབ་རྒྱུ་མེད་པ་དང༌། ཀུན་བཟང་རྩེ་ཡང་ཤོད་སྐོར་ཡིན་སྟབས་སྐབས་སྐབས་ལ་མ་གཏོགས་ཐུག་རྒྱུ་མེད་པ་རེད། མཁན་པོ་དམ་པའི་ཞབས་ཕྱི་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ཕ་ཡུལ་ནས་ཡོང་དུས་མཉམ་པོར་ཡིན་ནའང་དེ་དུས་ཁོང་གཞུང་ཞབས་མིན་པ་དང༌། ཕྱིས་སུ་གཞུང་ཞབས་ཞུས་ཀྱང་དཀྱུས་མ་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ང་དང་རྟག་པར་གཤིབ་རྒྱུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། མཁན་པོ་དམ་པ་དེ་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་གནང་བ་དང༌། ངོས་དང་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་བ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། མཆོད་གཡོག གཟིམ་གཡོག སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ། དེ་བཞིན་གཟིམ་འགག་ཁ་ཤས་ཡོད།

ང་དང་རྒྱུན་དུ་གཤིབ་སྡོད་མཁན་དེ་ཚོའི་ནང་ཕ་ཡུལ་ནས་མཉམ་དུ་ཡོང་བ་མཁན་པོ་དམ་པ་གཅིག་པུ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། མཁན་པོ་དམ་པས་གུས་ཞབས་ཀྱང་ཞེ་དྲག་གནང་གི་མ་རེད། སྒྲུང་དེ་འདྲ་ཕྲན་བུ་གསུང་གི་རེད། ཡིན་ནའང་བཀའ་མོལ་སྙན་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་གནང་མུས་ཐོག་ངོས་ལ་ཡི་གེ་བསླབ་གནང་བ་རེད། རྗེས་སུ་སྐབས་རེ་ངས་ཕྲན་བུ་འཁྲབ་དུས། རྒྱག་གཏམ་དང་ཟུར་ཟ་ལྟ་བུ་ཡང་གནང་གི་རེད། དེ་འདྲ་བྱས་ཏེ་ཆུང་དུས་ནས་མུ་མཐུད་གཤིབ་རྒྱུན་རིང་པོ་ཡིན་ཙང་ངས་བརྩི་བཀུར་ཡང་ཞུ་གི་ཡོད། དེང་སང་ཆ་བཞག་ན་ཡང་ངོས་ཀྱི་བླ་མའི་གྲས་ལ་བརྩིས་ནས་མཁན་པོ་དམ་པའི་མཚན་སྔགས་ཀྱང་བགྲང་གི་ཡོད། དེ་ནས་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་གནང་མུས་ཐོག་ང་ལ་ཡི་གེ་འབྲི་རྒྱུ་བསླབ་གནང་བ་རེད། ཞོགས་ཇ་ཚར་རྗེས་ཡི་གེ་འབྲི་བར་འགྲོ་གི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ནི། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཐོག་མར་ནག་ཆུར་མཇལ་ནས་བཟུང་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་གམ་བཅར་ཞབས་ཞུ་གནང་མཁན་དུས་ཡུན་རིང་ཤོས་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཐུགས་བརྩེ་ཆེ་བ་དང༌། མཉེས་ཤོས་གནང་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་བཅས་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ངོས་ཀྱི་སྐུ་བཅར་ཚོའི་ནང་ནས་དགའ་ཤོས་བྱེད་ས་དཔོན་པོ་རེད། ཁོང་གཤེགས་དུས་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་གྱ་གཉིས་ཤིག་རེད། ཁོང་སྐུ་ཚེ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་གཤེགས་ཡུལ་ཡང་དྷ་རམ་ས་ལ་རེད། ངོས་དང་དཔོན་པོ་དང་པོ་ནག་ཆུར་ཐུག་པ་ནས་བཟུང༌། འདི་ག་དྷརམ་ས་ལར་མ་གཤེགས་བར་གཤིབ་བསྡད་པ་རེད། དཔོན་པོར་སྒྲུང་ཤོད་ཡ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། རྩེད་མོ་རྩེ་ནས་འཁྲབ་ཡས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་ཙམ་ལས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཆོས་ཀྱི་དོན་གནད་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡང་མི་མཁྱེན་པ་མ་ཟད། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཁྱད་པར་བ་མེད་ཅིང༌། ཡི་གེ་འབྲི་ཡས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོང་ལོ་བཅུ་དགུ་ནས་གསོལ་ཐབ་ཞབས་ཕྱི་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་དགེ་རྒན་དེ་དབེན་དགོན་ནས་ཡིན་པ་སྐུ་གོང་མའི་གསོལ་དཔོན་ཞིག་རེད། ཁོང་སྐུ་གོང་མའི་ཞབས་ཕྱི་ཡུན་རིང་ཞུས་ཏེ་བགྲེས་སོང་ཆགས་པ་དང༌། དེའི་བྱས་རྗེས་སུ། ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་དཔོན་པོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་རང་ལོ་བཅུ་དགུའི་སྐབས་གསོལ་ཐབ་པ་བྱས་པ་རེད། གསོལ་ཐབ་པའི་འགྲོ་སྟངས་ནི། ༡ སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་མཁན་ཆེ་གཅིག ༢ གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ་མཁན་ཆུང་གཅིག ༣ མ་བྱན་ཆེ་མོ་ལས་ཚན་པ་གཅིག ༤།༥ རྩེ་དྲུང་དཀྱུས་མའི་གོ་གནས་ཡོད་པ་གཉེར་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས། ༦།༧ ཆབ་བསུ་རྒན་གཞོན་གཉིས། ༨།༩ བཞེས་རྫོག་པ་གཅིག་དང་ཞིབ་པ་གཅིག ༡༠།༡༡ མཛོ་མོ་རག་རྒན་གཞོན་གཉིས། ༡༢ ཞིབ་པ་སྐྱ་བོ་དྲུང་གཏོགས་གཅིག ༡༣ ཇ་དཔོན་སྐྱ་བོ་དྲུང་གཏོགས་གཅིག ༡༤ གསོལ་མར་ཞལ་ངོ་སྐྱ་བོ་གཅིག ༡༥།༡༦ (ཞོལ་དྲུང་ཁོངས།) ཆབ་དྲེལ་ཞལ་ངོ་སྐྱ་བོ་རྒན་གཞོན་གཉིས། (གཟིམ་དྲེལ་ཁོངས) ༡༧ རྒྱ་ཟས་མ་བྱན་གཅིག (མ་བྱན་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་དྲག་འདེམས་བྱེད་སྲོལ) ༡༨ གད་པ་སྐྱ་བོ་གཅིག་བཅས་མི་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་ཅིང༌། སྐྱ་བོ་རྣམས་ཕུད་དེ་མིན་ཐེག་པ་རིམ་འཛེགས་ཡིན་ཅིང༌། ངོས་སླེབས་སྐབས་དཔོན་པོ་སྐུ་བགྲེས་པ། དཔོན་པོ་སྐུ་བགྲེས་ཆགས་ཟིན་ནས། ང་ནག་ཆུར་སླེབས་དུས་ཕེབས་བསུའི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ནས་བཟུང་ངོས་དང་མཉམ་གཤིབ་བྱས་ཤིང༌། སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ངོས་ལ་ཞོགས་པ་ཐང་ཁུག་ནང་ནས་སྤགས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། སྤགས་སྤྲོད་མཁན་དེ་དཔོན་པོ་ཡིན་ཅིང༌། མི་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་ཅིག་ཡོད་ན་ཡང༌། སྤྱིར་བཏང་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་ལྟར་ལྟོ་སྤྲོད་མཁན་དེར་དགའ་ཤོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་བཟོ་འདུག དེ་མིན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་དག་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། རྒྱུན་ལྡན་ལྟོ་ཆས་གསོལ་ཐབ་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། སྤགས་དེ་འཆར་ཅན་དཔོན་པོས་ཐང་ཁུག་ནང་གཡོས་ནས་སྤྲོད་ཅིང༌། སྤགས་འདྲེས་ཤ་སྐམ་པོ་དང༌། བུ་རམ་སྒར་མ། སྦྲང་རྩི་སྒར་མ་སོགས་འཆར་ཅན་ཁོང་གིས་སྤྲོད་པ་དང༌། གསོལ་ཐབ་པ་ཚོས་འཁྱེར་ཡོང་བའི་ཉིན་གུང་ཁ་ལག་ཀྱང་དཔོན་པོས་དཀར་ཡོལ་ནང་བླུགས་ནས་སྤྲོད་ཀྱི་རེད། དགོང་མོའི་ཐུག་པ་རྩམ་ཐུག་ཀྱང་དཔོན་པོས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་དཔོན་པོ་ལ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། ཁ་ལག་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང་ངེད་ཚོ་མཉམ་པོ་རེད། ཞོགས་ཇ་ནས་བཟུང་མཉམ་དུ་ཟ་མཁན་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང་ངོས་བཅས་རྒྱུན་ལྡན་མི་བཞི་རང་རེད། སྐབས་སྐབས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ཕེབས་པ་དང༌། ཆུང་དུས་སྐབས་རེར་གཟིམ་གཡོག་ལགས་ཀྱང་ཡོང་གི་རེད། མཆོད་གཡོག་ལགས་ཡོང་མིན་དྲན་པོ་རང་མི་འདུག དཔོན་པོ་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་མི་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་ཞིག་དང་བབ་ཆགས། མགོ་དམར་པོ་རྒྱ་ཐེབས་ཆག་ཅིག་ཡོད་པ་དང༌། གདོང་ནག་པོ་ཨོག་ཚོམ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་དཔོན་པོའི་འགྲམ་པའི་སྟེང་རྨེ་བ་ཞིག་ཡོད། ང་དཔོན་པོའི་པང་དུ་བསྡད་ནས་ཁོང་གི་རྨེ་བ་དེ་འཇིབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། ད་དུང་རྟགས་མཚན་གསལ་ཤོས་ཤིག་ནི། ཞོགས་པ་དྲུང་ཇ་གྲོལ་བ་དང༌། ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་པའི་ཐོག་བཅས་སྔ་དགོང་གཉིས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡང་ན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ནས་འཆར་ཅན་ཕྱག་དཔེ་དཔེ་ཁྲིད་གནང་གི་ཡོད། སྔ་དགོང་སོ་སོར་ཕྱག་དཔེ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང༌། ཡང་ན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་རེ་རྟག་པར་ཚུགས་ཤིང༌།

སྔ་དགོང་ཕྱག་དཔེ་ཚུགས་པའི་སྐབས་སུ་གསོལ་གཟིམ་གཞན་དག་ཚོ་གུང་སེང་རག་སྟེ། དེའི་རིང་སོ་སོའི་ཤག་ལ་ཕྱིན་ནས་མི་ཐུག་འཕྲད་སོགས་ཀྱི་དུས་ཚོད་རག་གི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དཔོན་པོ་འགྲོ་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་ཕྱག་དཔེ་ཚུགས་དུས་དཔོན་པོ་ངེས་པར་དུ་སྡོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། རྩེ་ལ་ཡིན་ན། གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དང༌། ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཆབ་སར་ཕྱག་དཔེ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ཀར་གཟིམ་ཆུང་སྒོ་འགག་གི་ནང་དུ་བསྡད་ནས་དཔོན་པོའི་གཟན་ཤམ་གང་རུང་ཞིག་ངོས་ཀྱིས་མཐོང་བ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་དཔོན་པོ་མ་བསྡད་པའམ། གཟན་ཤམ་གྱི་སྣེ་ཙམ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ན་ངོས་རང་ངུ་གི་ཡོད། དཔོན་པོ་ཡོད་ན་ངོས་ནས་དཔེ་ཆ་སྐྱོར་པ་དང༌། དཔོན་པོ་མེད་ན་ངུ་གི་ཡོད་པ་རེད། ཆུང་དུས་དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་ཀྱང་ས་བག་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) དུ་སྡོད་དུས་ངོས་མཉམ་ཞལ་ལག་མཆོད་པར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། དེ་དུས་ཨ་མ་ལགས་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་ཕོ་བྲང་འདིར་སྤོས་རྗེས་མ་གཤེགས་བར་ཁོང་ངོས་སར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ལ། ངོས་ཀྱང་དཔོན་པོའི་སར་འགྲོ་གི་ཡོད། དཔོན་པོ་གཤེགས་ནས་ཕུང་བོ་འཁྱེར་བའི་སྐབས་ངས་ཐོག་ཁ་ནས་བལྟས་པ་ཡིན། ཁོང་གི་དཔྲལ་བ་མཐོང་བྱུང་བས་ངོས་རང་མིག་ཆུ་ཤོར་སོང༌། ཨ་མ་ལགས་གཤེགས་དུས་ཀྱང་དམིགས་བསལ་མིག་ཆུ་ཤོར་མ་སོང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་རྫོགས་དུས་སེམས་ཞེ་པོ་ཞིག་སྐྱོ་བྱུང༌། དཔའ་བོ་རྒྱབ་ཆད་ཟེར་བ་ལྟར་བསྙེས་ས་མེད་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ་སྣང་ཚད་མེད་བྱུང་ཡང༌། མིག་ཆུ་ཤོར་མེད་པ་འདྲ། དཔོན་པོ་གཤེགས་དུས་རྒྱུ་མཚན་དམིགས་བསལ་མེད་ཀྱང༌། དཔོན་པོའི་ཕུང་པོ་མཐོང་དུས་མིག་ཆུ་ཤོར་པ་རེད། བོད་དུ་སྡོད་དུས་དཔོན་པོས་སྐབས་རེར་ཤིང་ཏོག་དེ་འདྲ་བསྣམས་ནས་ང་ལ་གནང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ལ་ཤིང་ཏོག་འཕྲོད་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། དེ་སྐབས་དགའ་གདོང་གི་ལུང་ཞིག་ནང་རྗེན་ཟས་རིགས་འཛེམ་དགོས་ཞེས་བརྒྱབ་ཡོད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ངོས་ཀྱིས་མང་པོ་ཟ་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ངས་ཕྲན་བུ་ཟས་རྗེས་མང་ཆེ་བ་དཔོན་པོས་མཆོད་ཀྱི་རེད། དཔོན་པོར་གཏན་ནས་ན་རྒྱུ་མེད། གྲོད་པ་བཤལ་བ་དང༌། གྲང་བ་ན་བ་སོགས་གང་ཡང་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། གཟུགས་པོ་ཧ་ཅང་ཐང་པོ་རེད། རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་ཐོག་མར་གླིང་སྐོར་དང༌། དེ་རྗེས་རིམ་པས་ཕོ་བྲང་རྩེ་སྐོར་དུ་འགྲོ་བ། དེ་རྗེས་ཐོག་ཁའི་གཟིམ་ཆུང་ལ་སྐོར་བ་རྒྱག་པ་དང༌། མཐའ་མ་དེ་འགྲོ་མ་ཐུབ་པ་རེད། གང་ལྟར་མར་མེ་སྣུམ་ཟད་བཞིན་ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས་ཀྱིས་ཚེ་ཟད་ནས་འཆི་བ་ཟེར་བ་དེ་རང་རེད། རང་བཞིན་ག་ལེར་ག་ལེའི་ངང་ནུས་པ་རིམ་ཉམས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གློ་བུར་གྱི་ནད་ན་ཚ་གང་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོང་ནི་ཚེ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང༌། ངས་བརྩེ་བ་ཆེ་ཤོས་བྱེད་ས་དེ་ཡང་རེད།” ཅེས་ཕེབས།

ནག་ཆུ་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ནི་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་དུས་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྣང་གནང་ཡུལ་ཞིག་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་ནས་ལྷ་སར་ཞབས་སོར་མ་འཁོད་བར་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུན་ལྡན་ཞབས་ཞུའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་གནང་བ་དང༌། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞབས་འདེགས་ལེགས་བསྒྲུབས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོར་དམིགས་བསལ་གནས་སྤར་བསྐོ་གཞག་གནང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་གནས་སྤར་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་བཅས་སྐུ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་གམ་བཅར་ཞབས་ཞུ་མཛད་པ་མ་ཟད། ཕྱག་བྲིས་དབུ་མེད་གསན་སྦྱོང་གི་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཐོག་གཉིས་རིང་གི་ཞབས་འབྲིང་བགྲེས་གྲས་མིང་དོན་མཚུངས་ཤིང༌། བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་གཉིས་པའི་མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད་ནང་བཀོད་ཡོད།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཡབ་ཡུམ་སྲས་སྲོས་བཅས་ས་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཁྱིམ་གཞིས་གནས་སྤོ་གནང་དགོས་བྱུང་བར་བརྟེན། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་ཐབ་རྟེན་གཞིས་ཁག་དང༌། ལྷ་སར་བཞུགས་ཡུལ་གཟིམ་ཤག་བཅས་གཞུང་གནས་ནས་གོ་སྒྲིག་གནང་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ངོས་རང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ངོས་འཛིན་བྱུང་རྗེས་ངོས་ཀྱི་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ཡང་མི་དྲག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གནས་བབ་དང༌། མཁར་དབང་གྱ་ནོམ་པ་ཐོབ་ཡོད།”68 ཅེས་བཀའ་གནང་ཡོད།

དེ་ཡང་ཐོག་མར་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་བའི་གཞུང་གླིང་ལྕང་གསེབ་ཤར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཕྱིའི་ལྕགས་རི་དང༌། དབུས་སུ་ཡབ་གཞིས་ལྟག་མཚེར་གྱི་བཞུགས་ཁང་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་དང༌། བོན་ཤོད། ཚ་རོང་བཅས་པའི་བཟོ་དབྱིབས་ལས་ལེགས་ཆ་བཞེས་པ་དང༌། མཐོ་ཚད་དང་རྒྱ་ཁྱོན་དེ་བས་ཆེ་བའི་མ་ཁང་གསུམ་ཐོག དབུ་རྩེར་རྒྱལ་བའི་ཕོ་བྲང་ཡོད་པ་བཅས་གཞུང་གྲོན་ནར་གཏོང་གིས་གསར་བསྐྲུན་གནང་བ་དང༌། འཁྱོངས་གཞིས་འཁྱོངས་སྣོན་བཅས་སུ། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་བྱ་ཡུལ་གཞིས། མཚོ་སྣ་རྫོང་ཁོངས་སྦྱོར་ར་གཞིས་དང༌། སྒྲོ་གཞིས། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་འབྲོང་རྩེ་གཞིས། སྟོད་ལུང་ཟས་ཁྲིམས་གཞིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཁོངས། སྣེའུ་གཞིས། རྣམ་རྒྱལ་སྒང་གཞིས། རྒྱ་མཚོ་ཤར་གཞིས། བདེ་སྐྱིད་གླིང་གཞིས་བཅས་མ་ལག་ཁག་ས་ཐོ་ལག་འཁྱེར་འབྱེད་ཕྲ་ཤེ་བམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁ་འཛིན་གཏན་འཇགས་ཀྱི་བདག་ཐོབ་ཏུ་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ན་ཧ་ཅང་ཕྲ་མོ་ཡིན་ནའང༌། སྐུ་བཅར་རྣམས་ནས་ཉིན་མཚན་བར་མེད་དུ་ཞབས་ཞུ་དང་འབྲེལ་ཕོ་བྲང་རང་དུ་བཞུགས་དགོས་པ་ལས། ཡབ་ཡུམ་ལྷན་དུ་གཏན་བཞུགས་གནང་སྲོལ་མེད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་གནས་གཟིམ་ཤག་གསར་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད་རྣམས་གནས་སྐབས་ནོར་གླིང་དུ་བཅའ་བཞུགས་ཡོད་པས་ཆུང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཡབ་ཡུམ་གྱི་སྐུ་འཁྲིས་སུ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་གོང་གསལ་རང་རྣམ་ལས། “དུས་སྐབས་དེའི་རིང་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་ཁོང་ཚོར་ (ཡབ་ཡུམ་སྐུ་མཆེད) བཞུགས་ཤག་ཀྱང་ཕུལ་ཡོད་པས། ངོས་རང་ཧ་ལམ་ཉིན་ལྟར་རོགས་པ་ཞིག་འཁྲིད་ནས་ཕ་མ་གཉིས་སར་བཅར་གྱི་ཡོད།”69 ཅེས་འཁོད།

འོན་ཀྱང་དེ་རྗེས་སྐུའི་བདེ་སྲུང་ཆེད་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཕོ་བྲང་ལྕགས་རི་དཀར་པོ་སྒྲོལ་ནས་གདན་ཞུ་མི་ཆོག་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ཡབ་གཞིས་སུ་ཕེབས་རྒྱུར་ཡང་དམ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལྟར་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་དུས་ལྕང་གསེབ་ཤར་ཨར་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། ལྷ་སར་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་ཁང་པ་ཟས་ཞིམ་ལ་འཕྲལ་སེལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ཨ་མ་ལགས་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་མང་ཆེ་བ་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། དེའི་སྐབས་ཕྱི་རོལ་རྒྱང་རིང་པོར་འགྲོ་མི་ཆོག་པ་གནང་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ངོས་རང་ཕྲན་བུ་འཁྱམས་ནས་གཙང་པོའི་ཁ་དེར་ཡང་ཡང་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། གསལ་པོ་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ནོར་བུ་གླིང་ཁའི་ལྕགས་རི་དཀར་པོ་སྒྲོལ་ནས་གཙང་པོའི་ཁར་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་གར་གཙང་པོའི་གླིང་ལག་ཅིག་ཏུ་གཟིམ་འགག་ཚོས་ཆུ་རས་གྱོན་པ་དང༌། ཁོ་ཚོའི་མཇིང་པའི་སྒང་ངོས་རང་བཞོན་གྱི་ཡོད། གཟིམ་འགག་ངག་དབང་བསམ་གཏན་གྱིས་རྟག་པར་ངོས་མཇིང་པའི་སྒང་དུ་འཁྱེར་བ་དང༌། གཟིམ་འགག་ཚོར་ཨོ་འབོག་ཡོད་སྟབས་རྐང་པ་གཉིས་ཨོ་འབོག་སྒང་བཞག་ན་བདེ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། དེ་བཞིན་སྐབས་རེ་ལྕགས་རི་སེར་པོར་བསྐོར་བར་ཕྱིན་པ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉིན་གཅིག་གཟིམ་འགག་ངག་དབང་བསམ་གཏན་གྱིས་ངོས་ཁོ་རང་གི་མཇིང་པའི་སྟེང་ཁྱེར་ནས་ལྷ་མོ་འཁྲབ་སའི་སྡིངས་ཆའི་སྒང་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་བཞིན་རྒྱུག་ཤར་གློད་ནས་འགྲོ་སྐབས། ཁང་པའི་རྫ་ཁོའི་ཆུ་འགྲོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ངོས་ཀྱི་མགོ་ཐུག་ནས། རྨ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཟོས་པའམ། སྐྱི་ཤ་ཕྲན་བུ་སློག་པ་ཡིན་ནམ་དེ་འདྲ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག གཙོ་བོ་གཟིམ་འགག་ངག་དབང་བསམ་གཏན་ལ་ངས་རྟ་ཡིན་ཟེར་བའམ། སྐབས་རེ་རྔ་མོང་ཡིན་ཟེར་བཞིན་མཇིང་པའི་སྒང་ལ་བཞོན་པ་དང༌། ཨམ་ཅོག་ནས་འཐེན་གྱི་ཡོད། ལྷོ་སྒོ་ནས་གཙང་པོའི་གླིང་ལག་ཅིག་ནང་ཆུ་གཏིང་རིང་ཐུང་གཟིམ་འགག་གི་རྐེད་པ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད་པ་དེར་ངོས་རང་མཇིང་པའི་སྒང་ཁྱེར་ནས་ཕྱིན་པ་དང༌། ཆུའི་ནང་ཉ་ཕྲུག་གང་འཚམས་ཕར་རྒྱུག་ཚུར་རྒྱུག་བྱས་པ་དྲན་གྱི་འདུག ངོས་རང་ཉ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་ཙང་ཉའི་ཚོས་གཞི་དེ་ཚོ་ད་ལྟའང་དྲན་གྱི་འདུག ཆུ་དེ་ཧ་ཅང་དྭངས་མོ་ཡོད། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་སྟབས་གཙང་པོའི་འཁྲིས་ལ་ཕྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་ཉེན་ཁ་ཞིག་གཟིགས་པ་མིན་ནམ། གང་ལྟར་ལྕགས་རི་དཀར་པོ་སྒྲོལ་ནས་ཕྱིན་ཆོག་གི་མ་རེད་ཅེས་དམ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང༌། ད་དུང་ཡབ་གཞིས་ལའང་འགྲོ་ཆོག་གི་མ་རེད་ཅེས་དམ་བསྒྲགས་གཉིས་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱས་པ་རེད། དམ་བསྒྲགས་ཤིག་གནང་རྗེས་ངས་བརྩི་སྲུང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྔ་མོ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་སའི་སྡིངས་ཆ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དབུས་སུ་དབུ་གུར་རྒྱ་ཁང་ཟེར་བ་ཞིག་རྒྱག་གི་ཡོད། རྒྱ་ཁང་དེ་ལྷ་སའི་འཚེམ་བཟོའི་སྐྱིད་སྡུག་སོགས་བཟོ་ཁང་པ་ཚོ་རྒྱག་ཏུ་ཡོང་དགོས་ཀྱི་འདུག རྒྱ་ཁང་གི་བྱང་ངོས་ཡབ་གཞིས་དང་ཡིག་ཚང༌། འཕྲལ་བདེ། སྲུང་བསྐང་ཁང་སོགས་བང་བསྒྲིགས་ནས་ཡོད་པ་རེད། དགོང་དྲོ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་ཚར་རྗེས་ངོས་རང་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་འཁྱམས་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག སྡིངས་ཆའི་གཤམ་དུ་ལིས་བཟོས་པའི་ཁྲུང་ཁྲུང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད། ཡབ་གཞིས་ཀྱི་རྒྱལ་སྒོ་སྡིངས་ཆའི་ངོས་སུ་སློག་ཡོད། ཡབ་གཞིས་ཀྱི་རྒྱལ་སྒོའི་འཁྲིས་སུ་སླེབས་སྐབས་དེར་འགྲོ་ཆོག་གི་མེད་བསམ་ནས་རྒྱལ་སྒོར་མིག་གིས་ཀྱང་ལྟ་གི་མེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་བཏང་རྗེས་ངས་བརྩི་སྲུང་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ཡབ་གཞིས་ལ་ཕྱིན་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་ཟ་ཆོག་གི་མེད་ཀྱང༌། ངོས་ཡབ་གཞིས་སུ་འགྲོ་སྐབས་སྒོ་ང་དང༌། ཕག་ཤ་ཟ་གི་ཡོད། པཱ་ལགས་ཕག་ཤར་མཉེས་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། ཉིན་གཅིག་པཱ་ལགས་ཀྱིས་ཕག་ཤ་ཞིམ་མདོག་ཁ་པོ་ཞེ་པོ་བཞེས་ཀྱི་འདུག ང་པཱ་ལགས་ཀྱི་འཁྲིས་དེར་ཁྱི་ཙོག་ཙོག་བྱས་ནས་བསྡད་པ་ནང་བཞིན་བསྡད་པ་ཡིན། པཱ་ལགས་ཀྱིས་ཕག་ཤ་ཚི་ལུ་མེད་པ་ཞིག་སྤྲད་བྱུང་བ་དེ་ཞིམ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང༌། ད་དུང་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་སྒོ་ང་རྡོག་བཙོས་སྤྲད་ཀྱི་རེད། ངས་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པར། ངས་སྒོ་ང་ཟ་གི་ཡིན་ཟེར་ན། ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་སྒོ་ང་སྤྲད་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དུས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ཞོལ་མཁན་ཟུར་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་སྤྱན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ངོས་སྒོ་ང་ཟ་བ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་གཟིགས་ཏེ་ཁོང་གི་སྤྱན་ཆེན་པོ་དེ་གདངས་ནས་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་གསུང་གི་འདུག

ཉིན་གཅིག་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་ང་ལ་སྒོ་ང་སྤྲད་གནང་བ་དེ་ཟ་བཞིན་པའི་སྐབས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ཕེབས་བྱུང༌། ངོས་རང་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་མར་རྒྱུགས་ཞེས་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་ལབ་སོང་ཞེས་གསུང་གི་འདུག ཕལ་ཆེར་རྐྱེན་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཡབ་གཞིས་ལ་འགྲོ་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་གནང་བ་མིན་ནམ། གསོལ་ཐབ་ནས་རིག་པར་གནོད་ཀྱི་རེད་ཅེས་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་འབུལ་གྱི་མ་རེད། དེ་ནི་སྐུ་མདུན་སྐུ་གོང་མའི་མཛད་ལམ་གཞི་བཞག་དམ་འཛིན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐུ་མདུན་སྐུ་གོང་མས་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་མ་གནང་བར་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་གཏན་ནས་བཞེས་མེད་པ་དང༌། གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་གྲུབ་རྗེས། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་བུ་ལྕོག་གིས་ཕུར་ལྕོག་བླ་བྲང་དུ་གདན་ཞུ་གནང་བ་དང༌། དེ་གར་གསོལ་ཚིགས་རྒྱ་ཐུག་ཕུལ་འདུག་པ་དང༌། རྒྱ་ཐུག་ནང་སྒོ་ང་ཡོད་ཀྱང་ད་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཟིན་པར་བརྟེན་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་འབུལ་ཆོག་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཉིན་ཉ་ཕག་སྒོང་གསུམ་ཡོད་པའི་གསོལ་ཚིགས་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད། རྣམ་ཀུན་བཞེས་མྱོང་མེད་པའི་གསོལ་ཚིགས་དེ་བཞེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སྐབས་ཞལ་སྐྱུགས་ཞེ་དྲག་གནང་དགོས་བྱུང་བ་རེད། དེའི་གོང་སྐུ་གཟུགས་ལ་ཡོད་མུས་ཀྱི་སྙུན་གཞི་ཞིག་དེ་སྐབས་ཞལ་སྐྱུགས་གནང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིས་སུ་སྙུན་གཞི་དེ་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་གྱུར་ཅིང༌། དེ་ནི་ཡོངས་འཛིན་ཕུར་བུ་ལྕོག་གི་དམིགས་བསལ་གྱི་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་གསུང་རྒྱུན་ཞིག་ཀྱང་འདུག”ཅེས་ཕེབས།

དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས་སྤྱན་གླིང་གཟིམ་ཆུང་ཁག་སོགས་ལ་སྐུ་འཆམ་ལྟ་བུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། ཉིན་ཞིག་གཟིམ་ཆུང་འཆི་མེད་མཆོག་འཁྱིལ་ནང་ཕེབས་ཏེ་ཞབས་ཞུར་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དང༌། སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན། གསོལ་དཔོན་བགྲེས་པ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་སོགས་ཡོད་ཅིང༌། གཟིམ་ཆུང་དེའི་ཕྱག་སྒམ་ཤེལ་སྒྲོམ་ནང་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་དུས་ནས་ཡོད་པའི་ཐུགས་མཁོ་ཉེར་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་དམིགས་བསལ་མིང་སྨོས་མ་གནང་བར་སྐུ་ཆས་ཕ་གི་འཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བཀའ་གནང་བར། གསོལ་དཔོན་བགྲེས་པས་སྐུ་ཆས་སྣེ་ཁ་འགའ་ཤས་རེ་རེ་བཞིན་འབུལ་གནང་མཛད་པར་འདི་མ་རེད། འདི་ཡང་མ་རེད། ཅེས་གསུངས་པའི་མཐར། ཝ་སི་ལིན་ (Vaseline) ཤ་སོས་ཟད་འཕྲོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཕུལ་བར། འོ་འདི་རེད་ཅེས་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ནས་ཤེལ་དམ་གྱི་ཁ་གཅོད་ཕྱེ་གནང་གིས་ཝ་སི་ལིན་ (Vaseline) ཤ་སོས་དེ་ནས་ཕྱག་ལ་བྱུགས་པ་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་མཛད་པ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ཞིང་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་སྔ་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མས་མཛད་སེང་དུ་མེ་ཏོག་འདེབས་འཛུགས་སོགས་གནང་རྗེས་ཕྱག་བསིལ་གནང་སྟེ་ཝ་སི་ལིན་ (Vaseline) ཤེལ་དམ་དེ་ནས་ཕྱག་ལ་བྱུགས་གནང་གི་ཡོད་པ་སྐབས་དེའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་དང༌། ལྷག་པར་སྐུ་གོང་མའི་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་པ་ནས་ལྷང་ངེར་ཐུགས་དྲན་གསོས་པ་དང་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱི་ཚོར་བ་འགོག་མེད་དུ་བྱུང་སོང་ཞེས་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་ཤག་ཚང་ཚ་བོ་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ངག་འཕྲོས་ལས་ཐོས། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཡང༌། གནས་སྐབས་རིང་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་ལྟོས་རྣམས་ནོར་གླིང་དུ་བཞུགས་མུས་ཡིན་པ་དང་བཅས་ཐུགས་བག་ཧ་ཅང་ཕེབས་པོའི་ངང་བཞུགས་གནང་མཛད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ངོས་རང་ལྷ་སར་སླེབས་པའི་ལོ་དང་པོ་དེ་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ང་རང་རབ་བྱུང་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡང་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་པ་ནས་ལོ་གཅིག་རིང་དགོངས་པ་ཞུས་འདུག་པས་རེད།”70 ཅེས་གསུངས་པ་དང༌།

དེ་དུས་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་རྒྱུ་ཡང་དབུ་འཛུགས་གནང་མེད་པའི་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་ཕེབས་གསལ། “དེ་དུས་དཔེ་ཆ་བལྟས་ཡོད་པ་མ་རེད། མདོ་སྨད་ནས་ཡོང་དུས་ཀ་ཁ་ཡང་བསླབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ལྷ་སར་སླེབས་རྗེས་ཀ་ཁ་ཐོག་མར་ཕལ་ཆེར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བསླབ་གནང་བ་ཡིན་པ་ཡོད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྗེས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་གནང་བ་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་སྐབས་ནས་མཚན་ཞབས་གནང་བ་དང༌། ངོས་རང་སླེབས་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པ་གནང་བ་རེད། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་པ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རེད།” ཅེས་དང༌། “ཕལ་ཆེར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཐོག་མར་རྭ་སྒྲེང་དུ་མཇལ་བ་མིན་ནམ། ས་ཆ་ (འདམ་སྟོད་དབུ་མ་ཐང་མིན་ནམ) དེར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག རྭ་སྒྲེང་གི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་དྲན་གྱི་མི་འདུག རྭ་སྒྲེང་དུ་འཆམ་བརྒྱབ་པ་ཕྲན་བུ་དྲན་གྱི་འདུག འཆམ་གྱི་ནང༌། མགོན་པོ་ལྷོ་ནུབ་ཟེར་བ་དེ་རྭ་སྒྲེང་གི་སྲུང་མ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ང་ལ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། གཅིག་བྱས་ན་སྔ་མོའི་ལས་འབྲེལ་ཞིག་ཡིན་ནམ། མི་ཤེས། དེ་བཞིན་ཨ་ཙ་ར་ཞིག་བཏོན་པ་ཙམ་ལས་ཞེ་དྲག་དྲན་གྱི་མི་འདུག འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་སླེབས་སྐབས་ངོས་རང་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་བསྡད་རྩིས་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ཚབ་གཟིམ་གུར་ནང་བཞུགས་ཡོད་ཙང༌། ངོས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སར་སྡོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རྭ་སྒྲེང་གཟིམ་གུར་ནང་བསྡད་པ་ལས་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་སར་ཡོང་རྒྱུར་དགའ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་གཟིམ་འགག་གཙུག་ཏོར་ཅན་པ་ཟེར་བ་དེ་སྒོ་འགྲམ་དེར་བཞག་པ་གནང་ཡོད། གཟིམ་འགག་གཙུག་ཏོར་ཅན་པ་ཟེར་བ་དེ་གཟུགས་པོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། མིག་གི་མིག་ལྤགས་ཕྱི་ནང་ལོག་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད། དེ་ལ་ཞེད་ཐག་ཆོད་ནས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སར་མ་བསྡད་རང་བསྡད་ཆགས་ནས། དེ་གར་ཡུན་རིང་ཙམ་སྡོད་དགོས་བྱུང་པ་འདྲ། དེ་ནི་སྡོད་འདོད་མེད་བཞིན་དུ་སྡོད་དགོས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།

གཟིམ་མཁན་ནག་ཆུ་མཁན་པོ་གཟིམ་ཁྱི་ལ་མཉེས་པོ་འདུག ངོས་རང་ཕ་ཡུལ་ནས་ཡོང་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁྱི་གཅིག་ཁྲིད་ཡོད་པ་རེད། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡང་ཁྱི་གཅིག་ཡོད་པ་རེད། ཀུན་བཟང་རྩེས་ཁྱི་ཁྲིད་ཡོད་མེད་ཤོད་རྒྱུ་མི་འདུག ཀུན་བཟང་རྩེས་ང་ལ་རྒྱ་གར་བྱེ་རིལ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། ང་ཀུན་བཟང་རྩེའི་སར་བྱེ་རིལ་སློང་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། དེ་དུས་རྒྱ་ཁྱི་ཞིག་གིས་དེད་ནས་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བྲོས་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག མཁན་པོ་དམ་པའི་སྐུ་མཆེད་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་པགས་རྩག་ཅིག་གྱོན། མེ་མདའ་ཞིག་ཁྱེར་གྱི་ཡོད། པགས་རྩག་གི་ཨམ་ཕྲག་དྲོ་མདོག་ཁ་པོ་དེའི་ནང་རྒྱ་ཁྱི་ཞིག་བླུག་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་དྲོ་མདོག་ཁ་པོ་ཞིག་མཐོང་ནས་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཨམ་ཕྲག་ནང་ང་འཛུལ་བསྡད་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

ཉིན་ལྟར་རེ་བཞིན་རྩེད་མོ་རྩེ་གི་ཡོད། སླེབས་པའི་ལོ་དང་པོ་དེའི་དགུན་ཁ་རྩེ་ལ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་བྱས་མེད་སྟབས་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་རང་དུ་བསྡད་པ་རེད། དེ་སྐབས་ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དུ་འཁྱག་པ་ཡོད་སར་ཕྱིན་པ་དང༌། འཁྱག་པ་ཕྲན་བུ་བཞུར་ས་དེ་ཚོར་གྲུ་བཏང་བ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདག དེ་ལོ་དགུན་དུས་སྐྱིད་པོ་བྱུང༌། དེ་དུས་རྩེད་མོ་རྩེ་རོགས་ངང་རྫི་བ་ཡོད།”ཅེས་གསུངས།

དེ་རྗེས་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་རིན་པོ་ཆེ་སྣེ་ཤན་རྩེ་དྲུང་དང་བཅས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོས་གཙོས་པའི་ལྷོ་ཁུལ་གནས་རྟེན་ཁག་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་ངོས་འཛིན་དང༌། རྒྱལ་སར་གདན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་མཛད་དོན་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་གྲུབ་པའི་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་དང༌། སླར་ཞབས་པད་བརྟན་ཅིང༌། མཛད་འཕྲིན་དབྱར་མཚོ་ལྟར་རྒྱས་པའི་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་བཅས་གཞུང་སའི་མཆོད་འབུལ་ཆེད་གཏོང་མཛད་པ་ལྟར། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་མཆོད་འབུལ་དང་གནས་གཟིགས་ཕལ་ཆེར་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་གླིང་བླའི་འཛིན་ཁོངས་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་ཆོས་སྡེར་ཁུལ་དེའི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་དང་བཀའ་སློབ་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས། སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ཨང་དང་པོར་བསྐོ་གཞག་གནང་བའི་བཀའ་རྒྱ་ཆེད་སྩལ་ཕྱག་འབྱོར་བྱུང་འཕྲལ་ཚུར་ལམ་བསམ་ཡས་སུ་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་ཀྱིས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌། དེ་ནས་གང་མགྱོགས་ཚེས་ཆ་སྟབས་བསྟུན་གྱིས་བཀའ་སྒྱུར་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་དང་འབྲེལ་དངོས་གཞིའི་གསར་མཇལ་གྱི་གྲ་སྒྲིག་གནང༌།

མཉམ་ཉིད་ཀློང་དུ་མཉམ་པའི་སྤྲོས་བྲལ་ངང༌།།

སྣ་ཚོགས་ཟློས་པའི་སྣ་ཚོགས་རོལ་གར་གྱིས།།

རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་ཀུན་བརྩེ་ཆེན་གཏེར།།

སྙིང་དབུས་མགྲོན་དུ་སྙིང་གི་སྙིང་པོར་བཞུགས།།

སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་དུ་མའི་འཇོ་སྒེག་ཅན།།

མཐའ་ཡས་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱིས།།

ཆོས་དབྱིངས་ཆོས་ཀྱིས་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་བའི་དོན།།

གསང་གསུམ་གསང་བའི་མཛོད་ཀྱི་གཏེར་རྒྱ་གྲོལ།།

བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རིག་པ་དག་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དྭངས་མའི་མེ་ལོང་ངོས།། རྣམ་མང་ཤེས་བྱའི་སྣ་ཚོགས་སྤྲོས་པ་སྟོང་པར་མཉམ་པའི་ཉམས་འཆར་ཡང༌།། ངོ་མཚར་རྟེན་འབྱུང་གར་ལ་རྩེན་པའི་སྤྲོས་བཅས་བསྡུ་བཞིའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས།། འགྲོ་རྣམས་སྒྲོལ་མཛད་སྣང་སྟོང་འགལ་མེད་བརྗོད་བྲལ་རོལ་གར་འདི་ཀོ་ཅི།།

མཚན་དཔེའི་ཟླ་ཟེར་བཅུད་ཀྱི་དྭངས་མའི་སྐུ་གསུམ་སྐུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས།། གསང་གསུམ་མི་ཟད་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་འོད་སྣང་འབུམ་དུ་བཀྱེ་བའི་མོད།། གངས་ལྗོངས་པད་མའི་གཉེན་དུ་འཚོ་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་མཚར་སྡུག་སྙིང་པོ་ཡིས།། གར་སྟབས་བསྒྱུར་བའི་སྟོབས་བཅུའི་རོལ་གར་ཆུང་སྲིད་ཉི་གཞོན་ལང་ཚོ་ངོམ།།

65 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ ཕྲེང་ ༢༦ ༡༩༩༠

66 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༩ ཕྲེང་ ༡༥ ༡༩༩༠

67 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་དབྱིན་དེབ།ཤོག་ངོས་ ༡༨ ཕྲེང་ ༢༤ ༡༩༩༠

68 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ ནང་གསལ།

69 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ ནང་གསལ།

70 བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབངདབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ ཕྲེང་ ༦ ༡༩༩༠

ས་བཅད་གཉིས་པ།

དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། མཚན་གྱི་སྙན་པ་གསོལ་ཚུལ།

བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། “སྐུ་བརྗིད་པ་གངས་རིའི་ལྷུན་པོ་འདྲ།། གསུང་བརྗིད་པ་ཚངས་པའི་ང་རོ་ཅན།། ཐུགས་བརྗིད་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་དེ།། སྤྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མགོན་པོ་ཡིན།། སྒོས་གངས་རིའི་ཁྲོད་དུ་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང༌།།”71 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདིའི་ལྷ་སྐལ་ཕྱག་ན་པདྨོ་བསམ་བཞིན་མི་ཡི་སྲིད་པ་བཟུང་བ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་སློབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བདག་པོར་བཞེང་རྒྱུའི་ཐོག་མའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་བའི་སླད་དུ། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་རྭ་སྒྲེང་ཨ་ཆི་ཧོ་ལིང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ནོ་མི་ཧན་མཆོག་ལ་གཞུང་སའི་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་གཙོས་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་མགྲིན་གཅིག་ནས་ལྷ་གོས་ཀྱིས་མཚོན་དཔངས་མཐོའི་དངོས་འབུལ་དང་བཅས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་དང༌། དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས་ཐོག་མཚན་གསོལ་ཡོང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། ཆོས་སྲིད་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐའ་དག་གེགས་མེད་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་པའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཤིག་ཀྱང་ལྗགས་རྩོམ་ཡོང་བ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་སྔོན་ཞུས་ལྟར། མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་ཚེས་ཆ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། ས་ཡོས་བོད་ཟླ་༡༠ཚེས་༡༢ (༡༩༣༩།༡༡།༢༢) གཟའ་སྐར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་སྔ་ཆར་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་ཡང་སྟེང་ནས་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གིས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་དང༌། གར་པས་རོལ་ཆ་དང་གཉིས་སོགས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་བཞིན་ཆིབས་ཀྱི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར། གཙུག་ལག་ཁང་ཤིང་རའི་རྡོ་གཅལ་གྱི་ཕེབས་སྐས་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་ནས་བཤོལ་ཏེ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ནས་ཕེབས་བྱམས་པ་ངོ་ལས་ཡོངས་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་རྗེས་སྤྱན་རྒྱ་ཕེབས་བརྡ་དང༌། རིན་རྒྱན། སྤོས་འཛིན་པ་དང༌། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ། བླ་བྲང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུ་བ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་རྩེ་མོའི་ཐོག་ཁ་ནས་རྨེ་རུ་བས་དུང་རྒྱ་དང༌། ཕེབས་བསང༌། ཨེ་ཝཾ་ཡང་སྟེང་ནས་གར་རོལ་འབུད་བརྡུང་ཞུས། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཞབས་རས་པད་རིས་ཅན་གྱི་སྟེང་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་ནང་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཤོད་སྐོར་ཛ་སག་ཐའི་ཇི། ཕོགས་མདའ། རྩིས་ཕྱག་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པས་མཚོན་རྩེ་ཤོད་ལས་དཀྱུས་དྲུང་གཏོགས་དང་བཅས་པ་རང་རང་གདན་ཐོབ་ཐོག་འཁོད། རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དེ་རྗེས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེ་ནས་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པར་དབུ་གཏུགས་གནང༌།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་བཅས་ལ་དབུ་གཏུགས་གནང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་རྩེ་ཤོད་གཞུང་ཞབས་ཡོངས་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། སེར་འབྲས་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་མཚན་ཉིད་གཞུང་གི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གར་དང་པོ་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གར་ཐེངས་གཉིས་པ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

བགྲོ་གླེང་པ་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ྋམཇུག་ཏུ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྨོན་ཚིག་ཟིན་མཚམས་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཞིང༌། ལེགས་དར་དང་སྲུང་མདུད་གཡོགས། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེང་བརྡ་ཕུལ་མཚམས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནུབ་རྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་ཟུར་འཕྱོངས་སུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་ཇ་དང༌། ཕེབས་རེས་དཀར་སྤྲོ་བཏེགས། ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་མདུན་བྲོ་པ། གཞས་མ། རྔ་ཤོན། འབག་ཤོན། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། བདེ་ཆེན་བྲོ་པ་སོགས་ཀྱིས་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་རིམ་བཞིན་ཞུས་པར་མགྲོན་གཟིམ་ནས་སྲུང་མདུད་དང༌། བླ་ཕྱག་ནས་གཡོགས་དར་གནང་ཆ་བཅས་སྩལ་བར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ (༡༩༣༩།༡༡།༢༣) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཉིན། ལྷ་ལྡན་དགའ་བཞི་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་རྟེན་གཙོ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་བྱིན་འབེབས་གནང་བའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་བཞུགས་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་ན་རིམ་གྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་ཐུབ་དབང་རྟ་ཟུར་མ་དང༌། རྗེའི་སྐུ་བརྙན་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་ཁ་མ། སྒྲོལ་མ་གླིང་དགའ་མ་བཅས་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པའི་སྤྱན་སྔར་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། དེ་ཉིན་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་བཅས་སོ་སོའི་རྟེན་མཆོག་སྤྱིའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་བསྟར་འབུལ་ཐོག གཙུག་ལག་ཁང་རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་རྨེ་རུ་བས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་དང༌། ཨེ་ཝཾ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཡང་ཐོག་ནས་གར་རོལ་འབུད་བརྡུང་དང་གཉིས་གསུམ་གྱིས་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་ཞིང༌། ཞབས་རས་བཏིང༌། སྤྱན་རྒྱ་དང༌། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པས་སྤོས་སྣེ་ཞུ་བ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ན་བཟའ་ཐང་གཤམ་དང༌། བླ་གོས་དབུ་པཎ་དང་བཅས་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པ་མནབ་བཞེས་ཐོག་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་གྱིས་གདན་ཞུ་ཞུས། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་མཚོན་མཛད་ཞབས་སེར་སྐྱ་བཅས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ནས་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོ་དང༌། སེང་ལྡེང་སྒོ་མོ་བརྒྱུད་ཇོ་བོའི་པང་གཅལ་སྟེང་ཕེབས་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེས་དབུས་གོང་གསལ་རྟེན་གཙོ་རྣམས་ལ་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ནང་མཛོད་ཚོས་སྣ་ལྔ་ལྡན་གྱི་ཐུགས་སྨོན་སྙན་དར་སྒྲོན་འབུལ་མཛད་རྗེས་བཞུགས་གདན་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ྋཞབས་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཤེར་སྙིང་དང༌། ཆ་བཞིའི་གཏོར་བསྔོ་གྲུབ་རྗེས། སྐྱབས་མགོན་མཆོག་ནས་སྟན་དམར་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་སྐུ་ཕྱག་དང་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད། དེ་རྗེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་ཨ་ཆི་ཧོ་ལིང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ནོ་མི་ཧན་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནས། ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་ཞུགས་པར་སྤྲོ་བའི་འདུན་པ་དྲིས་གནང་མཛད་པར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་སྤྲོ་ལགས་ཞེས་གསུང་ལན་འབུལ་གནང་རྗེས། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བྲེག་བཞེས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་སོགས་ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པར་མཆོད་པའི་ཚུལ་དུ་མཁའ་ལ་སྟོར་ཏེ་འབུལ་གནང་དང་འབྲེལ་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་རྣམ་པར་དག་པ་འབུལ་བཞེས་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ། ཞེས་མཚན་གསོལ་དང༌། འཇིགས་མེད་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་ཁྲིར་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ྋཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ (ཡིད་བཞིན་དབང་གི་རྒྱལ་པོ) ཞེས་གསར་རྩོམ་གནང་བ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་གིས་བཏེགས་ཏེ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་དང་དུས་མཚུངས་ཨེ་ཝཾ་ཡང་སྟེང་ནས་གར་པས་བཀྲ་ཤིས་རོལ་དབྱངས་སྙན་པར་འཁྲོལ། དེ་ལྟ་བུའི་རྨད་བྱུང་ནང་དོན་ལྡན་པའི་མཚན་གྱི་སྙན་པ་ས་གསུམ་ན་གྲགས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རབ་ཏུ་དགྱེས་ཤིང༌། ལྷ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཅན་གང་གི་རྣ་ལམ་དུ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ངན་འགྲོའི་སྒོ་ཁེགས་ནས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ས་བོན་འཇོག་ནུས་སུ་གྱུར།

ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རབ་དཀར་སྲིད་ན་རིང་བའི་ལྷ་རྫས་ནང་མཛོད་དང༌། ྋཞབས་པད་མི་ཤིགས་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་བརྟན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེད་དུ་གསེར་ཟངས་རྙིང་མའི་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ནམ་ལྡན་སོགས་རྟེན་གསུམ་སྣེ་འདོགས་ཅན་འབུལ་གནང་མཛད་པར་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དགྱེས་ཤིང་གུས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གིར་བཞེས། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད་མཚམས་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པའི་བཀུར་བསྟིའི་ཆེད་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་དང་བཅས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཚེ་ལྷ་རྣམ་རྒྱལ་མའི་སྐུ་བརྙན། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ། སོགས་འབུལ་གནང་མཛད་དེ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། མུ་མཐུད་སྲིད་ཟུར་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ། གུང་བཀའ་བློན། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ཛ་སག དར་ཧན། ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་དཔོན། མདའ་དཔོན། རྩིས་དཔོན། བླ་ཕྱག་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག མཁན་ལས་བཅས་སོ་སོ་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་རྗེས་འབྲེལ་གཞུང་དང༌། སྒེར་ཆོས་ཁག་གི་གཏང་རག་ལེགས་འབུལ་ཆེད་བླ་སྟེང་ཨེ་ཝཾ་ཚོམས་ཆེན་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་འབུལ་གཤོམ་གནང་རྒྱུར། དེ་ཡང་ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས། “དག་པའི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ།། ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་ལས་གྲུབ་འོག་མིན་གྱི།། ངོ་མཚར་སྒྱུ་མའི་རོལ་རྩེད་ཐེམ་སྐས་ལས།། རྒྱལ་སྲས་དམ་པའི་རྣམ་པར་བདེ་བར་བྱོན།།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་ཐོག་མར་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པ་ཆེན་པོའི་རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་ཆེད། རྒྱབ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་གིས་བཏེགས་གནང་མཛད་པའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་དངུལ་ཚ་གསེར་མའི་མཎྜལ་གྱི་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་ནས་བཀའ་བློན་བླ་མ་བསྟན་པ་འཇམ་དབྱངས་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་ནས་བཏེགས་ཏེ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་བསྟོད་ཚིག་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་རིམ་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་གངས་ལྗོངས་འདིའི་ལྷ་སྐལ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་མཁའ་མཉམ་ཡིད་ཅན་རྣམས་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ཕན་བདེའི་དཔལ་ཡོན་ལ་འགོད་ཕྱིར། དང་པོར་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་སློབ་དང་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་ཕན་འགྲོ་དོན་བསྐྱངས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ལྗོངས་གདུལ་ཞིང་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་ཏེ་བདག་ཅག་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་མ་ལུས་པའི་འབྱུང་རྩ་རྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང་བའི་ལུགས་གཉིས་ཟུང་སྦྲེལ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བཀོད་པ་དང་འགོད་བཞིན་པའི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ད་ཕན་སྐུའི་ཕྲེང་བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བསམ་བཞིན་དུ་བྱོན་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ནི་ཞིང་འདིར་སྐྱེས་ཆེན་གཞན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་ལུང་རིགས་རྨད་དུ་བྱུང་བས་བརྒྱན་པ་དང༌།

ལྷག་པར་དུའང་དེང་གི་དུས་སུ་བདག་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་ལེགས་བྱས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསུས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་ཡིད་བཞིན་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་གང་གི་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང༌། མཚན་གསོལ་བ། གསང་གསུམ་མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པའི་མཛེས་སྐུ་མཐོང་གྲོལ་གཞོན་ནུའི་རྣམ་རོལ་མཆོག་ཉིད་ཞིང་འདིར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་ཟུང་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བསྐལ་བརྒྱར་གཡོ་བ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་བརྟན་པར་བཞུགས་ཏེ་རབ་འབྱམས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་ཚུལ་བསྟན་གསན་བསམ་སྒོམ་པ་ལེགས་མཐར་སོན་ཏེ། ཟབ་རྒྱས་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེའི་རེ་རྒུ་ཡིད་བཞིན་བསྐོང་བར་མཛད་དུ་གསོལ། ཞེས་སོགས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་གནང་མཛད། ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་རིན་ཆེན་དང་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་མཎྜལ་དང༌། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན། རིན་ཆེན་དང་པོའི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་འབར་བ། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་དངུལ་གཤོག་ཅན་བཅས་རེ་རེ་བཞིན་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འབུལ་བཞེས་གནང༌།

སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་དང༌། གསེར་ཐུམ། དངུལ་རྟ་རྨིག་མ། གླང་ཆེན་མཆེ་བ། གོས་ཆེན་ཚོས་གཞི་སྣ་ཚོགས་ལྟེབ་སྒྲིལ། སྣམ་བུབས། ཇ་སྒམ། འབྲས་ལྟང༌། ཤིང་འབྲས་ལྟང་ལ་སོགས་པ་འབུལ་དངོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྒྱ་ཆེ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་འབུལ་ཞུས། དེ་བཞིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་སྒེར་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནས་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ། གསེར་དངུལ། གོས་དར་སོགས་དངོས་རིགས་སྣ་ཚོགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་གཞུང་གནས་ཀྱི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང་ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད། གསེར་དངུལ། གོས་དར་སོགས་ཀྱི་དངོས་འབུལ་བསྟར། གཞན་ཡང་ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་མཚོན། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། སེར་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་བླ་སྤྱི། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད། རྣམ་གྲྭ། གནས་ཆུང་སོགས་གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་སློབ་དཔོན་བཅས་ནས་རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་ཆེད་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཏེ་སོ་སོའི་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད།

གདན་སའི་མཁན་པོ་ཟུང་ནས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་གི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། གར་དང་གཉིས། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་སོགས་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༤ (༡༩༣༩།༡༡།༢༤) ཉིན་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང༌། མཚན་གསོལ་གྱི་མཛད་རིམ་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ཤ་གསར་སྒང་ནས་ལྕང་ལོ་ཅན་མདུན་བརྒྱུད་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་བཅས་སུ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་དབུས་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་དར་མཁན་དྲུང་ནས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས།

གནས་གཟིགས་གྲུབ་མཚམས་སླར་ཡང་ར་ཆེ་རྡོ་ཟམ་དང༌། རྗེ་འབུམ་སྒང་བརྒྱུད་གོང་གསལ་ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་པའི་ལམ་ལྟར་ལྕང་གསེབ་ཤར་དང༌། ཞོལ་རྡོ་རིང་སྒང་བརྒྱུད་ནོར་གླིང་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། སྲིད་ཟུར་དང་བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམས་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་གོ་རིམ་བཞིན་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད་མཚམས་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས། གསོལ་ཚིགས་བཅས་རིམ་བཞིན་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

ནོར་གླིང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་གནང་དང༌། མཚན་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པར་སྒེར་ཆོས་ཁག་གི་རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་བསྟར་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ཐོག་མར་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ནས་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་དགྱེས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་དོད་འབུལ་དང་འབྲེལ་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་མེད་སྟབས་བླ་བྲང་སྐུ་ཚབ་ནས་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད། གསེར་ཐུམ་དང༌། དངུལ་རྟ་རྨིག་མ། གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་ཚན་གྲངས་སོགས་འབུལ་ཚན་སྣ་མང་བསྟར་འབུལ་ཞུས། གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་སོགས་མཛད་ལམ་ལྟར་ཐོག་སྐུ་ཚབ་མི་སྣར་མགྲོན་ཆེས་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་གཡོགས། རྩེ་ཕྱག་ནས་འབུལ་སློག་གནང་ཆ་སྩལ། གཞན་ཡང་རྩེ་ཤོད་དྲུང་སྤྱི་དང༌། ས་སྐྱ། སྡེ་དཔོན་ལྷ་རྒྱ་རི་སོགས་བླ་བྲང་ཆེ་ཁག་དང༌། སྡེ་དཔོན་ཁག་ནས་ལེགས་འབུལ་གོ་རིམ་བཞིན་བསྟར།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས།”ངོས་རང་ལྷ་སའི་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འཁྲིད་ནས་སྐྲ་ཕུད་འབུལ་རྒྱུས་མཚོན་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ནོད་པ་དེ་ནས་བཟུང་མགོའི་སྐྲ་བཞར་བ་དང༌། ངུར་སྨྲིག་མདོག་ཅན་གྱི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་འགོ་ཚུགས།

སྐབས་དེའི་མཛད་སྒོའི་སྐོར་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་མི་འདུག་ཀྱང༌། དྲན་གསོས་པ་གཅིག་ནི། དེ་སྐབས་བཀྲག་མདངས་ཆེ་བའི་འཆམ་ཆས་གྱོན་པ་དེ་ཚོ་མཐོང་དུས་ངོས་རང་གི་གནས་སྟངས་རྦད་དེ་བརྗེད་ནས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ། སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཕ་གིར་ལྟོས་དང་ཞེས་ལབ་པ་དྲན་གྱི་འདུག

སྐབས་དེར་སྐྲ་ཕུད་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་བཞེས་པ་དེ་ནི་ཁོང་བོད་ཀྱི་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡིན་པ་དང༌། ངོས་རང་གི་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་པར་བསྐོ་གཞག་ཞུས་ཡོད་པས་རེད། ཅེས་དང༌། གནའ་སྲོལ་གཞི་བཞག་ངོས་རང་གི་མིང་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཟེར་བ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ནས། རྭ་སྒྲེང་གི་མཚན་ཟུར་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སོགས་ཡོད་པས། ངོས་ཀྱི་མིང་ལ་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བཏགས་གནང་བ་རེད།”72 ཅེས་འཁོད་ཅིང༌། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱལ་ཚབ་དང་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་པའི་མཚན་བཞེས་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསུང་ཆོས་གསན་བཞེས་ཇི་གནང་ཞིབ་གསལ་ཐུགས་ངེས་མེད་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་ཕེབས་གསལ།”རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་གསུང་ཆོས་ཇི་ཞུས་ཇི་བཞིན་དྲན་གྱི་མི་འདུག ཚེ་དབང་དེ་འདྲ་ཞུས་མེད་དམ། དེ་དུས་ངོས་རང་ན་ཚོད་ཆུང་ཆུང་རེད། ཕྱག་དཔེ་ཕྲན་བུ་ཁྲིད་གནང་བ་དང༌། སྦྱོར་ཀློག་སོགས་ཀློག་གི་སློབ་དཔོན་ཕལ་ཆེར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བ་མིན་ནམ། ཆུ་རྟ་རབ་བཞེས་ཞེས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་ནོད་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་རེད། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་པོ་དགོངས་ཞུ་གནང་བར་བརྟེན་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གནང་པ་འདྲ། དེའི་གོང་ལ་དགེ་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡོད་མེད་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་མི་འདུག དགེ་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡོད་ན་ཕལ་ཆེར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་སྒྲུབ་མེད་དམ། དེ་སྐབས་ཚེས་བརྒྱད་བཅོ་ལྔ། གནམ་གང་བཅས་པར་འཆར་ཅན་བྱབས་ཁྲུས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གནང་གི་མེད་དམ། ཕྱིས་སུ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གནང༌། ཚེས་ ༢༩ ཡིན་ནམ། ཚེས་ ༡༩ ཡིན་ནམ་རྟག་པར་བྱད་སྒྲོལ་རེའང་གནང་གི་རེད། རྗེས་སུ་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ཚར་ཁ་ཤས་གནང་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དེ་ལྟར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་ཞུ་དང༌། དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་སོགས་ཐོག་མའི་མཛད་སྒོ་ཁག་རིམ་བཞིན་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང༌། ད་ཆ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མཛད་སྒོ་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་སྐོར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྟོད་མངའ་རིས་དང༌། བར་དབུས་གཙང༌། སྨད་མདོ་ཁམས་བཅས་ཀྱི་སའི་ཆར་འཁོད་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་སྣེ་སྡོད་ཀྱིས་མཚོན་ཞི་དྲག་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་མངགས་པ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཡོངས་ནས་ཁྲི་སྐྱེས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་མི་དུས་འབྱོར་དང༌། ས་གནས་སོ་སོར་གཏམ་སྙན་དར་འཕྱར་གྱིས་མཚོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་པའི་རྒྱལ་ཐམ་བཀའ་རྒྱ་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ཐོ་དོན། ྋརྒྱལ་དབང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ཕྱག་ན་པདྨོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་ཆེན་པོའི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་བདག་སོགས་མཁའ་མཉམ་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་སྒེར་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་དམ་པར་ལྷ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་རྒུ་མ་ལུས་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀུར་བསྟི་གུས་འདུད་བླ་ན་མེད་པའི་མཐོ་རིས་དགའ་ཚལ་མིག་གི་བདུད་རྩིར་བསྐྲུན་པའི་ངོ་མཚར་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཁྲུམ་སྟོད་ཟླ་བའི་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲལ་ཚེས་ ༢༥ གཟའ་སྐར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་པའི་ལམ་བཞིན་གདན་ཞུས་ཀྱིས་དགེ་ལེགས་ྋཞབས་སེན་ནོར་བུའི་འོད་ཆགས་རྩེ་གཅིག་རེ་བའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་ཏུ་མངོན་པར་བཀོད་གྲུབ་ཅིང༌། ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ (༡༩༣༩།༡༡།༢༣) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་དགེ་བའི་ཉིན། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་ཧོ་ཐོག་ཐུས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱས་མཚོན་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ནས་གསོལ་བ་ནན་གྱིས་བཏབ་པ་ལྟར་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྤྱན་སྔར་དབུ་སྐྱེས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་འབྲེལ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་བ་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་དགོངས་དབྱངས་གཅིག་གིས་ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་བཀྲ་ཤིས་བྱིན་ཆར་ཕབ་ནས་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོར་མཚན་སྙན་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་གསང་མཐོར་འཁྲོལ་བའི་དགེ་མཚན་ཁྱབ་གདལ་དུ་གྱུར་པས་ལྷ་ལམ་དོག་པོར་བྱེད་ཅིང༌། ཕྱོགས་མཚུངས་རྣམ་འདྲེན་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་ངོ་མཚར་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་དྲུག་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་བཏུལ་ནས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་ཡིད་ཅན་མཐའ་དག་ལྷའི་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་མཛད་པ་སོགས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ (༡༩༤༠།༢།༢༢) ཉིན་གྲུ་འཛིན་འཕགས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔའི་དབང་པོ་བཀྲ་ཤིས་གྲངས་ཀྱིས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཐོག མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་རིགས། ལྷ་སྡེ། མི་སྡེ་མཆོག་དམན་བར་མ་བཅས་པ་མཐའ་དག་ནས་དངོས་འབྱོར་མཆོད་པའི་སྤྲིན་ཕུང་དང་བཅས་དགེ་ལེགས་ཀྱི་ྋཞབས་རྡུལ་སྤྱི་བོས་བསྙེན་ཏེ་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་གྱི་དཔལ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྫོགས་ལྡན་དང་པོའི་དགེ་མཚན་མངོན་སུམ་ཉམས་སུ་བསྟར་རྒྱུའི་གཏམ་སྙན་འཆི་མེད་བདུད་རྩི་གསར་པ་སྐྱེ་རྒུ་ཡོངས་ཀྱི་རྣ་ལུང་རིན་ཆེན་བུམ་བཟང་གི་བཅུད་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་པ་ཡིན་པས། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་གྱི་རོལ་པར་མཆོག་ཏུ་རྩེན་པའི་སྐབས་དེར། དེ་ཁུལ་ལྷ་སྡེ་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཕྲའི་བླ་མ་དང༌། སེར་མོ་བ་རྣམས་ནས་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་གྱི་གྲུ་ཆར་བཟང་པོ་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་མཁའ་ཁྱབ་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེའི་འབྲས་བུ་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གསོས་སུ་སྨིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཞབས་བརྟན་བདེན་ཚིག་དང༌། སྒྲུབ་ཆོག་སྨོན་གསོལ་སྒོ་གང་གཟབ། བསྟན་སྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ལ་གཏང་རག་བསྐང་འཕྲིན་མངའ་གསོལ་གཟབ་རྒྱས། མི་སྡེ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ངོ་འབངས་སྐྱེ་བོ་ཕོ་མོ་ཀུན་གྱིས་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་དང་བསྟོད་གང་ཆེའི་སྒོ་ནས་མཆོག་གསུམ་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བ་དང༌། ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཁང་པའི་ཡང་སྟེང་དང༌། རི་རྩེ་ཁག་ལ་བསང་དུད་ལྷ་རྫིང་འགེངས་པ། རོལ་མོའི་བྱེ་བྲག་འབུད་དཀྲོལ། རྔ་བརྡུང་དར་འཕྱར། དགའ་སྤྲོའི་སྟོན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་ཀྱི་རོལ་རྩེད་ལ་ཀུན་ནས་འཇུག་ཅིང༌། བག་ཕེབས་པ་སོགས་ཁྱོད་རང་སྣེ་མོ་བས་མངའ་ཁུལ་ལྷ་སྡེ། མི་སྡེ་ཚང་མར་སྔོན་ཚུད་ནས་བརྡ་སྦྱོར་འཚེམས་མེད་བགྱིས་ཏེ་ཕན་བདེའི་གཟི་བྱིན་གྱི་འོད་རྣོན་འབུམ་དུ་སྤྲོ་བའི་གངས་ཅན་མགོན་པོའི་གསང་གསུམ་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིན་བྱེད་གཞོན་ནུའི་སྣང་བར་རང་ཅག་ཁ་བ་རི་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཆོག་པའི་ལེགས་བྱས་ཀྱི་སྐལ་པ་བཟང་པོར་ཡིད་རབ་ཚིམ་པའི་དད་གུས་སྤྲོ་ཤུགས་དྲག་པོའི་འཛུམ་རླབས་ཕན་ཚུན་འགྲན་བཞིན་དུ་འཕེལ་བའི་ངང་ནས་ལུགས་གཉིས་ཁྲིམས་བཟང་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ལས་ལམ་མཐའ་དག་ལ་འབད་བརྩོན་ཡར་ལྡན་ལྷུར་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་དགའ་སྟོན་གྱི་རོལ་པ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་དཔལ་ཡོན་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པ་གྱིས། ས་ཡོས་ (༡༩༣༩) ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༧ བཟང་པོ་ལ། ཞེས་འཁོད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཕྱོགས་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལའང་དྲིལ་བསྒྲགས་བརྡ་སྤྲོད་གནང༌།

དེ་འབྲེལ་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་ལྕོགས་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་བྷ་སེལ་གོལ་ཌ་ (Sir Basil Gould) ངོ་ལས་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོར་བཅར་འཐུས་བོད་གཞུང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་ཞུས་པ་ལྟར། ཁོང་ཉིད་གདོང་བསུའི་ཆེད་བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་སྣེ་ཤན་གྲོ་མོར་གཏོང་གནང་ཐོག་བོད་ཀྱི་ས་སྣེ་ཟིན་མཚམས་ནས་རྟ་ཁལ་སྡོད་སྒྲིག་སོགས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང༌།

དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོར་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ (Mr Wu Chung-Hsin) རྒྱ་གར་བརྒྱུད་བཅར་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཐོངས་མཆན་ཞུས་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཐོངས་མཆན་སྤྲོད་དགོས་མིན་བོད་གཞུང་ལ་གོ་བསྡུར་གནང་བར། བོད་གཞུང་ནས་རྒྱ་མི་རྣམས་གཡོ་དང་ངན་བྱུས་ཆེ་བས་དགོས་མེད་རྙོག་གླེང་ཡོང་གཞིར་དགོངས་ནས་ཐོག་མའི་ཆར་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཕེབས་དགོས་དོན་མེད་ལུགས་གསུངས་ཀྱང༌། རྗེས་སུ་ཁྲི་ཕེབས་རྟེན་ཆས་ལེགས་འབུལ་ཁོ་ན་ལས། དེ་མིན་ལས་དོན་མེད་ལུགས་ཞུས་པར་བོད་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཐོངས་མཆན་གནང་ན་འགྲིགས་འཐུས་གསུངས་པ་ལྟར་གྲོ་མོ་ནས་ལྷ་ས་བར་རྒྱ་དཔོན་ངོ་ལས་ལ་རྟ་ཁལ་སྡོད་སྒྲིག་སོགས་སྣེ་ལེན་ཆེད་བོད་གཞུང་གི་སྣེ་ཤན་མངགས་གཏོང་མཛད་པ་དང༌། ཝུའུ་ཡི་ལས་བྱ་ཁུང་ཅིང་ཙུང་འབུལ་དངོས་དང་བཅས་དར་མདོ་བརྒྱུད་ཡོང་ཆོག་རྒྱུའི་སྣེ་ཤན་དུ་བོད་གཞུང་ནན་ཅིང་དོན་གཅོད་ཁང་ནས་མི་གཅིག་བཅས་རྒྱ་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ངོ་གཡོག་གྲངས་བཅད་ཀྱིས་ཡོང་ཆོག་རྒྱུར་ལག་འཁྱེར་དང་བཅས་ས་མཚམས་སྣེ་སྡོད་ཁག་ལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་ལྟར། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལྷ་སར་སྔ་རྟིང་གིས་འབྱོར། ཉིན་ཤས་རྗེས་རྒྱ་དཔོན་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ངོ་ལས་ནོར་གླིང་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁར་བཅར་ཆོག་པའི་སྙན་ཞུས་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་པ་བཞིན་མཇལ་ཁར་བཅར། དེ་ནི་རྒྱ་གཞུང་གི་ཁྲི་ཕེབས་རྟེན་འབུལ་ཞུ་མི་རྣམས་ལ་མཛད་སྒོའི་གོང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ཐོག་མ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ནས་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འབུལ་རྟེན་ཕྱག་ཚོད་གཅིག་ཕུལ་བ་དང༌། མཇལ་ཁའི་སྐབས་སྐུ་པར་ཡང་སྒྲོན། འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་སྐུ་པར་དེ་དག་རྒྱ་ནག་གི་ཚགས་པར་ཐོག་བཀོད་ནས་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཡིན་ཚུལ་དང༌། མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་ཝུའུ་ནས་བྱས་ཚུལ་སོགས་མི་བདེན་རྫུན་སྒྲིག་གི་གཏམ་འཆལ་ཚགས་པར་སོགས་གང་སར་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་འདུག

དེ་རྗེས་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ (༡༩༤༠།༢།༡༣) ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲི་ཕེབས་རྟེན་འབུལ་སྐུ་ཚབ་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་བྷ་སེལ་གོལ་ཌ་ངོ་ལས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁར་བཅར། དེའི་སྐོར་གོལ་ཌ་རང་གི་དངོས་སུ་མཐོང་བ་དང༌། རྒྱུས་ཅན་ས་ནས་ཁུངས་དག་གོ་ཐོས་བྱུང་རིགས་བཀོད་པའི་དབྱིན་དེབ་ནས། ར་ཎི་ཆོས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དང༌། ལྕང་ཅན་གུང་ཟུར་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་བྱས་པ། ཞེས་པའི་ནང་འཁོད་གསལ་སྙིང་བསྡུས།”༡༩༤༠ དབྱིན་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་རི་རྩེར་སྔོན་བབས་ཁ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་གནམ་གཤིས་ལེགས་པས་དཔྱིད་འགོ་ཚུགས་སྣང་ཤར། ནོར་གླིང་དུ་མཇལ་ཁ་གནང་ཡུལ་གྱི་གཟིམ་ཆུང་དེ་བཞིན་ཚོན་རིས་ཅན་གྱི་ཀ་བས་བཏེགས་པ་དང༌། ཁོར་ཡུག་རྩིག་པར་ལྡེབས་རིས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ། ཆེ་ཆུང་འཚམས་ལ་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེར་མེད་པ་ཞིག་འདུག མཇལ་ཁའི་ཉིན་མོ་དེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་སྤྱན་རྩ་གྲུང་ལ། སྐུ་གཟུགས་མི་གཡོ་བ། ཞལ་ཚོས་དམར་བ། དབུ་སྐྲ་རྩ་བ་ནས་བཅད་པའི་གཞོན་ནུ་ཞིག་སྐུ་ལ་སྣམ་བུ་དམར་ཚོས་ཀྱི་ན་བཟའ་དང༌། སྐུ་བེར་གསོལ་བ། ཞབས་དཀྱིལ་ཀྲུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཁྲི་སྟེང་བཞུགས་པ། གཡས་གཡོན་དུ་ཞབས་པད་དང་གོ་ས་འདྲ་མཚུངས་སེར་མོ་བ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ཡར་མར་སྙན་ཞུ་དང༌། མཇལ་ཁ་གཏོང་མཚམས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་མཛད་པོ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ། ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་གདན་ཞུ་གནང་མཁན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་ཕེབས་ནག་ཆུ་རྫོང་དཔོན་རྗེས་སུ་སྐུ་བཅར་གཟིམས་དཔོན་གྱི་གོ་ས་སྩལ་བ། (མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན།) གསོལ་ཚིགས་འདེགས་མི་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་བཞེངས་ནས་བཞུགས་འདུག

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ལྟར་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་མཉེས་ཚུལ་མཛད་པ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་གསོས་སུ་གྱུར་ཅིང༌། ཁྱད་པར་མཇལ་ཁ་གནང་སྐབས་སུ་སྤྱན་སྲོང་པོར་གཟིགས་པ་དང༌། ཐུགས་དགོངས་གཞན་ལ་མི་གཡེང་བ། ཕྱག་གི་དབྱིབས་དཔྱད་ལེགས་པ་སོགས་ལ་ཚང་མ་དད་གུས་ཆེ་བ་བྱུང༌། མཇལ་ཁར་བཅར་མི་གཟིམ་ཆུང་ནང་འབྱོར་སྐབས་སྐུའི་གམ་ཞབས་མཁན་པོ་རྣམས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གུས་བརྩིའི་སྲི་ཞུ་གནང་ཚུལ་སོགས་བསམ་བཞིན་ངོ་མཚར་བའི་སྣང་ཤས་ལྷང་ངེར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་འདུག མཇལ་ཁ་དང་པོར་ཕྱག་གཉིས་ཀྱི་ཕྱག་དབང་འཐོབ་མི་དང༌། དེ་ནས་ཕྱག་གཅིག་གི་ཕྱག་དབང་འཐོབ་མི། དེ་བྱིངས་རྣམས་ལ་དར་དཔྱང་སྩལ་འདུག

གྲྭ་པ་དཀྱུས་མ་ཡིན་རུང་ཕྱག་གིས་ཕྱག་དབང་གནང་བ་མ་གཏོགས་དར་དཔྱང་གནང་སྲོལ་མི་འདུག དེ་ནས་ཡུད་ཙམ་མཇལ་ཁར་འགྲོ་མཚམས་བཅད་དེ་བོད་བཞུགས་དབྱིན་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་ཆོས་ལུགས་ནང་པ་ཡིན་མིན་ཚང་མ་མཇལ་ཁར་གཏོང་གནང་གིས་རིམ་བཞིན་བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར། སྐྱེས་དམན་རྣམས་ཛ་སག་ར་ཡེ་བྷ་དུར་ (Rai Bahadur) གྱི་ལྕམ་ནས་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་བཅར། བོད་བཞུགས་དབྱིན་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་གཙོ་བོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་ཕུལ། མར་ཡང་ཁ་བཏགས་བྱིན་རླབས་ཕབ་པ་ཞིག་གསོལ་རས་གནང༌། ཕྱག་ཆུང་ངུ་གྲང་མོ་གཉིས་མགོ་ཐོག་འཇོག་གནང་མཛད། རྟེན་འབྱུང་གསོལ་ཇ་ཐེངས་གཉིས་དང་བཞེས་འབྲས་ཐེངས་གཅིག་ཕེབས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོས་བསྣམས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་དུག་སེལ་ཞུས་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་བཏེགས།

གསོལ་ཇ་གཉིས་པར་ཛ་སག་ར་ཡེ་བྷ་དུར་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ནས་འབྲས་སྤྱིའི་སྐུ་ཚབ་བྱས་ཏེ་དུག་སེལ་སོགས་སྔོན་མ་ནང་བཞིན་ཞུས། དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གསེར་གྱི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོའི་ནང་ནས་བྱིའུ་ཀ་ལ་པིང་ཀ་ཞིག་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་སྐད་སྙན་རྒྱག་པ་གཅིག་དང༌། ཕེབས་ཀྲོར་ཆུང་ཆུང་གཅིག རྐང་འཁོར་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་གཅིག་བཅས་ཕུལ་བར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང༌། སྐུ་གོང་མའི་ཞབས་ཁོངས་ཚང་མ་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང༌། དེ་རྗེས་མཇལ་ཁ་གྲུབ་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་སྐུ་བཞེངས་ཞུས། དེ་ནས་སྐུ་བཅར་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འདྲེན་དང་འབྲེལ་འབུལ་ཆས་རྣམས་ལ་ཕྱིར་གཟིགས་བཞིན་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས།

དེ་འཕྲལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་མཆེད་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལ་སོན་པ་དེས་སྐུ་རྩེད་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་གནས་ལུགས་མ་རྟོགས་ཚེ་སྐུ་མཆེད་དགུང་ལོ་བཞི་ལ་ཕེབས་པ་དེས་ཕྱག་འབེབས་གནང་གི་རེད་གསུངས། དེ་སྐབས་ཙམ་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དབང་ཐང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚོད། སྐུ་མཆེད་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་པ་དེས་ཕེབས་འཁོར་ནང་འཛུལ་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་གི་ཞལ་བ་འཇམ་པོའི་སྟེང་གཏོང་གནང་གི་འདུག་ཅིང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་ཆར་སྐབས་འགར་གུ་ཡངས་སྐུ་རྩེད་གནང་ཆོག་པ་གང་ལེགས་འདུག”73 ཅེས་སོགས་འཁོད།

ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མ་གནང་བར་ནོར་གླིང་དུ་བཞུགས་མུས་ཐོག ལོ་མཇུག་ལ་བརྟེན་འདི་ལོའི་རྩེ་དགུ་གཏོར་མཛད་སྒོར་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུ་དང་འབྲེལ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་བཅས་སྔ་སྲོལ་ལྟར་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས། འདི་ལོའི་དགུ་གཏོར་མཛད་སྒོར་དམིགས་བསལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་དུ། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྲས་སྲོས་སྟོན་འཁོར་གདན་ཞུས་ལྟར་འཆམ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་བཞུགས་གནང༌། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས།”དགུན་ཁ་དང་པོ་དེ་ངོས་ནས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས་དྲན་གསོས་ཀྱི་མི་འདུག་རུང༌། གནས་ཚུལ་གཅིག་སེམས་ནང་བརྟན་པོ་ངེས་འདུག་པ་དེ་ནི། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་མཐའ་མ་དེའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར་ལོ་སྔོན་མ་དེའི་དགྲ་བགེགས་རྣམས་ཕྱིར་སྐྲོད་པའི་མཚོན་བྱེད་དུ་འཆམ་རྒྱག་པ་དེ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། ངོས་རང་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་བྱས་མེད་པས་གཞུང་ནས་ངོས་རང་པོ་ཏ་ལར་འཆམ་ལ་ལྟད་མོ་བལྟ་བར་འགྲོ་རྒྱུར་འཚམས་པོ་མེད་པར་སྙམ་ནས་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་འཁྲིད་གནང་སོང་བར། ངོས་རང་བསམ་གཏན་ལ་ཕྲག་དོག་ཆེན་པོ་ལངས་བྱུང༌། དགོང་དྲོ་ཕྱི་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལོག་སླེབས་བྱུང་བ་ཁོང་གིས་འཆམ་ཆས་རྫིག་པོ་སྤྲས་པའི་འཆམ་པ་དེ་ཚོས་འཆམ་གྱི་རྐང་པའི་འདེགས་འཇོག་བྱེད་ཚུལ་རྣམས་ངོས་རང་ལ་ཕྲག་དོག་སློང་བ་ལྟ་བུས་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་རྒྱས་བཤད་བྱུང༌།”74 ཞེས་འཁོད།

དེ་བཞིན་སྐབས་དེའི་དགུ་གཏོར་འཆམ་གཟིགས་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་ཁྲི་སྐྱེས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་མི་སྐུ་ཚབ་ཁག་ཀྱང་མགྲོན་འབོད་ཞུས་པ་ལྟར་ཕེབས་བཞུགས་གནང་སྐོར། འབྲས་སྤྱི་གོལ་ཌའི་དེབ་ནང་འཁོད་གསལ།”དབྱིན་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༧ ཉིན་ལྷ་ས་དང༌། ཕྱོགས་མཐའ་ནས་ཡོང་བ། གཞན་ཡང་དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་མི། གོར་ཥ་སོགས་མི་རིགས་མང་པོ་པོ་ཏ་ལའི་བདེ་ཡངས་ཤར་ཐོག་སྟེང་དུ་དགུ་གཏོར་ལྟད་མོར་འདུ་འཛོམས་དང༌། དེའི་དུས་གྲྭ་པ་བརྒྱ་ཙམ་ནས་གསེར་རྔ་དང༌། རོལ་མོ། བསང་ཕོར་སོགས་འཁྱེར། གདོང་འབག་གྱོན་པའི་ཧྭ་ཤང་དང༌། ཧྭ་ཕྲུག ཞྭ་ནག་སོགས་སྐས་འཛེག་གསུམ་གཤིབ་དང༌། རྡོ་སྐས་རིམ་བབས་ཀྱིས་རྡོ་གཅལ་ནང་དུ་ཕེབས། སྐས་འཛེག་དབུས་མར་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཧྭ་ཤང་མ་གཏོགས་སུ་གཅིག་ཡར་མར་འགྲོ་བསྐྱོད་མི་ཆོག པོ་ཏ་ལའི་ཕྱི་རྩིག་མཐོ་དམའ་ཕུ་ཊི་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པའི་ངོས་པད་བརྐོས་གསུམ་བཞི་བརྩེགས་པའི་རབ་གསལ་སྒེའུ་ཁུང་གྲུ་ཙིའི་ཤམ་བུ་རླུང་གིས་ལྷབ་ལྷུབ་བསྐྱོད་པ་དང༌། ནང་དུ་མི་དྲག་གོས་ཆེན་ཚོས་ཁ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ན་བཟའ་གྱོན་པ་རྣམས་བཞུགས་པའི་སྟེང་དུ་རབ་གསལ་དབུས་མ་མཐོ་ཤོས་དེ་ནི་སྔོན་མ་གསེར་གདུང་གསར་བཞེངས་མ་གྲུབ་པར་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་རྩེར་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུར་བརྟེན་གཟིམ་ཆུང་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་ན་བཟའ་གདན་ཞུ་དང༌། དེའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གནས་རབ་གསལ་ལ་སེང་རས་སེར་པོས་ཞལ་ཁེབས་སྒྲོན་པ། ཁང་ཁུངས་གཞན་དག་ཁག་ལ་མི་དྲག་གོ་ཐོབ་ཆེ་ཆུང་གིས་བཞུགས་དགོས། ཞབས་པད་གཟིགས་མོ་གཟིགས་ཡུལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཚང་སྐུ་འཁོར་བཞུགས་ཏེ་སྔ་དུས་སྤྱན་གྱིས་ལོངས་སུ་མ་སྤྱད་པའི་བོད་ཀྱི་གཟིགས་མོར་དགྱེས་བཞིན་བཞུགས་པ་དེར་འདུས་ལྟད་མོ་བ་རྣམས་ནས་ཕྱོགས་དེར་བལྟ་གི་འདུག”75 ཅེས་གསལ།

ལྕགས་འབྲུག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༩ ཉིན་གནམ་ལོ་གསར་དུ་བཞད་པའི་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སརྒ་མ་འཆོལ་བའི་མཛད་སྒོ་སྟབས་བདེ་ཞིག་ནོར་གླིང་དུ་སྐུ་བཅར་ནང་མ་དང་ལྷན་དུ་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ཞོགས་པ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་བཞེངས་དང༌། ཞལ་ཁྲུས་གྲུབ་མཚམས་ན་བཟའ་བླ་ཆས་གཟབ་བཞེས་ཐོག་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཀྱི་བདེ་སྟན་ཐོག་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་ནང་མའི་དགུང་གསར་རྟེན་འབྱུང་ཆེད་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ནས་གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་དང༌། བཞེས་ཐུག་གྲོ་ཐུག ཕྱེ་མ་རགས་བཅས་རིམ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བགྲེས་གཞོན་གཉིས། སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་སོ་སོ་ནས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་ཕུལ་རྗེས་སྐུ་བཅར་རྣམས་ནང་མ་ཁང་དུ་བཞུགས་གྲལ་ལ་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། བཞེས་གྲོ་བཞེས་ཐུག ཕྱེ་མ་རགས་བཅས་རིམ་བཞིན་ཕེབས་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་གི་མཛད་སྒོ་གྲོལ་ཏེ་རང་གནས་སོ་སོར་ཕེབས།

ལྕགས་འབྲུག་ ༡༩༤༠ གནམ་ལོ་གསར་དུ་བཞད་པའི་གཞུང་གནས་ཀྱི་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་ཡང་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ (༡༩༤༠། ༢།༩) ཉིན་བླ་མ་ལོ་གསར་ཞེས་ཐོག་མར་གཟིམ་ཆུང་མཚན་གཟིམ་ཁང་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཐོག ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་བཅས་ནས་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་བསྐང་འཕྲིན་གསུང་ཆོག་དང༌། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་སྲིད་ཟུར། གུང་བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་རང་རང་གོ་བབ་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་ཕྱེ་མ་རགས་བཅས་རིམ་བཞིན་ཕེབས།

དེ་རྗེས་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་དབུ་རྩེའི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཆོག་གི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཐོག ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་མཛད་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་རྫོགས་བཞུགས་ྋཞབས་འཁོད་མཚམས། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་དང༌། དབུ་མཛད་ཀྱིས་མཚོན་ཚོགས་ཡོངས་ནས་མ་གཅིག་སྲིད་གསུམ་རྒྱལ་མོའི་མཆོད་གཏོར་དང༌། རྟེན་འབུལ། མངའ་གསོལ་རིམ་བཞིན་མཛད་མུར་གསོལ་ཇ་དང༌། བཀྲས་ཁང་སྡེ་པས་སྔར་ལམ་དཀར་སྤྲོ་འབུལ་གཤོམ་ཞུས་ཏེ་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་མཛད་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད་བསྟུན་གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་བ་གདན་བཞེས་གྲུབ་མཚམས། ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་སུ་མཛད་ཞབས་རྣམས་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད། བཞུགས་ཁྲིར་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པ་ཆེའི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཟིན་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཐོག་རིམ་བཞིན་མཛད་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ།

ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཁྲི་ཕེབས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་མཁན་དབྱིན་གཞུང་དང་རྒྱ་གར་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་ལྕོགས་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་བྷ་སིལ་གོལ་ཌ་ (Sir Basil Gould) ངོ་ལས་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོར་བཅར་འཐུས་དམིགས་བསལ་བཀའ་འཁྲོལ་བཞིན་སྐུ་ཚབ་གོལ་ཌ་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཤར་ངོས་ཕྱི་མགྲོན་གྱི་བཞུགས་གནས་འབོལ་གདན་ཐོག་འཁོད་ཅིང༌། མཛད་ཞབས་རྣམ་པ་རང་རང་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད་མཚམས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། སེར་འབྲས་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་མཚན་ཉིད་བགྲོ་གླེང་དབུ་ཚུགས། གར་དང་པོ་དང༌། དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག གསོལ་བསྐངས། སྟོན་ཆེན་བཤམས་པ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཛད། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ས་སྐྱ་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གཉིས་ཀྱི་དགུང་གསར་རྟེན་འབུལ་ཞུ་མི་སོ་སོས་ཞུ་ཡིག་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། གཞན་ཡང་དབུས་གཙང་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་དགུང་གསར་རྟེན་འབུལ་ཞུ་མི་དང་བཅས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གར་གཉིས་པ་དང༌། བགྲོ་གླེང༌། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཅས་རིམ་བཏེགས་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

བོད་ཚེས་ ༢ (༡༩༤༠།༢།༡༠) ཉིན་རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་ཞེས་སྲིད་ཕྱོགས་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མཛད་སྒོ་ཞིག་ཡིན། ཐོག་མར་རྩེ་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུ་གྲུབ་པ་དང༌།

མཇལ་ཐེངས་དང་པོར་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བསྟར་འབུལ་གནང་གྲུབ་མཚམས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་སུ་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་རྟགས་བརྒྱད་དང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་བཅས་བཏེགས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་དང་གསུང་བཟང་བ་བཅས་བཞེངས་སྟབས་སུ་ཚིགས་བཅད་གདངས་དབྱངས་ཀྱི་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་ནས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟེན་རྣམས་རིམ་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་མཇལ་ཐེངས་དང་པོར་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་དང༌། གདན་སའི་མཁན་ལས་བཅས་ནས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ། གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བཅས་དང༌།

མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་ངོ་ལས་དང༌། འབྲུག་དང༌། ལ་དྭགས་གཉིས་ཀྱི་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་ལོ་ཕྱག་པ། ཁ་ཆེ་འགོ་པ་བཅས་ནས་དགུང་གསར་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། རང་ལུགས་ཀྱི་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་ཕྱི་མགྲོན་གྱི་གྲལ་གནས་སོ་སོར་འཁོད་པ་སོགས་མཛད་རིམ་སྤྱི་བྱིངས་སྔར་སྲོལ་བཞིན་བསྐྱངས།

རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་ཉིན་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་འགོ་སྲིད་བློན་ནས་གཤམ་དྲུང་དཀྱུས་བར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ན་བཟའ་རྒྱ་ལུ་ཆས་བཞེས་དགོས། དེ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཆས་གོས་ཤིག་ཡིན་ལ། གནའ་རབས་ནས་དར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལྡན་པ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་གལ་ཆེ་ཞིག་ལ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད།

བོད་ཚེས་ ༣ (༡༩༤༠།༢།༡༡) ཉིན་གཟིམ་ཆུང་མཚན་གཟིམ་ཁང་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ན་བཟའ་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཐོག ཡོངས་འཛིན་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ། གསུང་ཞབས་པ་བཅས་ནས་འདོད་ཁམས་བདག་མོའི་བསྐངས་འཕྲིན་གཟབ་གསོལ་དང་འབྲེལ་ལྷ་མོ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་ལོ་འདིར་བོད་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭ་མཛད་འཕྲིན་བཅས་པར་མི་དང་མི་མིན་གྱི་འགལ་རྐྱེན་བར་གཅོད་རིགས་ཡོད་མེད་སོགས་འཆར་ཅན་ཟན་བརྟག་འབུལ་གནང་མཛད།

ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ཤར་བྱང་མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་དགའ་ལྡན་དར་ཆེན་ལ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་དབུ་ཏོག་སྒྲོན་འབུལ་ཐོག་སྐུ་བཞེངས་ཞུ་དགོས་པ་ལྟར། ལྷ་སའི་མི་དཔོན་གཉིས་བཅར་བར་མཛོད་ཆུང་ནས་དར་ཆེན་དབུ་ཏོག་ལ་ནང་མཛོད་སྣ་ལྔའི་སྙན་དར་དང༌། ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་ནས་ཞུས་ཏེ་སྩལ། འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་ལ་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཚུགས་ཚེས་སྦུག་དམ་བཀའ་རྒྱ་སྔོན་སྩལ་བཞིན། འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས། ཆབ་བདག་མ་གཉིས། བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། ཤིང་གཉེར། དགེ་གཡོག ནང་མ། ཆབ་རིལ་བཅས་འབྱོར་ཕྱག་ཞུས་པར་སྨོན་ལམ་རིང་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སྒྱུར་མགྲོན་བརྒྱུད་སྩལ།

བཀའ་ཤག་དང་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་ཞོགས་པ་གནས་དགའ་གཉིས་སུ་གཟབ་གསོལ་དང༌། དེ་རྗེས་ལྷ་ཀླུའི་མདུན་ངོས་རྫོང་རྒྱབ་སྤྲོ་ཁང་དུ་ཕེབས་པར། ཞོལ་པ་ལས་ཁུངས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཏེ་ཚེས་གསུམ་དགུང་གསར་སྤྲོ་སྐྱིད་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང༌། གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གཤོམ། གར་པ་རྣམས་ནས་རོལ་དབྱངས་དང་འབྲེལ་བའི་གར་གླུ་འབུལ་བ། གནམ་མདའི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པ་བཅས་གྲུབ་མཚམས་གཞུང་ཞབས་ཁག་གཅིག་ནས་རང་མོས་ཀྱིས་ཕྱག་མདའ་བེ་ཤུ་བསྐྱོན་ཏེ་ནང་ཚ་འཇོག་རེས་སོགས་ཀྱི་ཁྲུང་བཞེས་དང༌། ཚ་དར་གནང་བ་སོགས་ལོ་འདིའི་དབྱར་སྐྱིད་གླིང་གཏོང་གི་སྒོ་འབྱེད་ལྟ་བུ་གནང་སྲོལ་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།

འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རྒྱལ་བའི་སྣང་བརྙན་མདུན།།

རྒྱལ་བའི་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་འདུལ་འཛིན་རྗེས།།

གཙུག་སྐྱེས་དབུ་ལོ་བཞེས་པའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང༌།།

རྒྱལ་རྣམས་མཆོད་ཅིང་ལྷ་ཡིས་ཤིས་པ་བརྗོད།།

སྲིད་པའི་རྒྱན་གྱི་སྙིང་པོ་གཅིག་བསྡུས་པའི།།

ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་སྟེ།།

གང་ཞིག་གཙུག་ན་མཛེས་པའི་གཟི་བྱིན་གྱིས།།

ལྷ་ཡི་ཕུན་ཚོགས་དག་ཀྱང་མོག་པོར་བྱས།།

དེ་ཚུལ་དེ་ལ་ཐུགས་མཚོ་དྭངས་མའི་རླབས།།

རབ་ཆགས་ཆུང་སྲིད་ལང་ཚོས་སྒེག་པ་དེས།།

ལྔ་སྤོངས་དགེ་བསྙེན་བསླབ་གཞིའི་རྒྱན་བཟང་གིས།།

རབ་ཏུ་མཛེས་པའི་ཆོ་ག་ཉམས་སུ་བསྟར།།

གཞུང་བརྒྱ་འདུལ་བ་འབུམ་སྡེའི་རྒྱ་མཚོ་ལ།།

གནང་བཀག་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤྱོད་པའི་རླབས་ཕྲེང་གཡོ།།

ཚུལ་གནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་གྲུ་གཟིངས་ལས།།

སྐུ་བཞིའི་ནོར་གྱི་གཏེར་སྒོ་ཡངས་པོར་གྲོལ།།

ལེགས་བྱས་ཆུང་སྲིད་ཟླ་བ་གཞོན་ནུ་དེར།།

རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་བ་གསེར་གྱི་དབང་པོ་ཡིས།།

མཚན་གྱི་སྙན་པ་སྒེག་པའི་མུ་ཏིག་ཕྲེང༌།།

མགུལ་བ་བརྒྱན་པའི་གྲགས་སྙན་སྲིད་འདིར་ལྡིར།།

དེ་ཚེ་མཚན་དཔེ་མཛེས་པའི་མཆོག་སྤྲུལ་གང༌།།

སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་རང་ཁམས་རྟག་བརྟན་ཞིང༌།།

འཕྲིན་ལས་ཕྱོགས་བརྒྱར་འཕེལ་བའི་གདུང་དབྱངས་ཀྱི།།

གསོལ་འདེབས་ཚངས་དབྱངས་སྙན་སྒྲ་འབྱིན་དང་ལྷན།།

ཕུན་ཚོགས་བདེ་དགའ་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ་འབར་བའི།།

ཀུན་བཟང་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌།།

སྙན་པའི་དུང་བུད་དགའ་བའི་རོལ་གར་གྱིས།།

ས་གསུམ་འགེངས་པའི་ཤིས་པས་དགེ་ལེགས་སྤེལ།།

དེ་ཚུལ་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་དཔྱིད།།

མཚན་སྙན་གསེར་ཞུན་འཛག་པའི་ཐིགས་ཕྲེང་རླབས།།

རྣ་བའི་བུམ་བཟང་བཅུད་དུ་གཏམས་ཙམ་གྱིས།།

རྨད་བྱུང་ལེགས་བྱས་དགའ་བདེའི་དཔལ་ཡོན་རྒྱས།།

གང་ཞིག་སྤངས་པས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གཡོ་མེད་ངང༌།། རྨད་བྱུང་མཁྱེན་པའི་ཟེགས་མ་རེའང་ཇི་སྙེད་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས།།ཉམ་ཐག་འགྲོ་ལ་བརྩེ་བའི་རླབས་ཀྱིས་རྟེན་འབྱུང་ངག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི།། སྲིད་ཞིའི་གདུང་སེལ་ཕན་བདེའི་ཉིན་བྱེད་འདྲེན་པ་མཆོག་དེ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག།

གསང་གསུམ་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་གར་གྱིས་མཉམ་ཉིད་བདེ་ཆེན་རོལ་བའི་སྐུ།། ཕན་བདེ་འདོད་རྒུའི་གཏེར་བརྒྱས་མཛེས་པའི་སྡེ་བཞིའི་གཟི་བྱིན་ངོམ་བཞིན་པར།། མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་དཔྱིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ངུར་སྨྲིག་གར་འཆང་མཛེས་སྐུའི་དཔལ།། འགྲོ་བའི་ཁམས་སུ་སླར་ཡང་འཆར་བའི་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུས་ཤིས་པ་སྩོལ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་པ་ཁག་དང༌། དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། མཚན་གྱི་སྙན་པ་གསོལ་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པའོ།། །།

71 ‘བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་’ལེའུ་ལྔ་པ། དེབ་གཟུགས་ཤོག་ངོས་ ༡༦༣ ཕྲེང་ ༡ སྡེ་དགེ་དཔར་མ།

72 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ ཕྲེང་ ༡༦ (༡༩༩༠)

73 ‘སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་’ཤོག་ངོས་ ༡༤ ན ༦ བོད་པར་དཔེ་གཟུགས།

74 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༦ ཕྲེང་ ༢ (༡༩༩༠)

75 ‘སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ།’ ཤོག་ངོས་ ༡༣ བ་ ༢ བོད་པར་དཔེ་གཟུགས།

རླབས་འཕྲེང་བདུན་པ།

མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་བསྐྱངས་པས་གཙོས། སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་བསྐྱངས་པ།

བོད་རབ་བྱུང་ ༡༦ པའི་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༣ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལར་ཐོག་མར་ཆིབས་ཀྱི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་རྒྱུར། ཆིབས་སྦྱོངས་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་ཐུག་དར་ལྕོག་གསར་བརྗེས། ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་དང༌། ཤར་ནུབ་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་འཛུགས་འགྲེམས། གཟིམ་ཆུང་ཞལ་ཁྲ་ཁག་གི་ས་ཡོལ་གནམ་ཡོལ་སོགས་གསར་བརྗེས། གཟིམ་ཆུང་དང༌། ཚོམས་ཆེན་ཁག་ལ་རྒྱན་འགྲེམས་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས། གོང་ཚེས་སྔ་ཆར་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཡང་སྟེང་ནས་རྣམ་གྲྭས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་དང༌། གར་པས་རོལ་ཆ་དང་གཉིས་གསུམ་གྱིས་སྐབས་དབྱེ་ཞིང༌། མགྲོན་གཟིམ་ནས་རྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་གཡབ་སྐུ་རྒྱབ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་མཐའ་དག་ཕེབས་འབྱོར་མཚམས་ཕེབས་ཇ་ཕེབས། ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་པས་རྩེ་སྐོར་ལ་རྒྱབ་ཆ་རྩིས་སྤྲད། བླ་རྩིས་པས་སྡེ་བརྒྱད་གསེར་སྐྱེམས་བཏང༌། སྲིད་པ་འཁོར་ལོའི་རྒྱབ་ཡིག་བསྒྲགས། རྣམ་གྲྭས་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ན་བཟའ་ཐང་ཤམ་དང༌། བླ་གོས་སྐུ་ཆོས། དབུ་པཎ་གསེར་མདོག་ཅན་བཅས་བཞེས་ཐོག་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ནས་གདན་དྲངས། ནོར་གླིང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་དང༌། བར་ཐོག་མགོན་པོ་ཁང་བཅས་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། ཐུགས་སྨོན་གནང་བའི་སྙན་ཤལ་མཁན་དྲུང་ནས་ཕུལ། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་འགག་ནས་ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་འགོ་སྣམ་སེར་པོའི་ཐུམ་ལྡན་གསེར་ཟངས་ཀྱི་དབུ་ཏོག་ཅན་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནས་གདན་དྲངས།

ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་དགེ་འདུན་པ་ནས་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པའི་སེར་འཕྲེང་དང༌། རྔ་དང་འཁར་རྔ་སོགས་རོལ་མོའི་ཆ་བྱད་འཁྲོལ་བཞིན་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ། དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག ལྷ་ཞོལ་མི་མང་དང༌། ཉེ་སྐོར་ནས་ཆེད་བཅར་མི་མང་རྣམས་ནས་རང་རང་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་ཐོག་ལག་ཏུ་ལྷ་གོས་དང༌། ཕྱེ་མར་ཆང་ཕུད། མེ་ཏོག་བདུག་སྤོས་སོགས་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་བཟུང་སྟེ། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གྲལ་སྟར་བསྒྲིགས་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཞལ་མཇལ་གུས་བསུ་ཞུ་བཞིན་པའི་དབུས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས། དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེ་དང༌། བུམ་པ་རི་སོགས་རི་ཆེན་ཁག་གི་དབུ་རྩེར་སྐུ་རླུང་དར་ཕྲེང་སྒྲེང་འཛུགས་དང༌། དྲི་ངད་བཟང་པོའི་སྐུ་བསངས་ཀྱི་དུད་སྤྲིན་དཀྲིགས། རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ལྕགས་པོ་རི། ཀུན་བདེ་གླིང་བཅས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང༌། ལྷ་ཞོལ་གྲོང་ཁྱིམ་ཚང་མའི་ཡང་སྟེང་དུ་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་སྒྲེང་འཛུགས་དང༌། སྐུ་བསང་འབུལ་བ་སོགས་བཀྲ་ཤིས་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས། བླ་རྩིས་པས་སྲིད་པ་འཁོར་ལོ་བསྒྲེངས་ཏེ་ཆིབས་གྲལ་གྱི་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་བཀའ་ཤག་ཤོད་པའི་ཆིབས་རགས་གྲལ་ཐོའི་གོ་རིམ་བཞིན་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་གཡས་བསྐོར་གྱིས་གཞུང་སྒོའི་མདུན་ངོས་འབྲས་བུ་གཡུལ་ཁའི་ཐད་ཕེབས་སྐབས། འཇུ་ལང་པ་དང༌། གཞུང་སོག་འགོ་དམངས། ལྷ་སའི་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལ་དྭགས་དང༌། འབྲུག་པ་ལོ་ཕྱག གོར་ཥའི་སྐུ་ཚབ་ཀབ་ཏན་ངོ་ལས། ཁ་ཆེ་འགོ་པ་བཅས་ནས་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་བཟུང་སྟེ་གུས་འདུད་ཞུས། བྲོ་པ་དང་གཞས་མ་ཁག་ནས་རང་རང་གི་བྲོ་གཞས་གླུ་གར་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་པའི་མདུན་བདར་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

རྡོ་རིང་ནང་མ་ནས་རྣམ་གྲྭའི་སེར་འཕྲེང་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། རྩེ་ཕྱག་དང༌། རྩེ་གཉེར་གྱིས་སྤོས་སྣེ་བཅས་གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱན་དྲངས། བདེ་ཡངས་ཤར་གསུམ་སྐས་མདུན་ཕྱིང་དམར་ཐོག་ཕེབས་བྱམས་ནས་བཤོལ། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཞབས་རས་སྤྱན་རྒྱ། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པས་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་སྤྱན་དྲངས། ཐེམ་སྐས་རིམ་པར་བརྒྱུད། ཚོམས་ཆེན་སྟེང༌། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་འགག་ནས། བྱམས་ཁང་དང༌། བློས་བསླང་ཁང༌། གཟིམ་ཆུང་ས་གསུམ། བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་གྲུ་འཛིན་འཕགས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་འཕགས་མཆོག་ལོ་ཀེ་ཤྭ་རའི་སྤྱན་སྔར་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ། གསང་གསུམ་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་འགྲོའི་གསོས་སུ་འགྱུར་བའི་ཐུགས་སྨོན་བདེན་ཚིག་ཅན་གྱི་སྙན་དར་འབུལ་གནང་མཛད་དེ་ཉི་འོད་བསོད་ནམས་ལེགས་འཁྱིལ་བརྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འབུལ་བཞེས་རྗེས། གསོལ་གྲོ། གསོལ་ཇ། བཞེས་སྤྲོ། བཞེས་འབྲས་སོགས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་སྤྱི་བྱིངས་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་རང་རང་གདན་ཐོབ་ཐོག་འཁོད་པར་དྲུང་ཇ་དང༌། བཞེས་ཐུག་ཕེབས།

དེ་ནས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་སླད་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཕྱག་འདྲེན་སོགས་ཀྱིས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་ནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཉི་འོད་བསོད་ནམས་ལེགས་འཁྱིལ་གྱི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། རྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་ར་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ། ལྷ་གོས་མཇལ་དར་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་རི་མོ་ཅན་གྱིས་བཏེགས་པའི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འབུལ་གནང་རྗེས། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། ཀུན་བདེ་གླིང་དང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང་སོགས་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག རྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར། ཕུན་ཁང་གུང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ཛ་སག་དར་ཧན། ཏཱ་བླ་མ་ཐའི་ཇི། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་དཔོན། མདའ་དཔོན། རྩིས་དཔོན། ཕྱག་མཛོད། རིམ་བཞི། སྲས་རྣམ་པ། ལས་ཚན་ཆེ་ཆུང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ། རྣམ་གྲྭའི་དབུ་ཆོས། རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས། དྲུང་གཏོགས་ཡན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལ་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་ཕྱི་ནང་དུ་རང་རང་གོ་བབ་ཀྱི་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད།

མཇལ་ཁའི་རིང་གདན་སའི་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གསོལ་དཔོན་སྐུ་གཞོན་ནས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གར་དང་པོ་བཏང༌། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད། གླིང་ཁག རྨེ་རུ་བཞི་སྡེ་ལྕགས་པོ་རི་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་ཚབ། ལ་དྭགས་དང༌། འབྲུག་ལོ་ཕྱག ཁ་ཆེ་དང༌། བལ་པོའི་འགོ་བྱེད་ཁག་བཅས་མཇལ་ཁར་བཅར། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གོང་བཞིན་ཞུས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་གསོལ་བསྐང་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་བསྟུན། གསོལ་ཆེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་གུང་བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་ནང་མ་རིམ་བཞི་ཡན་ལ་ཤིང་འབྲས་སྡེར་ཐོབ་བཀྱེས། དཀར་སྤྲོ་རྣམས་གར་པ་དང༌། གད་པ། ཆིབས་རའི་ལག་དོ་སོགས་ལ་སྟོན་ཆེན་སྩལ། གར་གཉིས་པ་བཏང༌། མཇལ་ཐེངས་གསུམ་པར། ཕེབས་བྱམས་པ་བྱིངས་དང༌། བྱམས་འཐེན་པ་ཁག ཆིབས་འཁྲིད་པ། གར་པ། སྐྱ་དར་བ་བཅས་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་དར་དཔྱངས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་སྩལ་གྲུབ་བསྟུན། བགྲོ་གླེང་པ་ཟུང་ནས། ཤིས་པ་བརྗོད་དེ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་ཁྲི་དར་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་ཕུལ། ྋམཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་གདན་དྲངས།

རྩེ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞིའི་ཁོར་ཡུག་ལ་རྩེ་རྣམ་སྲས་གན་མཛོད་ནས་འདོན་སྤྲོད་གནང་བ། ཧོར་གོས་མངགས་བཏགས་ཀྱི་གོས་ཐང་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་སོགས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཤིན་ཏུ་སྤུས་གཙང༌། ཧོར་གོས་རྒྱུ་མཚུངས་ཀྱི་གོང་གཤམ་ཅན་རིན་ཐང་གཞལ་བར་དཀའ་བ་ཁག་གིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། མཆོད་རྫས་དོ་དམ་པའི་ཁོངས་ནས་ཀ་བ་རིང་ཐུང་ཁག་ལ་གོས་ཚོན་ཁྲ་རྒྱུ་རྙིང་ཁ་གསར་གྱི་ཀ་ཐུམ་དང༌། ཀ་འཕན། གདུང་ཁེབས་ལྕེ་བརྩེགས་ལ་སོགས་པས་ནི་མཛེས་པར་སྤྲས། གདུང་མའི་བར་བར་ལ་ལྷན་སྐྱེས་དང༌། སྦྱར་བྱུང་གི་དྲི་ངད་བཟང་པོ་འཐུལ་བའི་སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་མ་དང༌། ཕུར་མའི་གཏོར་ཕུ་དང༌། རྒྱལ་མཚན་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་པར་དཔྱངས། ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་པའི་ཁོངས་ནས་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཁོར་ཡུག་མཐོང་འཁོར་ལ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ་ཚོན་བྲིས་སྐུ་ཐང་ཆེ་ཚད་ཁག་གིས་ནི་ཡིད་ལ་མངོན་དགའ་བསྐྱེད་པར་བྱས། ཚོམས་ཆེན་གྱི་བྱང་ངོས་སུ་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་ས་འཛིན་པང་གཅལ་གྱི་སྡིངས་ཆའི་སྟེང༌། སྒྲོམ་སྐྱོར་ཚོན་ཁྲ་གསེར་རིས་ཅན་གྱི་བང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་གསེར་ཟངས་ལས་བསྐྲུན་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོ་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔའི་དབང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཏེགས་པ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཁྲ་ཚོམས་ཅན་གྱི་སྟེང་མཛོད་སྦུག་ནས་འདོན་སྤྲོད་གནང་བ། རུ་སུ་དཀར་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་མངགས་བསྒྲུབས། རུ་སུའི་རྒྱ་སེ་མངགས་བཏགས་ཀྱི་དབུ་ཐོད་བླ་བྲེས་དང༌། སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། སྟན་དཀར་རྡོ་རྗེ། ཧོར་གོས་ཚོན་སྣ་ལྔའི་བཞུགས་འབོལ་སྟེང་རུ་སུ་མངགས་བཏགས་ཀྱི་སྟན་དམར། ཧོར་གོས་ཚོན་ཁྲ་རྒྱུ་རྙིང་གི་ཁྲི་ཁེབས་བཅས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས། བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་ས་འཛིན་སྡིངས་ཆ་དང༌། སྒྲོམ་སྐྱོར་བང་རིམ་ནང་གཙང་རུམ་མངགས་བཏགས་ཚོན་ཁྲའི་ས་གདན་དང༌། སྒྲོམ་སྐྱོར་བང་རིམ་གོང་འོག་ནང་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་བཞིའི་བཞུགས་གདན་ཁག་ཐོབ་གཟོས་ལྟར་སྒྲོན། བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་གན་ནས་འདོན་སྤྲོད་གནང་བ་རྒྱ་དངུལ་འཕུལ་དཀྲོལ་ཚ་གསེར་མའི་གསོལ་ཅོག པད་རག་དང༌། མར་གད་ལ་སོགས་པའི་ཁྲ་རྒྱན་ཅན་ལེགས་པར་སྒྲོན། རྩེ་གདན་གཉེར་ནས་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོའི་སྟོན་འཁོར་ཁག་གི་ཁྲི་སྟན་ཆེ་ཆུང་དང༌། གདན་ཐོབ་ཁག་སྒྲོན་རྒྱག་ཟིན་བསྟུན་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཐུབ་བསྟན་ངག་དབང་ནས་རྩེ་མགྲོན་གྲལ་འགོད་པ་དག་མཉམ་འཁྲིད་ཀྱིས་གཟིགས་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་གནང༌། མདོར་ན་རྩེ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཁོར་ཡུག་མཐའ་དག་གཟི་བྱིན་བརྗིད་བག་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ལྷའི་ཁང་བཟང་ལ་འགྲན་བཟོད་པར་བྱས།

རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཉིན། དུས་གསུམ་ྋརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་བརྩེ་ཆེན་ཐུགས་རྗེའི་རང་གཟུགས། འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས། བདག་ཅག་ཁ་བ་རི་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ། འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པད་མོ་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་པའི་དབང་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག ཇི་སྐད་དུ་ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས། “ཨེ་མ་སྲིད་གསུམ་ཀུན་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ཞིང༌།། སྡེ་བཞི་མ་ལུས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་ཡི།། རྩོད་དུས་གནམ་གྱིས་བསྐོས་པའི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར།། རྫོགས་ལྡན་མགྲོན་དུ་འགུགས་པའི་ཕོ་བྲང་འདི།།” ཞེས་བསྔགས་པར་མཛད་པ་བཞིན། ངེས་པའི་དོན་དུ་འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པད་མོའི་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་ལས་གྲུབ་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། དྲང་དོན་ཐུན་མོང་སྣང་ངོར་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་སྔོན་བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་དུས་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པའི་ཤུལ་དུ་སླར་ཡང་ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པའི་སྐུ་དུས་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་སྟེ་བོད་གངས་ཅན་ཁྱོན་ལ་རྒྱལ་ཐབས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་པོ་ཆེ་བསྐྱངས་པའི་ཕོ་བྲང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་གོང་མ་ན་རིམ་གྱི་ཞབས་སེན་ནོར་བུའི་འོད་ཆགས་རིམ་པར་བཀོད་དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱི་མཚོན་པའི་སྲིད་ན་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་སོགས་ཀྱི་བང་མཛོད། གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལ་ཞེས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཁང་ཆེན་གྱི་ཤར་རྒྱུད་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་བོད་གངས་ཅན་པའི་ལུགས་ཟུང་ཆོས་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་མངའ་བདག་སྤྱི་དཔལ་ཆེན་པོར་མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་རྒྱུར།

ཐོ་རེངས་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་ཡང་སྟེང་ནས་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གིས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་སྔ་རྗེས་དང༌། མཆོད་སྤྲིན་གར་པས་རོལ་ཆ་དང་གཉིས། གསུམ་པ་བཅས་རིམ་པར་བཏང་སྟེ་དགེ་ལེགས་མངོན་པར་བཞད་པའི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ། ནམ་ལངས་སྔ་ཆར་མགྲོན་གཟིམ་ནས་རྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་ར་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་གདན་དྲངས། ྋརྒྱལ་ཡབ་ཆེན་མོ་ན་བཟའ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་འདྲ་མཚུངས་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མདོ་སྨད་ཡུལ་ལུགས་ཀྱི་ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་དང༌། བཀའ་བློན། ཤོད་སྐོར་ཛ་སག་དང་ཐའི་ཇི་ཡན་ན་བཟའ་ཚོན་ཁྲ་སེར་པོ་དང༌། དགུན་ཆས་དབུ་ཞྭ་ཝ་གིར། རིམ་བཞི་རྣམས་མཚོན་ཁྲ་སྔོན་པོ། རྩིས་ཕྱག་མན་ཆད་ན་བཟའ་རྒྱ་ལུ་ཆས། རྩེ་སྐོར་བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། སྤྱི་མཁན། ཛ་སག་དང་ཏཱ་བླ་མ་ཡན་ན་བཟའ་རྡཱ་གོ་ཚོན་ཁྲ་སེར་པོ་དང༌། དེ་བྱིངས་རྩེ་སྐོར་ཡོངས་རྫོགས་ན་བཟའ་ཕྱ་གྲུ་ཕྱ་སྟོད་གཟབ་བཞེས་ཀྱིས་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་འཛོམས་སར་གསོལ་ཇ་ཕེབས་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར་དང༌། གཞུང་ཞབས་རྣམས་རྩེ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་རང་རང་བཞུགས་གྲལ་དུ་འཁོད། ཀུན་གསལ་ནོར་བུའི་འོད་སྣང་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་འཕྲོས་པ་ན། རྩེ་མགྲོན་དང༌། གཟིམ་འགག་གཅིག་སྔོན་བགྲོད་སྲི་ཞུ་དང་བཅས་གཟིམ་འགག་དང༌། གཟིམ་གཡོག་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་བཞུགས་གདིང་དང༌། ན་བཟའ་སྐུ་བེར་རིན་པོ་ཆེ། མཁན་ཆུང་གཞོན་པ་ནས་དངུལ་དམ་བཅས་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ནས་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་སུ་གདན་དྲངས། མགྲོན་གཟིམ་ནས་ཁྲི་ཁེབས་བསལ་ཏེ་བཞུགས་གདིང་དང༌། སྐུ་བེར་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་སྟེང་སྒྲོན་འབུལ་དང༌། དངུལ་དམ་གསོལ་ཅོག་ཆེན་མོའི་བར་ཐོག་ཏུ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའི་བཀོད་བརྡ་བཞིན། གར་པས་ཕེབས་བརྡ་རོལ་ཆ་བཏང་བསྟུན། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་དང༌། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མདུན་བདར། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམས་ནས་སྤོས་སྣེ། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ། ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་མཆོག་སྤྲུལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དགུང་གྲངས་ལྔ་ལ་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ། མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་མཚན་དཔེའི་འཛུམ་དཀར་གསལ་བ། སྐུ་ལ་ངུར་སྨྲིག་གི་ན་བཟའ་དང༌། དབུ་པཎ་གསེར་མདོག་ཅན། གོས་སེར་འཇའ་ཅན་མའི་ཞབས་ཕྱགས་གསོལ་བ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་ནས་སྤྱན་དྲངས། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བྱམས་པ་ལེགས་ཚོགས་ནས་གཟིམ་སྤོས་དང༌། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པས་བཟེད་ཞལ་སྤྱི་བླུགས་བསྣམས་ཏེ་སྐུའི་མདུན་ངོས་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྐུའི་ཕེབས་རྗེས། རྩེ་མགྲོན་དང༌། རྩེ་གཟིམ་འགག་བྱིངས་སྐུའི་སྔོན་རྗེས་སུ་བཅར་ཏེ་ཆེན་པོར་འོས་པའི་སྲི་ཞུ་བཀུར་བསྟིའི་སྒོ་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་སུ་གདན་དྲངས། ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་པད་མངོན་པར་འཁོད་བསྟུན། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ། རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་བདེ་ལེགས་ཀྱི་རི་མོས་སྤ་བ་འབུལ་གནང་ལ་དབུ་གཏུགས་གནང༌། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད།

རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན། དབུ་མཛད། གསུང་བཟང་པ་རྣམས་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་གདོང་ཕྱོགས་ཏེ་ལངས་སྟབས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ནས། དཀོན་མཆོག་རིན་ཆེན་རྣམ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང༌། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་དགེ་ལེགས་འཕེལ་བའི་སླད། “ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ།། དཔལ་གྱི་བེའུའི་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ།། དགེ་བའི་དོན་དུ་ཕུལ་བ་ལྟར།། དེ་བཞིན་བདག་གིས་དབུལ་བར་བགྱི།།” ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབུལ་ཚིག་དང་སྦྲགས་དངུལ་ཚག་ཚ་གསེར་མའི་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་རྣམས་དང༌། ཆོས་སྲིད་རྒྱལ་ཐབས་འཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱས་པའི་སླད་དུ། “འཛམ་བུ་ཆུ་བོའི་གསེར་ལས་ལེགས་བྱས་ཤིང༌།། རྩིབས་སྟོང་ལྡན་པའི་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་པ།། ཉི་མ་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་མཁར་འཕགས་ཏེ།། དཔག་ཚད་འབུམ་ལམ་ཉི་མ་གཅིག་གིས་གཅོད།། དེའི་མཐུས་ནམ་མཁའི་ལམ་ལས་དཔུང་ཚོགས་བཞི།། གླིང་བཞི་ལྷ་གནས་དང་པོར་བགྲོད་བྱེད་པའི།། འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་ཕུལ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན།། ཆོས་ཀྱི་སྲིད་ལ་དབང་སྒྱུར་ཐོབ་པར་ཤོག།” ཅེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་དང་སྦྲགས་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་རྣམས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་ནས་ལྷ་གོས་དཀར་གཙང་གིས་བཏེགས་ཏེ་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་འབུལ་ལམ་ཞུས།

མཚམས་འདིར། སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཀྱཱ་ཐུབ་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་འོད་འཆང་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་ལྡན་བརྒྱད་ཀྱིས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རྣམས་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པའི་ས་ནས་རེ་རེ་བཞིན་བཞེས་ཏེ་རབ་དཀར་ལྷ་གོས་ཀྱིས་བཏེགས་ཏེ་ཆོ་གའི་ཚིག་རིས་དང་བསྟུན་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ྋཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་མཐུན་འགྱུར་དང་བཅས་རིམ་འབུལ་གྲུབ་བསྟུན། རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་པ་རྣམས་ནས་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པའི་གདངས་དབྱངས་སྙན་པོས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་བྱིན་ཆར་ཕབ། ཡིད་ཅན་ཀུན་གྱི་ཕན་བདེ་གང་ལས་འབྱུང་བའི་གཞི་སྒོ་གཅིག་པུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་སླད་བསྟན་འབར་མ་གསུངས་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཚོགས་སུ་བསྒྲིགས། རིན་རྒྱན་པ་རྣམས་ནས་བདེ་ཕྱག་དང༌། རྣམ་གྲྭ་རྣམས་ནས་ཞྭ་ཕུད་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་རང་རང་གདན་གྲལ་དུ་འཁོད།

མགྲོན་ཆེས་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱིས་གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་ནས་ཞུས། གསོལ་གྲོ་ཕེབས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མཛད་སྒོར་ལེགས་འབུལ་དུ་ཆེད་བཅར་རྒྱ་དཀར་ནག་སྐུ་ཚབ་སོགས་ཕྱི་མགྲོན་ཁག་ལ་དཀར་རྩིས་པས་དཀར་ཡོལ་བཏང༌། མཛད་སྒོའི་སྟོན་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས་སྐབས་དང༌། མཇལ་ཁ་སྔ་རྗེས་ཀྱི་རིང་ལ་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་སྨྲ་བའི་གདན་སའི་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གྲལ་འཕྲོས་པ་རྩེ་དྲུང་གཉིས་གདན་ཐོབ་ཏུ་འཁོད་པ་ནས་དུས་སྐབས་སུ་འབེལ་གཏམ་གླེང༌། གར་དང་པོ་བཏང༌། བཞེས་འབྲས་ཕེབས།

མཚམས་འདིར་རྔོད་འཕར་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་བཞེས་སྤྲོ་སྣུམ་བཙོས་ཕུལ་ལག་ཉི་ཤུ་རེ་ཡོད་པའི་སྙུག་མའི་སློ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ཐམ་པ་དབྱིབས་གྲུ་བཞི་རིམ་བརྩེགས་སྟེང་ལུག་ཁོག་སྐམ་པོ་མགོ་སུག་འབྱར་བ་བཅུ་ཐམ་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་དབྱིབས་ཅན་གྱི་དཀར་སྤྲོ་ཚོས་གཉིས་མ་སྙུག་སློ་བཅུ་ཐམ་པ། གཡས་སུ་རི་རབ་མཚོན་པའི་ཁང་བཟང་དང༌། གཡོན་དུ་གཡག་ཤ་སྐམ་པོ་མགོ་སུག་འབྱར་བ་གཉིས་བཅས་རྩེ་ཤོད་གཉེར་ཚང་ནང་གཟན་རྣམས་དང༌། དེ་དག་གི་མདུན་དུ་རྒྱ་ཅོག་གྲུ་བཞི་བཅུ་དྲུག་སྟེང་ཀོ་སྡེར་ནང་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་བཞེས་སྤྲོ་མར་བཙོས་ཁག་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་ནས་ཤིང་འབྲས་ཨ་མྲ་དང༌། ཁ་སུར། ཆི་པ་ཁ། སྟར་ཁ། ཁམ་བུ། ཚ་ལུ་མ། ངང་ལག རྒུན་འབྲུམ་སོགས་སྐམ་རློན་དང༌། ཤེལ་ཀ་ར་ཏིང་དཔར་ཆེ་ཆུང༌། བུ་རམ་བསྒར་མ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མར་ཟན་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བཅའི་རིགས་སྣ་ཚོགས་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་རྣམས་ནས་སྒྲིག་བཤམས་ཞུ་སྐབས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་ནས་ཞིབ་འཇུག་གནང༌། གསོལ་བསྐང་སྒྲིག་གཤོམ་ཟིན་བསྟུན་རྩེ་ཕྱག་དང༌། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་ནས་མདུན་ངོས་ཤིང་འབྲས་ཁག་ལ་བཟང་གོས་ཚོན་ཁྲའི་གསོལ་ཁེབས་སྒྲོན།

གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་ལེགས་འབུལ་བསྟར་བའི་ཐོག་མར་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་བསྟར་རྒྱུར། ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རིན་ཆེན་དང་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་དར་ཚོན་སྣ་ལྔའི་སྣེ་འདོགས་དང་བཅས་པའི་གཡས་གཡོན་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་ནས་བཏེགས་ཐོག་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་འཕང་མཐོན་པོའི་སྒོ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་འབུལ་གནང་མཛད་པའི་སྙིང་པོར། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གིས་མཁའ་མཉམ་ཡིད་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་མཐའ་དག་ལས་སྒྲོལ་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནས་བཟུང་རིམ་བཞིན་གང་གདུལ་དེར་སྟོན་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་རོལ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པའི་རྣམ་པས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་མཐའ་ཡས་པའི་མཛད་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་ཞིང་དུ་རྒྱལ་བློན་པཎ་གྲུབ་སྣ་ཚོགས། ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་རྣམ་རོལ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པར་བྱོན་ཚུལ། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིད་བཞིན་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་གང་ཉིད་བོད་ཁམས་སྐྱོང་བའི་བླ་ལྷ་ཁག་གི་ལུང་བརྟག་རྣམས་རྩེ་མཐུན་མ་ཟད། གང་གི་གསང་གསུམ་མཛད་པ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། “སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ས་སྟེང་དུ།། དུས་མཐར་འཇིག་རྟེན་ཉམས་པ་ན།། སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི།། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།”76 ཅེས་བསླུ་བ་མེད་པའི་ལུང་གིས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་བཞིན། ཐོག་མར་ངོས་འཛིན་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང༌། སྔ་ལོ་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་གདན་དྲངས་ཤིང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་སྤྱན་སྔར་དབུ་སྐྱེས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་མཚན་གསོལ་བཅས་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་རྣམས་མགོན་པོ་གང་གི་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་མཐུས་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞིང༌། ད་ལམ་ལྕགས་འབྲུག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ (༡༩༤༠།༢། ༢༤) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་རིམ་བྱོན་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཁོངས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མངའ་གསོལ་ལེགས་པར་ཞུས་པ་ལགས་ན། སླད་མའི་ཆར་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་ལས། “ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་སྒོ་འཕར་སྟོང་ཕྱེ་བའི།། གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་འཇིགས་མེད་གསེར་གྱི་ཁྲིར།། དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ལྡན་གཟི་བྱིན་ངོམས་བཞིན་པར།། བསྐལ་བརྒྱར་ཞབས་བརྟན་མཛད་འཕྲིན་རབ་རྒྱས་ཤོག།” ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། བདག་ཅག་གདུལ་བྱའི་བོད་འབངས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེའི་འདོད་རྒུ་ཡིད་བཞིན་སྩོལ་བའི་ཆོས་སྲིད་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་བཟང་ཕྱོགས་བཅུར་སྐྱོང་བ་སོགས་ཀྱི་གསོལ་འདེབས་ལུང་རིགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞིབ་རྒྱས་སྙན་གསོལ་གྲུབ་པ་དང་བསྟུན། ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པ་མཎྜལ་དང༌། སྐུ་ཚེ་རིང་པོ་བཞུགས་སླད་སྐུ་རྟེན་གསེར་གར་བླུག་གི་ཐུབ་སྐུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤེལ་སླད་གསུང་རྟེན་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཚེ་མདོ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་ཆེད་ཐུགས་རྟེན་ཟི་ཁྱིམ་གྱི་ (སྐད་དོད་ཛྷཻཀྵིམ) རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན། ན་བཟའ་སྣམ་སྦྱར། བླ་གོས། མཐང་གོས། དབུ་པཎ། བཞུགས་གདིང༌། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟགས་མཚན་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། རྒྱལ་པོའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་རྟགས་རྟེན་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན། རྫས་བརྒྱད་བཅས་རང་རང་གི་འབུལ་ཚིག་རོལ་ཆ་དང་སྦྲགས་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་རིམ་འབུལ་མཛད།

དེ་རྗེས་ལུགས་གཉིས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་ལུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་བའི་རྟགས་མཚན་དུ་འབུལ་དངོས་གསེར་སྦྱངས་བརྡུངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་དང༌། གཞན་ཡང་དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་དངུལ་གཤོག་མ། རང་བྱུང་གི་གསེར་ལེབ་མོ་སྦལ་གཟུགས་ལག་མཐིལ་ཙམ་གྱིས་གཙོས་གསེར་ཐུམ་དང༌། དངུལ་རྟ་རྨིག་གི་རྣམ་གྲངས། གནའ་རབས་གླང་ཆེན་གྱི་མཆེ་བ་རྩ་བ་སྦོམ་ཞིང་རྩེ་མོ་རིང་བ་མི་ཚད་ཙམ་ཆ། གོས་ཡུག་ཚོན་ཁྲ་སྣ་ཚོགས། དྲུའུ་རྩེ་ཚོས་ཚོགས། འགོ་སྣམ་ཚོས་སྣ། སྣམ་བུབ། འབྲས་ལྟང༌། མར་ལྟང༌། ཇ་སྒམ། ཤིང་འབྲས་དོ་པོ། འབྲུ་རིགས་སྣ་ཚོགས་པའི་དོ་པོ་སོགས་དངོས་པོའི་རྣམ་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་རིམ་པ་བཞིན་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་འབུལ་ཞུས། དེའི་རིང་སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་འཁོར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། སྐུ་སྒེར་རྭ་སྒྲེང་ཛ་སག ཀུན་བདེ་གླིང་དང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང་ཧུ་ཐོག་ཐུ། འོན་རྒྱལ་སྲས་སོགས་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། གཞུང་ཞབས་ཛ་སག དར་རྒན། ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་དཔོན། མདའ་དཔོན། རྩིས་དཔོན། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་པ། རིམ་བཞི། སྲས་རྣམ་པ། གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ། རྩེ་ཤོད་མགྲོན་གཉེར། རྩེ་ཤོད་ལས་ཚན་ཆེ་ཆུང༌། རྣམ་གྲྭའི་ལས་སྣེ། རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས། ཡིག་ཚང་སློབ་ཕྲུག རྩིས་ཕྲུག་པ། སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ་སྤྲུལ་སྐུ་ཆུང་ཁག་དང༌། ལས་སྣེ། དྲུང་གཏོགས་ཁག དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ། རྣམ་གྲྭའི་གྲྭ་དམངས། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དང༌། འབྲི་གུང༌། སྟག་ལུང༌། འབྲུག་པ། མཚུར་ཕུ། གླིང་ཁག་དང༌། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ་ (རྨེ་རུ། བཞི་སྡེ། ལྕགས་པོ་རི) གྱི་ལས་སྣེ། རྩེ་རིག་གནས་སློབ་ཕྲུག རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང༌། རྩེ་ཞོལ་ལྷ་ས་བཅས་པའི་གཉེར་ཚང་ནང་གཟན། ཆིབས་རའི་འགོ་བྱིངས། སྒོ་སྲུང་ཁང་གཉེར། ཨེ་སྙེ་ཡིག་མཁན། ལྷ་བྲིས་པ། བཟོ་ཁང་པ། འདོད་དཔལ་བ། དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན། ཆབ་བྲག་དང་སྨར་མཛོ་གསང་གསུམ་གྱི་མི་སེར་འགོ་པ། གཞུང་སོག་འདམ་བརྒྱ་ཤོག་པ་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ལ་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་བཅར་སྐབས་བཀའ་བློན་མན་ལ་རྩེ་མགྲོན་ནས་སྲུང་འཕྲལ་གཡོག རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བའི་གསར་མཇལ་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཞབས་སྡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གསར་མཇལ་ལ་སོ་སོ་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གོང་བཞིན་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གར་གཉིས་པ་བཏང༌།

དེ་རྗེས་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་འབུལ་ཁར། སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་པང་དུ་རྒྱ་སེའི་གསོལ་གདན་སྟོང་སྐུད་ཀྱི་འཛར་ལྡན་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་པའི་སྟེང་གསོལ་ཆེ་ནས་དངུལ་གྱི་ཡོལ་གོ་ཚ་གསེར་མའི་ནང་ྋརྒྱལ་བའི་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་ལམ་ཞུས། རྒྱལ་ཚབ་དང༌། སྲིད་ཟུར། ཡོངས་འཛིན། བཀའ་བློན། ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཅས་པར་རང་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་གསོལ་ཚིགས་རྒྱ་ཅོག་རེ་ཕུལ། ཤོད་སྐོར་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་རང་ཁུངས་སྒེར་གཡོག་སོ་སོ་ནས་གསོལ་ཚིགས་རས་ཐུམ་རེ་ཕུལ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། རྩེ་སྐོར་ཡོངས་རྫོགས། ཤོད་སྐོར་ལས་ཚན་མན། ཕྱི་མགྲོན་ཁག་བཅས་པར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་ནས་གསོལ་ཚིགས་བཀྱེ་འགྲེམས་གནང༌། གསོལ་ཚིགས་རིང་གར་པས་འཇམ་རོལ་བཏང༌།

མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། རྒྱ་ནག་གི་ཁྲི་སྐྱེས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་མི་སྐུ་ཚབ་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ངོ་ལས་རྣམས་དང༌། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ལེགས་འབུལ་སྐུ་ཚབ་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་བྷ་སེལ་གོལ་ཊ། (Sir Basil Gould) ལྷ་སྡོད་གོར་ཥའི་དཔོན་རིགས། འབྲུག་དང་ལ་དྭགས་ལོ་ཕྱག་པ། ཁ་ཆེའི་འགོ་པ་བཅས་མཇལ་ཁར་རིམ་བཅར་གུས་འདུད་ཞུས།

རྩེ་ཕྱག་དང༌། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་ནས་གསོལ་བསྐང་གི་ཞལ་ཁེབས་ཕྱེ་བསྟུན། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་གསོལ་བསྐང་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་པའི་གསོལ་བསྐང་འདེགས་འབུལ་མཛད། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་རྣམས་དང༌། ཕྱི་མགྲོན་ཁག་ལ་ཤིང་འབྲས་བཀྱེ་འགྲེམས་ཟིན་བསྟུན། དཀར་སྤྲོ་བྱིངས་གར་པ་དང༌། ཕོ་བྲང་གི་གད་པ། ཆིབས་ར་མདོ་སྦུག་དང༌། གཟིམ་དྲེལ་ལག་དོ་བཅས་པར་སྟོན་ཆེན་སྩལ།

གསོལ་ཇ་གསུམ་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གོང་བཞིན་ཞུས། འབྲས་བུ་གླིང་པ་རྣམས་ནས། ཚངས་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང༌། དྲི་ཟ་གྲུལ་བུམ། མི་འམ་ཅི། ཀླུ། ཨ་ཙ་ར་བཅས་ཀྱི་ཆས་གོས་བཀླུབས་ཏེ། རྔ་སྦུབ་དུང་ཆེན་རོལ་ཆ་དང་སྦྲགས། མཆོད་སྤྲིན་སྣ་བརྒྱད་ཀྱི་གར་དབྱངས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

མཇལ་ཐེངས་གསུམ་པར། བྲོ་པ་གཞས་མ་ཁག་དང༌། སྐྱ་དར་བ། འཇུ་ལང་པ། གར་པ། འབྲས་བུ་གླིང་པ། དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་ས་ཚོ་པ། ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། ཨོམ་ཁང་བྲོ་པ་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

གར་གསུམ་པ་བཏང༌། བགྲོ་གླེང་པས་ཤིས་པ་བརྗོད། གུས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང་གནང་ཆ་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱི་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་བཅས་པར་ཕུལ། མགྲོན་ཆེ་ནས་ཁྲི་དར་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་ཕུལ། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌། གར་པའི་ཕེབས་བརྡ་རོལ་ཆ་བཏང་བསྟུན། ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན། ཕྱག་འདྲེན་ཆིབས་ཞབས་སོགས་སྲི་ཞུ་གོང་བཞིན་དུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་གདན་དྲངས།

དེ་ནས་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་དགའ་སྟོན་རྗེས་འབྲེལ་སྔར་སྲོལ་རིག་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་ཁག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཆེད། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་ཤར་རྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་སྣང་གསལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་བདེ་ཡངས་ཤར་དུ་ལྷ་ཞོལ་མི་མང་ནས་བྲོ་ཤོན་དང༌། འབག་ཤོན། གཞས་ཆེན། ལྷ་མོ་འབྲོང་རྩེད་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་མགྲོན་གཟིམ་ནས་སྲུང་བྱིན་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་ནས་ལེགས་དར་གནང་ཆ་བཅས་སྩལ།

དགའ་སྟོན་རོལ་རྩེད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་རིའི་ཟུར་ནས་ཕོ་བྲང་གི་གཟིགས་མཐོང་རྡོ་རིང་ཕྱི་མའི་གཞུང་ལམ་བརྒྱུད་གཞུང་སྒེར་གྱི་རྟ་མཆོག་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔས་རྒྱུག་རིང་དང༌། རྐྱང་ཐང་སྒང་ནས་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་གྱིས་མི་རྒྱུག བར་མ་རི་ནས་བར་རྒྱུག་བཅས་ཀྱི་བང་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་སོགས་གཟིགས་མོའི་རྣམ་གྲངས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དགྱེས་ཚུལ་གྱི་གཟིགས་པས་དབུགས་དབྱུང༌། མི་རྟའི་བང་རྩལ་འགྲན་མིར་སྲུང་བྱིན་ལེགས་དར་གནང་ཆ་གོང་བཞིན་སྩལ།

ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོར་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་གསེར་ཐམ་ཆེན་མོས་གཙོས་སྦུག་ཐམ་ཆེ་ཆུང་ཁག་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་བཞི་ནས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཅར། མཁན་དྲུང་བགྲེས་པས་སྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་དམ་སྒམ་ཞལ་ཕྱེ། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་རྟེན་གཙོ་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་བཅས་སོ་སོར་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་དར་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བོད་ལྗོངས་ལུགས་ཟུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མངའ་དབང་ཆེན་པོ་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་གདུགས་དཀར་ཡུག་གཅིག་ཏུ་བྲེས་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གྲིབ་བསིལ་འོག་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཉོན་གྱི་ཚ་གདུང་ཞི་ཞིང༌། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེར་འགོད་པའི་བཞེད་པ་ཇི་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་སྨོན་ཚིག་མཚམས་སྦྱོར་ཅན་གྱི་སྙན་ཤལ་ཁག་དང༌། རྟགས་རྟེན་ཆེད་བཀྲ་ཤིས་ལྗོངས་དགོན་པར་བསྙེན་བཀུར་མང་འགྱེད་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་ཁྲ་སོ་སོར་གསེར་ཐམ་ཆེན་མོ་ཐོག་མར་ཕབ་གནང་གྲུབ་བསྟུན་མཁན་དྲུང་རྣམ་པར་ཕྱག་དབང་དང༌། ལེགས་དར་སྩལ།

འདི་ཉིན་ྋརྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བའི་དགའ་སྟོན་གྱི་ཆེད་དུ་གངས་ལྗོངས་ཆོས་ལྡན་ཞིང་སའི་མཐའ་དབུས་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ལྷ་སྡེ་རྣམས་ནས་དངོས་འབྱོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོས་མཆོག་གསུམ་མཆོད་ཅིང༌། དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྲུང་རྣམས་ལ་གཏང་རག་མཆོད་བསྟོད་ཀྱིས་དགྱེས་པ་སྐོང་བ་དང༌། མི་སྡེ་རྣམས་ནས་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བཟའ་བཏུང་ལ་ཅི་དགར་སྤྱོད་ཅིང༌། དགའ་སྐྱིད་གླུ་གར་འཁྲབ་སྟོན་གྱིས་ཉིན་མཚན་འདའ་བའི་དགའ་བདེའི་ཚོར་བར་རོལ། སྐབས་དེར་ཞིང་གྲོང་མང་ཚོགས་ཁྲོད། “ད་ལོ་བཏབ་པའི་ནང་ནས།། གྲོ་ལས་ལེགས་པ་མ་བྱུང༌།། སངས་རྒྱས་ཁྲི་ལ་ཕེབས་སོང༌།། གྲོ་ཡི་མཆོད་པ་ཕུལ་དང༌།།” ཞེས་སོགས་དམངས་གཞས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བ་རྒན་རབས་མང་པོའི་བློ་ངོར་ད་ལྟའང་ལྷང་ངེར་གསལ་བ་བཅས་ཉིན་ཐོག་མའི་མཛད་སྒོ་ཁག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྲུབ།

བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོ་མཐའ་དག་གི་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེ་མ་ལུས་པ་ྋསྐྱབས་མགོན་ཕྱག་ན་པདྨོ་སྐུ་ཕྲེང་སྔ་ཕྱིའི་བཀའ་དྲིན་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། “བྱས་པ་ཚོར་ཞིང་བྱས་པ་གཟོ།། བྱས་པ་ཆུད་ཟོན་མི་བྱེད་པ།། དེ་དག་མཁས་པས་རབ་ཏུ་བསྔགས།།” ཞེས་པ་ལྟར། བོད་གངས་ཅན་ཁྱོན་གྱི་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་རྣམས་ནས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང༌། སྔར་སྲོལ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཁྲི་གསོལ་གྱི་དགའ་སྟོན་ལེགས་འབུལ་ཆབས་ཅིག་རིམ་པར་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུའི་ཐོག་མར་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༤༠།༢།༢༣) ཉིན་བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་ནས་དཀར་སྤྲོ་སྤོམ་བསྒྲིགས་དང་འབྲེལ་ཁྲི་ཕེབས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། དྲུང་ཇ་གྲུབ་བསྟུན་རྣམ་གྲྭའི་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། གཞུང་བསྐོས་བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླ་བློ་བཟང་རིན་ཆེན་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་སུ་སྤྱན་དྲངས། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོརའཁོད་བསྟུན། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་ནས། རིམ་བཞི་ཡན་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་ཀྱི་བཏེགས་པའི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཐོག དངུལ་ཚ་གསེར་མའི་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། གླང་ཆེན་གྱི་མཆེ་བ་ཆ་གཅིག དངུལ་ཤན་ཅན་གྱི་བསེ་རུའི་ར། གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པའི་འབུལ་དངོས་གཞུང་ཁྲ་ནང་གསལ་རྣམས་བསྟར། བཀྲས་ལྷུན་ཞབས་འབྲིང་སེར་སྐྱ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ། གར་དང་པོ་བཏང༌།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱི་ངོ་ཚབ་ནས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་ཀྱིས་སྣེ་དྲངས་པའི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། གོས་ཆེན་ཚོས་ཚོགས་ཡུག དཀར་ཡོལ་དང༌། གུ་ཤའི་སྤྱད་པ་སྣ་ཚོགས་སོགས་དངོས་འབུལ་བསྟར་འབུལ་ཞུས། དབྱིན་གཞུང༌། འབྲས་ལྗོངས་བཅས་པའི་ལེགས་འབུལ་འདི་ཉིན་བསྟར་འབུལ་ཞུས་སྐོར། དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་བྷ་སེལ་གྷོལ་ཊ་ (Sir Basil Gould) ནས་སྐབས་དེར་བྲིས་པའི་ཐོ་གསལ་བཞིན། དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་ལྕོགས་འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ བྷ་སེལ ་གྷོལ་ཌ་ནས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ། ཀ་ལི་ཀ་ཏའི་དངུལ་ཁང་ནས་བཟོས་པའི་གསེར་ས་ཕག་གཟུགས་གཅིག་དང༌། དབྱིན་སྒོར་རྐྱལ་པ་བཅུ། མེ་མདའ་གསུམ། འགོ་སྣམ་སྣ་ཚོགས་ཡུག་དྲུག གསེར་གྱི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོ་གསེར་ཐག་རང་འགྲིགས་གཅིག རྒྱང་ཤེལ་གཅིག དབྱིན་ཇིའི་ཀོ་སྒམ་གཅིག གསོལ་ཚིགས་ཡོ་བྱད་ཡོད་པའི་སྒམ་གཅིག སྣུམ་ཐབ་གསུམ། རོལ་ཆ་གཏོང་བྱེད་སྒམ་གཅིག མེ་ཏོག་ལྡུམ་རའི་ཞབས་སྟེགས་ཆ་ཚང༌། འབའ་ཇིར་འགར་ (Budgerigar) ཞེསཔའི་བྱེའུ་གཉིས་བཅས་དང༌། དེ་བཞིན་ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དོན་གཅོད་ཧིའུ་རི་ཆར་སོན་ (Hugh Richardson) དང༌། ཛ་སག་ར་ཡེ་ བྷ་དུར་ (Rai Bahadur) ནོར་བུ་དོན་གྲུབ། ར་ཡེ་སབ་རིམ་བཞི་བསོད་ནམས་སྟོབས་ལྡན། མེ་ཅར་ཀེའི་ ས་ཐ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་བློན་ཆེན་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་དང་དངོས་འབུལ་སྣ་ཚོགས་བཅས་ཕུལ། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་ཛ་སག་ར་ཡེ་བྷ་དུར་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཞུས། གསོལ་བསྐང་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས། གར་གཉིས་པ་བཏང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཁག་ལ་ལེགས་དར་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླ་ངོ་ལས་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། འབུལ་སློག བགྲོ་གླེང་པར་ཕྱག་སྲུང་བཅས་སྩལ། ཁྲི་དར་ཀ་དར་ཕུལ། སྤོས་སྣེ་གོང་བཞིན་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། (ཛ་སག་ར་ཡེ་བྷ་དུར་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་དང༌། ར་ཡེ་སབ་རིམ་བཞི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཡིན་ཀྱང༌། ལྷ་ས་དབྱིན་གཞུང་དོན་བྱེད་ཁང་དུ་ལས་དོན་བྱས་རིང་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་ལམ་གང་ཅི་ལེགས་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན་ར་ཡེ་བྷ་དུར་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ལ་བོད་གཞུང་གི་ཛ་སག་གི་གོ་གནས་དང༌། ར་ཡེ་སབ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ལ་རིམ་བཞིའི་གོ་གནས་སྩལ་བ་ཞིག་ཡིན།)

ལྕགས་འབྲུག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༦ (༡༩༤༠།༢།༢༤) ཉིན་སྐུ་སྒེར་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནས་ཁྲི་འབུལ་བསྟར་རྒྱུར། སྟོན་ཆེན་མཛད་སྒོ་བྱིངས་སྔོན་མ་ལྟར་དང༌། དྲུང་ཇ་གྲུབ་བསྟུན་སྲིད་སྐྱོང་ཡོངས་འཛིན་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གཟིམ་ཆུང་ནས་ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང༌། འབུལ་ཐོ་ནང་གསལ་དངོས་འབུལ་རྣམས་བསྟར། མཛད་སྒོ་གྲོལ་ཁར་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེར་ལེགས་དར་ནང་མཛོད་དང༌། ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་བརྙན་ནམ་ལྡན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་བསྟར་སྩལ། སྤོས་སྣེ་གོང་བཞིན་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས།

དེ་རྗེས་བལ་ཡུལ་དང༌། འབྲུག ལ་དྭགས། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན། བཀའ་ཤག་དང༌། རྩེ་ཤོད་དྲུང་སྤྱི། དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན། ས་ངོར་ཚལ་གསུམ། དེ་མོ་བླ་བྲང་དང༌། ཀུན་བདེ་གླིང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང༌། སྡེ་དྲུག་བླ་བྲང༌། འོན་རྒྱལ་སྲས། སླེ་ལུང༌། ལོ་སེམས་དཔའ། འབྲུག་པ། སྟག་ལུང༌། འབྲི་གུང༌། མཚུར་ཕུ། ཡར་འབྲོག་བསམ་སྡིང༌། སྡེ་དཔོན་གྲས། ལྷ་རྒྱ་རི། དགའ་བཞི། མདོ་མཁར། བསམ་ཕོ་སོགས། དགོན་སྡེའི་གྲས། གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད། རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང༌། གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང༌། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ། སྨིན་གྲོལ་གླིང༌། རྡོ་རྗེ་བྲག དྭགས་ལྷ་སྒམ་པོ། རྩེ་ཚོགས་པ། ཤངས་དགའ་ཆོས། ཕན་པོ་དགའ་ཆོས། མངའ་དྭགས་རྒྱལ་གསུམ། གོང་དཀར་ཆོས་སྡེ། འཕྱོངས་རྒྱས་རི་བོ་བདེ་ཆེན། རྩེད་ཐང་དགའ་ཆོས་དང༌། ལྔ་མཆོད་གྲྭ་ཚང༌། དཔལ་ཤོད། ཆབ་མདོ། བྲག་གཡབ། སྤོའོ། གོ་འཇོ། སྨར་ཁམས། དར་རྒྱས། དཀར་མཛེས། ལི་ཐང༌། ཆ་ཕྲེང༌། རྒྱལ་ཐང༌། སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོ། ནང་ཆེན་རྒྱལ་པོ། གླིང་ཚང་རྒྱལ་པོ། ལྷ་ཐོག་རྒྱལ་པོ། རྗེ་སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཆགས་བླ་དཔོན་དང་དགོན་སྡེ་ཁག ལྷ་སྡེ་མི་སྡེའི་ཁྲི་འབུལ་ཞུ་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་བས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་རྒྱས་སུ་འགོད་པར་མི་ལང་ཞིང༌། ལ་ལ་ནི་དབྱར་མཇལ་དང་འབྲེལ་བ། ལ་ལ་དགུན་མཇལ་དང་འབྲེལ། འགའ་ཞིག་ཞབས་བརྟན་དང་འབྲེལ་བ། ཁ་ཅིག་ནས་དཀར་སྤྲོ་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་བཤམས་དང་འབྲེལ་བ་སོགས་ཁྲི་ཕེབས་ལེགས་འབུལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་ཁག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟར་འབུལ་ཞུས་པ་བཅས་སྐབས་དེའི་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་བཀྲ་ཤིས་གྲོལ་སྟོན་གྱི་ཆོ་ག་རྫོགས་པར་མཛད།

དེ་ནས་བཟུང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱུན་བཞུགས་གནང་ཡུལ་རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ནོར་བུ་གླིང་ཁ་གཉིས་སུ་དབྱར་ས་དགུན་ས་ལྟ་བུ་གནང་ཞིང༌། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ངོས་རང་རང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ནང་མ་སླེབས་བར་བོད་ནང་གཏན་སྡོད་བྱེད་སྐབས་ལོ་ལྟར་དཔྱིད་སྟོད་དུ་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་འགྲོ་བ་དང༌། དེ་གར་ཟླ་དྲུག་ཙམ་བསྡད་ནས་དགུན་ཁ་མ་སླེབས་གོང་ཙམ་ལ་པོ་ཏ་ལར་ཡར་ཡོང་གི་ཡོད།

ནོར་བུ་གླིང་ཁར་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་ཡུལ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། ལྕགས་རི་མཐོན་པོས་བསྐོར་བའི་གླིང་ཁ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་དང༌། དེའི་ནང་ཁང་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནང་ལས་ཁུངས་སྡེ་ཚན་ཁག་ཡོད་ཅིང༌། ལྕགས་རི་སེར་པོ་ཞེས་ལྕགས་རི་ནང་མ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེའི་ནང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། གྲྭ་བཙུན་ངེས་ཅན་ཞིག་མ་གཏོགས་ཡོང་ཆོག་གི་མེད། དེ་མིན་རྒྱལ་བའི་ཕོ་བྲང་ཁག་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་གཡོག་བྱེད་ལེགས་པར་བྱས་པའི་མེ་ཏོག་གི་ལྡུམ་རས་བསྐོར་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་སྐབས་རེ་མེ་ཏོག་ལྡུམ་ར་དང༌། དེ་གར་ཡོད་པའི་གཅན་གཟན་དང༌། རི་དྭགས་འདབ་ཆགས་སོགས་སྤྱན་གཟིགས་ཁང་ལ་ཆུ་ཚོད་འགའ་ཤས་རིང་ལྟད་མོ་ལྟ་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། ལྕགས་རིའི་མཐའ་འཁོར་དང༌། གཟིམ་སྒོའི་གཡས་གཡོན་ལ་འདོགས་ཁྱི་མང་པོ་ཡོད། སྐུ་འབུམ་ནས་བཏང་ཡོང་བའི་ཁྱི་སེང་ཕྲུག་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། སྤྱན་གཟིགས་ནི་གླ་བ་དང༌། གནའ་བ། སྤྲེའུ། རྔ་མོང་བཅས་སོ་སོ་ནས་འགའ་ཤས་རེ་ཡོད། གཟིག་གཉིས་དང་སྟག་སྐྱོ་པོ་གཅིག་ཀྱང་ཡོད། ད་དུང་རྨ་བྱ་དྲུག་དང༌། ནེ་ཙོ་མང་པོ་ཡོད། ཁ་ན་ཊའི་ངང་པ་དང༌། ཁྲུང་ཁྲུང་ཡང་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་འཕུར་གཤོག་བཅད་པ་དེར་ང་རང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བཞིན་ཡོད། ནེ་ཙོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་དང་ཧ་ཅང་འཆམ་པོ་ཡོད། ནེ་ཙོ་དེས་ཁོང་གི་མཛུབ་མོར་མཆུ་ཏོ་རྒྱག་སྐབས་ཁོང་གིས་ནེ་ཙོ་དེའི་མགོ་ལ་ཕུར་ཕུར་གནང་སྐབས་དེས་སྤྲོ་བས་མྱོས་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་སྟོན་གྱི་འདུག

ངོས་རང་ལའང་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱེད་རོགས་བྱས་ན་བསམས་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་དྲག་བྱས་ཀྱང་མ་བྱུང་སྟབས་ངོས་ནས་དབྱུག་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་ཆད་པ་བཅད་པས་དེ་ནས་བཟུང་ནེ་ཙོ་དེས་ངོས་རང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་འཕུར་འགྲོ་གི་འདུག དེའི་ཐོག་ནས་གྲོགས་པོ་སྒྲིག་སྐབས་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་མི་ཡོང་བར་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཐོབ་བྱུང༌།”77 ཞེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། ད་ལྟའི་ནོར་གླིང་ཆགས་ཡུལ་དེ་ནི་གླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོར་དཀྲིགས་པའི་དབུས་སུ་དྭངས་ཤིང་གཙང་བའི་ཆུ་རྒྱུན་ལྷུང་ལྷུང་དུ་བབས་པ་དང༌། འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་སྐད་སྙན་གྱེར་ཞིང༌། རི་དྭགས་དང་གཅན་གཟན་ཡང་ཐར་ཐོར་དུ་གནས་པའི་རང་བྱུང་གི་གནས་དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེར་གནའ་དུས་གླ་བའི་ཚལ་དུ་འབོད།

རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་དབྱར་དུས་སུ་གནས་དེར་དབུ་གུར་ཕུབ་ནས་ཆབ་བཞུགས་སྤྲོ་གསེང་ལ་བྱོན་མྱོང་བ་དང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ཐོག་མར་འབྲས་སྤུངས་སུ་བཞུགས་སྐབས་གནས་དེར་ཆབ་བཞུགས་འཕྲོད་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་ཅིང༌། མགོན་པོ་གང་གི་སྲིད་དབང་བཞེས་རྗེས་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་ཞབས་ལ་འབམ་གྲུམ་གྱི་སྙུན་གཞི་ཕོག་པར་བརྟེན་དེ་གར་ཆབ་རྗིང་གསར་སྐྲུན་གནང་ནས་ཆབ་བཞེས་ཐེངས་མང་གནང་བས་སྙུན་གཞིར་ཕན་འབྲས་ཐོན།

རྒྱལ་མཆོག་འདིའི་སྐུ་དུས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༥༥ ལོར་ཆབ་རྫིང་གི་ཤར་ངོས་སུ་ཕོ་བྲང་ཐོག་ཚད་གཉིས་ཡོད་ཅིག་གསར་བསྐྲུན་མཛད་པར་རྒྱལ་བའི་མཚན་ཕོ་བྲང་ལ་ཐོགས་ནས་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་གྲགས།

བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ཤོད་དུ་མཛད་སྒོ་གནང་ཡུལ་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་དང༌། བྱང་ངོས་ཤོད་དུ་འགག་ཚུགས་ཡུལ་དང༌། བར་ཐོག་མགོན་པོ་ཁང༌། དབུ་རྩེར་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་གཟིགས་ཞིབ་གནང་ཡུལ། གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་བཅས་ཡོད། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དུས་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་བྱང་ངོས་ཀྱི་ཆོས་ར་དང༌། མཚོ་དཀྱིལ་ཕོ་བྲང་ཀླུ་ཁང༌། ནུབ་ངོས་ཀྱི་གྲུ་འཛིན་ཕོ་བྲང༌། དབུ་གཡབ་ཕོ་བྲང༌། མཐའ་འཁོར་ལྕགས་རི་སེར་པོ་བཅས་གསར་བསྐྲུན་གནང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་དུས་ནོར་གླིང་དུ་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་བཟོ་བསྐྲུན་རྒྱ་སྐྱེད་གནང་སྟེ་ཐོག་མར་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དང༌། མཚོ་དཀྱིལ་ཕོ་བྲང་ངམ་ཆབ་ས་ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ། ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པར་ཉམས་གསོ་རྒྱ་སྐྱེད་དང༌། བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ཐོག་སོ་གཉིས་པའི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་གསར་སྐྲུན་དང༌། མཚོ་དཀྱིལ་ཕོ་བྲང་གི་ཆུ་རྫིང་རྒྱ་སྐྱེད་ཐོག་རྒྱ་རྡོའི་རགས་རྩིག་དང་སྒྲོམ་སྐྱོར་གསར་སྐྲུན་མཛད།

རབ་བྱུང་ ༡༥ ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༢༢) ནས་བཟུང་སྤྱན་གསལ་གླིང་ཁར་ཕོ་བྲང་ལྟེ་བ། བདེ་སྐྱིད་ངོ་མཚར་དཔལ་འཁྱིལ་ཐོག་རྩེག་གསུམ་ལྡན་ཤོད་དུ་མཛད་སྒོ་གནང་ཡུལ་ཚོམས་ཆེན་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་བཅས་སོགས་ཆ་ཚང༌། བར་ཐོག་གཟིམ་ཆུང་དཔག་བསམ་འདོད་འཁྱིལ། ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་སྲིད་ཞི་དཔལ་འབར་དང༌། གཟིམ་ཆུང་མི་འཇིགས་སྒོ་འབྱེད། ནུབ་ངོས་གཟིམ་ཆུང་བསྐལ་བཟང་བདེ་འཁྱིལ་ཐོག་སོ་གཉིས་ལྡན། དེའི་འཁྲིས་གཟིམ་ཆུང་འཆི་མེད་མཆོག་སྦྱིན། ཆིབས་རའི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་གཞན་ཕན་དགའ་འཁྱིལ། དམག་སྒར་ནང་གཟིམ་ཆུང་ལེ་ལག་དང་བཅས་གསར་བསྐྲུན་གནང༌།

རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་སྔོན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཕོ་བྲང་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་རྒྱས་བསྐྲུན་གནང་བ་དང༌། རབ་བྱུང་ ༡༦ ཤིང་རྟ་ (༡༩༥༤) ནས་ལྕགས་རི་སེར་པོ་རྒྱ་སྐྱེད་ཐོག བྱང་ངོས་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་སྡིངས་ཆ་ས་སྒྱོང་སྟེང་ཐོག་རྩེག་གཉིས་ལྡན་གཟིམ་ཆུང་ལེ་ལག རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་བཞུགས་ཡུལ། ནང་མ་ཁང༌། ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཡུལ་སོགས་གསར་བཞེངས་མཛད་པ་བཅས་དང༌། ནོར་གླིང་འདི་བཞིན་ཐོག་མར་གསར་བསྐྲུན་གནང་བ་ནས་བཟུང་ད་བར་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱར་ཉེ་བའི་ནང་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་ཀྱི་རླབས་ཆེན་དགོངས་གཞི་ལྟར་ཕྱིའི་ལྕགས་རི་དང༌། ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ཁོར་ར་ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་ཞིང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཟོ་བཀོད་ལག་རྩལ་གྱི་སྙིང་བཅུད་ལས་གྲུབ་ཅིང༌། དུས་བབ་འཕེལ་རིམ་གྱི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ལྡན་པ། ཐོག་མར་བདུད་རྩི་སྨན་གྱི་ཆབ་བཞེས་གནང་ཡུལ་ཞིག་ནས་རིམ་བཞིན་དབྱར་དུས་ྋརྒྱལ་བའི་བཞུགས་གནས་ལུགས་ཟུང་མངའ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌།

མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ་བའི་རྒྱལ་བྱུས་དམངས་བདེའི་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདུ་བའི་བསྟི་གནས་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང༌། གནས་དེའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དངོས་པོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཟ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ནགས་ཀླུང་སྟར་དུ་སྡུག་པོས་བཀང་བ་ཁ་དོག་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་མེ་ཏོག་གིས་ས་གཞི་གཅལ་བཞིན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་ར་བ་དང་ར་བས་གང་སར་ཁྱབ་པ། མཚེའུ་དང་རྫིང་བུ་ཡུར་ཆུ་བཅས་བར་མེད་ལྷུང་ལྷུང་དུ་རྒྱུ་བའི་ནང༌། ངང་ངུར་ཁྲུང་ཁྲུང་སོགས་དལ་བུར་རྒྱུ་ཞིང་རྨ་བྱ་དང་ནེ་ཙོ་སོགས་འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཡིད་ལྷོད་ཅིང༌། དབྱངས་སྙན་བར་མེད་དུ་སྒྲོག སྟག་གཟིག་གཅན་གཟན་རྣམས་ཀྱང་ཞི་དུལ་ངང་རྒྱུད་ལྷོད་པ། ཤ་བ་ལ་སོགས་པའི་རི་དྭགས་དག་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་མཛའ་བའི་བག་ཕེབས་སུ་གནས་པ་བཅས་དང༌། ལྷག་པར་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་འཚེ་མེད་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་འབྱོང་བའི་རྣམ་དཀར་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཆོད་སྡོང་བླ་ན་མེད་ཅིང༌། ཡིད་དགའ་བདེའི་ཚོར་བས་ཁྱབ་པའི་ཞི་བའི་ཚལ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ནི། འུད་སྒྲོག་དང༌། སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། རང་བཞིན་བཟང་པོ་ཡོངས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང༌། ལོ་རྒྱུས་དང༌། མཐོང་བ་མྱོང་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་གང་དེའི་དཔལ་དང་རྒྱན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཟེགས་མ་ཙམ་ཞིག་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་ལགས། མུ་མཐུད་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་གནང་དོན། “ནོར་བུ་གླིང་གར་ཡིད་དགའ་དགོས་པ་ཞིག་ནི་སྐྱིད་ཆུ་དེ་ཐག་ཉེ་སར་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ནོར་གླིང་ནས་གཙང་འགྲམ་བར་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས་སྐར་མ་ཁ་ཤས་ལས་འགོར་གྱི་མེད་པས། ངོས་རང་བྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གསོལ་དཔོན་ཚོ་ཁྲིད་དེ་གཙང་འགྲམ་ལ་ཡང་ཡང་འགྲོ་གི་ཡོད། ཐོག་མར་སྣང་བ་གཏོང་མཁན་ཆེར་མེད་ཀྱང༌། རྗེས་སུ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་དེ་གར་འགྲོ་རྒྱུ་བཀག་འགོག་གནང་སོང༌།

སྟབས་མི་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་གཞུང་སྲོལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་ནི་ཧ་ཅང་དམ་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ངོས་རང་འུག་པ་ནང་བཞིན་གཞན་གྱིས་མི་མཐོང་སར་མི་སྡོད་ཀ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྙིང་ཞེན་བག་འཁུམས་ཤིག་ཡོད། ཐ་ན་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་རྣམས་ཀྱང་ཁྲོམ་གཞུང་ལ་བལྟས་ནས་སྡོད་པ་མི་གཞན་གྱིས་མཐོང་ན་དེ་ནི་ལུགས་མཐུན་མིན་པ་ལྟ་བུར་བརྩི་སྲོལ་ཡོད།

འོན་ཀྱང་ངོས་རང་ནོར་གླིང་དུ་སྡོད་སྐབས་ཀྱང་པོ་ཏཱ་ལ་དང་འདྲ་བར་གད་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་དུས་ཚོད་མང་པོ་གཏོང་གི་ཡོད། ངོས་རང་ལོ་ན་ཆུང་དུས་ནས་གཞུང་སྲོལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དང༌། གུས་སྲོལ་གྱི་མཛད་སྒོའི་རིགས་ལ་དགའ་པོ་མེད། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་གཡོག་པོ་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་འཛོམས་རྒྱུར་ཡང་དགའ་པོ་ཡོད། དེའི་ནང་ནས་ངོས་རང་གི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱི་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་འཛོམས་རྒྱུར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད། ངོས་རང་ཡབ་གཞིས་སུ་འགྲོ་རིམ་བཞིན་ཁོང་ཚོའི་མཉམ་དུ་ཡུན་རིང་སྡོད་ཀྱི་ཡོད།

ཁོང་ཚོ་མང་ཆེ་བ་ཨ་མདོ་ཡིན་པས་ངོས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་དང༌། དེའི་ཉེ་འདབས་གྲོང་ཚོ་དེ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པར་ངོས་རང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ད་དུང་ཁོང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་གཉེར་ཚང་ནང་འཛུལ་རྒྱུ་དགའ་པོ་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འཛུལ་རྒྱུ་དགའ་པོ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཕན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན། ད་དུང་དུས་སྐབས་ཡག་ཤོས་ནི་སྟོན་མཇུག་ཤ་སྐམ་པོ་དེ་ཧ་ཅང་ཞིམ་པོ་ཡོད། ང་ཚོས་སི་པན་ལ་བསྲེས་ནས་ཟ་གི་ཡོད། ངོས་རང་ཤ་སྐམ་པོར་དགའ་པོ་ཡོད་སྟབས་ཐེངས་གཅིག་ཟས་དྲགས་ཐག་ཆོད་ནས་ནད་གཞི་དྲག་པོ་ཞིག་ཕོག་བྱུང༌།

སེམས་སྡུག་བཞིན་པའི་ངང་སྐྱུག་པ་བསྐྱུགས་སྐབས་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཐོང་ནས། ཚང་མ་སྐྱུག་གནང་དང༌། དེས་ཕན་གྱི་རེད། ཟེར་བྱུང་ཡང༌། རང་ཉིད་ལྐུགས་རྟགས་ཧ་ཅང་དོད་པོ་ཞིག་བྱས་འདུག་བསམ་པ་ལས། ཁོང་གིས་ངོས་ལ་དོ་སྣང་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་མ་བྱུང༌།

གཞི་རྐང་ངོས་རང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་རུང༌། ཡབ་གཞིས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱི་ཚོས་གཞུང་སྲོལ་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཕུད། དེ་མིན་རྒྱུན་ལྡན་བྱིས་པ་གཞན་དང་འདྲ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཞིག་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་ལས། ངོས་རང་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་སྐྱོང་གང་ཡང་མེད་ལ། ཁོང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་ངོས་རང་ལ་ཤོད་པར་ཞེད་སྣང་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད། གད་པ་ཚོས་ངོས་རང་ལ་སྦ་གསང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཁོ་རང་ཚོའི་སྐོར་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཚོ་དང༌། བླ་ཆེན་ཚོའི་ལག་འོག་ཏུ་ཁོང་ཚོས་དྲང་བདེན་མིན་པའི་སྡུག་སྦྱོང་མྱངས་པའི་སྐོར་ཡང་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཉིན་མོ་དེའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཤོད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ངོས་རང་ལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་དག་གི་ནང་ནས་འགའ་ཤས་ནི་མི་མང་ཚོས་ལས་ཀ་བྱེད་སྐབས་གཏོང་བའི་གཞས་ཚིག་གི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། ཟུར་ཟ་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཞི་རྐང་རང་ཉིད་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཁེར་རྐྱང་དུ་གནས་པའི་དུས་སྐབས་གང་འཚམས་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། རང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོན་སྐབས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ངོས་རང་ཡབ་གཞིས་སུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་བཀག་འགོག་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། ངོས་རང་ན་གཞོན་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་རྒྱལ་སྲས་སི་དར་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་མཐའ་མ་ཕུ་ཡི་དང་འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་མེད། ངོས་རང་འཚར་ལོངས་བྱུང་རིམ་ནང་དང་བ་འདྲེན་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་དང་འབྲེལ་གཏུགས་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད།”78 ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག

ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོ་རྣམས་ལེགས་གྲུབ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ལ་བརྟེན་མང་ཆེ་བ་གསོལ་གཟིམ་སོགས་སྐུའི་གམ་བཅར་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་སྐུ་རྩེད་གནང་གི་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ང་དང་མཉམ་དུ་རྩེད་མོ་རྩེ་མཁན། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོས་རྩེད་མོ་ཞེ་དྲག་རྩེ་གནང་གི་མ་རེད། དཔོན་པོར་ (གསོལ་དཔོན་ཆེན་མོ་) སྒྲུང་བཤད་ཡས་མེད་ལ། རྩེད་མོ་རྩེ་ཡས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕ་ཡུལ་ནས་འབྱོར་ཉེར་སྐབས་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་སྐུ་གཟུགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད། ཁོང་མགྱོགས་པོ་གྲོངས་སོང༌། མཚན་དྲན་གྱི་མི་འདུག དེའི་ཚབ་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། རྗེས་སུ་དཔར་ཁང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་བ་རེད། ཁོང་སྐུ་གཟུགས་གཏེ་པོ། གྲོད་ཁོག་ཆེན་པོ། མགོ་ཆུང་ཆུང༌། ཧ་ཅང་བརྟན་བཤིག་ཚ་བོ་ཡོད། ཁོང་དང་མཉམ་དུ་རྩེད་མོ་མང་པོ་རྩེས་པ་རེད། ཁོང་ལ་སྒྲུང་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད་པས་མ་ཚད། མི་གྱོང་པོ་རེད། གྲྭ་ཚང་གི་འདོན་ཆོག་ཀྱང་ཡག་པོ་ཡོད་རེད། ཡིན་ནའང་གྲྭ་ཚང་སྐུ་ཞོགས་སྤྱི་བྱིངས་ཚོས་ཁོང་བསམ་པ་ངན་པོ་ཞིག་ལ་བརྩི་གི་འདུག མི་གྱོང་པོ་ཡོད་རེད། རྗེས་སུ་ངའི་སྣང་བར་མི་འགྲོ་བ་བྱུང་བ་རེད། སྙིང་རྗེ། དབྱར་ཁ་ནོར་བུ་གླིང་གར་སྡོད་དུས། ཁང་གཉེར། རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་བསྔོ་རྟེན་དོ་དམ་པ་དང༌། ཤར་ཁུམ་པོའི་འགོ་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་ཡང་ཡོད་རེད། ཐུབ་བསྟན་ཉི་མས་རྩེད་མོ་མང་པོ་རྩེ་བ་དང༌། འཕག་འཚག་རྒྱག་དུས་ལྦ་ཡོད་སྟབས་དབུགས་ཧལ་ནས་དབུགས་འགག་གྲབས་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་དུང་གད་པ་རོགས་པ་ཁ་ཤས་ཡོད། ཐོག་མར་ཅུང་དང༌། ལྷ་དབང༌། ཟླ་བ་ཟེར་བ་ཁོང་ཚོ་དང༌། རྨེ་རུའི་གྲྭ་ལོག་ངང་རྫི་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ང་གྲོ་མོར་བསྐྱོད་པའི་ཤུལ་དུ་སྙིང་རྗེ་ཁོང་གྲོངས་འདུག ངང་རྫིས་སྣ་ཐ་འཐེན་གྱི་རེད། ག་དུས་ཡིན་ནའང་སྣ་ཁུག་གི་རྩེ་དེར་སྣ་ཆུ་སེར་པོ་སྐམ་བསྡད་པ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་རེད།

ད་དུང་དེ་དུས་ནོར་བུ་གླིང་གར་ཨེམ་ཆི་མིང་འདོགས་ལ་ལེ་ཉིང་ཟེར་བ། ཀོང་པོ་བ་ཨ་དར་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ན་སྒྲུང་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་རེད། རྩེད་མོ་རྩེ་རྒྱུ་ཡོད་རེད། དཔེ་འདྲ་བོ་འཇུག་པོ་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་ང་ན་བའི་དུས་སུ་ཨེམ་ཆི་ལྟ་བར་ཡོང་གི་རེད། རྩ་བལྟས་རྗེས་ངའི་འཁྲིས་སུ་བསྡད་ནས་སྲིན་པོ་རྫ་ཆེན་རྫ་ཆུང་ཟེར་བ་སོགས་སྒྲུང་བཤད་ཀྱི་རེད། ད་དུང་རོ་སྒྲུང་མང་པོ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་རེད། ཡང་ཀོང་པོ་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱང་མང་པོ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། གཟུགས་པོ་གཏེ་པོ་གཏེ་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་འཕག་འཚག་རྒྱག་དུས་གཏེ་པོ་དེའི་གཟུགས་པོ་ཧ་ཅང་བདེ་ལྕག་འཁྱུག་པོ་ཡོད།

ང་ཚོ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་དུས་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མས་རྔོན་པ་འཁྲབ་ཀྱི་ཡོད། བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་ལུ་དོན་དུ་འཇུག་གི་ཡོད་པ་འདྲ། ཨོལ་མ་ཞིག་ལག་ཏུ་ཁྱེར། གཟན་གྱིས་རྭ་ཅོ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་དེས་རྡུང་བར་ཡོང་གི་ཡོད། ཨེམ་ཆི་དེ་ནི་ཤོད་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། རྩེད་མོ་འདྲ་མི་འདྲ་རྩེ་རྒྱུ་ཡོད་པ། དེ་ནི་རྩེད་རོགས་དྲག་ཤོས་ཤིག་རེད། གྲོད་ཁོག་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། མོག་མོག་སྤྲད་དུས་ང་ལ་ཕལ་ཆེར་གྲངས་ཀ་མེད་པ་མིན་ནམ། མོག་མོག་ཅུང་ཆུང་བ་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱི་འདུག གསོལ་གཟིམ་ཚོར་མོག་མོག་ཕྲན་བུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད། འཆར་ཅན་མི་རེ་ངོ་རེར་གཞུང་སྲོལ་ལྟར་བཅུ་རེ་བཅུ་རེ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ཨེམ་ཆི་ཆུང་ཆུང་དེ་གཏེ་པོ་ཡིན་ནའང་རང་སྐལ་བཅུ་པོ་དེ་ཟས། ད་དུང་རོགས་པ་ཚོའི་ས་ནས་ཡང་བསྐྱར་བཅུ་ཟས། དེས་ཀྱང་མ་རྒྱགས་པར་ཡང་བསྐྱར་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་མོག་མོག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཟས་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཆུང་དུས་ནས་ངའི་ཨེམ་ཆི་རེད། འཕྲོད་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། ཁོང་ ༥༩ ལོ་ཟིང་འཁྲུག་སྐབས་ནོར་གླིང་ནས་འཛིན་བཟུང་གིས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་རྒྱ་མིའི་བཙོན་ཁང་དུ་འདས་གྲོངས་སོང༌། ཕྱིས་སུ་ཨེམ་ཆི་རྒྱགས་པ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་བླ་སྨན་གཞོན་པ་ཁོང་གི་མིང་ལ་ཅིག་ཟེར་གྱི་ཡོད། (ཐུབ་བསྟན་ལྷུན་གྲུབ།) ཁོང་རྗེས་སུ་བླ་སྨན་པ་ཆགས་པ་རེད། ཐོག་མར་ང་ལ་ལྷ་འབྲུམ་འཛུགས་པའི་སྐབས་ཁོང་སླེབས་པ་རེད། ལྷ་འབྲུམ་འཛུགས་དུས་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཐོག་ཨེམ་ཆི་རྒྱགས་པ་ཡར་ཡོང་བ་རེད། ལྷ་འབྲུམ་འཛུགས་སྐབས་ལག་པ་ཞེ་པོ་ཅིག་སྐྲངས་ཏེ་ན་ཚ་ཆེན་པོ་གཏོང་བའི་སྐབས། ངས་ཨེམ་ཆི་རྒྱགས་པས་བཟོས་སོང༌། ཞེས་སྐད་ངན་བརྒྱབ་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག ཨེམ་ཆི་རྒྱགས་པ་དེ་ཙམ་འདྲིས་པོ་བྱུང་མེད། ཡིན་ནའང་ཨ་མ་ལགས་མཉེས་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་མཁས་པ་ཞེ་དྲག་ཡིན་པ་འདྲ། རྒྱགས་པའི་ལག་པ་དེ་སྤོམ་པོ། ནག་པོ། རྩུབ་པོ། སེན་མོ་ཕོ་རོག་གི་སྡེར་མོའི་བཟོ་འདྲ་པོ་རིང་པོ་ཞེ་པོ་ཅིག་ཡོད་པ་དྲན་གྱི་འདུག བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་དེ་འདྲ་མ་རེད། སྙིང་རྗེ།” ཞེས་བཀའ་གནང༌།

སྐུ་གསུམ་རིན་ཆེན་ལྷུན་པོ་མཛེས་པའི་སྤོར།།

ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླ་རྣ་ཆས་རབ་བརྒྱན་ཏེ།།

འཕྲིན་ལས་འདོད་རྒུའི་འོད་སྣང་འཚེར་བའི་རླབས།།

གངས་ལྗོངས་ཕན་བདེའི་དཔྱིད་དུ་དགེ་བར་གཡོ།།

གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་བདེ་ཆེན་རོལ་བའི་ངང༌།།

བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་གར།།

སྐུ་ཐུགས་ཟུང་འཇུག་གཞོན་ནུ་སྲིད་ཞིའི་མིག།

མཁྱེན་བརྩེ་ཟུང་འཇུག་འགྲོ་ཁམས་སྐྱོང་ལ་རིངས།།

ལྷར་བཅས་འགྲོ་བས་ཉེར་བཏེགས་སྡེ་བཞིའི་དཔུང་པ་མཐོ་བའི་གདོང་ལྔ་རབ་འབར་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་ཡངས་པའི་སྟེང༌།། ལུགས་གཉིས་འདོད་རྒུར་སྦྱིན་པའི་དགེ་ལེགས་དམ་པའི་གཏེར་བརྒྱ་གྲོལ་བའི་གཟི་བྱིན་ངོམ་བཞིན་ཆུང་སྲིད་གང་ཁྱེད་འཁོད།། སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་ཡི་རང་ཁམས་བརྟན་པས་ས་གསུམ་དབང་སྦྱོར་བསྡུ་བཞིའི་འཕྲིན་ལས་ལས་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ།། ཕན་དང་བདེ་བའི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་འབྱེད་པའི་བརྩེ་ཆེན་རླབས་ཀྱིས་ཉེར་དྲངས་སྙིང་སྟོབས་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་བརྟན།།

ཨ་ཧོ་ལྷ་མི་དྲི་ཟ་དང་བཅས་སྟོང་གསུམ་ཆེ་རྒུའི་མགྲིན་པར་བསྐྱིལ་བའི་བསྟོད་དབྱངས་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་ཡིས།། སྒྲ་བརྒྱའི་སྒྲ་དབྱངས་དགོད་པའི་གདངས་སྙན་སྙན་འགྱུར་སྟོང་གི་གྲེ་འགྱུར་གླུ་དབྱངས་རྣ་བའི་བདུད་རྩིའི་བཅུད་དུ་གཏམས།། རྣམ་པར་མཛེས་པའི་ཉམས་འགྱུར་འབུམ་གྱི་བཅུད་དུ་ཆགས་པའི་ལྷ་ཡི་བུ་མོ་དག་གིའང་སྒེག་པའི་རོལ་གར་གྱིས།། ཤིས་པར་རྩེན་པའི་རྟེན་འབྱུང་གཤིས་ཀྱི་མི་འགྱུར་བདེ་དགའི་ཁམས་སུ་རོལ་བའི་དུས་ཀྱི་སྟོན་མོ་འདི་ན་ངོམ།།

76 རྒྱུད། ཐ། ཤོག་གྲངས་ ༤༣༤ བ་ ༡ ཞོལ་དཔར་མ།

77 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག ༣༥ ཕྲེང་ ༡༦ ༡༩༩༠

78 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་གྲངས་ ༣༦ ཕྲེང་ ༣༥ (༡༩༩༠)

ས་བཅད་གཉིས་པ།

རྒྱ་གཞུང་ནས་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོར་བཏང་བའི་སྐུ་ཚབ་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱི་སྐོར།

ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་ཤག བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བཅས་ནས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པའི་ཕན་བདེའི་རྩ་ལག་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུའི་གལ་ཆེའི་མཛད་འགན་ཐོག་ཐུགས་ནུས་ཡོད་རྒུས་འབད་སྒྲུབ་གནང་བ་བརྒྱུད་ཤར་ཕྱོགས་ཨ་མདོའི་ཁུལ་ནས་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་རྩད་གཅོད་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་དང༌། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བསྟི་གནས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ྋཞབས་སོར་པད་མོའི་རེ་ཁ་བདེ་བླག་ཏུ་བཀོད་དེ་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཀྱཱ་མུ་ནེའི་སྤྱན་སྔར་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་མཚན་གསོལ་ཞུས།

ལྷག་པར་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་བ་བཅས་བཀྲ་ཤིས་གསུམ་བརྩེགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་མཛད་ཆེན་རྣམས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང༌། ཕྱི་ནང་གང་སར་དགའ་བདེ་དང་མི་སེམས་འགུལ་བའི་སྤྲོ་སྣང་གིས་དུས་འདའ་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང༌། སྔ་ས་ནས་བོད་འདིར་བཙན་འཛུལ་ཧམ་སེམས་རྒྱུན་མར་འཆང་བཞིན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་འཛིན་པ་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་གོ་མིང་ཏང་གཞུང་ནས་ཀྱང༌། ཁྲི་ཕེབས་ལེགས་འབུལ་ཞུ་བར་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཞེས་པའི་གཙོ་འཛིན་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་བོད་དུ་བཏང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་བོད་རྒྱའི་དབར་བཀའ་མོལ་མཇུག་སྐྱོང་ཞུ་རྒྱུར་ཁ་གཡར་ནས་ལྷ་སར་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་བཙུགས་པ་མ་ཟད། ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ཕྱིར་ལོག་རྗེས། ཁོ་པས་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ཚུལ་དང༌། འོས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་བུམ་དཀྲུགས་འདོན་མ་དགོས་པར། ཡང་སྲིད་དུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཚུལ་སོགས་དཀར་ནག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་འཆལ་གཏམ་མང་པོ་སྒྲོག་སྤེལ་བྱས་ཤིང༌། བོད་གཞུང་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་རིམ་པས་བྱེད་སྟངས་ཐུགས་མངའ་ཡོད་སྟབས་དང་ཐོག་ཐུགས་མོས་མ་གནང་ཡང་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོར་ལེགས་འབུལ་ཞུ་བ་གཅིག་པུ་རང་ཡིན་ཞུས་སྟབས་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ངོ་ལས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་འགྲོ་བསྐྱོད་ཆོག་པའང་བོད་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་ཡོད།

སྐབས་དེའི་ཟི་ལིང་གཙོ་འཛིན་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ཟ་བསྙད་འགོག་རྐྱེན་ལས་གཡོལ་ཐབས་ཆེད་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་ནས་གདན་ཞུའི་སྐབས་ཕྱི་རྒྱར་འོས་སྤྲུལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་གདན་ཞུ་ཞུས་པ་ཙམ་ལས། ནང་དོན་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་རང་དུ་བཞུགས་སྐབས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་གྱིས་བོད་ས་ཡོས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༨ (༡༩༣༩།༦།༢༤) ཉིན་ཆེ་ཤོས་སྒར་པར་སྐུ་གོང་མའི་བཞུགས་ཁྲི་དེ་གའི་ཐོག་མངའ་གསོལ་རྟེན་འབྱུང་གི་མཛད་སྒོ་ཐོག་མར་བསྐྱངས་པ་དང༌། ལོ་དེ་གའི་བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ (༡༩༣༩།༨།༡༣) ཉིན་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་དུ་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ནས་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ཁས་ལེན་ཞུས་པའི་ཚིག་ཐོ་བཀོད་པ་དང་འབྲེལ། རྒྱ་ཁྱབ་ཡོངས་སུ་བཀྲ་ཤིས་པའི་གཏམ་སྙན་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བ། བོད་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༩ (༡༩༣༩།༩།༢༢) ཉིན་དགའ་བཞི་ན་མོ་ཆེར་གཞུང་གནས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་ཕེབས་བསུ་དང་པོའི་ཐོག་བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ནས་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ྋརྒྱལ་ཚབ་དང༌། བཀའ་ཤག བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་བཅས་ནས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ཁས་ལེན་ཞུས་པའི་ཚིག་ཐོ་རྟགས་འབྱར་འབུལ་ལམ་ཞུས། བོད་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ (༡༩༣༩།༡༠།༨) ཉིན་སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་ནས། སྔར་སྲོལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མའི་བཀུར་བཟོས་ཐོབ་ཐང་ཇི་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་པའི་ལམ་ལྟར་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ྋཞབས་སོར་བཀོད་པ། དེ་རྗེས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང༌། དགེ་བསྙེན་སྡོམ་བཞེས་སོགས་ལེགས་པར་གྲུབ།

བོད་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ (༡༩༤༠།༢།༡༢) ཉིན་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་སུ་བསྐྱང་རྒྱུའི་དུས་ཚེས་གཏན་འཁེལ་གནང་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་སོགས་བོད་གཞུང་དམངས་མགྲིན་གཅིག་ནས་མཆོག་སྤྲུལ་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་འཁྲུལ་བྲལ་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཐུགས་གཏན་གཙང་མར་འཁེལ་བ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཡོངས་གྲགས་སུ་གྱུར་ཡོད།

ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ལྷ་སར་སྡོད་རིང༌། གཡོ་སྒྱུའི་ཐབས་འཕྲུལ་རྒྱུ་བརྔན་གྱིས་བསླུ་ཐབས་སུ་ྋརྒྱལ་ཚབ། བཀའ་ཤག་སོགས་གནད་ཆེའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལ་ཕྱག་རྟགས་དང༌། གསེར་དངུལ་སོགས་ལས་བཟོས་པའི་རྟགས་མ་ཕུལ་ཞིང༌། དེའི་སྐོར་ཤོད་ཚུལ་ཞིག་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱག་རྟགས་འབུལ་རྒྱུ་གཡང་ཊིའི་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བྱེད་དཀར་ཡོལ་དང་སྡེར་མ་ཆ་ཚང་ཞིག་དང༌། དེ་མཚུངས་རྒྱལ་ཚབ་ལ་དངུལ་གྱི་ཞལ་ལག་འབུལ་བྱེད་བཀྲོལ་ཚག་ཅན་གྱི་དཀར་སྡེར་ཆ་ཚང་ཞིག་ཡོད་པ། ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུ་དེ་རྒྱལ་ཚབ་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་ལ་འབུལ་རྒྱུ་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བརྗེ་བསྒྱུར་གྱིས་ཕུལ་ཞིང༌། དེ་ནི་རྭ་སྒྲེང་གི་ཞབས་ཕྱི་ཚོའི་འདོད་མོས་བྱས་པ་ལྟར་བྱུང་ལུགས་ཤོད་སྲོལ་ཡོད། བོད་རྒྱ་ཞི་མཐུན་བཀའ་མོལ་གླེང་སློང་དང༌། དེ་སྔོན་ཧོང་མུའུ་སུང་སྐབས་རྒྱ་བོད་ཞི་འཕྲོས་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་མིའི་རྒྱ་དཔོན་རླུང་འཕྲིན་བཅས་བཞག་པ་དེ་རྣམས་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བའི་ཡན་ལག་ཅིག་ལ་མིང་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ཞུས་པར། བཀའ་ཤག་ནས། བར་ལམ་བོད་ཀྱི་ས་སྡེ་མང་པོ་རྒྱ་གཞུང་ནས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་སོགས་ཤར་དར་རྩེ་མདོ་ཚུན་གྱི་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ས་སྡེ་མི་གསུམ་ཕྱིར་སློག་བྱས་ཚེ་རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་བཀའ་མོལ་ངེས་པར་ཞུ་རྒྱུར། དེ་ཡང་ཤིང་སྟག་ ༡༩༡༤ སིམ་ལའི་ཆིངས་དོན་གྱི་ལམ་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་བར་བཞུགས་ཀྱིས་ཞུ་རྒྱུར་ཨང་གསར་ཡོད་ལུགས་གསུངས་པ་དང༌། ལྷ་སྡོད་རྒྱ་དཔོན་དེ་ཡང་བཀའ་མོལ་མཇུག་སྐྱོང་གི་དོན་གཅོད་ (Mission) ལས། བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་གོ་མིན་ཏང་ནས་གང་བྱུང་རང་འཚམས་ཀྱིས་བཙུགས་པ་ཞིག་ལས། བོད་གཞུང་དམངས་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པས། བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་མ་ལག་གང་ཞིག་ཀྱང་ཁས་ལེན་བྱེད་ཐབས་ནམ་ཡང་མེད་ཅེས་མཐའ་བཀག་གསུངས་པར་བརྟེན་ལས་དོན་གང་ཡང་བྱེད་མ་ཐུབ་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཕྱི་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ་སོགས་ནང་བོད་ལ་ཡོད་པའི་ལས་ཁུངས་དེ་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་འབྲི་བརྗོད་བྱས་སྟབས་ཕྱི་མི་མང་པོ་མགོ་བོ་འཁོར་བ་བཟོས་ཡོད།

ཝུའུ་ནས་སྔོན་སྡོད་ཅང་ཀྲི་ཡུས་བརྗེས་ཏེ་དེའི་ཚབ་ལ་ཁུང་ཆིང་ཙུང་བཞག་སྟེ་ཝུའུ་ངོ་ལས་རྣམས་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ཕྱིར་ལོག་བྱས། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་འབུལ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་ཧོང་མུའུ་སུང་བོད་ལ་འབྱོར་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཁྲི་ཕེབས་ལེགས་འབུལ་ཆེད་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་བོད་དུ་འབྱོར་བ་གཉིས་པོ་ཁ་གཡར་ས་ཙམ་ལས་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་ནི་བོད་ལ་སིམ་འཛུལ་དང༌། རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱིས་བོད་འདི་རྒྱ་ཁོངས་སུ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཁུངས་སྣེ་འཚལ་འཚོལ་བྱེད་པའི་གཡོ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་ཐབས་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ལ་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་དང༌། ཡིག་ཆ་རྫུན་བཟོ། གནད་དོན་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་འཁེལ་བའི་ཁོ་ཚོའི་ལས་འགན་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད།

དེའི་སྐོར་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོའི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཧེའུ་རི་ཅར་སོན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པའི་ནང་མཛུབ་སྟོན་བྱས་གསལ། “ཕྱི་ལོ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ནང་སཱར་བྷ་སིལ་གོལ་ཌ་དང༌། ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་སོགས་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོ་དེར་ཕེབས་ཡོད། ཝུའུ་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ཕེབས་ཆོག་པ་ཞུས་པ་སོགས་གོ་སྒྲིག་ཚང་མ་བོད་གཞུང་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་གནང་མཛད་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། སླིས་ཀྱིས་བཤད་རྒྱུ་ལ། ཝུའུ་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ཕེབས་ཆོག་པ་དབྱིན་ཇིའི་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ནས་གནང་བ་རེད་ཟེར་བ་དེ་བདེན་པ་མ་རེད།” ཅེས་དང༌། “དེ་བཞིན་མཛད་སྒོའི་སྐོར་ལ་བདེན་པ་མེད་པ་འགའ་ཤས་བྲིས་ཤག རྒྱ་མིའི་ཡིག་ཆར་དེ་སྔོན་བླ་སྤྲུལ་གསེར་བུམ་དཀྲུག་འདོན་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེར་ཆ་བཞག་ནས་ཝུའུ་ཡིས་ཟེར་རྒྱུ། ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེར་སྒེར་མཇལ་ཞིག་ཞུས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཡིད་ཆེས་བློ་ཁེངས་འདུག་པས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་འདོན་བྱེད་དགོས་མི་འདུག་ལབ་པ། དེ་རྗེས་ཟླ་ ༢ ནང་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་ནས་ཆུང་སྲིད་དེ་བཞིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངོ་མར་ངོས་ལེན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་བསྟན་འདུག” ཅེས་གསལ་བ་དང༌།

ཡང་རི་ཅར་སན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རི་མཐོ་ས་གཙང་ (High Peaks,Pure Earth) ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་ནང༌། “༡༩༣༩ ཕྱི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་ (London) དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ནས་དབྱིན་གཞུང་གོང་མ་ལ་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་ལྷ་སར་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོར་བཅར་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་སོང༌། དབྱིན་གཞུང་གོང་མ་ནས་ཁོང་ལ་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུས་ཀྱང༌། དབྱིན་གཞུང་གིས་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་བོད་གཞུང་ལ་དེ་ལུགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པའི་ལན་དུ་བོད་གཞུང་ནས་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་མཛད་སྒོར་བཅར་རྒྱུ་ལ་དེ་ཙམ་གྱི་གལ་ཆེན་པོ་མིན་པ་མ་ཟད། འདི་ནས་ཀྱང་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་གང་ཡང་མེད་ཅེས་དབྱིན་གཞུང་ལ་ལན་ཕུལ།”79 ཞེས་གསལ།

གོ་མིན་ཏང་གི་ལྷ་སྡོད་དཔོན་རིགས་ཁུང་ཆིང་ཙུང་གིས་བརྩམས་པའི་ཧོང་མུང་སུང་བོད་དུ་བསྐྱོད་པའི་གནས་ཚུལ་དངོས་བཀོད་པ་ཞེས་པའི་ནང༌། “ཧོང་མུའུ་སུང་ལྷ་སར་འབྱོར་རྗེས། བོད་ཀྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་དང་བསྟུན་ཏེ་ཐོག་མར་བོད་ཕྱོགས་རིམ་པ་ཁག་གི་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལ་མཇལ་རྟེན་དང་འབྲེལ་ཕན་ཚུན་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ནས་ལྷ་སའི་དགོན་སྡེ་གཙོ་བོ་ཁག་སོ་སོར་ཆོས་མཇལ་དུ་ཕེབས་པ་རེད། ཁོང་གིས་བྱ་བ་སྤེལ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། ཏཱ་ལ་བཅུ་གསུམ་པར་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པར་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དོན་ཚན་གཉིས་པོ་དེ་བདེ་བླག་ངང་སྒྲུབ་ཐུབ་ཚེ་ལས་དོན་གཞན་དག་གཞི་ནས་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་བདེ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། ཧོང་མུང་སུང་གིས་ཐོག་མར་ལས་ཀ་གཏན་འབེབ་བྱས་དོན། སྔོན་ལ་ཏཱ་ལར་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། དེ་རྗེས་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྟེན་བཀའ་ཤག་དང་སྐད་ཆ་བྱེད་སྐབས། བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་པས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དགོངས་པ་རྫོགས་རྐྱེན་བོད་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་སེར་རྣམས་ཧ་ཅང་ཡིད་སྐྱོ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་བྱ་བ་བཟང་པོ་བྱས་ཚེ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུར་བརྟེན་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་འདོད་མེད་ཅེས་བཤད་དེ་འགོག་རྐྱེན་བྱུང་བར་ཧོང་མུང་སུང་གིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མི་བཏང་སྟེ་གྲོས་མོལ་བྱས་ཀྱང་བོད་ཕྱོགས་ནས་གོང་གསལ་བསམ་ཚུལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་ཏཱ་ལ་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་མཚམས་གཞི་ནས་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་ན་འོས་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པར། ཧོང་མུང་སུང་གིས་ཏཱ་ལས་ནུབ་ཕྱོགས་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་བར་བསྟོད་བསྔགས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཆེད། སྲིད་གཞུང་ནས་ཕོ་ཉར་བཏང་གནང་སྟེ་ཏཱ་ལ་དགོངས་རྫོགས་རྗེས་ཀྱི་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་ཕུལ་བ་དེའི་མཛད་སྒོ་སྔོན་ལ་མ་བྱས་ཚེ་སྲིད་གཞུང་གི་ཐོག་མའི་དགོངས་དོན་དང་རྒྱབ་འགལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་ཟད། ཏཱ་ལས་ནུབ་ཕྱོགས་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་རྒྱུན་འཛིན་གནང་པའི་མཛད་རྗེས་བསྣུབ་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བཤད་པར་བོད་ཕྱོགས་ནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་འགྱངས་ཐབས་བྱེད་པ་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོའི་གྲ་སྒྲིག་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་ཧོང་མུའུ་སུང་གིས་ཁ་གཏད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཤིང་ཞན་ཆ་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གང་མགྱོགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་གྲ་སྒྲིག་ཧུར་བརྩོན་བྱས་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་རེ་འདུན་རྣམས་དོན་ཚན་རེ་རེ་བཞིན་བྲིས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་ལ་སྙན་སེང་གིས་དེ་ནས་བརྡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུའི་རེ་འདུན་བཅངས་ཤིང༌། བོད་ཕྱོགས་ནས་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་ནར་འགྱངས་བྱེད་དགོས་དོན་ནི་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་རེ་ཡིན་པར། གལ་སྲིད་བོད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ན་ཆོ་ལོ་འབུལ་འཇུག་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུར་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ། དེ་མིན་བོད་ཕྱོགས་ནས་ཁག་འདོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་རྒྱུའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ཐོག་སྒོ་གང་ས་ནས་འཕྲོས་མོལ་ཡང་ཡང་བྱས་མཐར་བོད་ཕྱོགས་ནས་དང་ལེན་བྱས་ཏེ་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་དགུ་པར་པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མི་སྣ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཚང་འཛོམས་ཀྱིས་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་ཚུགས་ཐོག་འབུལ་ཐོ་གཞིར་བཟུང་གོ་རིམ་མ་འཛོལ་བའི་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་དང་གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཐམ་ཀ་སོགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་པར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་སྐུ་ཚབ་མཛད་དེ་དགྱེས་བཞེས་གནང་ཞིང༌། ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག་ལ་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་གྲོལ་བ་རེད།” ཅེས་དང༌།

“མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་བའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་འཕྲལ། དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་གཏན་འཁེལ་གྲོས་མོལ་བྱས་པར་བོད་ཕྱོགས་ནས་མཐོང་ཆེན་གནང་སྟེ་ཚེས་ཆ་བཟང་བའི་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་པོ་ཏ་ལར་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུའི་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ཡང་གེགས་མེད་བདེ་བླག་ཏུ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་མཛད་སྒོའི་ཉིན་དར་ཆ་འགེལ་རྒྱུར་བཀའ་ཤག་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཐོག་པོ་ཏ་ལ་ཏཱ་ལའི་བཞུགས་གནས་ཡིན་པས་སྔར་ནས་ཕྱི་མི་ཡིས་དར་ཆ་འགེལ་སྲོལ་མེད་ལ། བོད་ཀྱི་དམག་དར་ཡང་ཕོ་བྲང་ནང་འགེལ་མི་ཆོག་ལུགས་བཤད་པར། ཧོང་མུའུ་སུང་གིས་མཚན་གནས་ཆོ་ལོ་འབུལ་སྐབས་ཕོ་བྲང་གི་སྒོའི་སར་ཏང་དར་དང་རྒྱལ་དར་བཀལ་ཏེ་ནང་སར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང༌། དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་སྐབས་ཏང་དར་རྒྱལ་དར་འགེལ་དགོས་པ་སྨྲོས་མེད་ཡིན་པར། ད་ལམ་རང་ཉིད་ནི་སྲིད་གཞུང་གི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་སྟབས་རྒྱལ་དར་མ་བཀལ་ན་གཟབ་འབུལ་མི་མཚོན་ལུགས་བཤད་ཅིང༌། གནད་དོན་དེའི་སྐོར་ལ་འགལ་རྐྱེན་ཐེངས་མང་བྱུང་སྟབས་ནན་ཅིང་དུ་ཏར་ཐོག་ནས་སྙན་སེང་ཞུས་པའི་ལན་དུ་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་བའི་ཉིན་མོར་ཕོ་ཉའི་ཞིང་ཧྲུའུ་ལས་ཁུངས་ (སྐབས་དེར་ཡོད་གོ་མིན་ཏང་གི་ལས་ཁུངས) སུ་དར་ཆ་འགེལ་བ་ལས། ཏང་དར་དང་རྒྱལ་དར་དེ་པོ་ཏ་ལའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་ཁང་དུ་འཁྱེར་རྒྱུ་གནས་སྐབས་མི་བྱེད་པའི་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང༌། ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་སྔར་བཞིན་པོ་ཏ་ལའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་གོ་རིམ་ལྟར་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་བའི་མཛད་སྒོ་ཚུགས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་ལ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་གྲོལ་བ་རེད།” ཅེས་དང༌།

“ཧོང་མུང་སུང་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ཏཱ་ལའི་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཕུད། ད་དུང་རྒྱལ་ནང་ནས་མ་ཐོན་གོང་སྔོན་ཚུད་ནས་གནས་ཚུལ་ཆོ་བབ་དང་བསྟུན་བཀའ་ཤག་དང་གྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་དོན་ནི་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་འཛིན་ཁང་ཁོངས་ཚན་དབྱི་ཧྲི་ཟེར་བའི་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་དམག་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང༌། ནང་སྲིད་པུའུ། ཕྱི་འབྲེལ་པུའུ། བོད་སོག་ཨུ་ཡོན་ཁང༌། སྤྱི་ཁྱབ་ཚན་མུའུ་པུའུ་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ་བསྐོངས་ཏེ་ཐུན་མོང་ཐོག་དཔོན་ཆེན་ (བོད་སྐྱོད་བཀའ་དཔྱད་ཟེར་བ) ཞིག་བཟོས་པ་རང་ཉིད་ཀྱང་བོད་སོག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་མངགས་གཏོང་དང་ལེན་ཞུས་ཏེ་ཚོགས་འདུ་དེར་ཞུགས་པ་ཡིན། ཚོགས་འདུར་གྲོས་བསྡུར་བྱས་མཐར་ཐུན་མོང་ཐོག་དཔོན་ཆེན་ (བོད་སྐྱོད་ཀྱི་བཀའ་དཔྱད་འཆར་ཟིན) ཐོག་མ་དོན་ཚན་བཅུ་གཅིག་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཤིང༌། རྗེས་སུ་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཕྱི་འབྲེལ་དང༌། ཆབ་སྲིད། དམག་དོན། གཞན་དག་བཅས་དོན་ཚན་བཞིར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དེར་ནང་གསེས་ཁག་དགུ་དང་ས་བཅད་འགའ་ཞིག་ཏུ་དབྱེ་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་བཀའ་དཔྱད་དེ་ཡིག་ཆ་ཆེས་གསང་བར་རྩིས་ཏེ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གྱར་མེད།” ཅེས་དང༌།

“ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་ཟིན་རྗེས་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་བཀའ་ཤག་གིས་ཧོང་མུང་སུང་ལ་ཡི་གེ་ཞིག་སྤྲད་པའི་ནང་དོན་ནི་སྔར་བཞིན་ས་མཚམས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་གལ་ཆེར་འཛིན་པ་ལས་ཀྲུང་དབྱང་དང་བོད་དབར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྲེལ་བ་དེ་བྲིས་མེད་པ་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་རྒྱས་ཚོགས་ཟེར་བ་དེའི་ནང་མང་ཆེ་བའི་བསམ་འཆར་ལ་བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་གནད་དོན་ནི་ས་མཚམས་སྐོར་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཧོང་མུངསུང་གིས་ཡིག་ལན་བཏང་ནས་སྔར་བཞིན་བཀའ་ཤག་གིས་བོད་དང་ཀྲུང་དབྱང་བར་མཐུན་པོ་ཡོང་ཐབས་སྐོར་སྒྲུབ་འོས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་གནད་དོན་རྣམས་ཡི་གེ་བྲིས་ཏེ་ལན་གསལ་དགོས་རྒྱུའི་སྐུལ་མ་བཏང་བ་དང་ཆབས་ཅིག བཀའ་བློན་ཁྲི་སྨོན་སྒེར་གྱི་སར་ལིའུ་ཕུའུ་དྲན་བཏང་སྟེ་ཀྲུང་བོད་བར་ལེགས་འགྲིག་ཡོང་པའི་ནང་མོལ་བྱས་ཀྱང་འཇོག་བཟོ་མ་ཐོན་པ་རེད།

ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཆོ་ལོ་འབུལ་རྒྱུ་དང༌། དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ཚང་མ་ལེགས་སྒྲུབ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཧོང་མུའུ་སུང་རང་ཉིད་ངོ་མས་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་དང༌། སྲིད་བློན་ལ་མཛད་སྒོ་ཁག་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་བའི་རོགས་རམ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་སྲིད་བློན་སར་བོད་ས་གནས་དང་ཀྲུང་དབྱང་བར་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་གླེང་མོལ་བྱེད་སྐབས། སྲིད་བློན་གྱིས་བོད་གཞུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཉག་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འདོད་ཚུལ་གཞན་དག་ཡོད་ཚེ། (བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་རྒྱས་ཚོགས་) ཟེར་བས་མོལ་བསྡུར་བྱས་རྗེས་གཞི་ནས་ངོ་འཕྲད་གྲོས་སྡུར་བྱས་ཆོག་ཅེས་དང༌། མིག་སྔའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གལ་ཆེ་བ་ནི་ཁམས་བོད་བར་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་གླེང་ཁོ་ན་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པར་ཧོང་མུའུ་སུང་གིས་ཁམས་བོད་བར་གྱི་རྩོད་གླེང་དེ་གལ་ཆེ་ཡིན་ཡང༌། ཀྲུང་དབྱང་དང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་མ་བྱུང་བར་སྔར་ལྟར་གནས་ཚེ་ཕན་བདེའི་དམིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ནི་ཁག་པོ་རེད་ཅེས་ལན་བཏབ་པར་སྲིད་བློན་གྱིས་དེའི་ལན་དུ་འཚབ་འཚུབ་མེད་པའི་ངང་གོ་བསྡུར་ཆོག” ཅེས་བཤད།

“ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༤ ཉིན་ཁྲི་སྨོན་དང༌། གནང་བྱུང༌། བཀྲས་ཁང༌། བོན་ཤོད་བཅས་བཀའ་བློན་བཞིས་ཧོང་མུང་སུང་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་པ་དང་སྦྲགས། གཞུང་ཡིག་ཅིག་ཕུལ་བ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་ལྔ་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱ་བོད་བར་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན་སྐོར་བྲིས་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བྲིས་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པའི་ས་ཆ་དང༌། མི་མང་རྣམས་ (སྡེ་དགེ་དང༌། ཉག་རོང༌། ཧོར་ཚོ་ལྔ། མགོ་ལོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་ཟེར) རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱིས་དམག་མི་བཏང་ནས་ཧམ་བཟུང་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་དེ་དག་ཚང་མ་བོད་ལ་ཕྱིར་སྤྲོད་དགོས་རྒྱུའི་རེ་འདུན་ཡང་གསལ་པོ་བཏོན་པ་རེད།

ཚེས་ ༧ ཉིན་ཧོང་མུང་སུང་གིས་ལིའུ་ཕུའུ་དྲན་བཀའ་ཤག་ཏུ་བཏང་ནས་ཡིག་ལན་ཐེངས་གཉིས་པ་ངོ་འབུལ་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཟེར་བའི་ནང་དོན་གཅིག་གི་ནང་དུ་བོད་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་རྒྱུ་སྟེ་ཁམས་བོད་གནད་དོན་དང་པཎ་ཆེན་གྱི་གནད་དོན་དེ་དག་ཐག་གཅོད་མགྱོགས་མྱུར་བྱེད་དགོས་པ་དེ་དང༌། གཉིས་ནི་ནུས་ཤུགས་མཉམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཕྱི་འབྲེལ་དང༌། རྒྱལ་སྲུང༌། གཞན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཁག་ལ་ངེས་པར་དུ་མཉམ་དུ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པའི་གསལ་བཤད་བྱས་པ་སྟེ། བོད་ནས་དེ་ཚོའི་སྐོར་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་སྟོན་ཡོང་བ་གནང་རོགས་ཞེས་འཁོད་ཡོད། སྐབས་དེར་ཨུ་མིང་ཡོན་གྱིས་སྐད་བསྒྱུར་བྱས་ཤིང༌། ཁྲི་སྨོན་སོགས་བཀའ་བློན་བཞིས་ཉན་རྗེས་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྲིད་བློན་ལ་བརྒྱུད་ཞུ་ཆོག་རྒྱུ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་གཞན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡང་བསྟན་མི་འདུག

དེ་རྗེས་བཀའ་ཤག་ནས་ (བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་རྒྱས་ཚོགས་) སྐོང་ཚོགས་བྱས་ཏེ་ལན་འདེབས་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ཉིན་ཤས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་རྗེས་ཧོང་མུའུ་སུང་ལ་ཡིག་ལན་ཞིག་སྤྲད་པ་དེའི་ནང་དོན་མདོར་བསྡུས་སུ། བོད་འདི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་པས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་བྱེད་དགོས། བོད་འདི (རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ) ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཆོས་སྲིད་ཐད་ལ་ (རྒྱའི་སྲིད་གཞུང་) ནས་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་དགོས་དོན་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་ཀྱི་དཔོན་དམག་འཛུགས་མི་ཆོག་ཅེས་དང༌། བོད་ཤར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟི་ལིང་དང་ཤིས་ཁམས་ཀྱི་ས་མཚམས་སྐོར་ལྷ་རབ་རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་ཀུན་སྤྱོད་གཅིག་མཐུན་ས་ཆ་དང་མི་དམངས་ཚང་མ་བོད་གཞུང་ལ་ཕྱིར་སྤྲོད་བྱེད་དགོས།

མགོ་ལོག་སྔར་ནས་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པ་དང༌། སྡེ་དགེ་དང༌། ཉག་རོང༌། ཧོར་ཚོ་ལྔ་བཅས་ཀྱི་ས་ཆའི་མི་མང་རྣམས་དུས་སྐབས་ཤིག་རིང་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཧམ་འཕྲོག་བྱས་སྟབས་འཕྲལ་མར་ཕྱིར་སྤྲོད་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་རྒྱ་བོད་ཕྱོགས་གཉིས་བར་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བར་བརྟེན་ནས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་གཏད་གཅོག་ཆོག་པ་དང༌། བོད་ནས་རྒྱལ་ས་ནན་ཅིང་དུ་རྒྱུན་སྡོད་འཐུས་མི་བཏང་ཆོག་ཅིང༌། ད་མུས་བཞིན་བོད་འདི་ཀྲུང་གོའི་ (ཕྱི་ཡུལ་) དུ་རྩིས་དགོས་ཞེས་བྲིས་ཡོད།” ཅེས་འཁོད་པ་ལྟར་སྐབས་དེར་ཕྱོགས་སོ་སོའི་འདོད་ཚུལ་གྱི་ཡིག་ཆ་ཕན་ཚུན་བརྗེ་སྤྲོད་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌།

“མཐའ་དོན་བཀའ་ཤག་ནས། སེར་སྐྱ་རྒྱས་ཚོགས་ཀྱི་ཆོད་དོན་མཐའ་འཁྱོངས་ཀྱིས་མི་རིགས་ལྔའི་སྤྱི་མཐུན་ཟེར་བའི་ནང་མི་ཞུགས་རྒྱུ་དང༌། དམངས་རྒྱལ་གྱི་ཐེ་བྱུས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་རེད། ཧོང་མུའུ་སུང་གིས་ད་ནས་བཟུང་གྲོས་མོལ་བྱེད་ཐབས་བྲལ་སོང༌།” ཞེས་བརྗོད་པ་སོགས་འཁོད་ཡོད། དོན་གནད་འདི་དག་ལས་བོད་རྒྱའི་གནས་སྟངས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ཇི་བཞིན་གསལ་ཡོད་པ་མ་ཟད་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་སྲིད་དབང་འོག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེའི་ནང་དེ་ལྟར་འཁོད་པ་ནི་རྒྱ་ཕྱོགས་རང་ནས་ཀྱང་གནད་དོན་འདི་དག་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དོན་འདིས་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་སྐོར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱིས་དངོས་དོན་རང་བཞིན་གསལ་པོར་བསྟན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རྒྱུན་ཨུད་ཀྲུའུ་རིན་ (རྒྱུན་ལས་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན) ཞེས་པའི་མཚན་གནས་ཡོད་པ་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས། སྐབས་ལྔ་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཐོག་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་ཟེར་བའི་ནང་འཁོད་དོན།”གོ་མིན་ཏང་གིས་བོད་སོག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་ (ཚོགས་གཙོ) ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་བོད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོར་བཏང་བའི་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་གོ་མིན་ཏང་གིས་འཁྱོག་བཤད་འགའ་ཤས་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ནི་ཅི་དང་མི་འདྲ་བའི་སྤྱང་པོ་འདུག་པས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་མི་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་མ་རེད།” ཅེས་དང༌། “ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུས་རྗེས་ཁོ་ཚོས་ (རྩད་གཅོད་ཚོགས་ཆུང་) མཚོ་སྔོན་ནས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་ལ་ཡིག་ཐོག་ནས་སྙན་སེང་ཞུས་འབྲེལ་ཞིབ་གྲོས་བྱས་མཐར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཟིན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་ནི་ད་ལྟའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་པར་ནང་དོན་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཟིན་རུང༌། ཕྱི་རྒྱར་འགོག་རྐྱེན་སེལ་ཆེད་རྩད་ཞིབ་ཐུབ་པའི་ཡང་སྲིད་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་འོས་སྤྲུལ་ཙམ་ཞིག་རེད་ཅེས་བཤད་པ་དེ་སྐབས་དེར་མཚོ་སྔོན་གྱི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་བཀག་འགོག་སྣ་ཚོགས་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་རེད།” ཅེས་དང༌། “འོན་ཀྱང་ལས་ཀ་འདིར་ང་རང་ཞུགས་མྱོང་མེད་སྟབས་ ༡༩༨༥ ལོར་ཆེད་མངགས་ནན་ཅིང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་ལ་གོ་མིང་ཏང་སྐབས་ཀྱི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་ཞིབ་ངོས་འཛིན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་བལྟ་གི་ཡིན། ཞེས་ཞུས་པར་ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་བློ་མཐུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མོས་མཐུན་གནང་བ་མ་ཟད། ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བར་བཀའ་མངགས་གནང་སོང༌། ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བློ་མཐུན་གྱིས་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་ཚང་མ་ང་ལ་བསྟན་བྱུང༌། ངས་བལྟ་དགོས་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཚང་མ་ཡིག་ཚགས་འཇུག་ཁང་གཉིས་པར་འདུག དེའི་ནང་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་གིས་མཚོ་གཟིགས་གནང་ལུགས་གནས་ཚུལ་བོད་ཡིག་ངོ་བཤུས་ཡིག་ཆ་གཅིག་འདུག་པ་དེ་ནི་འབྲི་ས་བོད་ཤོག་མིན་པར་རྒྱ་ཤོག་རེད། བོད་སྲིད་གཞུང་གི་གཞུང་ཡིག་ངོ་མ་ཡང་མ་རེད། ངོ་བཤུས་ཡིག་ཆ་འདིའི་ནང་དོན་ནི་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་གིས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་རྒྱས་འཛོམས་ཐོག་གནང་བའི་ཡི་གེའི་འདྲ་བཤུས་ཤིག་ཡིན་ཞིང༌། ངོ་བཤུས་ཡིག་ཆ་འདིའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་བལྟས་ན་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་མིས་འདྲ་བཤུས་བྱས་པ་འདྲ་པོ་འདུག་ཅིང༌། གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གིས་འདྲ་བཤུས་ཡིག་ཆ་འདི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་བརྩིས་ནས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ནང་ཉར་ཚགས་བྱས་འདུག གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གིས་ངོ་བཤུས་ཡིག་ཆ་འདི་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་ལུགས་སྐོར་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པའི་མ་ཡིག་ངོ་མར་བརྩིས་འདུག འོན་ཀྱང་ངོ་བཤུས་ཡིག་ཆ་དེ་ནི་སྙན་སེང་ངོ་མ་མིན་ལ། བོད་ཤོག་ཐོག་བྲིས་མེད་པ་མ་ཟད་ཐམ་ཀ་ཡང་བརྒྱབ་མེད་པར་སྤྱིར་བཏང་གི་འདྲ་བཤུས་ཡིག་ཆ་ཞིག་རེད།” ཅེས་དང༌། “ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་ནི་ཅི་དང་མི་འདྲ་བའི་སྤྱང་པོ་འདུག་པས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་མི་དགོས་ཟེར་བ་དེའི་སྐོར་ཡིག་ཚགས་ནང་འགོ་བརྗོད་དམར་པོ་ཡིན་པའི་ཚགས་པར་ཞིག་འདུག་པ་དེའི་ནང་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ལུགས་དང་ཁོ་པ་མཛད་སྒོར་ཞུགས་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་གཅིག་བཅས་བཀོད་འདུག འདྲ་པར་དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འདྲ་པར་ཐོག་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་ཕུལ་བའི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་འདུག ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆུ་ཚོད་དེ་ཕྱག་ནང་ཉར་ནས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་གནང་བའི་ངང་ཚུལ་དེར་གཞིགས་ནས་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ཅི་དང་མི་འདྲ་བའི་སྤྱང་པོ་འདུག་པས་གསེར་བུམ་དཀྲུག་མི་དགོས་པར་ཆོག་མཆན་གནང་ན་འགྲིག་པའི་སྙན་སེང་འབྱོར་བ་ལྟར་ཆོག་མཆན་བཀོད་པ་ཡིན་ཞེས་ཚགས་པར་ཐོག་བཀོད་པ་དང་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པ་ཟེར་བ་ནི་འདྲ་པར་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ལུགས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་བཀོད་པ་ཙམ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་ཐོག་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་བྱུང་མེད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་བོད་རིགས་བློ་མཐུན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྐབས། ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྲིས་འདུག དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ཆ་རྒྱུས་རྩ་བ་ནས་མི་ཤེས་པ་ཞིག་གིས་མ་གཏོགས་འབྲི་མི་སྲིད། དེ་རིང་འདིར་བཞུགས་ཀྱི་གྲས་སུ་དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་དྲག་ཡིན་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད་ན་ཁྱེད་ཚོས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྲི་ཕེབས་སྐབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་མེད། རྒྱ་རིགས་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་སྐབས་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཡོད་དགོས་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད། རྒྱ་རིགས་བློ་མཐུན་གྱིས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མི་ཤེས་པས་དེ་འདྲ་བཤད་པར་ཡ་མཚན་དགོས་དོན་མེད། འོན་ཀྱང་བོད་རིགས་བློ་མཐུན་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྲིས་ན་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད། ན་ནིང་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་སྐབས་ངས་གནད་དོན་དེའི་སྐོར་དང་གོ་མིན་ཏང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚགས་ལ་བལྟས་པའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་བཤད་པ་ཡིན། གོ་མིན་ཏང་གིས་སྐྱག་རྫུན་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ང་ཚོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུགས་ནས་སྐྱག་རྫུན་བཤད་དགོས་དོན་ག་རེ་ཡོད་དམ།”ཞེས་དང༌། “སྐབས་དེར་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའུ་ཡི་བློ་མཐུན་ཅང་ཕིང་གིས། ‘ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོས་ཝུའུ་ཀྲུང་ཤིན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཕེབས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཤོད་རྒྱུ་མེད།’ ཅེས་གསུངས་སོང༌།” ཞེས་དང༌། གོང་བརྗོད་ཀྱི་ནང་དོན་འདི་དག་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་ན་རིམ་གྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཕྱོགས་གསེར་བུམ་དཀྲུགས་འདོན་གྱི་ལམ་ནས་གཏན་འཁེལ་དགོས་རྒྱུ་ཟེར་བ་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གསེར་བུམ་དཀྲུགས་ཟེར་བ་འདི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་སུ་རྟེན་གཙོའི་མདུན་ཟན་རིལ་བསྒྲིལ་བ་དེ་བཞིན་ཕྱི་སྣོད་གསེར་བུམ་དང༌། ནང་ཟན་རིལ་ཚབ་ཤིང་བྱང་བཟོས་པ་ཙམ་ལས་རྒྱ་ནག་ལ་ཐོབ་དབང་དང་བདག་དབང་གི་གོ་དོན་མེད་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ལམ་ལུགས་ཀྱང་ནམ་ཡང་མིན།

དེ་ལྟར་ཆུང་སྲིད་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་མཆོག།

མི་འཇིགས་གསེར་གྱི་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ་ནས།།

གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་ཐབས་ལྷ་མིའི་རེ་སྐོང་དུ།།

མངོན་བཞེངས་དགེ་ལེགས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཚུགས།།

ལེགས་བྱས་ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་དཔལ་འབར་བའི།།

གངས་ལྗོངས་ཕན་བདེའི་རྩ་བ་མཆོག་སྤྲུལ་གང༌།།

གསེར་ཁྲིར་བརྗིད་ཅིང་སྒེག་པའི་གཟི་བྱིན་གྱིས།།

ནག་ཕྱོགས་འབུམ་སྡེའི་སྙིང་རྩ་རབ་ཏུ་འདར།།

79 ཤོག་གྲངས་ ༥༩༣ ཕྲེང་ ༣༥ ༡༩༩༨

ས་བཅད་གསུམ་པ།

འཁྲུངས་ལྷ་དབྱར་གསོལ་དབུ་ཚུགས་པ།

ཤིང་ཕག་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ (༡༩༣༥།༧།༦) ཉིན་ནི་རང་ཅག་ཁ་བ་རི་པའི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ་འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པདྨོ་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་གཞོན་ནུའི་རྣམ་རོལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན། དེ་ནས་བཟུང་སྔར་སྲོལ་ལྟར་འཁྲུངས་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ལོ་སྟར་ཆགས་སུ་གནང་རྒྱུར། ཞབས་འཕར་ལས་ཁུངས་ནས་དབུས་ཀྱི་ཤེལ་གྲོང་ལྷ་རི་རྩེ་ལྔ་སོགས་ལྷ་ཆེན་གནས་ཡུལ་བརྗིད་ཆགས་རི་བོ་ཁག་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་དར་ཕྲེང་དང༌། དར་ཆེན་ཁག་གི་ན་བཟའ། ལྷ་ཆེན་ཁག་གི་རྟེན་རྫས། འཁྲུངས་ལྷ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་རྒྱུའི་ལྷ་མིའི་མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་བཅས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་དམ་འབྱར་མའི་ཡིག་ཆུང་དང་སྦྲགས་འཁྲི་ཁུངས་སོ་སོར་སྔོན་ཚུད་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་ཞིང༌། ཕྱོགས་མཚུངས་སྐུ་སྒེར་མཛོད་ཆུང་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་བཅས་ཀྱི་དབུ་རྩེ་སོ་སོར་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་དར་ལྕོག་བསྒྲེང་འཛུགས། དེ་བཞིན་བསྟན་རྒྱས་གླིང་སོགས་མགོན་ཁང་ཁག་ལ་གསོལ་མཆོད་འབུལ་རྒྱུའི་དགོས་ཐོབ་དང༌། བསྐང་རྫས་སྙན་དར། ལྷ་མིའི་མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་སོགས་ཁུངས་སོ་སོའི་མགོན་པོ་བ་ངོ་འགུགས་ཀྱིས་རྩིས་སྤྲོད་དང༌། ལྷག་པར་སྤོམ་ར་འཁྲུངས་གསོལ་ལྷ་ཁང་ཞེས་པ་ལྷ་སའི་ཉེ་འདབས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་པའི་འཁྲུངས་ལྷའི་སྣང་བརྙན་རྣམས་བཞུགས་པའི་མགོན་ཁང་གི་མགོན་པོ་བ་རྣམ་གྲྭ་རྒྱུན་བསྐང་པར་འཁྲུངས་ལྷ་སྐྱེས་རི་གཉན་པོའི་ན་བཟའ་དང༌། རྟེན་རྫས། སྙན་དར། ལྷ་མིའི་མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་གཟབ་འཕར་བཅས་རྩིས་སྤྲོད་མཛད།

རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་མཆོད་འབུལ་བ་གྲྭ་པ་ཚོར་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེ་དང༌། གདུགས་རིའི་ནུབ་ངོས་ཆོས་རྒྱལ་ཞལ་འབག་རང་བྱོན། ནེ་ཆུང་རི་ཇོ་མོ་བསིལ་བསིལ། བུམ་པ་རི། མི་འཁྲུག་རྫ་རི་བཅས་ལ་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་དར་ལྕོག་དང༌། བསང་ཤིང༌། བསང་རྩམ། མི་འགྲོའི་བཟའ་བཅའ་དགོས་ཐོབ་བཅས་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་མཆོད་འབུལ་བ་རྣམས་རི་མགོ་སོ་སོར་ངོ་འབྱོར་ཡོད་པའི་བརྡ་མཚོན་ལྟ་བུར་འཁྲུངས་ཚེས་ཀྱི་སྔ་ནུབ་ས་སྲོད་མཚམས་རི་མགོ་སོ་སོར་བསང་གི་མེ་བོང་ཆེན་པོ་མངོན་གསལ་དོད་པོར་སྤར་སྲོལ་ཡོད་པ་དང༌། སང་ཞོགས་ཉི་ཤར་སྔ་ཆའི་མཚམས་བུམ་པ་རི་སོགས་རི་རྩེ་ཁག་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང༌། ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་བཅས་པའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུས་གཅིག་ཏུ་དར་ལྕོག་སྒྲེང་འཛུགས་ཐོག་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་ནམ་མཁར་འཕྱུར་ཞིང༌། འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་ཐོག་གཟིམ་ཆུང་ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཐོག སྐུ་ཚེ་ཚེ་རྫས་འབུལ་གནང་ལ་དབུ་གཏུགས་མཛད། དེ་རྗེས་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང་དང་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་རྣམ་གཉིས་བཅས་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད་པར་དབུ་གཏུགས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ཚ་རྣམ་པ་བཅས་ནས་རྟེན་འབྱུང་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། བཞུགས་གྲལ་དུ་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་པ་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བཞེས་སྤྲོ་བཅུ་བདུན་བརྩེགས། སྲིད་སྐྱོང་ལ་བདུན་བརྩེགས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དྲུག་བརྩེགས། བཀའ་བློན་རྣམ་པར་ལྔ་བརྩེགས་བཅས་ཕེབས། མགྲོན་ཆེས་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་ཏེ་མཇལ་ཁ་གྲོལ། དེ་རྗེས་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་དྲུང་ཇ་ཚོགས་བཞིན་པར་གསོལ་ཇ་དང་གཉིས་དང༌། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཡན་ལ་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་བཞེས་སྤྲོ་སྨུག་ཐུང་དང༌། རྒྱ་བྲ་རེ་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

དུས་སྐབས་དེ་ནི་བོད་ཟླ་ལྔ་པ་དབྱར་ཟླ་གསུམ་གྱི་འགོ་ཚུགས་ཡོད་ནའང༌། བོད་ལྗོངས་ས་བབ་མཐོ་བས་སྦྱར་ལྕང་རྣམས་ལོ་མ་རྒྱས་བཞིན་པའི་སྒང་དང༌། ལྷག་པར་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ནས་རང་འགན་ཁུར་ལེན་གྱིས་མེ་ཏོག་འདེབས་འཛུགས་དང༌། གསོ་ཚགས་དགུན་དཔྱིད་གྲང་འགོག་གི་ལས་དོན་སོགས་དུས་ཐོག་འཐུས་ཚང་བྱས་པར་བརྟེན་འཁྲུངས་གསོལ་དུས་ཆེན་སྐབས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཁག་གི་གཟིམ་ཆུང་སོ་སོའི་ཞལ་ཁྲའི་མདུན་དང༌། སྡིངས་ཆའི་སྒང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱིས་མཚོན་ཕྱོགས་གང་སར་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཚོན་མདངས་བཀྲ་ཞིང༌། གཅལ་དུ་བཀྲམ་པ་ལྟར་མཛེས་སྡུག་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། དྲི་བསུང་གིས་ས་གཞི་ཁྱབ་པ། འཆི་མེད་དགའ་ཚལ་ས་ལ་འཕོས་པ་ལྟ་བུས་མི་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོར་སྣང་དང༌། དགའ་སྤྲོའི་ཉམས་སྣང་ཟད་མི་ཤེས་པར་སྦྱིན་པ་ཞིག་ཡོད། དུས་ཚོད་དེ་ནི་ནོར་གླིང་ནང་ཁུལ་མེ་ཏོག་འགྲན་བསྡུར་གྱི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། མེ་ཏོག་ཞབས་ཞུ་བ་སོ་སོའི་མིང་བྱང་སྦྱར་མའི་མེ་ཏོག་རྣམས་ནོར་གླིང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ལ་སྤྱན་ཞུ་བསྟར་དགོས་པ་དང༌། ཁང་གཉེར་ནས་ཐོ་འགོད་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོའི་རྗེས་སུ་མེ་ཏོག་ཞབས་ཞུ་བ་སོ་སོའི་བྱས་འབྲས་ལ་གཞིགས་ནས་མེ་ཏོག་ཡག་ཉེས་ཀྱི་ཨང་རིམ་དང༌། ལེགས་སྐྱེས་གསོལ་རས་ཀྱང་གནང་སྲོལ་ཡོད།

དེ་རྗེས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ནོར་གླིང་ནས་ཆིབས་རགས་བསྒྲིགས་ཏེ་སྤོམ་ར་འཁྲུངས་གསོལ་ཁང་དུ་ཕེབས། འདི་ཉིན་འཆར་ཅན་རྩེ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་གོ་སྒྲིག་ཞུ་དགོས་པ་ལྟར། འཁྲུངས་གསོལ་ལྷ་ཁང་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཕེབས་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་རྗེས་འཁྲུངས་གསོལ་མཛད་སྒོའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ། དེ་ནས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པ་འཁྲུངས་ལྷའི་མགོན་ཁང་དུ་ཕེབས་ཏེ་འཁྲུངས་ལྷ་སྐྱེས་རི་གཉན་པོ་འཁོར་བཅས་ལ་སྙན་དར་དང་གསོལ་མཆོད་འཕྲིན་སྐུལ་ཐོག དབུ་ལྕོག་དར་ཕྲེང་སྒྲེང་འཛུགས་དང་ལྷ་རྒྱལ་འཐེན་གནང་བཅས་གྲུབ་མཚམས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། རྩེ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ནས་ཉིན་གཉིས་རིང་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གཤོམ་གནང༌། དེ་རྗེས་ཡབ་གཞིས་ནས་ཀྱང་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ལས་ཚན་ཡན་ཉིན་གཉིས་རིང་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་མཛད་སྲོལ་ལྟར། སྐུ་མགྲོན་རྣམས་འཁྲུངས་ལྷ་ཁང་དུ་ཕེབས་འཛོམས་མཚམས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པར་འཁྲུངས་གསོལ་རྟེན་འབྱུང་གོ་བབས་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་ཕུལ་རྗེས། མགོན་ཁང་དུ་འཁྲུངས་ལྷར་སྙན་དར་དང༌། འཕྲིན་བཅོལ་བཅས་གཟབ་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ལྷ་ས་འོང་ཁྲོད་དུ་ཆབ་བཞེས་སོགས་རང་རང་ཐུགས་མོས་ལྟར་གྱི་དགའ་རྩེད་ལ་རོལ་ཞིང༌། གྲོལ་སྟོན་སྐབས་སྦྱིན་མགྲོན་ཡོངས་རྫོགས་སྒོ་རའི་བསང་བུམ་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཞལ་ལྷ་སར་ཕྱོགས་ནས་བསང་གསོལ་དང་ལྷ་རྒྱལ་འཐེན། སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ལ་ཡབ་གཞིས་ཕྱག་མཛོད་ནས་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་བསྒྲོན་ཏེ་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ཀྱིས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་རྣམས་གནས་རིམ་བཞིན་ཆིབས་རགས་སྟར་བསྒྲིགས་ནས་རང་གནས་སོ་སོར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

དེ་ཉིན་ལྷ་ཞོལ་ཁུལ་གནས་སྐྱེ་བོ་དྲག་ཞན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་བྱིས་ཧ་ཅང་མང་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚེའི་ཞབས་པད་བརྟན་ཅིང་མཛད་འཕྲིན་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་ཕྱིར་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་ཡས་མས་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་སོགས་གནས་རྟེན་བྱིན་ཅན་རྣམས་མཇལ་བ་དང༌། དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག རྨེ་རུ་རྙིང་པ་སོགས་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་གནས་ཡུལ་གང་སར་བསང་གསོལ་འཕྲིན་སྐྱེམས་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་དར་འཛུགས། གཞན་ཡང་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེ་དང༌། བུམ་པ་རི་སོགས་ཉེ་འཁོར་གྲགས་ཅན་རི་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོར་བསང་གསོལ་དར་འཛུགས་སུ་བསྐྱོད་པ་སོགས་སྔ་དྲོ་རི་ཀླུང་ཀུན་ཏུ་བསང་དུད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཤིང༌། ཉིན་གུང་གཙང་འགྲམ་དུ་བསང་གཏོང་བ་དང་བཅས་བཟའ་བཏུང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རོལ་བ། དགོང་དྲོ་ལམ་གཞུང་ཁག་དང༌། བར་སྐོར་བཅས་ནང་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་ཀྱིས་ཁེངས་པ་སོགས་དེ་ཉིན་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་ཅི་དགར་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད།

མཐའ་ཡས་འགྲོ་བའི་ལེགས་བྱས་རྒྱ་མཚོ་ཆེར།།

ཆུང་སྲིད་པད་དཀར་འཛུམ་པའི་དགའ་སྟོན་བལྟམས།།

ལྷ་མིའི་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་རྣམ་དཀར་ལས།།

ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འགེངས་པའི་འདུ་ལོང་གཡོ།།

དེས་ན་བརྗིད་ཆགས་རི་བོའི་མཁའ་དབྱིངས་ངོགས།།

རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་དར་ལྕེ་གཡོ་བ་དང༌།།

ལྷ་བསང་དུད་སྤྲིན་དྲི་ངད་འཐུལ་བའི་ཁྲོད།།

མི་རྣམས་མངོན་དགའ་གསར་པའི་གླུ་གར་བྱེད།།

དེ་ཚེ་དཔྱིད་དཔལ་ལང་ཚོ་རབ་དར་ནས།།

ནོར་འཛིན་ཁྱོན་དང་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཁྲོད།།

ལྗོན་བཟང་འདབ་བརྒྱས་མཛེས་པའི་མེ་ཏོག་གི།

སྤོམ་ར་འཁྲུངས་ལྷ་མཆོད་པའི་སྟོན་མོར་འབྱམས།།

ས་བཅད་བཞི་པ།

གཙུག་ལག་ཡི་གེ་བཀླག་ཐབས་ཐོག་མར་གསན་བཞེས་གནང་བ།

བདག་ཅག་ཁ་བ་རི་པའི་འདྲེན་མཆོག་ཕྱག་ན་པདྨོའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི། རིང་མོ་ཞིག་ནས་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་བྱང་ཞིང༌། ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་དུ་མཁྱེན་པ་ལ་ཆགས་ཐོགས་ཀུན་ནས་བྲལ་བ་དེ་ལྟ་ནའང༌། གང་འདུལ་དེར་སྟོན་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་འདུལ་ཕྱིར་བསམ་བཞིན་མི་ཡི་སྲིད་པ་བཟུང་ཞིང༌། དེ་ཡང༌། བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལས། བཤེས་གཉེན་པའི་ཞལ་ནས། “ཧྲཱིཿཔོ་ཏཱ་ལ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ན།། བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་ངང་བཞུགས་ཚེ།། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་བྱོན་ཏེ།། རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་བོད་དུ་བྱོན།། བོད་རྗེ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་མཛོད།། སེམས་ཅན་དོན་དུ་ངེས་འགྱུར་རོ།།”80 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

མགོན་པོ་གང་གི་སྐུ་ཕྲེང་སྔོན་བྱོན་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐབས་མཁས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བའི་མཛད་པས་ཐོག་མར་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ལ་གསན་བཞེས་མཛད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ལྟར། བོད་ལྕགས་འབྲུག་ (༡༩༤༠) གཟའ་སྐར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཉིན། ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་འཇུག་སྒོ། མིང་ཚིག་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་མ་གཙུག་ལག་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ལྗགས་ཀློག་གསན་བཞེས་དབུ་འཛུགས་གནང་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཐོག་མར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་འཇགས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་རེ་འབུལ་གནང་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་འགྲམ་བཞུགས་འབོལ་བདེ་སྟན་སོ་སོར་བཞུགས། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་པས་གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡོངས་འཛིན་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད། བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། པྲ་ཏི་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཀ་དཔེའི་སྟེང་ནས་སྙན་སྒྲོན་གསན་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བའི་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ། གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་རེ། གོས་ཡུག་གཉིས་རེ་བཅས་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འབུལ་གནང་མཛད་དེ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད། དེ་རྗེས་དེ་ཉིན་མཛད་བཅར་བཀའ་བློན་བླ་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ། འབུལ་དངོས་རྣམ་གྲངས་སོ་སོར་ཕུལ།

དེ་ནས་བཟུང་གཙོ་བོ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། མཚན་ཞབས་དར་ཧན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་སྐབས་འགར་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་རྒྱས་དང༌། དེ་མིན་མང་ཆེ་བ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་རྐྱང་ཕེབས་ཏེ་ཀ་ཁ་ནས་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་ཕྱག་དཔེ་ལྗགས་ཀློག་དང༌། ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་ཐུགས་འཛིན་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཉིན་ལྟར་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་ཡོན་སྒྲོན་འབུལ་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ཁོ་བོ་ལོ་དྲུག་ནས་སློབ་སྦྱོང་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྟངས་ནི་དུས་རབས་མང་པོའི་གོང་ནས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གནའ་སྲོལ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ཤིང༌། དེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་དང༌། བསམ་པའི་ཆུ་ཚད་མཐོན་པོར་གནས་ཐུབ་པ་ལ་ད་བར་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེང་སང་འཛམ་གླིང་གི་རིག་གནས་གསར་པའི་ཆ་ནས་ཚན་རིག་སོགས་ལག་ལེན་མ་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཕྲན་བུ་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཉེ་ཆར་མ་གཏོགས་བོད་རང་ཁེ་གཙང་ཟུར་དུ་བསྡད་པ་དེའི་རྐྱེན་རེད།”81 ཅེས་དང༌། “བོད་པའི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྟངས་འདིས་ཕྱིའི་ཤེས་བྱ་རིག་གནས་ཙམ་མ་ཟད། ནང་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ཡོད་ངེས་དང༌། དང་པོ་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སྐབས་དགེ་རྒན་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ་འབྲི་ཀློག་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྤྱི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། གཉིས་པ། བསླབས་ཟིན་པ་རྣམས་དྲན་གསོ་གཏོང་ཆེད་དཔེ་ཆ་བློ་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་མང་པོ་ཡོད། གསུམ་པ་དེའི་དོན་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་སྟེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།”82 ཞེས་དང༌། “སྤྱིར་བཏང་ཕྲུ་གུ་ཆུང་དུས་སུ་ལེ་ལོའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ང་ལའང་བསམ་པ་དེ་བྱུང༌། དགེ་རྒན་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་དང༌། དཔེ་ཆར་བལྟ་རྒྱུར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་རང་གི་སློབ་སྦྱོང་རྣམས་དགེ་རྒན་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཐུགས་འདོད་ཁེངས་པའི་གང་ལེགས་བྱས་པ་ཡིན། སློབ་སྦྱོང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལ་གོམས་འདྲིས་བྱུང་སྟབས་དགེ་རྒན་ཚོའི་གཟིགས་ཚུལ་ལ་ངས་སྤྱིར་བཏང་ལས་མགྱོགས་པར་ཤེས་ཐུབ་པ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་འདུག བོད་ཀྱི་ནང་ཡི་གེ་འབྲི་སྟངས་བཞི་ཡོད་པ་རེད། ཐོག་མར་ལོ་གཉིས་ནང་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་མདུན་ནས་དབུ་ཅན་ཀློག་སློབ་རྒྱུ་དང༌། ཉིན་ལྟར་དཔེ་ཆ་བློ་འཛིན་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”83 ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག དེ་ཡང་ཆོས་སྤྱོད་སོགས་ཐོག་མར་ཐུགས་འཛིན་ཇི་གནང་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་ཕེབས་གསལ། “དང་པོ་སྤྱིར་བཏང་ཆོས་སྤྱོད་རང་མིན་ནམ། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཟེར་བ་སོགས་སྐྱབས་འགྲོ་གཅིག་པ་རང་རེད། དཔེ་ཆ་ཟིན་པར་ཆ་བཞག་ན། འགོ་སྟོད་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ང་དང་མཉམ་དུ་ཡོད། སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། ཐོག་མར་སྨོན་ལམ་གྲས་བསྟན་འབར་མ་དང༌། བདེ་སྨོན་སོགས་བློ་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། ཆོས་སྤྱོད་ཞེ་དྲག་ཟིན་པ་དྲན་གྱི་མི་འདུག འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་བཟུང་པ་ཡིན། དེ་ཚོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ངེད་གཉིས་ཐུན་མོང་ཐོག་ཟིན་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཆུང་སྲིད་མངོན་དགའི་དཔལ་ཡོན་རྫོགས་པ་ཡིས།

ཡི་གེའི་གྲྭ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་འཆང་སྟེ།།

འབྲི་ཀློག་ཀུན་ལ་མཁྱེན་ཀློང་རྡོལ་བ་ལས།།

ལི་བྱིན་ཧ་རའི་ཁེངས་པ་རབ་ཏུ་བསྙིལ།།

གདོད་ནས་ཀུན་མཁྱེན་འཕྲུལ་ལ་མངའ་མཛད་ཀྱང༌།།

གདུལ་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཐབས་ལ།།

བགྲོད་པའི་འབབ་སྟེགས་ལམ་བཟང་མཚོན་པའི་སླད།།

ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་འདུ་བྱེད་ལས་ཀྱིས་བྲེལ།།

80 ‘བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་’ཤོག་ངོས་ ༢༩༡ ན་ ༦ སྣར་ཐང་པར་མ།

81 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༣༡ ཕྲེང་༨ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

82 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༣༢ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌།༡༩༦༣

83 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༣༣ ཕྲེང་ ༨ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌།༡༩༦༣

ས་བཅད་ལྔ་པ།

རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྲིད་སྐྱོང་དགོངས་ཞུ་གནང་བ།

རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཐོག བོད་ལྕགས་འབྲུག་ ༡༩༤༠ ལོའི་སྨད་ཙམ་ལ་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ལྷན་འཛོམས་སར། ངོས་རང་ནས་ད་བར་གཞུང་སྲིད་ཁུར་འགན་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་གཙོ་ཆེར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ལྷ་མི་ཀུན་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུ་ཟིན་པའི་ཐོག དབུ་སྐྱེས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་དགེ་བསྙེན་སྡོམ་བཞེས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་བཅས་གྲ་རྟེན་མ་འཛོལ་བ་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་པ་མ་ཟད། ས་མཚམས་ཁག་ལ་རྩོད་འཁྲུག་འཐུས་ཤོར་མེད་ཙམ་བསྟན་སྲིད་ཞི་འཇམ་དུ་གནས་མུས་ཀྱང༌། ལྷ་བླའི་ལུང་བསྟན་དགོངས་དོན་ཕྱི་ལོ་ངོས་རང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཚུབ་ལྷོངས་ཆེ་ཕེབས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་ཕྱིར་ལོག་གིས་རྐྱེན་སེལ་བསྙེན་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུར། ད་ཆ་སྲིད་སྐྱོང་དང་ཡོངས་འཛིན་བཅས་པའི་ལས་ཁུར་དགོངས་ཞུ་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཡང་ལུགས་མཐུན་དགོངས་སྙན་ཕུལ་ཟིན་པ་དེ་དོན་དགོངས་འཁྲོལ་ཡོང་བ་དང༌། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ལའང་བཀའ་བསྡུར་མཛད་འོས་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞེས་གསུངས་པར། བཀའ་ཤག་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ལྷན་རྒྱས་ནས་ད་ལྟ་སྐུ་ན་དར་སྒང༌། སྐུ་གཟུགས་བདེ་ཐང་ལ་བརྟེན་ྋརྒྱལ་དབང་དོན་གྱི་བདག་པོས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་མ་གནང་བར་སྔར་བཞིན་ཐུགས་འགན་བཞེས་གནང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དང༌། སྐུ་ཕྱྭའི་རྐྱེན་སེལ་ཞབས་རིམ་ཇི་ལྟར་ཞུ་འོས་གཞུང་ཐོག་རང་ནས་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཀྱང་གསན་དགོངས་མ་ཐོབ་པས། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུར་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་གོ་བསྡུར་གནང་བར་ཚོགས་འདུའི་ནང་བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ནང་གླེང་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ཁོང་སྲིད་སྐྱོང་གནང་རིང་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཏམ་གླེང་སྣ་ཚོགས་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང༌། གཞུང་དེ་ཡང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་དཔེར་ན། གོ་ས་མཐོ་བའི་དཔོན་གནས་ཉོ་ཚོང་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྤྱིར་བཏང་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ངོས་རང་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་རྒྱུར་ཡང༌། རྭ་སྒྲེང་བསླབ་སྡོམ་གཙང་མ་མེད་པས་ངེད་ལ་སྡོམ་པ་གནང་རྒྱུ་འཚམ་པོ་མེད་ལུགས་ཀྱི་དཀྲོག་གཏམ་ཡང་བྱུང་བར་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་སྐབས་རྭ་སྒྲེང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་གཞུང་ཞབས་ཤིག་ལ་ཁྲིམས་གཅོད་གནང་བའི་སྐོར་ལའང་དངོས་སུ་སྐྱོན་བརྗོད་ཞུ་མཁན་བྱུང་ཡོད།”84 ཅེས་གསུངས།

གང་ལྟར་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་མཁན། དྲུང་རྩིས། གདན་འཐུས་བཅས་ཐུན་མོང་ངོ་བཅར་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་སྲིད་སྐྱོང་མཛད་ཁུར་རང་འཇགས་བསྐྱེད་བཞེས་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར་ཡང་ཞལ་བཞེས་རྩ་བ་ནས་མ་གནང་བར། མཛད་ཁུར་དགོངས་ཞུ་མི་གནང་མཐུ་མེད་དབུ་མནས་རྒྱས་བཅད་ཀྱིས་གསུངས་པར་མ་ཟད་ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ན་ཕྲ་བས་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མི་སྲིད་སྐྱོང་ཚབ་གསར་ཐད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ང་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་མཚན་ཁུར་བཞེས་མུས་ཐོག་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཀྱང་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་ཇི་བཞིན་བརྩི་བཀུར་གནང་མུས་དང༌། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མས་ཀྱང་ཐུགས་གཙིགས་ཆེན་པོ་གནང་བ་བཅས་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གསར་པ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་འོས་ངེས་ཀྱི་ནང་མའི་སློབ་སྟོན་དང་འབོད་སྐུལ་ཡང་གནང་བར་བརྟེན། མཐའ་དོན་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་གཏན་འཁེལ་ཞུས་པ་བཅས་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཟུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་ལོ་བདུན་རིང་བཞེས་ཏེ་དགོངས་པ་ཞུས་འཁྲོལ་བྱུང༌། སྲིད་སྐྱོང་གསར་པས་མཛད་ཁུར་མ་བཞེས་བར་ཟླ་གཅིག་ཙམ་རིང་རྭ་སྒྲེང་ནས་མཛད་འགན་འཕྲོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང༌། དེ་ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་སྲིད་ཟུར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ནུབ་རྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཞིང༌། ཐོག་མར་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཐོག བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་སྲིད་ཐམ་ཆེ་ཆུང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༣༨ ལོ་སྲིད་བློན་དང་བཀའ་ཤག་གིས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་བཅས་ནས་ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གི་བཀའ་བཞིན་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་གན་རྒྱ་སྔོན་ཕུལ་ཐོག བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ནས་ཕུལ་བའི་ཧོར་ཡིག་ཐོག་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ག་གྲུ་བཞི་དང༌། རྟགས་ཐམ། སེལ་ཐམ་བཅས་གསར་དུ་ཕུལ་བ་དེ་དག་འཇུག་སྣོད་རང་འགྲིགས་ཕྱིར་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་ཞབས་སུ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དེ་རྗེས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་ཚབ་སྲིད་སྐྱོང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་རིང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་གནང་སྒོ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་གསེར་གདུང་ཆེན་མོ་གསར་བཞེངས་དང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བརྟག་དཔྱད་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་ཞུ་གནང་བ། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང༌། ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་གནང་མཛད་པ། དེ་བཞིན་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་གཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་མཛད་སྒོ་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་མཛད་རྗེས་ལ་གཟེངས་བསྟོད་རྗེས་དྲན་ཆེད་གཞུང་གནས་ནས་ལེགས་སྐྱེས་སུ་རྒྱལ་ཟུར་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་བློན་བླ་མས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ལེགས་འབུལ་ཐོག་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ཆ་ཚང་དང༌། དངོས་འབུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས། དེ་བཞིན་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་གི་མཆོད་ཐེབས་སུ་སྙེ་མོ་བཀྲས་གཤོངས་གཞིས་མ་ལག་དང༌། འཕྱོངས་རྒྱས་ཕྲེང་རྣམ་སྒང་གཞིས། ཡར་འབྲོག་ཁམས་སངས་གཞིས། ལྷོ་ཁ་གོང་དཀར་བོད་མཁར་གཞིས། དེའི་ལེ་ལག་གླིང་སྟོད་གཞིས། དབུས་སྟོད་ཁུལ་སྟག་རྩེ་གཞིས། བྱང་རྣམ་རུ་རྫོང་བཅས་ཀྱི་བདག་ཐོབ་ཁ་འཛིན་གཏན་འཇགས་སུ་ཞུ་མོས་ལྟར་སྩལ་བའི་མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར་མའི་ཡིག་ཆ་བཅས་འབུལ་གནང་དང༌། རྒྱལ་ཟུར་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་སྐུ་ཕྱག་དང་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད།

དེ་རྗེས་བོད་ལྕགས་སྦྲུལ་ ༡༩༤༡ ལོ་འགོར་རྒྱལ་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་ལྷ་ས་ནས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སྐབས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གདན་སའི་མཁན་འཐུས་དམག་སྒར་ཁག་གི་དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་བཅས་ཕེབས་སྐྱེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུ་གནང་མཛད།

རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་ཁྲི་བཤོལ་གནང་བའི་ལོ་གསུམ་རྗེས། སླར་ཡང་ལྷ་སར་ཕེབས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་དང༌། དེ་སྐབས་ལྷ་སར་ཕེབས་དོན་ཐད་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གླེང་ཚུལ་འདྲ་མིན་བྱུང་སྐོར་སོགས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་གསལ། “རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ཟུར་གནང་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་ལྷ་སར་ཕེབས་པ་དེ་མི་ཚོས་རྒྱལ་པོ་བསྐྱར་དུ་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་གནང་བ་རེད་ཟེར་བ་ནང་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་དུས་ལྷ་སར་ཕེབས་སྐབས་རྩེ་ལ་ཕེབས་ནས་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་མཇལ་ཁའི་སྐབས་ངོས་དུས་རྒྱུན་དཔེ་ཆ་སྐྱོར་དུས་སྡོད་ས་དེར་བསྡད། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་བཞུགས་ས་དེར་བཞུགས། ཕྱག་རྟགས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ཙི་ཙི་ཞིག་བསྣམས་འདུག སྐྱབས་སུ་མཆི་མི་དང་མི་ཞལ་སྤྲོད་བྱས་ནས་མཇལ་བ་དེ་མཐའ་མ་འདྲ་པོ་ཞིག་རེད།

ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་གྱི་བཞུགས་ས་དེར་ཆུ་ཚོད་ ༡༠-༡༡ ཙམ་གྱི་ཉི་འོད་ཕོག་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཞལ་མདངས་དེ་ད་ལྟའང་བློ་ལ་གསལ་པོར་བསྡད་འདུག དེང་སང་ཕྱག་དཔེ་ག་རེ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་གསུང་གི་འདུག མངོན་རྟོགས་རྒྱན་འཛིན་གྱི་ཡོད་ཞུས་པ་ཡིན། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གསང་ཡུམ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་གོ་གི་ཡོད་པ་མིན་ནམ། དེ་དུས་ང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་རེད། ཡབ་གཞིས་སུ་འགྲོ་སྐབས་ངོས་ཀྱིས་ཨ་མ་ལགས་སུ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ཡག་པོ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་འདྲ་བརྗོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཚོ་བརྒྱུད་ནས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་བསླབ་གཙང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཨམ་ཅོག་ནང་གོ་གི་ཡོད་པ་མིན་ནམ། དེ་འདྲ་བྱུང་བ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌། ད་དུང་རྭ་སྟག་རྒྱལ་ཐོག་གཉིས་པོའི་སྐུ་དུས་དབང་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་བྱེ་བྲག་པ་རེ་འགའི་ངན་ཤུགས་འོག་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་དོན་ཚགས་སུ་མ་ཚུད་པར། སྒེར་དོན་ཕྱོགས་རིས་ཆགས་སྡང་གི་མཐོང་ཚུལ་གང་སར་མངོན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས།”ཨ་མདོ་ལག་པ་ཆེན་པོ་བློ་བཟང་དེ་དུས་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེའི་དགེ་ཕྲུག་ཡིན་པ་དང༌། ཡང་ཨ་མདོ་ལུ་སལ་ཟེར་བ་གདོང་དམར་པོ་ཞིག་ཡོད། དབུས་གཙང་གི་མི་དེ་ཚོས་སྤམ་པོ་འདྲ་བྱས་ཏེ་བཤད་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་མི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱེད་ཀྱི་རེད་པ། ཨ་མདོའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱིས་ངེད་ཚོ་མཉམ་དུ་ཟི་ལིང་པའི་སྐད་འདྲ་པོ་བརྒྱབ་ནས་ཁོ་ཚོས་གོ་བསྡད་པ་ཕལ་ཆེར་བཤད་ཀྱི་མེད་དམ། དེ་མིན་གད་པ་ཚོས་ཤོད་ཀྱི་རེད། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་ཏན་ཏན་བཤད་ཡོད་པ་རེད། ཕྱིས་སུ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་མ་དྲང་བ་གནང་བའི་སྐོར། བཀའ་བློན་ཚོས་མ་དྲང་བ་བྱས་པའི་སྐོར་གད་པ་ཚོས་ཞེ་དྲག་བཤད་ཀྱི་རེད། ཡས་ཚང་མ་སོང་མས་ཚང་མ་སོང་ཟེར་བ་དང༌། ཡང་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་དང་མཁན་པོ་བསྐོ་རྒྱུ་དེ་ཚོའི་སྐོར་འགྲིགས་མ་འགྲིགས་མཚན་ཞབས་ཚོས་ཤོད་ཀྱི་རེད། དེ་ནི་ངའི་གསར་འགྱུར་གོ་ས་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། ལྕོག་བཀྲས་ཀྱི་ལྕམ་དེ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཕལ་ཆེར་གོ་བ་འདྲ། ངོས་ཡབ་གཞིས་སུ་ཡོད་པའི་སྐབས་ཤིག ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་ཨ་ཅེ་ཚོས་འདྲ་པོ་ཞེ་པོ་བྱུགས་པ་ཞིག་སླེབས་སོང༌། ངས་ཨ་མ་ལགས་སུ་བདུད་མོ་ཞིག་སླེབས་སོང་ཞེས་ལབ་ནས་ང་ཚུར་ཐོན་ཡོང་བ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

རྭ་སྒྲེང་སྡེ་བཞིའི་དཔུང་པ་མཐོ་བའི་དབང༌།།

ཐབས་ཀྱིས་བཤོལ་བའི་བཀའ་ཡི་འཆིང་རྒྱ་ལས།།

འགོག་མེད་རྣམ་ཐར་མེ་ལོང་གཙང་མའི་ངོགས།།

དམ་པའི་རང་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་རབ་ཏུ་གསལ།།

གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཐུགས་སྟོབས་བཙན་པོ་ཡིས།།

རྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ཆུང་སྲིད་གཞོན་ནུའི་འཛུམ།།

མངོན་པར་གསལ་ཞིང་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་དུ།།

འགོད་པར་དྲིན་གསབ་གསེར་གྱི་དུས་སྟོན་ངོམ།།

84 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ་ཤོག་ངོས་ ༡༨ ཕྲེང་ ༣༢ ༡༩༩༠

ས་བཅད་དྲུག་པ།

སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྐོ་གཞག་མཛད་པ།

བོད་ལྕགས་འབྲུག་ ༡༩༤༠ ལོའི་ལོ་སྨད་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བཀའ་ཤག་དང༌། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་བཅས་པར་སྲིད་སྐྱོང་ཚབ་གསར་ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་འོས་བབ་ཆེ་ཚུལ་ནན་གསུང་གནང་བ་བཞིན་བཀའ་ཤག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་སྙན་སེང་གནང་བར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་དེ་ལྟར་ཞུས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་ལྟར་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུར་བཀའ་བསྡུར་དང་འབྲེལ་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་འཐུས་རྣམས་རྩེར་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་གནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ངོ་བཅར་ཐོག བཀའ་བློན་བླ་མ་བསྟན་པ་འཇམ་དབྱངས་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ། སྲིད་སྐྱོང་མཛད་ཁུར་བསྐྱེད་བཞེས་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ང་རང་ལོ་ན་མཐོ་བས་ལོ་ཤས་གང་འཁྱོལ་ཞུས་ཆོག་ཅེས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་ལྟར། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་སར་བཞུགས་གནས་ཕོ་བྲང་གསར་པའམ། ཀུན་བཟང་ཕོ་བྲང་ལེ་ལག་བཅས་འབུལ་ལམ་ཞུས། བོད་ལྕགས་སྦྲུལ་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ (༡༩༤༡།༢།༢༦) གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་ཆེན་སྟབས་བསྟུན་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཆབས་ཅིག་ཏུ་གསར་མཇལ་གནང་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་དང་མཛད་རིམ་ཁག་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་བཞིན། ཐོག་མར་ཞོགས་པ་སྔ་ཆར་ཀུན་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་བླ་བྲང་སྐུ་སྒེར་ནང་མའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང༌། བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཤིས་བརྗོད་སོགས་གོ་རིམ་བཞིན་ཟབ་རྒྱས་ལེགས་འབུལ་གྲུབ་པ་དང༌། སྔར་སྲོལ་གཞུང་སའི་ཆིབས་ཞབས་བཀའ་བློན་དང༌། དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་གྲངས་བཅད་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་གྲུབ་པ་དང༌། རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཤོད་གཟིམ་ཆུང་ཀུན་བཟང་བདེ་ཆེན་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་གསོལ་ཇ་དང་བཞེས་གྲོ་བཏེགས་བཞེས་གྲུབ་མཚམས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཆེད་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར༌། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་གདན་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་མུས་སུ་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད་པར་དབུ་གཏུག་གནང་སྟེ་བཞུགས་ཞབས་སུ་འཁོད། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་སྲིད་ཟུར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་སོགས་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་རྫོགས་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་མཛད་ཞབས་ཀྱི་དྲུང་ཇ་ཚུགས་བཞིན་པ་ལྟར་གསོལ་ཇ། བཞེས་ཐུག ཕྱེ་མ་ཧྲལ་བཅས་མདོ་སྦུག་ཁྱད་མེད་དུ་ཕེབས།

དེ་རྗེས་དགུང་གསར་མཛད་སྒོའི་གོ་རིམ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས། ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་ངག་དབང་གསུང་རབ་མཐུ་སྟོབས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་སྟན་དམར་ཐོག་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཛད་ཁུར་གསར་བཞེས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་དང་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་གནང་ཞིང༌། ལེགས་འབུལ་དངོས་པོའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་རིམ་བཞིན་བསྟར་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་གཏུགས་གནང་སྟེ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། སྲིད་ཐམ་ཆེ་ཆུང་དམ་སྒམ་རང་འགྲིགས་སྩལ་ཏེ་སྲིད་སྐྱོང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད། དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་གྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་གྲོལ་མཚམས་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གནས་ཤོད་གཟིམ་ཆུང་དུ་རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མཁན་དྲུང་རྣམས་སྙན་ཞུར་བཅར་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གསར་པའི་ལུང་བསྒྱུར་ཐམ་ཁ་ཐོག་མར་སྩལ་རྒྱུའི་དབུ་འབྱེད་རྟེན་འབྱུང་ཆེད་མཛད་སྒོ་སྟབས་བདེ་ཞིག་དང་སྦྲགས་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་སྟེང་ཤོད་རྟེན་གཙོ་རྣམས་དང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་ཡས་མས་ཀྱི་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་སོགས་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་དར་སྨོན་ཚིག་ཅན་དང༌། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་བཀྲ་ཤིས་པའི་དབེན་གནས་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་དཔྱད་ཁྲ་བཅས་ལ་སྲིད་ཐམ་ཕབ་ཞུ་གནང་ཞིང༌། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་བསྟུན་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས་མཁན་དྲུང་རྣམས་ལ་ལེགས་དར་དང༌། ཕྱག་དབང་སྩལ། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་པའི་མཚན་བཞེས་གནང་རྗེས། འཆར་ཅན་དབྱར་དུས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དབང་ལུང་མན་ངག་དང་བཅས་པའི་ཟབ་ཁྲིད་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་བརྒྱུད་འབུལ་གནང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ནོར་བུ་གླིང་ཁར་དབྱར་ཐོག་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་འཆར་ཅན་བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་གསུང་ཆོས་གནང་གི་རེད། དེ་དུས་སྐྱིད་པོ་ཡོད། ཉི་མ་ཕྱེད་ཀ་གུང་གསེང་རེད། ཞོགས་པ་ཕྱག་དཔེ་ཡོད་པ་དང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲུབ་ཞག་གནང༌། ཕྱི་དྲོ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་ཆོས་གནང་སྟེ་ཕྱག་དཔེ་ཡོད་པ་མ་རེད། གསུང་ཆོས་ཕྲན་བུ་སྔ་ཙམ་གྲོལ་ན་ངོས་ལ་གུང་གསེང་ཕྲན་བུ་ཡོང་གི་ཡོད། གསུང་ཆོས་ནི་རིན་འབྱུང་བརྒྱ་རྩ། གསེར་ཆོས་བཅུ་གསུམ། སྟག་ཕུའི་དག་སྣང་བཅུ་གསུམ། དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཡི་དམ་སྒྲུབ་སྐོར་སོགས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཚོ་རེ་རེའི་འགོ་ལ་དབང་ཆེན་རེ་རེ་གནང་གི་ཡོད། ཞེ་དྲག་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད། ད་དུང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ཆ་ཚང་བཅས་གནང་ཡོད། དེ་དུས་དགུང་ལོ་གང་འཚམས་ཕེབས་ཡོད་སྟབས་ལྗགས་ལུང་གནང་དུས་སྐུ་རླུང་འཕར་བ་དང༌། དགོང་མོ་གཟིམ་ཡག་པོ་མི་ཁུག་པ་སོགས་གནང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། སྡུག་རུས་གནང་ནས་ཆ་ཚང་གནང་སོང༌། དེའི་རྗེས་སུ་བཀའ་བཀྱོན་ཞིག་ཀྱང་གནང་བྱུང༌། རྟོགས་པ་ལྷ་དང་མཉམ་ནའང་སྤྱོད་པ་མི་དང་བསྟུན་དགོས་ཟེར་བ་དེ་རེད།

དེ་སྐབས་མཁན་པོ་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། གསོལ་གཟིམ་ཚོ་དང༌། མཚན་ཞབས་ནང་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་གླིང་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད། མཚན་ཞབས་གཞན་དག་དེ་དུས་བསྐོ་གཞག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་འདྲ། སེར་སྨད་དགེ་བཤེས་ལགས་ཡོད་པ་རེད་དེ་དེར་མེད་པ་འདྲ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕལ་ཆེར་བྱམས་པ་ཆོས་བཟང་ལགས་ཡིན། རྟོགས་པ་ལྷ་དང་མཉམ་ན་ཟེར་བའི་བཀའ་བཀྱོན་དེ་གནང་དུས་ང་ཚིག་པ་ཟ་བྱུང༌། རྣམ་ཀུན་བཀའ་ཆོས་ཞུ་དུས་སྒུར་སྒུར་བྱས་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དུས་སེམས་ནང་སྤྱོད་པ་མི་དང་བསྟུན་ནས་ངོས་ཀྱིས་བཀའ་ཆོས་ཞུས། སྒྲིག་ཁུར་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་དེ་མིན་སུ་ལ་ཞེད་དགོས་ཀྱི་རེད་བསམ་པ་དྲན་ནས་སྒུར་སྒུར་བྱས་མ་བསྡད་པར་ཀེར་ཀེར་བྱས་པ་ཡིན། གསར་བརྗེའི་གྱེན་ལོག་ཕྲན་བུ་ཞུས་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཁྱེན་འདུག ངོས་ཀྱི་གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ཡང་འགྱུར་སོང་གསུང་གི་འདུག ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཚན་ཞབས་གནང་དུས་མཚམས་མཚམས་ལ་ངོས་རླུང་ལངས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་གཟིགས་ཡོད་པ་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ལྟར་གསུང་མི་དགོས་པ་ཡིན། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་འགལ་སོང་བསམ་པ་བྱུང་ཞེས་གསུང་གི་འདུག རྗེས་སུ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྒྱ་མཚོ་གླིང་བཀའ་མོལ་འདྲ་བོ་བྱུང་མེད་དམ། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྒྱ་མཚོ་གླིང་གཉིས་ཞེ་དྲག་ཉེ་བོ་གནང་གི་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་གསུང་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་གླིང་སྐུ་གོང་མ་དེ་ནས་གསན་འདུག གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ཡང་རྒྱ་མཚོ་གླིང་སྐུ་གོང་མ་ནས་གསན་པ་འདྲ། རྗེས་སུ་ངོས་གྲོ་མོ་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྐབས་སྟག་ལུང་བྲག་ཏུ་ཉི་མ་གསུམ་བཞི་ཞིག་བསྡད་པ་རེད། སྐྱབས་སུ་མཆི། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་རང་གི་གཟིམ་ཆུང་ནང་ང་བཞག་པ་གནང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་རང་རྒྱབ་ལོག་དེར་ཆོས་ར་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དབུ་གུར་སྒྲོན་པ་དེའི་ནང་བཞུགས་འདུག ང་དབུ་གུར་ཡོད་ས་དེར་མར་བཅར་ནས་བཀའ་མོལ་ཏོག་ཙམ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་ནི་མཇལ་བ་མཐའ་མ་དེ་རེད། དེ་སྐབས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ངས་ཡོངས་འཛིན་ཞུས་པའི་སྐབས་ཐུགས་ལ་ཕོག་ཐུག་འདྲ་པོ་བྱུང་མེད་དམ་ཞེས་གསུང་གི་འདུག ལམ་སང་གསལ་པོ་ཞུ་མ་ཤེས་པའམ་ཞུ་བདེ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་གང་ཡང་མ་བྱུང་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་གར་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་སོ་ཞེས་སེམས་ལ་དྲན་སོང་ཡང་ཁ་ཐུག་དེར་ཞུ་རྒྱུ་ཡང་བྱུང་མ་སོང༌། གང་ལྟར་མཉེས་པོ་ཞེ་བོ་ཞིག་གནང་གི་འདུག དེ་གའི་དགུན་ཐོག་ང་རྩེ་རུ་མཚམས་ལ་སྡོད་པའི་སྐབས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་རྫོགས་སོང་ཞེས་ལན་འབྱོར་བྱུང༌། སྐབས་མཚམས་དེར་མཇལ་མ་ཐུབ་པ་རེད། དེའི་ཕྱི་ལོ་དེར་ངོས་རང་སྟག་ལུང་བྲག་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་སྐབས་གདུང་རྟེན་བཞེང་རྒྱུར་སྐུ་རུས་བཞུགས་འདུག སྐུ་རུས་ཀྱི་མདུན་དུ་ལྟུང་བཤགས་འདོན་བཞིན་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤགས་པ་ཕུལ་བ་སོགས་ཞེ་དྲག་བྱས་པ་ཡིན། རྗེས་སུ་རྨི་ལམ་ནང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དུས་དུས་སུ་མཇལ་གྱི་འདུག ཁ་སང་རང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་མཉེས་པོ་ཞེ་དྲག་གནང་པ་ཞིག་བཏང་བྱུང༌། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་འདྲ་པོ་ཞིག་རེད། དེ་སྔ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ཞུས་པའི་རིང་གཉིད་ལམ་དགོང་ལྟར་རེ་བཞིན་ཉིན་རེ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གང་ཞིག་ཞུས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གཉིད་ལམ་རེ་འཆར་ཅན་བྱས་ནས་གཏོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། འཇམ་དཔལ་ན་གཱ་རག་ཤ་ཟེར་བ་དེ་ས་བདག་ཀླུ་གཉན་གྱི་གཉེན་པོ་ཞིག་རེད། དེའི་དབང་ཞུས་པའི་དགོང་མོ་དེ། ཤིང་བཀྲོལ་ཞིག་ནང་འདམ་བག་གི་འབུ་དམར་འདྲ་པོ་ཚོས་གཞི་དཀར་པོ་དང༌། དམར་པོ། ལྗང་ཁུ་དེ་འདྲ་བཏང་བ་ད་ལྟའང་དྲན་གྱི་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་ཚོར་ད་ཆ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་ཉིན་རེ་ཉིན་རེར་ཞུས་པའི་བཀའ་དབང་དེ་དང༌། དེའི་མཚན་མོའི་རྨི་ལམ་དེ་ཚོ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། དེ་དུས་སྦྲུལ་མཐོང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད་དེ། དཔེར་ན་ས་བདག་ཀླུ་གཉན་སྐོར་གྱི་དབང་ཞུ་དུས་སྦྲུལ་འདྲ་པོ་འབུ་དམར་འདྲ་པོ་དེ་འདྲ་བཏང་བ་དང༌། ཡང་སྡེ་བརྒྱད་སྐོར་བཀའ་དབང་ཞུ་དུས་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྨི་ལམ་མང་པོ་ཞིག་བཏང་སོང༌། དེ་དུས་དོ་སྣང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕྱིས་སུ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལ་ལས་འབྲེལ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་བསམ་པ་དང༌། དེ་འདྲ་དྲན་པའི་རྐྱེན་གཅིག་ནི། ས་ཝ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) ནས་འདིར་སྤོས་རྗེས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཞིག་རག་པ་རེད། གློ་དམག་སྒར་ནང་ཡོད་པའི་ཁམས་པ་ཞིག་གིས་དེ་ཁུལ་གཡས་གཡོན་དུ་ཡོད་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ནང་ཆོས་མཇལ་ཞུ་བར་འགྲོ་སྐབས་དགོན་པ་དེར་སྒམ་རྡོ་སྒྲོམ་ཞིག་འདུག་པ་དེར་ལག་པ་རྒྱུ་སྐབས་དཔེ་ཆ་ཞིག་ཡོད་འདུག ཁོས་དེ་ཨམ་ཕྲག་ནང་བཅུག་ནས་འཁྱེར་ཡོང་བ་ཡིན་བརྗོད་བྱུང༌། ཁོས་དཔེ་ཆ་དེ་རྐུན་མ་རྐུས་པ་རེད། འདིར་འབྱོར་རྗེས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་སྐབས་ངས་དཔེ་ཆ་འདི་རྐུས་ཡོང་པ་ཡིན། འདི་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་ན་ཐུགས་ཕན་སོས་ཨེ་ཡོང་ཞེས་ཞུས་འདུག ང་དང་ཁམས་པ་དེ་མ་ཐུག་གོང་ཉི་མ་གཅིག་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་ཕེབས་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཞིག་འབྱོར་འདུག ཁ་སང་ཁམས་པ་གཅིག་ཐུག་བྱུང་བ་ཁོས་དཔེ་ཆ་དེ་འདྲ་ཞིག་རྐུས་ནས་འཁྱེར་འདུག་པ་ང་ལ་བསྟན་བྱུང༌། ངས་དཔེ་ཆ་དེ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་ན་ཞེ་དྲག་མཉེས་པོ་ཡོང་གི་རེད། ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག་ཅེས་ལབ་པ་ཡིན་གསུང་གི་འདུག དེ་རྗེས་ཁམས་པ་དེ་མཇལ་ཁར་ཡོང་སྐབས་དཔེ་ཆ་དེ་ང་ལ་སྤྲད་བྱུང༌། གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་དཔེ་ཆ་དེ་རག་རྗེས། དེ་ནས་ངོས་ཀྱིས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་བཀའ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྙེན་པ་བཏང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་དུས་རྙིང་མའི་ཆོས་འཁོར་སྐོར་ཐུགས་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བཀའ་འདྲི་ཞུ་ས་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་མ་རེད། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེར་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་ཕུལ་ནས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་བསྙེན་པ་དང་བཀའ་བརྒྱད་སྤྱི་དྲིལ་གྱི་བསྙེན་པ་ག་འདྲ་བྱས་ནས་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་རྙིང་པ་དེ་ཚོ་བསྡད་ཡོད་དམ་མེད་དམ། ཕྱག་བྲིས་དེའི་ནང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་བསྙེན་པར་བཀའ་བརྒྱད་སྤྱི་དྲིལ་གྱི་བསྙེན་པ་གནང་ན་འགྲིག་གི་རེད། དེ་གནང་ཕྱོགས་འདི་དང་འདི་འདྲ་བྱས་ནས་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་བཀའ་སློབ་འབྱོར་བྱུང༌། ངས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་ཆོས་འབྲེལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་རྙིང་མ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ལྷ་སར་བཀའ་ཤག་ནང་བཤད་ཟུར་དང་ཁོ་ཚོས་སྡང་པོ་འདྲ་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེས་ཉི་མ་གཅིག་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་གནང་བ་འདྲ། སྙན་ཞུ་དེའི་ནང༌། རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་རང་གི་མཚན་བྱ་བྲལ་འཇིགས་མེད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བསྐྱོན་མེད་དམ། བཀའ་ཤག་ཏུ་སྙན་ཞུ་དེ་འབྱོར་སྐབས། བཤད་ཟུར་རྙིང་མར་མཉེས་པོ་མེད་ཙང༌། བྱ་བྲལ་ཟེར་བ་དེའི་འགྲེང་བུ་ཆད་འདུག བྱ་བྲལ་མ་རེད། བྱ་བྲེལ་རེད་ཅེས་དེ་དུས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་སྦྱིན་བདག་མང་པོ་དང་འགྲོ་དོན་རྒྱས་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བྱ་བྲལ་མ་རེད་བྱ་བྲེལ་རེད་ཅེས་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་སྐོར་རྗེས་སུ་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་གནང་བྱུང༌། དེ་དུས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེར་དེ་ཙམ་དོ་སྣང་མེད་པ་དང༌། ད་དུང་ངོས་ཀྱིས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་པ་དེར་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་ཕམ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་རེད། དེ་བཞིན་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ལམ་དུ་ཡང་དམ་སྲི་གཅིག་གིས་གནོད་པ་གཏོང་བ་དང༌། རྙོག་གྲ་བཟོ་བའི་སྐོར་ཕྱག་བྲིས་ཚར་གཅིག་གཉིས་ཤིག་འབྱོར་མྱོང༌། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཧ་ལས་པའི་ཐུགས་ཞེན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་ཞེན་ཡོད་པ་རེད། མཐའ་དོན་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ནས་བཀའ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྙེན་པ་བཏང་བ་རེད། ཕལ་ཆེར་ཟླ་གཉིས་ཙམ་འགོར་མེད་དམ། དེ་དུས་བསྙེན་པ་གཏོང་བའི་སྐབས་གཉིད་ལམ་འདྲ་མ་འདྲ་གང་འཚམས་བྱུང༌། ཁྱད་མཚར་པོ་དེ་འདྲའང་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་གཞི་ནས་དེ་སྔ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་ཆོས་འཁོར་དང་པོ་ཞུ་བའི་དུས་གཉིད་ལམ་བཏང་བ་དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེར་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་ས་རེད། རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡོད་ས་རེད་བསམ་པ་བྱུང༌། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་བསམ་བློ་འཁོར་སྟངས་དེ་འདྲ་རེད།” ཅེས་དང༌། ཡང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་རྟོགས་པ་ལྷ་དང་མཉམ་ཡང་ཞེས་པའི་བཀའ་ནན་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་གསལ། “དེ་དུས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ལྟར་གསུངས་དགོས་པའི་དམིགས་བསལ་རྒྱུ་མཚན་ཧ་ལམ་ཡོད་པ་མ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ཐོག་གསུངས་པ་མིན་ནམ། དེའི་གོང་ངམ་དེའི་རྗེས་ཤིག་ལ། མཁན་པོ་དམ་པས་ང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་བ་གཅིག་ནི། དཔོན་པོ་རང་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་དཔོན་པོའི་སྤུན་མཆེད་ཅིག་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་ལྟ་བུས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དཔོན་པོར་ཕྲན་བུ་མ་མཉེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དུས་ལྕང་གསེབ་ཤར་ནས་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་ཟི་ལིང་པའི་རྒྱུ་མ་བཟོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ཞིམ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོང༌། གསོལ་ཐབ་ནང་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་བཟོ་སྟངས་དེ་མ་གཏོགས་མེད་ཅིང༌། ཉི་མ་གཅིག་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་ཟི་ལིང་པའི་རྒྱུ་མ་བཟོ་སྟངས་བྱས་ནས་བཟོས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་བསྐུར་གནང་འདུག རྩེར་ངོས་ཀྱིས་དེ་ཟས་པའི་རྐྱེན་བྱས་པ་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་གྲོད་ཁོག་བཤལ་བ་དང་ཨེམ་ཆི་སྐད་བཏང་ནས་རྐྱེན་ཇི་བྱུང་རྩད་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་རྒྱུ་མ་ཟས་པའི་སྐོར་སྐད་ཆ་བྱུང་མེད་དམ། དེ་ཕལ་ཆེར་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས་ཚོད་དང་ཉིན་གཅིག་དཔོན་པོ་ཤོད་འགག་ཏུ་སྐད་བཏང་ནས་གསོལ་ཚིགས་གང་བྱུང་མང་བྱུང་ཕུལ་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་བཀའ་བཀྱོན་ནན་པོ་ཞིག་གནང་བ་རེད། དེ་རྗེས་ངས་གོ་ཐོས་ཤིག་ལ། དཔོན་པོ་གནས་དབྱུང་གནང་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཞིག་བྱུང་འདུག མཆོད་ཟུར་ལགས་དང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཉེ་པོ་ཞེ་དྲག་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་མཆོད་ཟུར་ལགས་ཡིན་ནམ། ཕལ་ཆེར་མཁན་པོ་དམ་པ་དེ་ཡིན་པ་ཡོད། ངས་མཁན་པོ་དམ་པ་དེ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཏང་ནས། དཔོན་པོར་བཀའ་ཉེས་བཀའ་བཀྱོན་དེ་འདྲ་བྱུང་འདུག འོན་ཀྱང་དཔོན་པོ་གནས་དབྱུང་དེ་འདྲ་མ་གནང་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུས། དེའི་རྗེས་སུ་ཕྱག་མཛོད་ཆེན་མོས་ (རྒྱལ་ཐོག་སོ་སོའི་སྐུ་སྒེར་ཕྱག་མཛོད་ལ། གཞུང་གི་ཛ་སག་གི་གོ་གནས་ཡོད་པ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ནང་མང་ཆེ་བས་ཕྱག་མཛོད་ཆེ་མོ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད།) ཀྱང་འགོ་འདྲེན་གཏོང་གི་འདུག་ཅེས་སྐད་ཆ་མང་པོ་ལྷགས་པ་རེད། དེ་སྐབས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་གསོལ་དཔོན་ཞི་སྡེ་བ་ཡིན་ནམ་གྲྭ་པ་གཅིག་ཡོད་པ་རེད། ངས་དེ་དང་མཉམ་དུ་རྣམ་ཀུན་རྩེད་མོ་མང་པོ་རྩེ་གི་ཡོད། ཁོ་རང་སེ་ར་བ་ཡིན་ནམ་ཞིག་རེད། ང་སྒོ་མང་བ་ཡིན། སེ་ར་བར་ཆོ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་རྟག་པར་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་དང༌། བརྙས་འདྲ་པོ་རྐོ་ནང་ཚགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་ཀྱང་འགོ་འདྲེན་མང་པོ་གཏོང་གི་འདུག་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་གོ་བ་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ལྷགས་པར་བརྟེན། མིང་འདོགས་ལ་ཀོང་བཙུན་དེ་མོ་ཟེར་བའི་གྲྭ་པ་དེས་ཀྱང་འགོ་འདྲེན་དེ་འདྲ་བཏང་ན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཤས་བཟོ་ཉེན་ཡོད་པས་ཡག་པོ་མི་འདུག་ཟེར། སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་གཅིག་ནི་མཆོད་དཔོན་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལགས་རེད། འོ་ན་ཁྱེད་རང་གིས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་འདུག་གཟབ་གཟབ་གནང་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་སྙན་སེང་ཞུས་ན་ཞེས་བཤད་དེ་ཞུ་བར་བཏང་བ་ཡིན། མཆོད་དཔོན་ལགས་ཀྱིས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དེ་མཁན་པོ་དམ་པས་ག་འདྲ་བྱས་ནས་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ། དེ་མཁྱེན་ནས་མཁན་པོ་དམ་པ་ཕྲན་བུ་སྐུ་རླུང་ཡང་གནང་གི་འདུག སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་ལོ་བགྲེས་པོ་རེད། དེ་འདྲ་གང་བྱུང་མང་བྱུང་ཞུས་ན་སྐུ་རླུང་འཕར་ལྡང་འདྲ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་དེ་དུས་བཀའ་བཀྱོན་གྱི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་གནང་བྱུང༌། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་མཁན་པོ་དམ་པ་དེས་མཚམས་མཚམས་ལ་ཟུར་ཟ་འདྲ་པོ་དེ་འདྲ་བྱེད་དུས་ང་ཚིག་པ་ཟ་གི་ཡོད། བརྩེ་པོ་ཡང་བྱས། དགའ་པོ་ཡང་བྱས། ཡང་ཟོན་ཕྲན་བུ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། སྐབས་སྐབས་ལ་ཚིག་པ་ཡང་ཏོག་ཙམ་ཟ་གི་ཡོད།

ངས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་དེ་འདྲ་ཞུས་པ་ཡིན་ཙང༌། གཅིག་བྱས་ན་དེ་འདྲའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་བཀའ་བཀྱོན་གནང་བ་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་དུས་ཚོད་དེ་ཏན་ཏན་དྲན་གྱི་མི་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་བཀའ་བཀྱོན་གནང་བའི་སྔོན་ལ་ཡིན་ན། དེ་དུས་ང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་པ་དང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱག་ལས་གནང་སྟངས་སྐོར་ངས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ། ཡང་དེ་དུས་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་གཉིས་ཞལ་ཤོབ་ཚ་པོ་དང༌། ཐུགས་དྲན་སྐྱེན་པོ་ཡིན་ཙང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་ཕྱོགས་ཡག་པོ་ཡོང་གི་མི་འདུག་ཅེས་ཞབས་ཅོར་གང་འཚམས་སྒྲོག་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྐབས་ང་ཚོས་དམར་ཆེན་སྒུར་གསུམ་ཟེར་བ་ཕྱག་མཛོད་ཆེན་མོའི་མགོ་དམར་པོ་ཡིན་པ་དེ་དང༌། ཆེན་ཞེས་པ་རྒྱ་འབུམ་སྒང་དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ་སྣ་ཁུག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེར་ཟེར་ཞིང༌། སྒུར་ཞེས་པ་སྣེ་མགྲོན་ཐུབ་བསྟན་ལེགས་སྨོན་སྒུར་སྒུར་ཞིག་ཡིན་པ་དེར་ཟེར་གྱི་ཡོད། ད་དམར་ཆེན་སྒུར་གསུམ་གྱིས་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། དེ་ཚོར་ཆོ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས། ང་དང་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས། རྗེས་སུ་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ང་ཚོ་འཛོམས་དུས་དེ་འདྲའི་ཞབས་ཅོར་ཞེ་དྲག་སྒྲོག་གི་རེད། རྒྱ་མཚོ་གླིང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང་འགྲིག་པོ་ཡིན་ཙང་ང་ཚོས་དོགས་ཟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་དགོངས་ཚུལ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་པཱ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་ཁ་ཐུག་གི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་བོད་པའི་ཁ་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་རྟོགས་པ་ལྷ་དང་མཉམ་ཡང་ཟེར་བ་སྤྱིར་བཏང་ཐོག་གསུང་པ་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད། ཚོགས་ཆེན་ཞལ་ངོའི་བཀའ་སྒྱུར་ལའང་སྤྱིར་བཏང་དེ་འདྲ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དུས་དེར་བོད་ལྗོངས་བཀའ་ཡི་བློན་པོ་དང༌།།

གྲོས་ལ་དབང་བ་རྒྱས་འཛོམས་འདུ་ར་ནས།།

མང་བཀུར་གསོལ་འདེབས་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱིས།།

སྟག་བྲག་གདོང་ལྔའི་ཁྲི་ལ་མངོན་པར་འཕགས།།

དེས་ན་མངོན་པར་བརྗིད་པའི་ཁྲི་འཕང་སྟེང༌།།

ཆོས་སྲིད་གདུགས་དཀར་དབྱིངས་སུ་སྒྲེང་དང་ལྷན།།

རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་གཙུག་གི་ནོར་བུ་རུ།།

མཚན་གྱི་སྙན་པ་གསོལ་བའི་གྲགས་སྙན་མཚར།།

ས་བཅད་བདུན་པ།

གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བར་བསྐོ་གཞག་གནང་བ།

རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དང་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་དགོངས་ཞུ་གནང་ཚབ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གཅིག་ལྕོགས་བསྐོ་གཞག་གནང་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དང་ཡོངས་འཛིན་དགོངས་ཞུ་གནང་བར་བརྟེན་གཞི་རྐང་ངོས་རང་རང་ལོ་དྲུག་ལས་སོན་མེད་རུང་ཁོང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སུ་འགབ་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང་བར་ངོས་རང་ནས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་མཚན་འདོན་ཞུས་རྗེས་ཁོང་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་པ་དང༌། གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པ་གནང༌།” ཞེས་དང༌།

“སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་གཤིས་འཇམ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་སྒམ་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་ཐོག་མར་ཁོང་ལ་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཐ་ན་ཁོང་གིས་ཞབས་ཕྱི་ཚོར་སྤྱན་གཟིགས་སྟངས་ལ་ཡང་ཞེད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། དུས་མི་རིང་བར་ཁོང་གི་ཞབས་གོམ་གྱི་རྡོག་སྒྲ་ཡང་ངོ་ཆོད་པ་ཞིག་ཆགས་སོང༌། ཞབས་གོམ་གྱི་རྡོག་སྒྲ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སྙིང་གཡུག་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད།”85 ཅེས་འཁོད་པ་ལྟར།

བོད་ལྕགས་སྦྲུལ་ (༡༩༤༡) ལོ་བཀའ་ཤག་དང༌། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཐུན་མོང་ནས་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་མཚན་ཞབས་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་ཟུར་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བར་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སྔར་སྲོལ་རྩེ་གཟིམ་འགག་ནས་རྩེ་མགྲོན་གཅིག་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་ཆེད་སྩལ་གདོང་ཕྱག་རྟགས་ངོ་མ་སྤྱན་ཞུ་དང་འབྲེལ་ཡོངས་འཛིན་གསར་བསྐོ་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། དེ་སྐབས་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་ལྡན་ཀུན་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་མུས་ལྟར། དེ་འཕྲལ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ངོ་མ་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཆེད་བཅར་གནང་ཐོག ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་གྱི་མཛད་འགན་ཤིན་ཏུ་ལྕི་ལ་གལ་འགངས་ཆེ་བར་བརྟེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཐུགས་འགན་བཟོད་མིན་སོགས་སྐུ་ངལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་སྦྲགས་ཇི་དགེའི་སློབ་སྟོན་ཞུ་གནང་མཛད་པར། སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེས། གླིང་སྐུ་གོང་མ་བློ་བཟང་ལུང་རྟོགས་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་ལོ་བདུན་ལས་གནང་རྒྱུ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། ད་ལམ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་སྐུ་གོང་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་པའི་མཇུག་སྐྱོང་ངེས་པར་གནང་དགོས་པ་སོགས་སྐབས་བབ་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་བའི་ཐུགས་གདེང་དང་རེ་སྐུལ་བཅས་མ་འོངས་སྔོན་གཟིགས་ཀྱི་ལུང་བསྟན་ལྟ་བུ་ནན་ཕེབས་བཀའ་ངོ་མ་ལྡོག་པར་མཛད་འགན་བཞེས་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་མི་གནང་མཐུ་མེད་བྱུང༌། དེ་རྗེས་བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༩ (༡༩༤༡།༨།༢༡) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན་ནོར་གླིང་དུ་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་བཀའ་བསྒྱུར་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་ཉིན་སྔར་སྲོལ་ཞོ་སྟོན་ལྷ་མོ་ཁག་གི་གཟིགས་ཕུད་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་དུས་ཚོད་དང་འཁེལ་བས་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱུང༌། ཞོ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་ཀྱི་ཉིན་དང་པོར་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་མཛད་ཁུར་གསར་མཇལ་གནང་རྒྱུར། ཐོག་མར་ལྷ་ས་གླིང་བླ་བྲང་དུ་ར་སྟོད་ཆུ་དབར་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་བརྟན་བཞུགས་མངའ་གསོལ་ཤིས་བརྗོད་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཁག་ལེགས་གྲུབ་མཚམས་སྔར་ལམ་ཆིབས་ཞབས་སུ་རྩེ་གཟིམ་འགག་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་གྲངས་བཅད། བླ་བྲང་སྐུ་སྒེར་གྱི་གསོལ་གཟིམ་ཞབས་འབྲིང་ཁག་བཅས་ཆིབས་རགས་བསྒྲིགས་ཏེ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། ར་མོ་ཆེ་བཅས་སུ་གནས་གཟིགས་དང་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་ནོར་གླིང་དུ་ཐོག་མར་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་བདེ་སྟན་ཐོག་ྋཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད་དེ་བཞུགས་ཞབས་སུ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། མཚམས་འདིར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་གྱིས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྟེན་འབྱུང་ཆེད་ཆོས་འབྲེལ་ཞིག་ཀྱང་འབུལ་བཞེས་མཛད། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེ་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ཡོངས་འཛིན་གསར་མཇལ་གྱི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང་དངོས་འབུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟར་འབུལ་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད། སྡེར་ཐོབ་བཞིན་དགྱེས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་དྲུག་བརྩེགས་ཕེབས། དེ་མུར་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ལས་ཚན་ཡན་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་གསར་མཇལ་གྱི་མཛད་སྒོ་གྲོལ། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་དབྱར་གནས་སུ་བཞུགས་སྐབས་བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣༠ (༡༩༤༡།༨།༢༢) ཉིན་ཞོ་ཡི་སྟོན་མོ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཉིན་ནས་བཟུང་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་པ་ལ་ཞོ་སྟོན་ཞེས་གྲགས། ནོར་གླིང་ཞོ་སྟོན་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “དུས་ཆེན་མང་པོའི་ནང་ནས་ངེད་རང་གི་དགའ་ཤོས་ནི་ལོ་རེར་བོད་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ (༡༩༤༡།༨།༢༣) ནས་འགོ་ཚུགས་པའི་བདུན་ཕྲག་དེའི་ནང་གི་ཞོ་སྟོན་ཀྱི་དུས་ཚོད་དེ་ཡིན། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་གི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཚང་མ་འཛོམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཁོ་ཚོས་ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་སེར་པོའི་མདུན་གྱི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངེད་རང་ལྕགས་རི་དང་འབྲེལ་ནས་བསྐྲུན་པའི་གཟིམ་ཆུང་རབ་གསལ་གྱི་དྲ་མའི་ནང་ནས་ལྷ་མོར་བལྟ་གི་ཡོད་པ་དང༌། སྡིངས་ཆའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གཞུང་ཞབས་ཚོ་དང༌། དེ་ཚོའི་སྐྱེ་དམན་རྣམས་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་དུས་སྟོན་དེ་ནི་རྒྱན་ཆ་ལུགས་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཞིང༌། ནོར་གླིང་གི་གད་པ་ཚོས་ཀྱང་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། ཞོ་སྟོན་མ་རན་གོང་གི་ཉིན་ཤས་ནང་ཁོ་ཚོས་གྱོན་གོས་དང༌། གཡུ་བྱུར་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཆ་གཡར་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཞོ་སྟོན་གྱི་སྐབས་སུ་ཁོ་ཚོས་མེ་ཏོག་ཁོག་མ་རྣམས་ཁྱེར་ནས་དུས་སྟོན་དེའི་རིང་ལྡུམ་རའི་ལག་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་ནང་ཞུགས་ཀྱི་ཡོད།

སྐབས་དེར་ཁོང་ཚོས་ཞྭ་མོ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་གྱོན་ནས་སྤོབས་པ་མཐོ་པོ་བྱེད་པ་དང༌། ཞྭ་མོ་དེར་སྟོང་སྐུད་ཀྱི་སྣེ་འཛར་དམར་པོ་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྐེ་ལ་དཀྲིས་པ་དང༌། དཔུང་པའི་ཐོག་ཏུ་འཇོག་གི་ཡོད་པ་དེ་ངོས་རང་ནས་གཏན་ནས་བརྗེད་ཀྱི་མི་འདུག

མི་མང་རྣམས་ལ་གཞུང་ཞབས་ཚོ་དང་འདྲ་བའི་སྡོད་སའི་བཀོད་སྒྲིག་མེད་ནའང་ལྟད་མོ་བལྟ་བར་ཡོང་བ་མ་ཟད། མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་དེ་ཚོའི་དུས་སྟོན་གྱི་གཟབ་མཆོར་ལ་ལྟད་མོ་བལྟ་བར་ཡོང་བ་དང༌། ད་དུང་ཁོང་ཚོས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ལག་ཏུ་མ་ཎི་ལག་བསྐོར་ཁྱེར་ནས་ལྕགས་རི་སེར་པོར་སྐོར་བར་འགྲོ་གི་ཡོད།

ལྷ་ས་བ་མ་ཡིན་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་སྐྲ་གཞུག་དམར་པོ་བརྒྱབ་པའི་གཟུགས་བོང་ཆེ་ལ་རྫིག་ཉམས་དོད་པའི་ཁམས་པ་དང༌། དེ་མིན་བལ་པོ། འབྲས་ལྗོངས་པའི་ཚོང་པ། གཞན་ཡང་ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ་སོགས་ཡོད། བོད་མི་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་རོལ་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་ཚོས་དེ་ཉིན་ལྟད་མོ་བལྟ་རྒྱུ་དང་གླིང་ཁ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་གཏང་རྒྱུ་བྱུང་ན་དེ་རང་གིས་འགྲིག་གི་ཡོད། དགོན་པའི་གྲྭ་པ་ཚོས་ལྟད་མོ་བལྟ་རྒྱུ་དེ་དགོན་པའི་ཁྲིམས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནའང་གྲྭ་པ་ཉུང་ཤས་ཆས་གོས་བསྒྱུར་ནས་དེ་གར་ཡོང་གི་ཡོད།

ཞོ་སྟོན་དུས་སྟོན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། མི་མང་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་ལྷ་མོའི་རྣམ་ཐར་ཉན་པ་དང༌། ལྷ་མོར་ལྟ་བཞིན་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་གླིང་ཁ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་ཁ་ཟས་དང༌། ཇ་ཆང་སོགས་གྱ་ནོམ་པ་ཁྱེར་ཡོད་པས་འགྲོ་འདུག་ཚང་མ་རང་དབང་གིས་བྱེད་ཅིང༌། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་དེ་ཚོའི་བྲང་ཁར་ཕྲུ་གུ་མ་འབྱར་གྱིས་འོ་མ་འཇིབ་ཅིང༌། ཕྲུ་གུ་ཚོས་སྐད་ཅོར་དང་བཞད་གད་ཀྱི་སྒྲའི་ཁྲོད་དུ་ཕར་ཚུར་རྒྱུགས་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་སྐབས་ལྟད་མོའི་འཁྲབ་བྱ་གསར་པ་རེ་ཐོན་ཡོང་སྐབས་མི་རྣམས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོད་མཚམས་འཇོག་པ་དང༌། ཕྲུ་གུ་ཚོས་རྩེད་མོ་རྩེ་མཚམས་བཞག་ནས་འཁྲབ་བྱ་གསར་པ་དེའི་འཁྲབ་ཆས་ཚོན་མདངས་བཀྲ་བ་དང༌། འཁྲབ་ཁྱེར་ལ་ལྟ་གི་ཡོད། མི་རྒན་གདོང་ནག་པོ་བསྟན་ནས་ཁེར་རྐྱང་སྡོད་མཁན་དེ་ཚོ་ཡང་ཡུད་ཙམ་དེའི་རིང་དགའ་ཕྲད་ཕྲད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཁྲབ་བྱ་གསར་པ་ཐོན་རྗེས་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་མི་རྣམས་ཅི་དགར་རོལ་བཞིན་པར་དགོང་མོ་ཉི་མ་ནུབ་རིར་མ་བཞུད་བར་འཁྲབ་སྟོན་ལ་ལྟད་མོ་བལྟ་རྒྱུ་ཡོད།

མི་རྣམས་ནས་དོ་སྣང་ཆེ་ཤོས་དེ་ཟུར་ཟའི་ནང་དོན་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་དེ་ཡིན། སྐབས་དེར་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཚོས་གྲྭ་པ་དང༌། བཙུན་མ། མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས། ཐ་ན་གཞུང་བསྟེན་ལྷ་སྲུང་གི་ཆས་གོས་སོགས་གྱོན་ནས་ཟུར་ཟའི་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”86 ཅེས་གསལ། ཉིན་བཞིའི་རིང་ཟློས་གར་བ་རྣམས་ནས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུ་བའི་སྤྲོ་སྐྱིད་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས་པ་ནས་བཟུང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཉིན་ལྟར་སྔ་དགོང་ཐེངས་གཉིས་རེ་ཕྱག་དཔེ་འབུལ་གནང་མཛད་ཅིང༌། དེ་ཡང་ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་གནང་གསལ། “རྩེར་ཕྱག་དཔེར་ཕེབས་དུས། ངེད་རང་སྡོད་ས་བཞུགས་སྒྲོམ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། མདུན་ལྕོག་སྟེང་ཕྱག་དཔེ་བཞག དེའི་མདུན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གདན་རྒྱབ་བསྙེས་དང༌། སྒྲོམ་སྐྱོར་སོགས་གང་ཡང་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས། ཕེབས་འཕྲལ་དཔོན་པོས་ (གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་) གསོལ་ཇ་ཞལ་དཀར་ཆེ་བ་གང་རེ་འཆར་ཅན་འབུལ་གྱི་འདུག དེ་དུས་ང་ (ྋགོང་ས་མཆོག་) ལོ་ཆུང་བར་བརྟེན་རོགས་ཟླར་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡང་ང་དང་མཉམ་དུ་དཔེ་ཆ་ལྟ་གི་ཡོད། སྔར་སྲོལ་ཡིན་ནམ། གསོལ་གཟིམ་ཚོས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་ཇི་ཡིན་གང་ལྟར་རྟ་ལྕག་སྦ་ཡུ་ཅན་གཅིག་ལ་སི་ཤན་དང༌། གཅིག་ལ་འབྲེང་པའི་དངོ་བྱས་པ་སུ་རུག་གི་དཀྲིས་གཉིས་ཡོད་པ་རྣམ་ཀུན་རྩེར་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་གྱི་ཀ་བའི་ལོགས་དང༌། ནོར་གླིང་དུ་ཆབ་སའི་ཤེལ་ཁྲ་བྱང་མའི་རུའི་ལོགས་སུ་བཀལ་བཞག་གི་འདུག རྟ་ལྕག་གཅིག་ང་དང༌། གཅིག་བློ་བསམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཚོད་རེད། ཕྱག་དཔེ་ཚུགས་སྐབས་རྟ་ལྕག་གཅིག་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་གདན་འཁྲིས་དེར་བཞག་གི་འདུག ཕྱག་དཔེའི་དུས་ཚོད་སྔ་དྲོ་འཆར་ཅན་དྲུང་ཇ་གྲོལ་མཚམས་ཕྱག་ཚོད་ ༡༠ ནས་གུང་ཚིགས་ཕྱག་ཚོད་ ༡༢ བར་དང༌། དགོང་དྲོ་འཆར་ཅན་ཆུ་ཚོད་ ༣ ནས་ཆུ་ཚོད་ ༤ ཡོལ་ཙམ་བར་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད། དེའི་རིང་ལ་དཔེ་ཆ་བློ་འཛིན་ཟིན་པ་རྣམས་སྐྱོར་ནས་རྒྱུགས་འབུལ་ཞུས། དཔེ་ཁྲིད་ཕྲན་བུ་གནང༌། བློ་འཛིན་གསར་དུ་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་འཁྲིད་པ་གནང་གི་ཡོད། སྐབས་རེ་བློ་བསམ་ནས་རྒྱུགས་འཕྲོད་མིན་ཡོང་སྐབས་བཀའ་བཀྱོན་དང༌། རྫིག་རྫིག་གནང་ཞིང༌། སྐབས་རེ་རྟ་ལྕག་དེ་བློ་བསམ་ལ་ཐུག་ཙམ་ཐུག་ཙམ་གནང་གི་ཡོད། ཉིན་གཅིག་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བློ་བསམ་གཟིམ་ཆུང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་འཁྲིད་པ་གནང་ནས་རྟ་ལྕག་གཏོང་གི་ཡིན་མདོག་མདོག་གནང༌། དེ་ལ་དཔོན་པོས་དགོངས་སེལ་ཞུས། ང་ནི་གཟིམ་ཆུང་ནང་དུ་འཇིགས་སྐྲག་ཆེན་པོའི་ངང་བསྡད་པ་ཞིག་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག ངོས་ནས་དཔེ་ཆ་བློ་ངོར་འགྲོ་མིན་སྐབས་བཀའ་བཀྱོན་གནང་བ་ལས། ཞལ་རས་ནག་པོའི་རིགས་ཁྱོན་ནས་གནང་གི་མེད། དེ་དུས་རང་ཉིད་བྱིས་པ་བསམ་མེད་ལ་སོང་བས་བཀའ་བཀྱོན་གནང་སྐབས་སེམས་ཕྲན་བུ་སྐྱོ་གི་ཡོད། ནོར་གླིང་དུ་སྐབས་རེ་སྐོར་གཡེང་ལ་ཕེབས་ཡོང༌། ཐེངས་གཅིག་ངས་མགོན་པོ་ཁང་གི་འོག་དེར་སྟར་ཁ་བཟས་ནས་སྡོད་པའི་སྐབས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་རྩིག་ཟུར་ནས་གློ་བུར་དུ་ཐོན་ཕེབས་ཏེ་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཞིག་བྱུང༌། ཕྱག་དཔེའི་དུས་ཚོད་གོང་སྨོས་ལྟར་ཉིན་རེར་ཐེངས་གཉིས་རེ་ཕྲན་སར་ཕེབས་ཏེ་སྐར་མ་རེ་གཉིས་ཙམ་ཡང་ཆུད་ཟོས་མ་སོང་བར་སྒྲིག་བཅད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་མ་རྫོགས་བར་དཔེ་ཁྲིད་སློབ་སྟོན་དངོས་གཞི་ལས་བཀའ་མོལ་གཞན་གང་ཡང་མི་གནང༌། ནོར་གླིང་དུ་ཕྱག་དཔེར་ཕེབས་སྐབས་ཆིབས་རའི་ནང་སྤྲེའུ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། རྒྱན་མཆོག་ཁང་གི་མདུན་སྤྲ་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པར་ཕྱག་དཔེར་ཕེབས་རིམ་བཞིན་ཤིང་འབྲས་སོགས་ཙག་ཙིག་གནང་ཞིང༌། སྐབས་འགར་སྤྲེའུ་དེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕག་ཏུ་ལག་པ་བརྒྱུས་ཏེ་བལྟ་བ་སོགས་བྱེད།”87 ཅེས་འཁོད།

ཡང་དེ་སྐབས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ལ་བརྟེན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཕྱག་དཔེ་གསན་བསམ་གནང་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ནས་སྐུ་རྩེད་ལའང་མཉེས་པོ་ཡོད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “རྩེ་ལ་དེ་འདྲ་རང་འཕག་འཚག་རྒྱག་ཡ་ཡོད་མ་རེད། ནོར་བུ་གླིང་ཁ་ས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤང་ཐང་གུ་ཡངས་ཡོད་པ་དང༌། ཆུ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཆུ་རྩེད་མང་པོ་རྩེ་གི་ཡོད། ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དུ་སྡོད་དུས་ཉ་བཟུང་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཉ་གསོད་ཀྱི་མེད། ཉ་ལ་སྡུག་པོ་ཡང་གཏོང་གི་མེད། ཉ་ཟིན་ནས་འཁྲིས་ཀྱི་ཡུར་བའི་ནང་བླུགས་ནས་འབྲས་དང༌། སྤགས་སྟེར་བ་དང༌། མཛུབ་མོས་བྱིལ་བྱིལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད། ཆུ་རྫིང་ནང་དྲ་བ་བརྒྱབས་ནས་ཟིན་གྱི་ཡོད། དྲ་བ་བཟོ་མཁན་ནི་གཟིམ་གཡོག་བསམ་འགྲུབ་ནོར་བུ་རེད། ཁོང་རིག་པ་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། རྗེས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་དེ་ཚོ་གཟིགས་ནས་དྲ་རྒྱ་དེ་ཡང་འཕྲོག་གནང་སོང༌། མ་གཞི་ཉ་བཟུང་བའི་སྐོར་གསོལ་གཟིམ་ཚོས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས་པ་འདྲ། ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དུ་རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར་ཞིག་ཡོད། སྒྲོམ་སྐྱོར་དེའི་དྲ་མིག་ནང་ནས་ངས་མགོ་བརྒྱུས་ཏེ་དྲ་བ་རྒྱག་གི་ཡོད་སྟབས། བགྲེས་པ་ཚོས་སྒྲོམ་སྐྱོར་དེ་ཞིག་ནས་ཆུའི་ནང་ལྷུང་དོགས་ཀྱི་ཉེན་ཁར་གཟིགས་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས་པ་མིན་ནམ། ཉིན་ཞིག་ངས་ལྷུན་གྲུབ་དགའ་ཚལ་དུ་ཉ་བཟུང་ནས་སྡོད་པའི་སྐབས། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་ཕྱི་རྒྱའུ་ལགས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད། ཁོ་མཐོང་བ་དང་ངས་རྒྱའུ་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་དྲ་བ་དེ་གར་བཞག་ནས་ལམ་སང་བྲོས་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཞེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱའུ་ལའང་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་གི་ཡོད། རྒྱའུས་དྲ་བ་དེ་ཁྱེར་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་བ་རེད། སང་ཉིན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་དཔེ་སློབ་ཁྲིད་དུ་ཕེབས་སྐབས་དྲ་བ་དེ་གཟིམ་འགག་གི་ལག་ཏུ་བསྐུར་ནས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་པ་མཐོང་དུས་ཞེ་པོ་ཞིག་ཞེད་བྱུང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཉ་འཇུ་མཁན། ཉ་རྡུང་བ་ཞེས་སྡུག་ཤོས་ལ་བརྩི་གི་རེད། དེ་འདྲ་གཏན་ནས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་རྩེད་རོགས་གཙོ་བོ་ཁོ་ཚོའི་གྲས་རེད།” ཅེས་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང༌། སྐུ་རྩེད་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་ནའང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་སྐུ་ཡོན་གསན་བསམ་ཆེད་ཐབས་ཤེས་ཡོད་དགུས་དམ་འཛིན་ལྷོད་མེད་གནང་གི་ཡོད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་གསལ། “ཐོག་མར་ཆུང་ཆུང་སྐབས། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་བཀའ་བཀྱོན་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་གནང་གི་རེད། ཡང་རྩེད་མོའང་ཞེ་དྲག་རྩེ་གནང་གི་རེད། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ང་ཆུང་ཆུང་སྐབས་དཔེ་ཆ་ཏོག་ཙམ་ཁྲིད་གནང༌། ཡང་བཀའ་མོལ་ཅི་འཕྲོས་མོལ་འཕྲོས་དེ་འདྲའང་གནང་བ་དང༌། སྐུ་རྩེད་ཀྱང་གནང་གི་ཡོད། ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་གསུང་བ་བཅས་ཧ་ཅང་བྱམས་པོ་གནང་གི་ཡོད།

ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཞེ་དྲག་སྒམ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། བཀའ་བཀྱོན་ཡང་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་གནང་གི་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་རྗེས་སུ་བཀའ་གནང་དོན། དཔེ་ཁྲིད་གནང་དུས་ང་བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་སྡོད་པ་དང༌། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ལས་དམའ་བའི་བཞུགས་འབོལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད། བཞུགས་སྒྲོམ་དེ་བཞུགས་འབོལ་ལས་མཐོ་བ་ཡོད་ཀྱང༌། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་བཞུགས་འབོལ་སྟེང་བཞུགས་པ་དང༌། ང་བཞུགས་སྒྲོམ་ཐོག་བསྡད་པ་དེ་གཉིས་མཐོ་དམའ་གཅིག་པ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་གསུང་གི་ཡོད། དེ་དུས་ང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་སྟབས། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་དེ་དུས་ཡ་ང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གསུངས་མྱོང༌། སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་སྐབས་རེར་བཀའ་བཀྱོན་གནང་གི་ཡོད། ཕལ་ཆེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཉ་དྲ་ཡར་བཞེས་ནས། སང་ཉིན་ཉ་དྲ་བསྣམས་ཏེ་བཀའ་བཀྱོན་གནང་བ་དེ་ཉིན་མིན་ནམ། ང་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕར་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེ་དུས་ཡབ་གཞིས་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ངས་ཕྱག་དཔེ་གྲུབ་པ་དང་ལམ་སང་ཨ་མ་ལགས་སར་ཕྱིན་ཏེ་རྦད་དེ་དེ་གར་བསྡད་པ་ཡིན། དཔོན་པོ་ཁོང་ཚོ་རྗེས་སུ་སླེབས་བྱུང་ཡང༌། ངོས་གཏན་ནས་ཕྱིན་མེད། ཆུ་ཚོད་གསུམ་པ་ཟིན་དུས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ཙང༌། ཡང་ཞེད་སྣང་གིས་ག་ལེར་ག་ལེར་ཚུར་ཡོང་བ་ཡིན། དེ་སྐབས་བཀའ་བཀྱོན་འདྲ་གནང་སྟེ་མ་སྐྱིད་པ་བྱུང་དུས་བློ་གཏད་བཅོལ་ས་ལྟ་བུ་ཨ་མའི་འཁྲིས་ལ་འགྲོ་གི་རེད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཡབ་གཞིས་སུ་འགྲོ་ཆོག་གི་མ་རེད་གསུངས་ཏེ་འགྲོ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་པ་རེད།”ཅེས་དང༌། ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་གསལ། “འགོ་སྟོད་ནས་དེ་འདྲ་རེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དཔེ་འདྲ་པོའི་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེ་རེད། ང་ན་སོ་མ་ལོན་བར་དུ་སྒམ་པོ་བྱས་ནས་བཞུགས་པ་དང༌། བཀའ་མོལ་ཅི་འཕྲོས་མོལ་འཕྲོས་དེ་འདྲ་མི་གསུངས་པར། ཁ་ཐུག་དཔེ་ཆ་ཁྲིད་པ་གནང༌། དེ་མིན་གང་ཡང་མེད་པ་རེད། དེ་རྗེས་ང་གྲོ་མོར་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་མུར་ན་གང་འཚམས་སོན་ཡོང་དུས་བཀའ་མོལ་ཞེ་དྲག་གནང་གི་རེད། བརྟན་བཤིག་ཞེ་དྲག་གནང་གི་རེད། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་མཉེས་པོ་ཞེ་དྲག་གནང་གི་ཡོད། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས། ང་ལ་ནམ་རྒྱུན་གོས་ཆེན་མངགས་བཏགས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནང་བཞིན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་དང་སྲིད་གང་གི་ཐད་ལའང་མངགས་བཏགས་རང་ཡིན། ཞེས་རྒྱུན་དུ་གསུང་གི་རེད། ཡང་དཔེ་ཆའི་སྐོར་ངོས་རང་ལ་གོ་བ་ཆགས་པ་དེ་འདྲ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་དང༌། འདི་འདྲ་དྲན་གྱི་འདུག་ཅེས་ཞུ་དུས། སྐུ་མདུན་ནས་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་གཅིག་ཀྱང་གསུང་གི་མེད་པས། དེ་གས་འགྲིག་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་གསུང་གི་ཡོད། ཐུགས་བློས་བྱིངས་འགེལ་ཞེ་ས་མ་ཞུས་ན་བློས་འགེལ་རང་གནང་གི་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

སྔོན་བསྐྱེད་ཐུགས་རླབས་སྐྱ་རེངས་གསར་པ་ཡིས།།

ཉེར་དྲངས་ཡོངས་གླིང་ཉི་མ་གཞོན་ནུའི་འཛུམ།།

མ་སྨད་རྒྱལ་བའི་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ།།

མངོན་པར་བཀུར་བ་དགེ་ལེགས་ཀུན་གྱི་གཞི།།

གང་གི་མཁྱེན་པ་ཟླ་ཞུན་འཁྱིལ་བའི་རྒྱུན།།

ཟིལ་མངར་བདུད་རྩིའི་ཆོས་ཆར་བྲན་པ་ཡིས།།

ཆུང་སྲིད་ས་འཛིན་དབང་པོའི་ལྟོ་བ་རུ།།

རྨད་བྱུང་ཡོན་ཏན་ལོ་འདབ་ཀུན་ཏུ་རྒྱས།།

85 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ་ཤོག་ངོས་ ༡༨ ཕྲེང་ ༣༢ ༡༩༩༠

86 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༤༦ ཕྲེང་ ༢༧ ནས་ཤོག་ངོས་ ༤༨ ཕྲེང་ ༥ བར་ ༡༩༩༠

87 ‘མཛད་རྣམ་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཤོག་གྲངས་ ༦༥ བ་ ༥ ཤེས་པར་དཔེ་གཟུགས། ༡༩༨༩

ས་བཅད་བརྒྱད་པ།

དབུ་མེད་གསན་སྦྱོང་དང་གཞུང་ཆེན་རྩ་བ་ཁག་ཐུགས་འཛིན་གནང་བ།

བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་ཞུས་ལན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། “སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཡི་གེ་འབྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང༌།། ཉན་དང་ཀློག་དང་ལེན་པ་དང༌།། འཆང་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང༌།། དེ་སེམས་པ་དང་བསྒོམས་པའོ།། ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་ཡི་བདག་ཉིད་ནི།། བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད།།”88 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་ཡིག་ལྗགས་ཀློག་དང༌། ཕྱག་དཔེ་ཐུགས་འཛིན་མུ་མཐུད་གནང་བཞིན་པའི་ཐོག ལོ་འདིར་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་ཕྱག་སྦྱོང་གསན་བཞེས་ཐོག་མར་དབུ་འཛུགས་གནང༌། དེ་ཡང༌། རང་རྣམ་ལས། “དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོག་སྤྱིར་བཏང་ཡི་གེ་དབུ་མེད་བསླབ་པ་ཡིན། དེའི་དགེ་རྒན་ནི། མདོ་ཁམས་ནས་ང་ཚོ་ལྷ་སར་བསུས་ཏེ་མཉམ་དུ་ཕེབས་མཁན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ཞེས་སེར་མོ་བའི་དཔོན་རིགས་ཤིག་རེད། ཁོང་ཐུགས་གཤིས་བཟང་ཞིང༌། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ལ་སློབ་སྟོན་གནང་མཁས་པོ་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་སློབ་སྟངས་ཐོག་ནས་སློབ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད།”89 ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར།

ཐོག་མར་བོད་ཟླ་གཉིས་པའི་གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་ཉིན་ཕྱག་བྲིས་དབུ་མེད་ཕྱག་སྦྱོང་གསན་བཞེས་གནང་རྒྱུའི་རྟེན་འབྱུང་སླད། རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་མཛད། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ནང་མའི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཕྱག་བྲིས་སྒྲོན་འབུལ་མཛད་པོ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་སྐུ་གམ་དུ་གདན་ལ་འཁོད། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོས་གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་གྲུབ་རྗེས་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོས་སྦྱོང་ཤིང་གི་ངོས་སུ་ཐོག་མར་རྒྱུན་སྲོལ་རྟགས་རྟེན་གྱི་ཆོ་ག་ལྟ་བུ། སླའོ།། ཞེས་བྲིས་ནས་མུ་མཐུད། དབྱངས་ཡིག་བཞི་དང༌། གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་སྨྱུག་རིལ་གྱིས་སྐམ་བྲིས་གནང་བའི་སྟེང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རློན་བྲིས་གནང་སྟངས་རེ་རེ་བཞིན་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ་ལྟར། སྐམ་བྲིས་ཇི་བཞིན་ཉམས་མེད་ཕྱག་བྲིས་གནང་བར། བྱིས་པ་ཕལ་དང་མི་འདྲ་བར་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་བྱང་གོམས་ཐོན་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྩལ་ལ་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་ངོ་མཚར་དང་ཡིད་སྨོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཟིམ་མཁན་ལ་ལེགས་དར་ནང་མཛོད་དང༌། དགྱེས་བརྩེའི་ཕྱག་དབང་བཅས་གནང༌། དེ་ནས་བཟུང་འཆར་འཕར་མཛད་སྒོའི་སྐབས་མ་གཏོགས་སྐུ་བཅར་གཟིམ་མཁན་ནས་ཕྱག་བྲིས་ཡིག་གཟུགས་གསན་སྦྱོང་གི་ཀྲིག་ཅར་དུས་ཚོད་ཐོག་སྦྱོང་ཤིང་སྟེང་སྐམ་བྲིས་ཕུལ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་ཚོད་གང་འཚམས་རློན་བྲིས་གནང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཀ་དཔེ་བྲིས་འབུལ་ཞུས་པར་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་ཕྱག་སྦྱོང་གནང་བ་སོགས་ཉིན་ལྟར་སྦྱོང་ཤིང་ཐོག་ཀ་ཁ་ནས། ཟློས་ཧྲལ། ཚུགས་རིང༌། ཚུགས་ཐུང་བཅས་རིམ་བཞིན་གསན་སྦྱོང་གནང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཤོག་ཐོག་ཚུགས་ཐུང་ནས་འཁྱུག་ཡིག་བར་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སོ་སོའི་ཀ་དཔེ་བྲིས་འབུལ་དང༌། དུས་ཐོག་སྐྱོན་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། བོད་ཡིག་ནི་སྤྱིར་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པས། རྒྱ་ཡིག་ལྟ་བུ་ཡིག་འབྲུ་རེ་རེ་ལའང༌། སྒྲ་དང༌། གཟུགས། དོན་བཅས་སྡེབ་གཅིག་ཏུ་སློབ་དགོས་པ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། སློབ་ཡུལ་གང་ཟག་གི་ལོ་ན་དང་བསམ་ཚོད་ལ་གཞིགས་ནས། ཐོག་མར་དབྱངས་གསལ་མགོ་འདོགས་སྔོན་རྗེས་སོགས་སྒྲའི་ཆ་རྣམས་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་བཀླག་ཐབས་ཟུར་ཕྱིན་པར་སློབ་པ་དང༌། དེ་རྗེས་གཟབ་གཤར་ལ་སོགས་པ་ཡིག་གཟུགས་ཆེ་ཆུང་དང༌། རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་ཁག་གི་འབྲི་ཚུལ་གོ་རིམ་རྣམས་ལེགས་པར་སློབ་པ། མཐར་སུམ་རྟགས་སོགས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་སྦྱངས་ནས་དོན་གྱི་གོ་བ་གཏིང་ལོན་པ་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་སྟབས་བདེ་ཞིང་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་རྒྱུན་སྲོལ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་གང་ཉིད་མཁྱེན་པའི་གནས་ལ་ཆགས་ཐོགས་མི་མངའ་ཡང༌། ཐུན་མོང་བའི་སྣང་ངོར་ཐོག་མར་ལྗགས་ཀློག་ནས་བཟུང་སྦྱོང་ཤིང་ནས་ཤོག་ཐོག་བར། ཆེ་ས་ཀ་ཁ་ནས་ཆུང་ས་འཁྱུག་ཡིག་བར་བཅས་བོད་ཡིག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྔར་སྲོལ་བརྒྱུད་རིམ་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་ཚུལ་བསྟན་གསན་སྦྱོང་གནང་ཞིང༌། དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ནང་དོན་རིག་པའི་ཐོག་ངོམས་པ་མེད་པའི་གསན་བསམ་ཉམས་བཞེས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དེ་རྣམས་ཚང་མར་ལོ་ལྔར་འགོར་ཞིང༌། དེའི་རིང་ལའང་རྒྱུན་དུ་སྔ་དགོང་དཔེ་ཆ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། སློབ་སྦྱོང་དངོས་གཞི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་ཤས་ལྟ་བུར་གྱུར།”90 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྐབས་དེ་དུས་བོད་ཡིག་ཡིག་གཟུགས་གསན་སྦྱོང་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱག་དཔེ་ཐུགས་འཛིན་ཡང་མུ་མཐུད་གནང་བའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “དེ་རྗེས་ངས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ཟིན་པ་དང༌། བློ་བཟང་བསམ་གཏན་གྱིས་ཆོས་སྤྱོད་གཞན་དག་ཟིན་པ་རེད། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དབུ་མ་འཇུག་པ། འདུལ་བ་མདོ་རྩ། འདུལ་སྡོམ་སོགས་ཟིན་པ་རེད། རྣམ་འགྲེལ་དང༌། མཛོད་རྗེས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན། རྣམ་འགྲེལ་ཆ་ཚང་ཟིན་ཡོད་པ་མ་རེད། དུམ་བུ་དུམ་བུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་རྟགས་བསྐྱོན་པ་རྣམས་ཟིན་པ་རེད། ཕར་ཕྱིན་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཕར་ཕྱིན་བློ་བཟང་དགོངས་རྒྱན་སྟོད་ཆ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་ཆ་ཚང་ཟིན་པ་དང༌། གཤམ་ལ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་རྟགས་བསྐྱོན་པའི་སྐབས་བརྒྱད་པོ་ཚང་མའི་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་ཆ་ཚང་ཟིན་པ་རེད། དེའི་ནང༌། མཚན་ཉིད་དང༌། ངོ་བོ། དབྱེ་བ་བཅས་བཏོན་ཡོང་གི་རེད། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་མ་ཐེག་ཆེན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱང༌། གོང་བཞིན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་རྟགས་བསྐྱོན་པ་རྣམས་ཟིན་པ་ལས། ཆ་ཚང་ཟིན་མེད། དེ་རྗེས་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་སེམས་ཙམ་པའི་སྐོར་གང་འཚམས་ཤིག་ཟིན་པ་ཡིན།” ཞེས་དང༌། དེ་དུས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགུང་ཚོད་དང་མཚུངས་པའི་སྐུ་རྩེད་ཞབས་ཞུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དང༌། སྐབས་ཤིག་རིང་གད་པའི་ཕྲུ་གུ་གཅིག་མ་གཏོགས་དེ་མིན་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་དང༌། གད་པ་སོགས་དར་མ་དང༌། དར་ཡོལ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཅིང༌། གད་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ཡང་སྤྱན་ལམ་དུ་ཆུབ་པ་ཙམ་ལས་ཐུགས་འདྲིས་ཆེན་པོ་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན། “རྩེ་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་ཀྱི་གད་པ་ཞིག་གི་ཕྲུ་གུ་དམར་རིལ་ཞིག་ཡོད། ཁོ་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་དེ་གར་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ངས་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ཐོག་ཁའི་གཟིམ་ཆུང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ནང་ནས་ཁོ་ལ་རྔན་པ་དེ་འདྲ་སྤྲད་པ་དྲན་གྱི་འདུག གཞན་དག་ཧ་ལམ་སུ་གཅིག་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་དང༌། དེ་བཞིན་སྐུ་རྩེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ནམ་དུས་ས་བབས་དང༌། ཞབས་ཞུ་བ་ཚོའི་གོམས་འདྲིས་དང་རང་གཤིས་གཙོ་གྱུར་ཙམ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་མོས་དམིགས་བཀར་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས།”རྩེད་མོ་དགའ་ཤོས་དམིགས་བསལ་མེད་ན་ཡང༌། དུས་ཚོད་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་འདྲ། དབྱར་ཁ་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་སྤང་གི་སྒང་ལ་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་དང༌། རྡོབ་རྡོབ་ཀྱི་ལད་ཟློས་བྱས་ནས་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་མཆོང་ར་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་པ་ཡིན། དེ་མིན་འཆམ་འཁྲབ་རྒྱུ་དང༌། ལྷ་མོ་འཁྲབ་རྒྱུ། ད་དུང་དམག་རྩེད་ཞེ་དྲག་རྩེ་གི་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གད་པ་ཟླ་བ་སྐུ་སྲུང་རྙིང་པ་ཡིན་པ་དང༌། ཅུང་ཟེར་བ་ཡང་དམག་མི་རྙིང་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་མཉམ་དུ་དམག་རྩེད་རྩེ་གི་ཡོད། དམག་རྩེད་ཚང་མ་དབྱིན་སྐད་རྒྱག་གི་ཡོད་ཙང༌། དབྱིན་སྐད་ཐོག་ནས་བསླབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་བྱས་ན་སྒྲ་མ་དག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་དུས་ངས་དམག་རྩེད་མང་པོ་རྩེད་པ་ཡིན་ཙང༌། དེ་རིང་ཁ་སང་རྒྱ་གར་དམག་མིས་གུས་བཏུད་སཱ་ལམ་ (Salam) ཞུ་སྐབས་ས་ལམ་ནོར་དང་མ་ནོར་ཚང་མ་ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེང་སང་མེ་མདའ་ལམ་སང་བཀྱག་སྟངས་འདི་འདྲ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་དུས་བློ་སྒྲིམ་ལ་ཨེ་ཀྲན་ཤོན་ (Attention) ཟེར་བ་དང༌། དེ་ནས་སི་ལོ་ཨམ་ (Slow Am) ཞེས་ཡར་བཀྱག དེ་ནས་རྦ་སེན་ཨམ། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་པོའ་སི་ཤོན་ (Position) ཟེར་བ་དེར་ང་ཚོས་རྦ་སེན་ཨམ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ངས་གྲ་མ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། མེ་མདའ་རྒྱག་སྐབས་ཨེམ་ཕྷ་ཡར་ (Am Fire) ཟེར་བ་དེར་ཕྷ་ཡར་ (Fire) ཟེར་གྱི་རེད།

ཡང་སྤགས་ཀྱིས་གྲྭ་པ་བཟོས་ནས་ཚོགས་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད་ཁུལ་བྱེད་པ་དང༌། ང་ལ་སྒམ་ཆུང་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་འདུ་ཁང་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད། དེ་དུས་ངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ལ་ཞེན་ཁོག་ཞེ་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཚོ་རྩེ་ལ་སྡོད་དུས་རེད། སྤགས་ཀྱིས་གྲྭ་པ་བཟོས་པ་དང༌། རྔ་དང༌། སྦུབ་སོགས་མང་པོ་བཟོས། དེ་ཚོར་མཚོན་བྱུགས་ནས་མཁན་པོ་ལ་སོགས་པ་སེར་པོ་བཟོ་བ་དང༌། གྲྭ་པ་སྤྱི་བྱིངས་རྣམས་དམར་པོ་བཟོས། སྤགས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་གྲྭ་པ་དེ་ཚོ་མགོ་དབྲིལ་དབྲིལ་བཟོས། དེ་ལ་ཟླ་གམ་གཡོག་ནས་མར་བཙུགས་བཞག་ན་དཔེ་འདྲ་པོ་སྙིང་རྗེ་པོ་ཡོང༌། གྲྭ་པ་དེ་འདྲ་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་བཟོས་པ་དང༌། སྤགས་སྐམ་རྗེས། ག་དུས་ཡིན་ནའང་དེ་རིང་ང་ཚོ་ཚོགས་འཚོགས་ཀྱི་ཡིན་ཟེར་ན་བཏོན་ཆོག་ཆོག་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་འཆམ་འཁྲབ་མཁན་ལ་འབག་བཟོ་གི་ཡོད། དེ་དུས་འབག་བཟོ་མཁན་གྲས་མཆོད་གཡོག་ཅིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་གྲྭ་ཚང་སྐུ་ཞབས་ཡིན་ཙང་འབག་བཟོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། རྩེ་ལ་འབག་རྙིང་པ་གཅིག་གཉིས་ཀྱང་འདུག དེ་དུས་ངས་ཀྱང་ཁ་ཤས་བཟོས་པ་ཡིན། ད་དུང་གཟིམ་གཡོག་བསམ་གྲུབ་ནོར་བུ་ལག་རྩལ་ཡག་པོ་ཡོད་ཙང་འབག་བཟོ་བ་ལ་མཁས་པོ་ཡོད་རེད། ང་ཚོས་འབག་གདོང་དམར་སྨུག་བྱས་པ། སྣ་ཁུག་རྡོག་རྡོག་རྩེ་ཀྱོག་ཀྱོག་ཅིག་བཟོས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་སུ་ཡང་བསྡད་འདུག འབག་དེ་ནི་རྫིག་པོ་འདྲ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། ཡང་ངས་གྲྭ་ཚང་གི་འཆམ་ཕྲན་བུ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཙང་འཆམ་འཁྲབ་ཀྱི་ཡོད། སྦེར་བྷམ་གཅིག་བྱས། སྦེར་བྷམ་གཉིས་བྱས་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་ཕྲན་བུ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། རྩེ་ལ་འཆམ་འཁྲབ་པ་དང༌། ཚོགས་འཚོགས་པ། དེ་བཞིན་སྤགས་ཀྱི་དམག་མིས་དམག་བརྒྱག་པ། སྤགས་ཀྱི་མེ་འཁོར་ (Train) དང༌། གྲུ་གཟིངས། མེ་སྒྱོགས་སོགས་བཟོ་གི་ཡོད། དེ་དུས་ངས་དཔལ་འབྱོར་ (Economic) ཞེས་ཚོང་གི་བསམ་བློ་ཕྲན་བུ་འཁོར་གྱི་ཡོད་པ་འདྲ། སྤགས་ཡག་ཉེས་གཉིས་ཡོད། དྲུག་ཅུ་མ་བཟོ་ཡས་ཀྱི་སྤགས་སྡུག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་འབོར་ཆེ་བ་ཡོད། དེ་མིན་གསོལ་ཚིགས་སྐབས་འཆར་ཅན་ཕུད་མཆོད་བཞེངས་ཀྱི་རེད། ཕུད་མཆོད་བཟོ་རྒྱུའི་སྤགས་དེ་བཞེས་རྩམ་ཞིབ་ཟེར་བ་གྲོ་ཞིབ་ལྟ་བུའི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། སྤགས་དེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོ་དམག་རྒྱག་པའི་སྐབས་གཟིམ་འགག་ཆ་ཕྲེང་བ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་བྱས། ང་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་བྱས། དེ་མིན་སུ་ཡིན་ནམ་གད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་གཅིག་བྱས་ང་ཚོ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྤགས་ཡག་པ་དེས་མ་གཏོགས་སྡུག་པ་དེས་མེ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ཡག་པོ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེ་མར་ཞིག་གི་རེད། སྤགས་ཡག་པ་དེས་མེ་འཁོར་དང༌། མེ་སྒྱོགས། གནམ་གྲུ། གྲུ་གཟིངས་སོགས་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ནའང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ངོས་ཀྱིས་མཛུབ་མོས་བཟོས་བ་བཞིན་ཁོ་ཚོས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། འོན་ཀྱང་སྤུས་ཚད་ངོས་ཀྱིས་བཟོ་པ་བཞིན་མ་བྱུང་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་ངོས་ཀྱིས་མ་གཏོགས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ཐོག་མར་སྤགས་ཡག་ཉེས་གཉིས་ཀ་ང་ཚོ་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ལ་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་ནས་གཅིག་པ་བཟོས། དེ་རྗེས་ངོས་ཀྱིས་སྤགས་ཡག་པ་དེས་མེ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་སྙིང་རྗེ་པོ་དེ་འདྲ་བཟོས་པ་དེ་ཁོང་ཚོར་བཙོངས། ཕར་བཙོངས་པའི་རིན་འབབ་སྤགས་ཡག་པ་དེ་ནས་ལེན་གྱི་ཡོད་རེད། དེར་བརྟེན་མཐའ་མ་སྤགས་ཡག་པ་ཚང་མ་ང་ལ་རག་གི་ཡོད། ཁོ་ཚོས་མེ་འཁོར་བཟོ་མི་ཐུབ་ལ་གྲུ་གཟིངས་དང༌། གནམ་གྲུ་སོགས་གང་ཡང་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འབད་བརྩོན་ཞེ་པོ་ཞིག་བྱས་ཀྱང༌། བཟོ་ཉེས་ཐེབས་ཆག་དེ་འདྲ་མ་གཏོགས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེ་ཚོས་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ལག་རྩལ་ཡག་པོ་ཡོད་ཙང་རྒྱུ་འགྲོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་བཟོས། དེ་ཕར་བཙོངས་དུས་རྒྱུ་ཆ་ལྡབ་འཕར་བྱས་ནས་ཚུར་ལེན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག ཞོགས་པ་ཕྱག་དཔེ་གྲུབ་རྗེས། ང་ཚོས་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་དང༌། ཆུ་ཚོད་གཉིས་པར་ཁ་ལག་ཟ་གི་ཡོད། ཆུ་ཚོད་གཉིས་པ་མ་ཟིན་ཙམ་ལ་ང་ཚོས་སྤགས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་དམག་དཔུང་དེ་དག་འཛིངས་རེས་བཏང་ནས་ཏང་ཞེས་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱབ་པའི་ཚུལ་བྱས་ཏེ། ཁ་གཏད་ཕྱོགས་ཀྱི་མེ་འཁོར་གྱི་ཐོག་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ནས་གཏོར་བ་དང༌། ཡང་ཕར་ཕྱོགས་ནས་ཏང་ཞེས་ཚུར་ངོས་སུ་མཛུབ་མོས་གཏོར་བ་བཅས་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པ་རྒྱག་རེས་བྱས་ནས་གཏོར་གྱི་ཡོད་པ་དང༌། གཟིམ་འགག་ཆ་ཕྲེང་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པ་ཡོད། མཐའ་མ་ཚང་མ་ལག་པས་དཀྲུགས་དཀྲུགས་བཏང་སྟེ་མེད་པ་བཟོས་པ་དྲན་གྱི་འདུག དེ་ནས་དམག་ཚར་ཏེ་ཕྱག་དཔེ་ཚུགས་རན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། རྩེད་མོ་དེ་ལྟར་རྩེད་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁ་ནས་སྤྲད་པའི་ཕྱོགས་རེ་རེར་དམག་མི་བརྒྱད་བརྒྱད་ཡོད་པའི་རྩེད་ཆས་ཡག་པོ་ཞེ་པོ་ཞིག་ཡོད། དེའི་གྲས་ཞ་ཉེས་བཟོས་པ་ཡག་ཉེས་གཉིས་ཡོང་གི་འདུག གཅིག་སྙིང་རྗེ་པོ་ཞེ་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག ངོས་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཆོས་ཞུགས་བྱེད་སྐབས་དེ་གྲས་གང་འཚམས་ཡོད། དེས་རྩེད་མོ་མང་པོ་རྩེ་གི་རེད། རུ་སྒྲིག་འདྲ་པོ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་ཡང་ཞ་ཉེ་བཞུས་ནས་ལུག་བརྒྱབ་པ་དང༌། ཡང་ཞ་ཉེར་ཚག་རྒྱག་རྒྱུ་སོགས་མང་པོ་བྱེད་མྱོང༌། ལུག་པ་དང་ཚག་པའི་ལད་ཟློས་བྱེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཤིང་བཟོ་དང༌། འཚེམ་བཟོ་བྱེད་པ། ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཤིང་བཟོའི་ལག་ཆ་ཆ་ཚང་ཞིག་ཀྱང་འདུག གང་ལྟར་བསམ་བློ་མང་བ་རྩེད་མོ་རྩེ་རྒྱུར་གཏོང་བ་ལས། དཔེ་ཆ་ལྟ་རྒྱུར་དེ་ཙམ་དོ་སྣང་མེད། ཞོགས་པ་ཡི་གེ་བྲི་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཉི་མ་མ་ཤར་གོང་འཆར་ཅན་ལངས་ཀྱི་ཡོད། མ་ལངས་གོང་ཉི་མ་ཤར་བ་ཡིན་ན་སྐྱིད་པོ་ཁྱོན་ནས་མེད། ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་ཉི་མ་མ་ཤར་གོང་ལངས་ཀྱི་ཡོད། དབྱར་ཁ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པ་ཙམ་དང༌། དགུན་ཁ་ཆུ་ཚོད་བདུན་པ་ཙམ་མིན་ནམ། དེ་འཆར་ཅན་བྱས་ནས་ལངས་ཀྱི་ཡོད། ཞོགས་ཇ་ཚར་རྗེས་ཡི་གེ་འབྲི་བར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཐོག་མར་སྦྱོང་ཤིང་ཐོག་ཀ་ཁ་འབྲི་བ་དང༌། དེ་ནས་ཚུགས་རིང༌། ཟློས་ཧྲལ། ཚུགས་ཐུང༌། དེ་ནས་ཚུགས་ཆུང་བཅས་སྦྱངས་པ་ཡིན། ཚུགས་ཐུང་ལ་དུས་ཚོད་ཅུང་རིང་བ་སྦྱངས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་གཞི་ནས་ཤོག་ཐོག་ཕབ་པ་རེད། དེ་དུས་ཚུགས་ཆུང་འབྲི་བའི་སྐབས་ཀ་དཔེ་དེའི་ཚིག་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་བྲིས་གནང་བ་རེད། མཁན་པོ་དམ་པས་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོའི་ཚིགས་བཅད་དེ་བྲིས་ནས་གནང་འདུག “གང་གི་ཞབས་པད་གཙུག་ན་གུས་བསྟེན་པས།། སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པ་གཅོད་པའི་དྲི་མེད་ལམ།། བརྩེ་བས་སྐྱོང་པའི་ཐབས་མཁས་མཛད་པ་ཡིས།། གསལ་མཛད་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་གུས་པས་བཏུད།།” ཅེས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོའི་མཆོད་བརྗོད་ཚིགས་བཅད་དེ་བཀོད་པ་གནང་འདུག མ་གཞི་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་དེ་དུས་ནས་དགོངས་པ་བཞེས་ཡོད་ཀྱི་རེད། དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིག་པ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཕྱིས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་དེ་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་ཞུས་པ་ཡིན། བར་སྐབས་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོའི་འཆད་ཉན་དཀོན་པོ་ཞེ་དྲག་རེད། སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་དང༌། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་གཉིས་ཀྱི་འཆད་ཉན་ངས་སླར་གསོ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། དེ་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིག་པ་ཞིག་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག དེ་དུས་མཁན་པོ་དམ་པ་དེས་རྩེ་རུ་གད་པ་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་དང་ང་གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡག་ཉེས་ལ་བལྟས་ནས་ཉིན་གཅིག་ཤོག་བུའི་ཐོག་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཡི་གེ་གཅིག་བྲིས། ངས་ཡི་གེ་གཅིག་བྲིས་ནས་མཁན་པོ་དམ་པར་དེར་ཨང་ཀི་སྤྲད་རོགས་ཞེས་ལབ་དུས། ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ལ་ཨང་ཀི་དང་པོ་དེ་སྤྲད་འདུག དེར་ཁོང་ཁྲོ་ཞེ་པོ་ཞིག་ལངས་བྱུང༌། དངོས་གནས་བྱས་ན་ང་ཡི་གེ་ཕྲན་བུ་དྲག་པ་མེད་དམ། འོན་ཀྱང་མཁན་པོ་དམ་པས་དགོས་དབང་བྱས་པ་ཞིག་རེད།

རྩེད་མོ་རྩེ་རོགས་ལ་ཞབས་ལྷའི་གད་པ་ཁ་ཤས་ཀྱང་ཡོད། ཞབས་ལྷའི་གད་པ་རྒྱ་བོ་ཆང་ཞེ་དྲག་འཐུང་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཞོགས་པ་ཐུག་དུས་ཆང་དྲི་ཁ་གི་མ་རེད། དགོང་དྲོ་ག་དུས་ཐུག་ན་ཡང་ཆང་དྲི་ཁ་གི་ཡོད། ཁོས་རྗེས་སུ་གྲྭ་ཚང་སྐུ་གཞོགས་ངོ་ཤེས་པ་ཚོའི་སར་སྐུ་མདུན་མཉམ་དུ་སྟོན་ཆེན་བཤམ་གྱི་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ། སྐབས་རེ་རྩེ་ལ་གསོན་བསྔོ་བླུག་སའི་རས་ཁུག་སེར་པོ་གཅིག་དང༌། འདས་བསྔོ་བླུག་སའི་རས་ཁུག་དཀར་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་རེད། དེ་གཉིས་ནང་གི་ཤོག་བུ་དེ་ཚོ་ཚུར་བཏོན་ནས་ཡར་སྤུངས། དེའི་ཐོག་སྟོན་ཆེན་གློད་ཀྱི་ཡོད། གད་པ་རྒྱའུས། ཤོག་གུས་སྟོན་ཆེན་གློད་དུས་རྗེས་ལ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་རེ་ཤིང་ཏོག་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྟོན་ཆེན་གློད་དུས་སྔོན་དང་པོ་དེར་རྒྱུག་གི་ཡོད་ཅེས་བཤད་འདུག ཤོག་གུས་སྟོན་ཆེན་གློད་དུས་རག་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ཙང་ཁོ་རྗེས་ལ་སྡོད་པ་དང༌། ཤིང་ཏོག་དང་ཁ་ཟས་ཡོད་དུས་ཁོ་ངའི་སྔོན་ལ་རྒྱུག་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་འདྲ། བྱེད་སྟངས་དེ་སྙིང་རྗེ་པོ་མི་འདུག་གམ། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རེད།

ཐོག་མར་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁ་ནས་རྩེད་ཆས་ཕྱག་རྟགས་སུ་སྤྲད་པ་རེད། དེ་ཚོར་ངས་དགའ་པོ་བྱས་ཙང༌། རྗེས་སུ་མཛོད་སྦུག་ནས་ཆེད་མངགས་སྦོམ་མདའ་ཚང་ལ་མངགས་ནས་འགྱིག་གིས་བཟོས་པའི་རྩེད་ཆས་དམག་མི་དེ་འདྲ་དང༌། ཡང་འགྱིག་གིས་བཟོས་པའི་གནམ་གྲུ་དང༌། རླངས་འཁོར་འདྲ་པོ་དེ་འདྲ་ཁྱོན་སྒམ་གང་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་དུས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། དེའི་རོགས་པ་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོ་རྩེ་ལ་སྡོད་དུས་ཁོང་གཉིས་འཆར་ཅན་བྱས་ནས་ནོར་གླིང་སྤྱན་གསལ་གླིང་གའི་མཛོད་སྦུག་ཟེར་བ་དེར་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། དགོང་མོ་ཡར་ཡོང་དུས་མཚམས་མཚམས་ལ་རྩེད་མོ་རྩེ་ཆས་དེ་འདྲ་འཁྱེར་ཡོང་ནས་དེ་རིང་རྔན་པ་ཡོད་ཟེར་གྱི་ཡོད།

ངོས་ནས་གསལ་པོ་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ཁོང་ཚོ་མཛོད་སྦུག་ནས་རྟ་བཞོན་ཏེ་རྟ་ལམ་སྒོར་མོ་བརྒྱུད་ཡོང་གི་རེད། ངས་ཕྱག་དཔེ་གྲོལ་ནས་ནུབ་ཁྱུད་ནང་མ་ཁང་གི་སྒེའུ་ཁུང་བྱང་མ་དེ་ནས་རྟ་ལམ་སྒོར་མོ་མཐོང་གི་ཡོད་སྟབས། ངས་དེ་ནས་བལྟས་བསྡད་ནས་དེ་རིང་ཁོང་ཚོས་རྔན་པ་ག་རེ་སྤྲད་ཡོང་ངམ་བསམ་ནས་ལྟོགས་སླ་བྱས་ནས་སྒུག་སྡོད་པ་དྲན་གྱི་འདུག དེ་འདྲ་བྱས་ནས་རྩེད་ཆས་མང་པོ་ཡོད། ད་དུང་རྩེད་ཆས་མེ་ཁའ་ནོ་ (Meccano) ཟེར་བ་དེར་དགའ་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད། དེས་རླངས་འཁོར་བཟོ་བ་དང༌། གནམ་གྲུ་བཟོ་བ། མི་བཟོ་བ་སོགས་འདྲ་མི་འདྲ་བཟོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་སི་ཕི་རིང་ (Spring) བསྒར་ན་རྒྱུག་འགྲོ་གི་རེད། མེ་ཁ་ནོ་ཅ་ལག་ཐོག་མར་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། རྗེས་སུ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་འདུག ཡང་མེ་འཁོར་ལྕགས་ལམ་ཐོག་འགྲོ་བསྡད་མཁན། ལྕགས་ལམ་སྒྲིག་ཡས་ཆེན་པོ་ཞིག་ནུབ་ཁྱུད་ཉི་འོད་ནང་ཧ་ལམ་ཁེངས་ཀྱི་ཡོད། མེ་འཁོར་ཆེ་བ་དེ་ལོ་གསར་དང༌། ངན་པ་དགུ་འཛོམས་སོགས་གུང་གསེང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལྕང་གསེབ་ཤར་ནས་ཡར་ཡོང་གི་རེད། ངོས་རང་ཞོགས་ཇ་ཚར་ཙམ་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཡོང་གི་རེད། དེ་ནས་ང་གཉིས་མཉམ་དུ་རྩེད་ཆས་དེ་ཚོ་བཀྲམས་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་གི་ཡོད། དེ་ཚོས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག རྗེས་སུ་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཤེས་པ་དང༌། འཕྲུལ་འཁོར་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་དོ་སྣང་སླེབས་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་འདུག ངོས་ཀྱི་མི་ཚེ་དེ་ཀྲེག་ནའོ་ལོ་ཇི་ (Technology) ཟེར་བའི་བཟོ་རིག་ཐོག་དུས་ཚོད་བསྐྱལ་བ་རེད། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་ཀྲེག་ནའོ་ལོ་ཇིར་དོ་སྣང་སླེབས་པ་དང༌། དེ་བརྒྱུད་ནས་ཚན་རིག་ཐོག་དོ་སྣང་སླེབས་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་འདྲ། དེ་དག་རྩེད་མོ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཕལ་ཆེར་ཤེས་ཡོན་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

ཤིན་ཏུ་ན་ཕྲའི་མཆོག་སྤྲུལ་གཞོན་ནུ་དེས།།

རྣམ་དཀར་ཆོས་སྤྱོད་ལས་ཀྱི་ཡོ་ལང་ལ།།

གཅིག་ཏུ་འབུངས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཟློས་པའི་གར།།

སྔོན་བྱོན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་མོར་བཀྲ།།

བསྐལ་བ་དུ་མར་ཀུན་བཟང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུན།།

མི་བཤིག་ཐུགས་ཀྱི་འོ་མཚོར་བསྐྱིལ་བ་ལས།།

སྦྱང་བྱ་གང་དང་གང་ལ་འཇུག་གྱུར་ཡང༌།།

བྱང་གོམས་དཀའ་བའི་གནས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡནཞེས་བྱ་བ་ལས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་ནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་གྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་བསྐྱངས་པས་གཙོས། སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་ཕྲེང་བདུན་པའོ།། །།

88 ‘བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་ཞུས་ལན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།’ ཤོག་ངོས་ ༨༦༢ ཕྲེང་ ༡༩ སྡེ་པར་དེབ་གཟུགས།

89 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༣༣ ཕྲེང་ ༡༨ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

90 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་ངོས་ ༣༤ ཕྲེང་ ༨ རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

ཟུར་སྣོན།

ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།

ཆགས་ཡུལ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྟེ་བ་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པའི་ནུབ་བྱང་གྱི་མཚམས་སུ་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་གླང་པོ་ཆེ་བྲིས་ཀྱི་ནང་དུ་བག་ཕེབས་ནས་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་ས་འཛིན་གྱི་སྟེང་དུ་བ་གམ་མངོན་པར་མཐོ་ཞིང་གནས་སོ། འདེབས་ལོ། བོད་ཤིང་མོ་ལུག་ལོ། སྤྱི་ལོ་ ༦༣༥ སུམ་པ་ཆོས་འབྱུང་དང་རྒྱལ་རབས་གསལ་མེར་བཞེད། འདེབས་མཁན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། ཐོག་མར་སྒྲུབ་ཁང་ཞིག་བརྩེགས་ཏེ་ཆོས་རྒྱལ་ཉིད་སྒྲུབ་ཁང་དེའི་ནང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་བཞུགས་ཤིང༌། སྒྲུབ་ཁང་དེ་ནི་ད་ལྟའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་བྱང་ངོས་ཀྱི་ཟུར་ཕུག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་སྒྲུབ་ཕུག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན། བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་ཕེབས་ནས་ཡུན་རིང་མ་སོང་བའི་བར་དུ། རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ་ཁྲི་བཙུན་གཏན་བཞུགས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་ཡོད་པ་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ལས་ཤིང་མོ་ལུག་གི་ལོ་ལ་མཁར་ལས་ཀྱི་རྨང་འདིང༌། མཐོ་དམན་གྱི་ཚད་ལ་གྱང་སྐོར་སུམ་ཅུ་བརྩེགས་པས་མཐོ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་སྟེ། ལོགས་རེ་ལ་རྒྱང་གྲགས་རེ་ཡོད་པ་སྒོ་མོ་ཆེ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ། མཁར་དམར་པོ་དགུ་བརྒྱ། རྩེ་མོ་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མཁར་དང་སྟོང་ཐམ་པ། མཁར་ཐམས་ཅད་ཁ་བད་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན། མདའ་ཡབ། པུ་ཤུད། དྲིལ་བུ་གཡེར་ཁའི་སྒྲ་འཁྲོལ་བ་ཞེས་དང༌། གཞན་ཡང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྕགས་རི་ལ་ (ལྷ་ས་ལྕགས་པོ་རི) ཟབས་སུ་འདོམ་བཅུའི་དོང་བྲུས་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་སྤང་ལེབ་བསྒྲིགས། དེའི་སྟེང་དུ་སོ་ཕག་བསྒྲིགས་པས། དེའི་སྟེང་དུ་རྟ་གཅིག་གིས་རྒྱུགས་ཀྱང༌། རྟ་བཅུས་ལྷན་དུ་རྒྱུགས་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་འོང་བའོ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སོ་ཕག་གི་མཁར་ལ་དཔེ་བླངས་ནས། བྲག་ལྷ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་བྱ་བ། ཁྲི་བཙུན་རང་གི་སྐུ་མཁར་དགུ་ཐོག་ཡོད་པ་ཅིག་བརྩིགས་ཏེ་མཐའ་གྲུ་ཆེ་ཞིང་མཐོ་ལ་ལེགས་པ། བཀོད་པས་མཛེས་པ་ཞིག་བརྩིགས་སོ། རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མཁར་དང༌། བཙུན་མོའི་སྐུ་མཁར་གཉིས་ཀྱི་བར་ལྕགས་ཟམ་གྱིས་སྦྲེལ་ཏེ། དེའི་འོག་ན། དར་དང༌། རྔ་ཡབ་དང༌། དྲིལ་བུ། གཡེར་ཁའི་སྒྲ་འཁྲོལ་བ། རྒྱལ་པོ་ཡབ་ཡུམ་ཕར་གཤེགས་ཚུར་གཤེགས་མཛད་པའོ། ཞེས་དང་སྐབས་དེའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་བཟོ་དབྱིབས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཚུལ་སྐོར་གྱི་དཔེ་རིས་ཁུངས་བཙན་ཡོད་པ་ནི། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་སྒོ་ནང་མའི་གཞོག་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་ལྡེབས་བྲིས་རྙིང་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།

ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་བཟོ་སྐྲུན་གནང་བའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་དེ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་དུས་ (སྤྱི་ལོ་༦༧༦) རྒྱ་བོད་དམག་འཁྲུག་སྐབས་མེར་བསྲེགས་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དུས་ (སྤྱི་ལོ་༧༦༡) ཕོ་བྲང་དམར་པོར་ཐོག་གིས་གཏོར་སྐྱོན་བྱུང་བ་སོགས་ཉམས་ཆག་ཅུང་ཆེ་ཙམ་བྱུང་བའི་རྐྱེན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྐུ་དུས་བཞེངས་པའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ཆོས་རྒྱལ་སྒྲུབ་ཕུག་དང་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་གཉིས་ད་བར་ལྷག་བསྡད་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ནས་ (སྤྱི་ལོ་༡༦༤༥) རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ཏེ། ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་གསར་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་བ་དང༌། དེ་སྔ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པར་བཙུགས་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དེ་རྩེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་ལ་གནས་སྤོས་མཛད་པ་རེད། སྐབས་དེའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་བཀོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཚུལ། ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་རྩེ་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱུང་གི་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་ཤར་ནང་དུ་གཞོགས་བྱང་ངོས་ཀྱི་ལྡེབས་བྲིས་སུ་གསལ་ཞིང༌། དེའི་ཤོད་དུ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་྄ཕྲེང་རིམ་བྱུང་གིས་གལ་ཆེའི་མཛད་སྒོ་ཁག་གནང་སའི་ཚོམས་ཆེན། དེ་བཞིན་ཁང་པ་ཁག་གཅིག་ནི་བོད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཡུལ་དང༌། གཞུང་གི་བང་མཛོད། བདེ་ཡངས་ཤར་ངོས་སུ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དུས་ (སྤྱི་ལོ་༡༧༥༡) བཀའ་དྲུང་དང༌། བཀའ་མགྲོན། འགག་པ་བཅས་བཙུགས་པའི་སྲོལ་བཏོད་ནས། རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་དང༌། རྩེ་སློབ་གྲྭ་སོགས་གནས་ཡོད། གོང་གསལ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་གསར་སྐྲུན་གནང་བ་དེ་སྤྱི་ལོ་༡༦༤༥ ལོར་དངོས་སུ་འགོ་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༦༤༨ ལོར་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང༌། དེ་ནས་རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་གྱིས་ལེགས་བཅོས་དང་ཉམས་གསོ་མཛད་ཡོད་པ་རེད།

དབུས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་ནི་ (སྤྱི་ལོ་༡༦༩༠) ལོར་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་ཇུས་བཀོད་འོག་དུས་ཡུན་ལོ་བཞི་ཙམ་རིང་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་སྟེ། སྔར་ཡོད་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ནུབ་དང༌། ལྷོ་སར་བཅས་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཐོག་ཚད་བོད་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་བརྩེགས་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ། རྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང་བཀའ་གདམ་འཁྱིལ་བ་དང་ངོ་མཚར་འཁྱིལ་བ། འདོད་དགུ་འཁྱིལ་བ། བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་བ། ཕུན་ཚོགས་བཀོད་པ། ས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ཁག་བཅུ་གསུམ་དང་དེའི་ཤོད་དུ་སྨན་བླ་ལྷ་ཁང་དང་བླ་མ་ལྷ་ཁང༌། རྒྱ་ནག་ལྷ་ཁང༌། ལི་མ་ལྷ་ཁང་དེའི་ཤོད་དུ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས། ཚོམས་ཆེན་གྱི་འདུ་ཁང་ཤར་ངོས་སུ་ལམ་རིམ་ལྷ་ཁང༌། ལྷོ་ངོས་སུ་རིག་འཛིན་ལྷ་ཁང༌། ནུབ་ངོས་སུ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསེར་གདུང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག བྱང་ངོས་སུ་འཁྲུངས་རབས་ལྷ་ཁང་བཅས་ལྷ་ཁང་ཆེ་བ་བཞི། ཚོམས་ཆེན་ནང་གི་ལྡེབས་བྲིས་སུ། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དང༌། བར་ཐོག་གི་ཁྱམས་སུ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དང་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་གསར་བཞེངས་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡེབས་བྲིས་སོགས་ཡོད་པ་རེད།

ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་གསེར་གདུང་ཁང་ཁག་སོ་སོའི་ནང་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་བཟོ་བཀོད་པས་མཚར་དུ་བརྒྱན་པའི་རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་གསེར་གདུང་ཁག་བརྒྱད་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༦༩༢ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་༼གསེར་གདུང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག༽ བརྩམས། སྤྱི་ལོ་ ༡༧༥༧ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་བཀྲ་ཤིས་འོད་འབར། སྤྱི་ལོ་༡༨༠༥ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་དགེ་ལེགས་གཟི་འབར། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༥ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་དང༌། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༧ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་ཁམས་གསུམ་རྒྱན་མཆོག སྤྱི་ལོ་༡༨༥༥ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་ཕན་བདེའི་འོད་འབར། སྤྱི་ལོ་༡༨༧༥ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱལ་མཚོའི་གསེར་གདུང་ཚེ་སྦྱིན་འོད་འབར། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ ལོར་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་གདུང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོ་བཅས་བཞུགས་སོ།།

ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་ནུབ་ངོས་སུ་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་མར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དང༌། ད་ལྟའི་བཀོད་པ་ནི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་གསར་བཞེངས་མཛད་པའི་མཐོ་ཚད་དང་གཞི་རྒྱ་དེ་ཙམ་ཡིན་པར་སེམས།

ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ནི་རང་རེའི་མི་རིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རླབས་ཆེ་བའི་གནའ་རབས་འཛུགས་སྐྲུན་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཐོག་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནས་ད་བར་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ནས་ད་བར་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང༌། ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས། སྒྱུ་རྩལ། འཛུགས་སྐྲུན་གང་ཅིའི་ཐད་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མ་ཟད་སྤྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་སླེབས་ཉེའི་མཚམས་སུ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནའ་བོའི་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁུལ་ཡིན་པར་དངོས་སུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཟིན་པ་རེད། (བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘ལྷ་སའི་དགོན་ཐོ།’ ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༥ བར་གསལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌།)

རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང༌།

དེ་སྔོན་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཤིང་ཁྱི་ (༡༥༧༤) ལོར་སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཨལ་ཏན་གྱིས་ྋགོང་ས་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་སྐབས་ཆུ་ཤུལ་དུ་ཡོད་པའི་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་པ་ཟེར་བའི་དགོན་པ་དེ་ནས་གྲྭ་པ་ཉི་ཤུ་ཙམ་མཉམ་དུ་འཁྲིད་དེ། ཁོ་ཚོར་ཉིན་ལྟར་ལྷ་མོ་རྣམ་རྒྱལ་མའི་ཚེ་ཆོག་འདོན་དུ་བཅུག་ཐོག་མིང་ལ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཞེས་བཏགས་ཏེ་སྐུ་ཞབས་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་བཟུང་སོག་ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱི་དམག་དཔུང་བོད་དུ་མ་འབྱོར་བར་ལོ་མང་རིང་དགེ་ལུགས་དང༌། ས་ལུགས། རྙིང་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་ལ། ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་རྩ་མེད་བཟོས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མེད་པ་བཟོས་ཤིང༌། དེ་ནས་སླར་ཡང་ལོ་ཤས་རིང་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་ཡང༌། སྐབས་དེའི་བོད་གཞུང་སྲིད་དབང་འཛིན་མཁན་དའི་ཆིང་སྦ་དུར་རམ་ཁང་ཆེན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོས་པོ་ཏ་ལར་ཡོད་པའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་པ་རྣམས་རྩེད་ཐང་ཨོ་རྒྱན་གླིང་དུ་གནས་སྤོ་བྱས་ཏེ། གསར་དུ་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་ནས་གྲྭ་པ་ཁག་གཅིག་བསྡུས་ནས་དགེ་ལུགས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གསར་དུ་བཙུགས། གཞུང་དགོན་དུ་གཏོགས་པས་དགོན་བདག་ཡིག་ཚང་ནས་བྱེད་ཅིང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་གྲྭ་གྲངས་༡༢༥ སྐོར་ཡོད་ལགས། ཞིབ་པར་ (སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་མཚོས་མཛད་པའི་༼བཻཌཱུརྱ་སེར་པོ་༽ དང་༼མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད༽ སོགས་ལ་གསལ། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།’ གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

ལྷ་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང༌།

གྲུབ་མཐའ། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ནས་བཟུང་དགེ་ལུགས་པས་བདག་སྐྱོང་གཙོ་བོར་མཛད།

ཆགས་ཡུལ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དབུས། འདེབས་ལོ། ས་མོ་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༦༣༩ འདེབས་མཁན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒོམ་པོ་དང་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན། རྒྱའི་བཙུན་མོ་འོན་ཤིང་ཀོང་ཇོས་ས་དཔྱད་བརྟག་པ་དང་སྤོར་ཐང་བརྩིས།

གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི། ཇོ་བོ་ཤ྄ཱཀྱ་མུ་ནེ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚད་ཅན་དེ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་སྔར་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ག་དྷ་བྱ་བར་ནང་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་པ་ཆེ་བའི་པཱ་ལའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་བདུན་ནང་གི་རྒྱལ་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་དུས་སུ། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་རྟེན་སྐྱེས་སུ་བསྐུར་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བཞུགས་ཟེར། དེ་ནས་རྒྱའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐའེ་ཙུང་གིས་འོན་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོར་སྟེར་ཏེ་བཙུན་མོའི་རྟེན་སྐལ་དུ་ཇོ་བོ་ཤ྄ཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་དེ་བོད་དུ་བསྐུར་ནས། ཐོག་མར་ར་སའི་ལྷོ་སྒོ་མེ་ལོང་ཅན་དུ་བཞུགས་པར་གྲགས། སྐུ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགུང་ལོ་ཞེ་གཅིག་པ་ས་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་དབྱར་གནས་ལ་བཞུགས་པའི་ཚེ་སྐུ་རྒྱུ་ལྷའི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་གྲུབ་པ་དང༌། སྦྱིན་བདག་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱས་ཏེ་བཟོའི་རྒྱལ་པོ་བི་ཤྭ་ཀརྨས་སངས་རྒྱས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐུ་ཚད་དུ་བཞེངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་དངོས་ཀྱི་རབ་གནས་མཛད་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་༼རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༽ མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ལྕགས་པར་ཤོག་གྲངས་ ༡༩ ལ་གསལ།

ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་དགའ་བཞི་འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་འབོད། ར་ས་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་ལྷ་ཁང་མ་བཞེངས་གོང་ར་ལ་ས་བཀལ་ནས་མཚོ་བསྲུབས་པར་བརྟེན་ར་སའི་མིང་བྱུང་བ་དང་འཕྲུལ་སྣང་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོངས་སུ་བཞེངས་ཚར་བའི་རྗེས་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་གདན་དྲངས་ནས་གཟིགས་པར་ཕེབས། ལྷ་ཁང་གི་སྒོ་ཕྱེས་ནས་རྒྱལ་པོ་ནང་དུ་བྱོན་སྐབས་ས་མཐིལ་གྱི་ཞ་ལ་ཆུའི་མདོག་ལྟ་བུ་དང༌། སྟེང་ཕྱོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་གསལ་བ་གཟིགས་པས། རྒྱལ་པོའི་དགོངས་པར་སྔར་གྱི་མཚོ་འདི་བརྡོལ་འདུག་དགོངས་ནས་ནང་དུ་བྱོན་མ་ནུས་པ་དང་ཁྲི་བཙུན་གྱིས་སོར་གདུབ་ཕུད་དེ་གཏོར་བས། འཁྱག་ཐོག་ཁར་རྡེའུ་བསྐྱུར་བ་བཞིན་ཁྲོལ་གྱིས་སོང་བ་དང༌། རྒྱལ་པོས་གཟིགས་པས་ཐུགས་ཆེས་ཏེ་ནང་དུ་བྱོན། དེར་ཁྲི་བཙུན་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་འདི་འཕྲུལ་དུ་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ནས་བཟུང་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ།།

དགའ་བཞི་འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་འགའ་རེར་གསལ་བ་ཡང་འདུག་པས་༼རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་༽ ལས་དགའ་བ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒོ་བཞི་དཀྱིལ་འཁོར་རིས་སུ་བྱས་པས་བླ་མ་དགའ།། ཀ་བ་ཕུར་པ་རིས་སུ་བྱས་པས་སྔགས་པ་དགའ།། ཟུར་བཞི་གཡུང་དྲུང་རིས་སུ་བྱས་པས་བོན་པོ་དགའ།། རེའུ་མིག་རིས་སུ་བྱས་པས་བོད་འབངས་དགའ།།

ཞེས་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ལྟེ་བ་ཐོག་ཚད་གསུམ། མཚམས་བཞི་ཟུར་ལྕོག་རྣམས་ཐོག་ཚད་བཞི། སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཁྲེ་གྲུ་བཞི་མ་ (༢༥༠༠༠) ཙམ་ཕྱོགས་བཞིར་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་དང༌། ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་མདའ་ཡབ་པུ་ཤུ་དང་བཅས་པ་གསེར་འོད་ཆེམ་ཆེམ་འཕྲོ་བས་ཀུན་ནས་བརྒྱན་ཅིང་བརྗིད་ཆགས་པར་གནས་ཡོད། གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་ཇོ་ཁང་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ལྷ་ཁང་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་གི་ནང༌། ལི་མ་དང༌། གསེར་ཟངས། འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་དང༌། སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་ཁྱམས་ར་དང་བཅས་པར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལྡེབས་རིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཅས་ཀྱིས་བྱུར་བུར་གཏམས་ཤིང་མདོར་ན་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་ཕྱི་ནང་འཆར་བཀོད་དང༌། ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ། རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སོགས་གང་གི་ཆ་ནས་བལྟས་རུང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་ངོ་མཚར་ཅན་མང་པོ་གསལ་ལེར་མཚོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།

གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཉིད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་མང་པོའི་ནང་ཉམས་གསོ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཐེངས་མང་བྱས་མཐར་ད་ཡོད་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་འདི་ཆགས་པ་དང༌། ཁྱད་པར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ནས་ ༡༦༧༣ བར་ཉམས་གསོ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་གནང་བ་མ་ཟད་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག་ (ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང) ཞེས་པ་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་ཡོད་པ་ད་ལྟ་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་དོ།། (བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘ལྷ་སའི་དགོན་ཐོ་’ཤོག་གྲངས་ ༥ ནས་ ༧ བར་གསལ།)

ར་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང༌།

ར་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བྱང་ངོས་སུ་གནས་ཡོད་པ་སྟེ། ཐོག་མར་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་ལྕགས་གླང་ (༦༤༡) ལོར་ཐང་གི་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོན་པའི་འདྲ་སྐུ་འདི་རྫོང་སྐལ་དུ་གནང་བ་ལྟར་མིས་འདྲེན་ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོའི་ཐོག་བཞག་ནས་བོད་ལ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཀོང་ཇོ་འཁོར་བཅས་ལྷ་སའི་བྱང་ངོས་ར་མོ་ཆེའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་ཐང་ཆེན་དུ་འབྱོར་སྐབས་འཁོར་ལོ་འདམ་རྫབ་ཀྱི་ནང་བྱིང་སྟེ་གྱད་ཆེན་གྱིས་ག་ཚོད་འཐེན་ཀྱང་རང་སར་ལུས་རྐྱེན་ཇོ་བོའི་སྐུ་དེའི་མཐའ་བཞིར་ཀ་བ་བཙུགས། དར་དཀར་གྱི་ཡོལ་བ་བྲེས། མཆོད་པ་ཕུལ། དེ་ནས་སྤོར་ཐང་གི་གབ་རྩེ་བཏིང་ནས་བརྩིས་པས་ར་མོ་ཆེའི་ས་དེ་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པ་དང་དེར་ཇོ་བོ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ན་ཀླུ་ནོན་པར་ཤེས་ཏེ་རྒྱ་ནག་ནས་བཟོ་བོ་མཁས་པ་མང་པོ་བོས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྨང་བཏིང་བས་དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་ལ་གྲུབ་སྟེ་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལེགས་སྒྲུབ་མཛད། ལྷ་ཁང་འདིའི་སྒོ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཏད། རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྐུ་འདས་རྗེས་རྒྱ་བཟའི་ཞལ་བཀོད་ལྟར་སྐབས་དེར་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཇོ་བོ་དང་ར་མོ་ཆེའི་ཇོ་བོ་བཞུགས་ས་བརྗེས་ཏེ་བལ་བཟའི་རྟེན་སྐལ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ལྷ་ཁང་དེའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོར་བཞུགས་སུ་གསོལ།

ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ཁོང་གི་དངོས་སློབ་མཁར་ནག་ལོ་ཙཱ་བས་མཛཱད་པ་དེའི་ནང་འཁོད་དོན་དུ། སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་པ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་པོས་དགའ་ལྡན་ཁང་གསར་གྱི་ཁང་པ་གསར་རྒྱག་བྱས་རྗེས་རབ་གནས་སུ་གདན་དྲངས། དགའ་ལྡན་ཁང་གསར་གྱི་མདུན་ངོས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། རྒྱབ་ཕྱོགས་སྤངས་གཤོང་དང༌། ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོད་པར་བཤད། བོད་སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་སུ་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་པ་ཚབ་ལོ་ཙཱ་བ་དང༌། དེའི་དངོས་སློབ་རྣམས་རྒྱུན་རིང་བཞུགས་ཤིང༌། པ་ཚབ་ལོ་ཙཱ་བས་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་༼དབུ་མ་འཇུག་པ་༽ དང་༼དེའི་རང་འགྲེལ༽ བཅས་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་དང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྩ་བའི་བླ་མ་འགྲན་གྱི་དོ་མེད་བཞིའི་ནང་ཚན་ལྷོ་བྲག་མཁན་ཆེན་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གནས་འདིར་ཕེབས་སྐབས་ཤིང་སེ་བའི་སྡོང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནམ་ཡིན་ཀྱང་ལྷོ་ནུབ་མགོན་པོ་གྲི་གུག་དམར་པོར་དངོས་སུ་གྱུར་ནས་ཞལ་གཟིགས་པའི་གཟིགས་སྣང་འཁྲུངས་པར་བརྟེན་དེ་ནས་ཤིང་སེ་བའི་སྡོང་པོ་དེ་ནང་བཞུགས་སུ་བྱས་ཏེ་མགོན་པོའི་སྐུ་བཞེངས་པ་དེ་ལ་དེང་སང་མགོན་པོ་སེ་སྡོང་མར་གྲགས་པ་འདི་བྱུང༌།

རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་རྟ་ (༡༤༧༤) ལོར་རྗེ་བཙུན་ཀུན་དགའ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་དབུས་སྟོད་བྱམས་པ་གླིང་དུ་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་རྗེས་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་ལྷ་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱིད་ཆུ་རྒྱས་ཏེ་ཆུ་ལོག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་ལ་ཐུག་པའི་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་སྐབས་དེར་སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་པས་རྗེ་བཙུན་ཀུན་དགའ་དོན་གྲུབ་གཙོ་བོར་བཞུགས་པའི་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་ཡོངས་རྫོགས་ཆུ་ལོག་བཟློག་པའི་སྐུ་རིམ་ལ་གདན་དྲངས་པ་བཞིན་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དང་ཁྲོ་བོ་བཅུའི་སྲུང་བཟློག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་གཏོར་ཆེན་འཕངས་པར་མཛད་པས་ཆུ་ལོག་གི་གནོད་པ་རང་སར་ཞི་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་གྲངས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དེའི་བཀའ་དྲིན་གསབ་ཆེད་དུ་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ནང་གི་རྟེན་གསུམ་བཅས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནམ་གནས་བར་དུ་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་གི་ཚོགས་ཁང་དུ་འབུལ་སྦྱོར་མཛད་པ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་གི་གཙོ་བོའི་བཞུགས་གནས་ར་མོ་ཆེར་མཛད་པ་འདི་བྱུང༌། དེ་ནས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ས་ཁྱི་ (༡༥༣༨) ལོར་སྣེའུ་དྲུང་ཆེན་དཔལ་འབྱོར་རྒྱལ་པོའི་ཇོ་མོ་སྔ་རྟིང་གཉིས་བྱུང་བའི་སྔ་མ་འོལ་ཁ་སྟག་རྩེ་ནས་ཡིན་པའི་སྲས་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་བུ་མོ་གཅིག་བྱུང་བའི་མིང་ངག་དབང་རྒྱལ་མོ་ཟེར་བ་དེས་དོག་བདེ་ལྷོ་ངོས་གཞིས་ཀར་ཟུར་སྡོད་བྱས་པའི་མིང་ལ་དཔོན་ས་ལྷོ་ངོས་མ་ཟེར། དེས་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་སེ་རའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་གདན་དྲངས་ནས་ཞོགས་ཚོགས་སྨན་བླ་དང༌། དགོང་ཚོགས་སུ་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་དུས་མཆོད་གཙུགས་པ་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ར་ཆེ་སྨོན་ལམ་ཟེར། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་མགོར་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ་ལྷ་སར་ཕེབས་སྐབས་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་ཚུལ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་རང་རྩོམ་གྱི་ནང་གསལ་ཞིང་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ལྷ་སར་བཞུགས་སྐབས་ཐེངས་གཅིག་སྐྱིད་ཤོད་ནང་སོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་པོས་དགའ་ལྡན་ཁང་གསར་དུ་གདན་དྲངས་སྐབས་དགའ་ལྡན་ཁང་གསར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་ལ་ཡོད་ཚུལ་རྣམ་ཐར་ནང་གསལ། ལྷ་ཁང་འདིར་བཞུགས་པའི་རྟེན་གསུམ་དང་ལྡེབས་བྲིས་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་མཛད་པའི་༼ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག་༽ དང་༼ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་མཛད་པའི་རྒྱས་བཏབ་ར་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་ཉམས་གསོ་བགྱིས་པའི་དཀར་ཆག་༽ ཅེས་པ་གཉིས་སུ་གསལ་བ་ལྟར་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་བལ་བཟའི་རྟེན་སྐལ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང༌། དེའི་གཡས་ངོས་སུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་སྐུ་བརྙན་རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་གནས་གནང་བ། ཇོ་བོའི་སྐུ་པང་དུ་བལ་བཟའི་རྟེན་སྐལ་ཙནྡན་གྱི་སྒྲོལ་མ། འཁོར་ཉེ་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད། སྒོ་འགྲམ་གཡས་གཡོན་ལ་ཁྲོ་བོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱུག་སྔོན་ཅན། སྒོའི་ཕྱི་འགྲམ་དུ་རྒྱལ་ཆེན་བཞི། ཤ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་འགལ་གྱི་བུའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་པའི་ས་འབུམ་མཆོད་རྟེན་གཉིས། ཁྱོན་ཀྱི་ལྡེབས་བྲིས་སུ་བསྐལ་བཟང་སངས་རྒྱས་སྟོང་དང་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས། ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་བཀོད། སྐོར་ལམ་ཕྱི་མའི་སྒོའི་ནང་འགྲམ་དུ་མངོན་པ་མཛོད་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་བསམ་ཡས་ལྡེབས་བྲིས་ལྟར་བཀོད་པ། སྒྲོལ་དཀར་དང༌། ཚེ་དཔག་མེད། རྣམ་རྒྱལ་མ་བཅས་ཀྱི་བྲིས་སྐུ་སྟོང་ཚར་རེ། བར་ཐོག་སྨན་བླ་ལྷ་ཁང་དུ་གོང་གསལ་དཔོན་ས་ལྷོ་ངོས་མའི་འཁྲུངས་རྟགས་སུ་བཞེངས་པའི་སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་དང༌། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། རྒྱ་བཟའ། བལ་བཟའ་བཅས་ཀྱི་སྐུ། ཐོག་མ་སྨན་བླ་ཁང་གི་སྟེང་དུ་རྒྱ་ཕིབས་ཡོད་ཀྱང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་སྨན་བླ་ཁང་གི་སྟེང་དུ་སླར་ཡང་ཐོག་སོ་གཅིག་སྤར་ནས་རྒྱ་ཕིབས་མཐོ་རུ་བཏང་ཐོག རྒྱ་ཕིབས་འོག་གི་ལྷ་ཁང་དེར་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་དགེ་བསྙེན་ཧ་ཤང༌། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་བཅས་པའི་འཇིམ་སྐུ་བཞེངས་གནང་མཛད་ཅིང༌། ལྷ་ཁང་དེར་རྒྱུད་སྟོད་བླ་མ་དབུ་མཛད་རིམ་བྱོན་རྣམས་མཛད་ཁུར་སྐྱོང་རིང་བཞུགས་ཡུལ་གཏན་འཇགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། སྒོ་འགྲམ་གྱི་མགོན་ཁང་དུ་མགོན་པོ་སེ་སྡོང་གི་འཇིམ་སྐུ་དང༌། དེའི་གཡས་ངོས་ཀྱི་ལྡེབས་བྲིས་སུ་གནས་སྲུང་གཡུ་སྒྲོན་མའི་སྐུ་བརྙན། རྒྱལ་སྒོའི་ནང་འགྲམ་དུ་རྒྱ་བཟས་བཙུགས་པ་ཡིན་ཟེར་བའི་རྒྱ་ལྕང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཅས་ཡོད།

སྒོ་འཕྱོར་སྟེང་གི་བར་ཐོག་རབ་གསལ་དང༌། གཟིམ་ཆུང་མདོ་སྦུག བྱང་ངོས་ཀྱི་ལས་ཤག་དང༌། གཉེར་ཚང༌། མཁན་པོའི་གཟིམ་ཆུང་བཅས་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་ཉམས་གསོ་ཆེན་པོ་གནང་སྐབས་གསར་སྐྲུན་མཛད་པ་དང༌། སྟེང་ཐོག་གི་རབ་གསལ་དང༌། གཟིམ་ཆུང་མདོ་སྦུག སྒོ་འཕྱོར། ཞབས་ཕྱི་ཁང་བཅས་ནི་རྒྱུད་སྟོད་ཕྱག་མཛོད་མི་ཉག་ཆོས་འཕེལ་དང༌། ཕུ་ཁང་འུ་དྲུང༌། ཨ་མདོ་བསྟན་འཛིན་སོགས་ཀྱི་རིང་གསར་བཞེངས་བྱས་པ་ཡིན།

ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་ཤར་ལ་གཏད་ཡོད། ཐོག་མར་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོས་ཤིང་བཟོ་དང་འཇིམ་བཟོ་བ་མང་པོ་ཞིག་སྐོང་སྟེ་རྒྱ་སྟག་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཉིད་བཟོ་སྐྲུན་མཛད་སྐབས་ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་མའི་བཟོ་བཀོད་སྤྱིར་ན་རྒྱ་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་དབྱིབས་དང་མཚུངས་ཤིང༌། ཐོག་ས་རིམ་རྩེགས་ཆགས་ཏེ་གསེར་གྱི་རྒྱ་ཕིབས་ཀྱི་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པ་ན་ཤིན་ཏུ་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ལ་ལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞིག་ཡོད། འོད་ཀྱང་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་རིམ་བྱུང་ནང་ཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བརྟེན་རྗེས་སུ་ཡང་བསྐྱར་བོད་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཞིག་གསོ་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། ད་ལྟའི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཁྲེ་གྲུ་བཞི་མ་༢༡༠༠ ལྷག་ཙམ་ཟིན་ཡོད། འོག་ཤོད་ནི་འདུ་ཁང་དང་ལྷ་ཁང་བཅས་ཁག་གཉིས་ལས་གྲུབ་པ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་སྐོར་ལམ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སྐོར་ལམ་ཕྱི་མར་མ་ཎི་འཁོར་ལོ་བཙུགས་ཡོད། བཟོ་དབྱིབས་ཀྱི་བཀོད་པ་དེ་ཚོས་བོད་ལྗོངས་གནའ་བོའི་དགོན་པའི་བཟོད་བཀོད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་ཉམས་གསོ་གནང་བ་ཞིག་ཡིན། དུས་ཕྱིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་སྐབས་ར་མོ་ཆེར་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་སྟེ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཡང་སྐབས་ཤིག་རིང་རྩ་བརླག་འགྲོ་ཉེར་ཐུག་ཀྱང་རིག་གསར་རྗེས་ (ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ནང) པན་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་པའི་སྐུ་དྲིན་ལས་སྐུ་སྟོད་རྒྱ་ནག་ནས་བཙལ་རྙེད་བྱུང་སྟེ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ཕེབས་བསུའི་སེར་ཕྲེང་སོགས་མཛད་སྒོ་གང་རྒྱས་ཐོག་སྔར་རྒྱུན་བཞིན་ར་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ལགས་སོ།། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ།

རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་བྱ་ (༡༠༥༧) ལོར་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤའི་སློབ་མ་འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཐོག་མར་བཏབ་པའི་དགོན་པ་དེར་འབྲོམ་སྟོན་པས་གནས་གཞི་བཙུགས་ནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་གནང་བའི་ཆོས་བརྒྱུད་ལ་བཀའ་གདམས་པ་ཟེར། དེ་སྔོན་ཇོ་བོ་རྗེ་སྙེ་ཐང་དུ་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཞལ་ཆེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སློབ་མང་དུ་གནང་བའི་མཇུག་ཏུ་འབྲོམ་སྟོན་པ་ལ་ཇོ་བོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་དང༌། གསང་འདུས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེའི་གསེར་སྐུ། སྒྲོལ་མ་གསུང་བྱོན་མ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བྲིས་ཐང༌། རྒྱ་དཔེ་པོ་ཏི་ཁག བླ་མ་གསེར་གླིང་པའི་གདུང་ཁང་དངུལ་གདུགས་ཅན་བཅས་གནང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གནས་པ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་རག་ལས་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་རྟེན་འདི་རྣམས་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ཐུགས་སུ་བཅངས་ནས་འབྲོམ་སྟོན་པས་ཇོ་བོ་རྗེ་འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་དེར་རྭ་སྒྲེང་གི་གནས་བདག་ཞང་འཕྲང་ཀ་བེར་ཆུང་གིས་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་གནས་འདིར་བརྟག་པ་མཛད་དེ་ཆ་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཟིགས་ཤིང༌། གནས་བདག་ཞང་འཕྲང་ཀ་བེར་ཆུང་གིས་ཀྱང་དད་འབུལ་ཞུས་པ་བཅས་ཐོག་མར་ཀ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཡོད་པའི་དབུ་རྩེ་ཀ་གཉིས་མ་བཞེངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་གོང་མ་བཏབ་སྟེ་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་རིམ་བཞིན་ཇོ་བོ་རྗེའི་དངོས་སློབ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དང༌། དཔལ་ལྡན་དགོན་པ་བ། རྣལ་འབྱོར་པ་བྱམས་པའི་བློ་གྲོས། རྣལ་འབྱོར་པ་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་བཅས་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་རྣམས་བཏབ། ཀླུ་རྒྱལ་ནེའུ་ལུང་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་ཟེར་བའི་སྟེང་དུ་འབྲོམ་སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་བཞེངས། དེ་རྗེས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་བཏབ་པའི་ཕྱི་ལོ་དེར་ལྷ་ཁང་ཁྱུང་མགོ་ཅན་བཞེངས། དེར་ཕྱོགས་བཞིར་ཀ་བ་གཉིས་རེ་སྟེ་ཀ་བ་བརྒྱད། ཟུར་བཞི་ལ་ཀ་བ་རེ་རེ། དབུས་སུ་ཀ་བ་གཉིས་བཅས་ཀ་བ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་དང༌། ཀ་བའི་བར་རྣམས་སྤང་ལེབ་དང་ཤིང་ཕྲན་གྱིས་བཀག་སྟེ་དེ་ལ་འཇིམ་པའི་ཞལ་བ་བྱས་ཤིང༌། སྟེང་དུ་རྒྱ་ཕིབས་ཀ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་གྲགས། ལྷ་ཁང་དེ་བཞེངས་གྲུབ་རྗེས་དེ་འཕྲོས་རྣམས་བྱེད་མཁན་ཡོང་གསུངས་ནས་མཚམས་འཇོག་གནང་སྟེ་རབ་གནས་མཛད། དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་སོང་བའི་ཤིང་འབྲུག་ (༡༠༦༤) ལོར་འབྲོམ་སྟོན་པས་བྱ་འདབ་ཀྱི་འོག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང༌། དགོན་པའི་གཉའ་གོང་དུ་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་བཞེངས་ཏེ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇོ་བོ་རྗེའི་གདུང་ཐལ་ལས་བཞེངས་པའི་སཙྪ་རེ་དང༌། འབྲོམ་སྟོན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་ཕྲེང་རྡོག་རེ་བཅུག་ཡོད།

འབྲོམ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་མ་སོང་བར་དཔོན་གྱད་པ་དང་ཟུར་ཁ་ཆོས་གྲགས་སོགས་དད་ལྡན་མང་པོས་སྦྱིན་བདག་ཞུས་ཏེ་དབུ་རྩེ་ཀ་གཉིས་མའི་ནུབ་ངོས་སུ་ཀ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པའི་དཀོར་ཁང་སྒོ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གཏད་པ་ཐོག་སོ་གཉིས་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས། དབུ་རྩེ་ཀ་གཉིས་མ་བཞེངས་ནས་ལོ་དགུ་བཅུ་གོ་གཉིས་སོང་བ་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ས་འབྲུག་ (༡༡༤༨) ལོར་ཞང་འོད་འཇོ་བ་རྭ་སྒྲེང་གི་གདན་སར་ཕེབས་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་བར་བསྐྱངས་ཏེ་དེའི་རིང་ཞང་འཕྲང་ཀ་བེར་ཆུང་གི་ཡང་ཚ་དཔོན་སྲི་བོ་གཞོན་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་དབུ་རྩེ་ཀ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་པ་བཞེངས་ཤིང༌། དེའི་ཤིང་ཆ་རྣམས་ནགས་ཤོད་ཀ་རོང་ནས་དྲངས། དེ་རྗེས་ཞང་འོད་འཇོ་བའི་སློབ་མ་ཡོན་བརྩོན་འགྲུས་རྡོ་རྗེས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་དབུ་རྩེ་ཀ་བཞི་མ་བཞེངས། དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་བྱི་ (༡༢༤༠) ལོར་སོག་པོའི་དམག་ (འདི་མོང་གོལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་གྱིས་བོད་དུ་བཏང་བའི་དམག་དེ་མིན་ཞེས་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་གསུངས་པས་དམག་འདི་མོང་གོལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སུས་བཏང་བའི་དམག་ཡིན་མིན་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་མཛད་དགོས) བོད་དུ་འབྱོར་ནས་འཕན་པོ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་སོགས་དགོན་པ་མང་པོ་མེར་བསྲེགས་སྐབས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་འདིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་ཆེ་བ་ཚིག་ནས་ཇོ་བོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དང༌། སྒྲོལ་མ་གསུང་བྱོན། བླ་མ་གསེར་གླིང་པའི་གདུང་ཁང་དངུལ་གདུགས་ཅན་ཆེ་ཆུང༌། རྒྱ་དཔེ་ཁག ཐུགས་དམ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་སྐུ་ཐང་བཅས་མེས་གཏན་ནས་མ་ཚིག་པར་ལུས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས།

དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་ཡོས་ (༡༢༣༡) ལོར་བྱ་བཏང་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང༌། འཇམ་དབྱངས་རིན་ཆེན་གྲགས་གཉིས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་ཉམས་གསོ་གསར་བཞེངས་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་སྟག་ (༡༦༥༠) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་མཆོད་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ཡང་ཐོག་ཏུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་ཆེ་ཆུང་གཉིས། གྲྭ་ཤག་བདུན་ལྷག་ཙམ་གསར་བསྐྲུན་ཐོག དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་བར་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ཞིང༌། མཆོད་གཞིས་སུ་མི་སེར་ཐེམ་དུད་ཤོག་ཁ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་དབང་གནང༌། རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་འདི་ཉིད་དེ་སྔོན་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་གཞུང་སྐྱོང་དགོན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ལས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་པ་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན་གྱིས་ཡུན་རིང་བར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཡོངས་འཛིན་གནང་སྟེ། སྐུ་མ་འདས་གོང་ཙམ་དུ་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་སྒེར་འཛིན་དུ་གསོལ་རས་ཞུས་པ་གནང་དོན་ལྟར། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་ལུག་ (༡༧༣༩) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་དེ་བཞིན་ཁོང་ལ་སྒེར་འཛིན་དུ་འབུལ་བ་གནང་ཞིང༌། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་སྤྲུལ་སྐུ་ཁྲི་ཆེན་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ལ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཤིང་ཕག་ (༡༨༡༥) ལོར་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་དེ་རྭ་སྒྲེང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ལ་སྒེར་འཛིན་གཏན་འཇགས་སུ་གནང༌། དེ་ནས་བཟུང་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཆེན་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ལ་རྭ་སྒྲེང་སྤྲུལ་སྐུ་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོགས་པ་ཡིན།

དགོན་པ་འདིར་ཨ་ཏི་ཤ་རང་ཉིད་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་བྲིས་གནང་བའི་འདྲ་ཐང༌། རྒྱབ་ཡིག་ཏུ་དགེ་བཤེས་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བས་བརྩམས་པའི་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་བསྟོད་པ་བརྒྱད་ཅུ་པ་བྲིས་པ་ཡོངས་གྲགས་སུ་འདྲ་ཐང་དབུ་ཡོད་མ་ཟེར་བ་དང༌། ཇོ་བོ་རྗེའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་ཇོ་བོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སོགས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་གནའ་ཤུལ་དངོས་རྫས་མང་པོ་ཡོད། སྔར་རྭ་སྒྲེང་དུ་གྲྭ་ཁང་སྟོང༌། རྟེན་ལུགས་མ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དང༌། ཐང་ཀ་སུམ་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ། གསུང་རྟེན་པོ་ཏི་ས་ཡ་བཅུ་ལྷག་ཙམ། གདུང་རྟེན་བདུན་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་ཡོད་ཅེས་རྭ་སྒྲེང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བཤད། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

སྐུ་འབུམ་དགོན།

ཡོངས་གྲགས་སུ་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན། དེང་སང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ལེ་ཉེར་ལྔའི་སར་ཡོད། དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཕེབས་སྐབས་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་རྟ་ (༡༣༧༨) ལོར་མ་ཡུམ་གྱིས་རང་ཉིད་སྐུ་ན་བགྲེས་པ་དང་བཅས་རང་ཡུལ་དུ་མཇལ་ཕྲད་ལ་ཕེབས་དགོས་པའི་ཞུ་ཡིག་དང་དབུ་སྐྲ་དཀར་པོར་སོང་བའི་ལན་བུ་བཅས་བསྐུར་གནང་མཛད་པར། རང་ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་རྒྱུ་དགོས་པ་ཆུང་བར་གཟིགས་ཏེ་ཡུམ་དང་གཅེན་མོ་གཉིས་ལ་འདྲ་ཐང་རེ་དང༌། ཕྱག་བྲིས་རེ། རྒྱལ་བ་སེང་གེ་ང་རོའི་སྐུ་དཔར་གཅིག བདེ་མཆོག་གི་བུམ་སྐུ་བཅས་བསྐུར་གནང་མཛད་པ་བཞིན་དེའི་ཕྱི་ལོ་ཡུམ་གྱིས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཤིང་དད་ལྡན་མངཔོས་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་ལྟེ་ཁྲག་བོར་བའི་ས་གནས་དེར་ཤིང་ཙནྡན་གྱི་སྡོང་པོ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་སྙིང་པོར་བཞུགས་ཤིང༌། རྒྱལ་བ་སེང་གེ་ང་རོའི་སྐུ་བརྙན་འབུམ་གཅིག་དཔར་དུ་བཏབ་པ་གཟུངས་སུ་ཕུལ་བའི་མཆོད་རྟེན་པདྨ་སྤུངས་པ་ཞིག་བཞེངས་པའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྡོ་རྩིག་གི་ར་བས་བསྐོར་བ་བཅས་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་རྫ་གཡམ་གྱི་ཐོག་བཀབ་པ་གསར་བཞེངས་གནང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་གླང་ (༡༥༧༧) ལོར་སྒོམ་ཆེན་རིན་ཆེན་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཏེ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞུགས་པའི་བྱམས་ཁང་གསར་བཞེངས་གནང་བ་བཅས་ལྷ་ཁང་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་གནས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་ཞེས་མཚན་དུ་གྲགས། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ལུག་ (༡༥༨༣) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཐེངས་རྗེས་མའི་སྐབས་ཞིང་སྐྱོང་ནང་སོས་གནས་འདིར་གདན་དྲངས་པ་བཞིན་ཕེབས་ཏེ་ཉིན་ཤས་རིང་སྐུ་མཚམས་སུ་བཞུགས་པའི་གཟིམས་ཁང་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས་ཤིང༌། སྒོམ་ཆེན་རིན་ཆེན་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཚོ་པ་ལྔའི་ནང་སོས་གཙོས་པའི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལ་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་གནས་འདིར་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཚུགས་ན་འཕྲལ་ཕུགས་ལེགས་ཚུལ་གྱི་བཀའ་སློབ་གནང་བ་ལྟར་དང་ལེན་ཞུས་ཤིང༌། རྒྱལ་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདྲ་ཐང་དང༌། ལྷ་མོ་དམག་ཟོར་མའི་རྟེན་ཐང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་གི་རྟེན་ཐང་བཅས་གནང་ནས་རབ་གནས་སྩལ། ཟི་ན་ཀླུ་རྒྱའི་སྡེ་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ལ་གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་ཁོག་ཕེབས་དམ་བསྒྲགས་མཛད་པ་བཞིན་དེ་ནས་མི་རབས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁོག་ཕེབས་བྱུང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ས་བྱི་ (༡༥༨༨) ལོར་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་བཀའ་བཞིན་གསེར་སྡོང་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་སུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་སྐབས་བབས་ཀྱི་དགོས་པ་དམིགས་བསལ་ཅན་ལ་བརྟེན་བཟོ་དབྱིབས་འགྱུར་བ་བཏང་ཞིང༌། ཕྱོགས་མཐའི་ཉེ་སྐོར་དང༌། ཐག་རིང་སོག་ཡུལ་བཅས་ནས་སློབ་གཉེར་ཕེབས་མི་ཇེ་མང་དུ་སོང་སྟེ་གྲྭ་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་རིམ་བཞིན་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དཔལ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དང༌། རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན་གླིང༌། གསོ་རིག་གྲྭ་ཚང་གཞན་ཕན་ནོར་བུའི་གླིང༌། དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་རིགས་ལྡན་བློ་གསལ་གླིང༌། འཆམ་པ་གྲྭ་ཚང་བཅས་གྲྭ་ཚང་ལྔ་བྱུང༌།

ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ཡང་ཁྲི་ཐོག་བཅུ་དྲུག་པ་ཨ་ཀྱ་ཤེས་རབ་བཟང་པོའི་སྐབས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྦྲུལ་ (༡༦༨༩) ལོར་ཀ་བརྒྱད་ཅུའི་བར་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ཞིང༌། དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་སྤྲེལ་ (༡༧༧༦) ལོར་ཨ་ཀྱ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཐུའུ་བཀྭན་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། ལཱ་སར་ཏཱ་བླ་མ་བློ་བཟང་ཆོས་དར་བཅས་ཀྱིས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་གནང་གིས་སྔར་ཡོད་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ལ་ཀ་བ་བདུན་ཅུ་དོན་བཞི་གསར་དུ་ཁ་སྣོན་མཛད་དེ་ཀ་བ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་རྒྱ་སྐྱེད་གནང་ཞིང༌། གཡས་གཡོན་རྒྱབ་མདུན་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དང༌། གཟིམས་ཁང་གོང་འོག གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་འདུ་ཁང༌། བཙན་ཁང༌། སྤྱི་སོ་ཁང༌། དཔར་ཁང་བཅས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཁྲེ་གྲུ་བཞི་མ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག་ཡོད། ༡ མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དཔལ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ཡོས་ (༡༦༠༣) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་སོག་ཡུལ་ནས་དབུས་སུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་དགོན་པ་འདིར་ཕེབས་སྐབས་འདུལ་བ་ཆོས་རྗེ་འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ་གདན་སའི་ཁྲིར་བསྐོ་བཞག་ཐོག མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་བྱི་ (༡༦༡༢) ལོར་འདུལ་བ་ཆོས་རྗེས་ཐོག་མར་བསྡུས་ཆུང༌། བསྡུས་འབྲིང༌། བསྡུས་ཆེན། བློ་རིགས། རྟགས་རིགས་བཅས་རྣམ་འགྲེལ་འཛིན་གྲྭ་ལྔ་དང༌། ཕར་ཕྱིན་འཛིན་གྲྭ་གཉིས་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་གསར་དུ་བཙུགས། དེ་ནས་ཁྲི་ཐོག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་སྟག་འཚེར་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེའི་སྐབས་དབུ་མའི་འཛིན་གྲྭ་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། ཁྲི་ཐོག་ཉེར་བརྒྱད་པ་ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་སྐབས་ཕར་ཕྱིན་སྐབས་བཞི་པའི་འཛིན་གྲྭ་གསར་དུ་བཙུགས་པས་ཕར་ཕྱིན་འཛིན་གྲྭ་བཞི་དང༌། དུས་ཚོད་ཞིབ་ཕྲ་མ་གསལ་ཡང་སྔ་རྗེས་སུ་འདུལ་བའི་འཛིན་གྲྭ་དང༌། མཛོད་ཀྱི་འཛིན་གྲྭ། དཀའ་རམས་འཛིན་གྲྭ་བཅས་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་བཙུགས། ལོ་གཅིག་གི་ཆོས་ཐོག་ལ་དཔྱིད་ཆོས་སྔོན་རྗེས་གཉིས་ལ་ཟླ་བ་རེ་རེ། དབྱར་ཆོས་ཟླ་བ་གཅིག དབྱར་གནས་ཆོས་ཐོག་ཟླ་བ་གཅིག་དང་ཟླ་ཕྱེད། སྟོན་ཆོས་ཟླ་བ་གཅིག བར་ཆོས་ཞག་བཅོ་ལྔ། དགུན་ཆོས་ཟླ་བ་གཅིག་བཅས་ཡོད་པ་དང༌། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དང་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་སྤྱི་དོན་དང་མཐའ་དཔྱོད་རྣམས་ཡིན། ཁྲི་ཐོག་ཉི་ཤུ་པ་མཁན་པོ་ནོ་མིན་ཧན་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་སྐབས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་ཁྱི་ (༡༧༡༨) ལོར་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་སྨོན་ལམ་རབ་འབྱམས་པའི་དགེ་བཤེས་དམ་བཅའ་འཇོག་སྲོལ་བཙུགས་ཡོད། ༢ རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན་གླིང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་གླིང་ (༡༦༤༩) ལོར་ཟི་ན་ཆོས་རྗེ་ལེགས་པ་རྒྱ་མཚོས་གྲྭ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ལ་སློབ་ཁྲིད་དང་སྦྱོང་བརྡར་མཛད་དེ་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། རྗེས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་དགོངས་ཏེ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་སྟག་ (༡༦༩༨) ལོར་ཀ་བ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་ཐོག དབུས་ཀྱི་རྒྱུད་སྨད་པའི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་གྱི་འདོན་ཆོག་དང༌། ཆོས་འཆད་ཉན་སོགས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་ཆ་ཚང་བའི་སྟེང་དུ་ལྕགས་མཁར་ཟུར་དགུ་པའི་ཆོ་ག་ཡང་འཛུགས་པར་མཛད་པ་དང༌། མཁན་ཐོག་ཉེར་དྲུག་པ་མགོན་གྱ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་སྐབས་སྔར་ཡོད་འདུ་ཁང་ཀ་བ་ཞེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཀ་བ་བཅུ་གཉིས་གསར་དུ་བསྣན་ནས་ཀ་བ་དྲུག་ཅུ་བར་རྒྱ་སྐྱེད་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་བྱ་ (༡༨༣༧) ལོར་རྒྱུད་པའི་མཁན་རབས་ཞེ་བདུན་པ་སེར་དྲིས་མཁན་ཆེན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས། རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་བཞེས་ལྟར་གྱི་རབ་གནས་དགེ་ལེགས་ཆར་འབེབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཚོགས་འདོན་དུ་འཛུགས་པར་མཛད་ཡོད། ༣ གསོ་རིག་གྲྭ་ཚང་གཞན་ཕན་ནོར་བུའི་གླིང་ནི་ཐོག་མར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཡོས་ (༡༧༡༡) ལོར་ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ཞིག་འཛུགས་གནང་མཛད་ཀྱང་དེ་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་སོང་བའི་ཆུ་ཡོས་ (༡༧༢༣) ལོར་མཚོ་སྔོན་དུས་འཁྲུག་བྱུང་སྐབས་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་གཏོར་བཤིག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲྭ་ཚང་རྩ་མེད་དུ་སོང་རྗེས་སྐུ་འབུམ་ཁྲི་ཐོག་ཉེར་གཅིག་པ་སེར་དྲིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་ (༡༧༢༥) ལོར་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་དེ་སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྒྱུར་ནས་རྩ་རྒྱུད་སོགས་རྒྱུད་བཞི་ལ་འཛིན་གྲྭ་བཞི་དང༌། ལམ་རིམ་འཛིན་གྲྭ་གཅིག་བཅས་ཁག་ལྔར་ཕྱེ་སྟེ་བོད་སྨན་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང༌། ལག་ལེན་སྦྱོང་བརྡར། རྒྱུགས་སྤྲོད་བཅས་ཀྱི་ཕྱག་སྲོལ་ཆ་ཚང་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད། ༤ དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་རིགས་ལྡན་བློ་གསལ་གླིང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་གླང་ (༡༨༡༧) ལོར་ཁྲི་ཐོག་ཞེ་ལྔ་པ་ཆེ་ཤོས་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་སྐབས་གྲྭ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཞིག་ལ་སློབ་ཁྲིད་སྦྱོང་བརྡར་དང༌། འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་བཅས་ལོ་ངོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ། ཁྲི་ཐོག་ཞེ་བདུན་པ་གསེར་ཏོག་རིན་པོ་ཆེ་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་དངོས་སུ་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་ཡིན། ༥ འཆམ་པ་གྲྭ་ཚང་ནི་ཁྲི་ཐོག་ཉི་ཤུ་པ་མཁན་པོ་ནོ་མིན་ཧན་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་སྐབས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་ཁྱི་ (༡༧༡༨) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་འབུམ་དུ་བཞུགས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་འཆམ་དཔོན་ཞིག་ལས་འཆམ་ཁག་འགའ་ཞིག་བསླབ་སྦྱངས་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་འཆམ་པ་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན། དགོན་པ་འདིར་ལྷ་ཁང་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང༌། གྲྭ་ཤག་བཅས་བསྡོམས་པའི་ཁང་མིག་དགུ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་དང༌། ལྷ་ཁང་གཅིག་པུ་ཡང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་ཅིང༌། དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་མང་བའི་དུས་སུ་སུམ་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད། དགོན་པ་འདི་ནས་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་གྲངས་ལས་འདས་པ་བྱོན་པ་སོ་སོའི་མཛད་རྣམ་དང༌། ལྷ་ཁང་ཁག་གི་ནང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གང་དང་གང་ཡོད། རྒྱ་ཁ་ཆེ་དང་ཟ་ལར་གྱི་དམག་འཁྲུག་སྔ་རྗེས་སྐབས་ཉམས་རྒུད་ཇི་བྱུང་སོགས་ཞིབ་པར་གསེར་ཏོག་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་༼སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་དབྱངས་སྙན༽ མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་ལྕགས་དཔར་མ་དེར་གཟིགས། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ།

ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནས་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་མལ་ལེ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་སྟེ། རྟ་ཐོག་ཉིན་ཞག་དྲུག་གི་སར་གནས་པའི་ཆོས་འཁོར་དགོན་པའི་འཁྲིས་གཡའ་རིའི་ཁྲོད་དུ་འཁྱིལ་ཞིང༌། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་གནས་སྒོ་ཕྱེས་པའི་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་གྱི་མཚོ་མཇལ་ཞུ་ཡུལ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྔར་མཚོ་དེ་ཤིན་ཏུ་གཉན་པས་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྐད་ཅོར་བརྒྱབ་ན་སེར་བ་འབབ་པ་སོགས་ཁྲོས་འཁྲུག་གི་རྣམ་པ་སྟོན་གྱིན་ཡོད། ཕྱིས་རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་དགུང་ལོ་སོ་བརྒྱད་སྟེང་གནས་དེར་ཕེབས་ནས་ཐུགས་སྨོན་དང་འབྲེལ་དཔལ་ལྷ་མོ་སྤྱན་དྲངས་པར་ཤར་ཕྱོགས་ནས་བུ་ཡུག་ཅིག་བྱུང་སྟེ་མཚོ་དེར་ཐིམ་མ་ཐག་མཚོ་དེའི་ཁ་དོག་འགྱུར་ཏེ། སྐབས་རེར་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་དྲ་བ་དང༌། སྐབས་རེར་ཕོ་བྲང་རྒྱ་ཕིབས་དངབཅས་པ་ལྔ་སྦྲགས་སུ་མངོན་སུམ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང༌། ཡང་མཚོ་དེ་ནམ་མཁའི་མདོག་ལྟ་བུ་གཉིས་སུ་སོང་བའི་ནང་དབྱིབས་གྲུ་བཞི་དང་ནར་སྟབས་སུ་ཡོད་པའི་རི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གཉིས་སྔར་མེད་ནམ་མཁར་སྙེག་བཞིན་ལངས་པ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་སིང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ། མཚོ་ཐམས་ཅད་གནམ་དུ་ཁོལ་བ་འོ་མའི་མདོག་ལྟ་བུ་ཆུ་མདོག་དང་གཏན་ནས་མི་མཚུངས་པར་གྱུར་ཞིང༌། གཟུགས་སྣང་ངོ་མཚར་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཐུན་སྣང་དུ་བྱུང་བ་ནི་མཚོ་གཟིགས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡིན།

དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་དད་ལྡན་ཚོས་མཚོ་མཇལ་དང་འབྲེལ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་གནད་མང་པོའི་ཐོག་གསང་ལུང་ལྟ་བུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་འཕྲིན་ལས་མཛད་པའི་རིམ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ངོ་མཚར་མཐུན་སྣང་གི་གྲུབ་དོན་ཅིག་སྟེ། ལྐོག་གྱུར་དོན་གནད་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བླ་སྤྲུལ་སྐྱེས་ཆེན་དག་གི་འཁྲུལ་བྲལ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་བའི་གོ་རིམ་དང་ལས་དོན་ཁྲོད་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ ༡༩༣༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་གཉིས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ལོར་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་དངོས་རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་གང་དུ་སྐུ་བལྟམས་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་ཆེད་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་མཇལ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཉིན་ཞག་འགའི་རིང་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བསྐུལ་དང་བསྐང་བཤགས་འབུམ་ཐེར་གནད་སྨིན་གྲངས་གསོག་གིས་ཐུགས་སྨོན་དང་འབྲེལ་མཚོ་གཟིགས་གནང་བར། བླ་མཚོའི་ནང་ནས་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་གྱི་ཡིག་འབྲུ་ཆེན་པོ་ ཨ་ ཀ་ མ་ཞེས་དང༌། དེའི་རྗེས་དགོན་པ་ཐོག་རྩེག་གསུམ་པ་བར་ཐོག་གཡུ་རྩི་ཅན་ཡང་སྟེང་དུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་ཡོད་པ། དགོན་པའི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འགྲོ་ལམ་སྐྱ་ཐིག་ལེར་རི་ཆུང་ཞིག་གི་རྩ་བར་ཟུག་ཅིང༌། དེའི་ཐད་ཀྱི་ཁང་པ་ཐོག་གཅིག་མ་སྟེང་ཐོག་སྔོན་པོ་བྱས་པ་གཅིག་བཅས་ཀེའུ་ཚང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ལྷན་བཞུགས་གཟིགས་སྣང་གཅིག་མཐུན་བྱུང་བ་བསྙེལ་ཐོར་བཀོད་གནང་བ་དང༌། ད་དུང་དེ་བས་ཀྱང་གསལ་རྟོགས་ཆེ་བ་བསྟན་གནང་ཡོང་བའི་འཕྲིན་བསྐུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་འདི་ཉིད་སྐུ་བལྟམས་སའི་གཟིམ་ཁང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ནས་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་གཟིགས་ནས་བཞུགས་པ་ཞིག་ཀྱང་མཉམ་གཟིགས་བྱུང༌། དེ་བཞིན་གཞུང་བསྟེན་ལྷ་སྲུང་ཁག་གི་བཀའ་ལུང་བརྡ་རྟགས་རྩེ་མཐུན་བྱུང་བ་ལྟར། བོད་ཡུལ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་ཞུ་བར་ཆེད་སྩལ་མི་སྣ་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་ཕེབས་མཚམས། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་མཚོ་གཟིགས་ཡི་གེ་ ཨ་ ཀ་ མ་ གསུམ་གྱི་ཨས་ཨ་མདོ་དང༌། ཀས་ནི་སྐུ་འབུམ་ཞེས་པའི་མིང་ཡིག་དང་པོའམ། ཡང་ན་ཀ་མ་གཉིས་པོས་འཁྲུངས་གཞིས་ལྟག་མཚེར་གྱི་རིའི་སྟེང་ཡོད་པའི་ཀརྨ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་དགོན་པ་དེའི་མཚན་སྒྲ་མཚོན་པའི་ངེས་པ་རྙེད། སྐུ་འབུམ་དགོན་པ་དང་འཁྲུངས་གཞིས་སྟག་འཚེར་ (ལྟག་མཚེར་) གྱི་ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་གཙོ་ཁག་མཚོ་མཇལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར་པས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ཐུབ་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་གདེངས་འཁེལ་བྱུང་བས་མཚོན་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནི་ཡི་གེ་དང་རི་མོའི་ལམ་ནས་དོན་གནད་གསལ་སྟོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་མི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

མཚོ་དེ་འདྲ་བོད་ས་སྟོད་སྨད་གང་སར་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། འདི་ཉིད་རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སྒོ་ཕྱེ་བར་བརྟེན། དོ་སྣང་རྩ་ཆེར་འཛིན་ཅིང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་བྱེད་པའི་མཚོ་མོ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོར་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱིས་མཚོན་པའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་རྣམ་དཀར་དགེ་བའི་བྱ་བ་སྤྱི་དང༌། གོད་ཆག་རྐྱེན་ངན་གྱི་འབྱུང་གཞི་བཟློག་ཐབས་དང་བཅས་པའི་རིམ་པ། གཞན་ཡང་ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་བའི་བདེ་སྡུག་བླང་དོར་ཚུན་མ་ནོར་ལམ་སྟོན་གྱི་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་དུ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི། ལྷག་པར་རྒྱལ་མཆོག་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་གཙོས་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་གི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངོས་རྙེད་རྩད་གཅོད་ཞུ་ཐབས་བསླུ་བ་མེད་པའི་གལ་ཆེའི་གསང་ལུང་ལྟ་བུར་ཀུན་གྱིས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་འདི་བཞིན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོས་དངོས་སུ་གནད་འགག་སྟོན་པའི་མེ་ལོང་དང་རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ནས་རིམ་བརྒྱུད་བླ་སྤྲུལ་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མས་བྱིན་འབེབས་རབ་གནས་མཛད་པའི་རིན་ཐང་བྲལ་ཞིང་རྩ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན། (འདི་ག་ནོར་གླིང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༡༡ ནས་ ༡༥ བར་གསལ།)

ཤར་ཙོང་ཁ།

ཤར་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་ནི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་མདོ་སྨད་རྟའི་ཆོལ་ཁའི་ནང་གསེས་བྱེ་བྲག་ཅིག་སྟེ། ཙོང་ལ་རི་བོའི་ནུབ་ངོས་དང༌། ཙོང་ཆུའི་ལྷོ་ངོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཀླུང་ཐང་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྔ་དུས་ནས་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་སམ་ཙོང་ཁ་གཡེར་མོ་ཐང་ཞེས་གྲགས་པ་དང༌། དུས་བཞི་དྲོ་གྲང་དང་ཐང་གཤོངས་སྙོམས་པ། ས་ཆུ་བཟང་ཞིང༌། འབྲུ་རིགས་སྣ་ཚོགས་སྨིན་པ། མི་རྣམས་གཤིས་རྒྱུད་དྲང་བ། ལས་འབྲས་ཀྱི་བླང་དོར་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ཤེས་པ། གཅན་གཟན་དང་འབུ་སྲིན་ཉུང་བ། རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་གྱིས་ཁེབས་པ། ལྗོན་ཤིང་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཀྲ་བ། ཤིང་འབྲས་སྣ་མང་འཛོམས་ས་ཞིག་ཡིན།

བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ། མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དེར་རུ་དཔུང་གི་གནས་གཞི་བྱས་ནས་མི་ལོ་བརྒྱད་རིང་ལ་ཐང་གོང་མར་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་མགར་གྱི་བུ་རྒྱུད་དག་གིས་གནས་དེར་རྟེན་གཞི་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་གིས་རྒྱ་དམག་དང་གཡུལ་འགྱེད་ཐེངས་མང་བྱས།

བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་སྐབས། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཁྲི་ལྡེ་སྟོད་མངའ་རིས་ནས་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་འདིར་ཕེབས་ནས་གནས་གཞི་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པས་ཙོང་ཁ་རྒྱལ་པོར་གྲགས། ད་ལྟའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཆགས་ས་ཟི་ལིང་མཁར་ཞེས་པ་ཁོང་གི་རྒྱལ་སའི་མཁར་ཤུལ་ཡིན། སུང་དང་མི་ཉག་ལེའོ་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་ལ་དགྲ་གཉེན་རེས་མོས་ཀྱིས་ཧ་ལམ་མི་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་རིང་ལ་མངའ་ཐང་རྒྱས་དུས་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་ཕལ་ཆེར་དང༌། མངའ་ཐང་ཉམས་དུས་ཙོང་ཁ་ཡུལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར།

མངའ་འབངས་རྣམས་ནི་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་མཐའ་མཚམས་སྲུང་མིར་མངགས་པའི་དམག་དཔུང་ཁག་གནས་དེར་བཅའ་སྡོད་ཁྱིམ་གཞིས་ཆགས་པའི་ཐོག་འ་ཞ་དང༌། རྒྱ་ཧོར་བོད་རིགས་འདྲེས་པ་རྣམས་ཡིན། ཕྱིས་སུ་ ༡༡༠༤ ལོར་རྒྱ་ནག་སུང་དམག་གིས་བཅོམ་སྟེ་ཙོང་ཁ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་མཇུག་བསྒྲིལ། ཙོང་ཁ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རབས་མཇུག་བསྒྲིལ་ནས་ཧོར་གྱིས་དབང་སྒྱུར་མ་བྱས་པར་མི་ལོ་ ༡༥༠ རིང་སུང་དང༌། མི་ཉག་སོགས་ཀྱི་བསུན་བཙིར་ཡང་ཡང་བྱས་ཀྱང༌། རྩ་བའི་མདོ་སྨད་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།

སྡེ་ཚོ་རེ་ལ་ཚོ་དཔོན་དང་བླ་མ་དབང་ཐང་ཅན་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་ས་ཁོངས་བཅད་བཟུང་གིས་རང་བཙན་གྱི་རྣམ་པར་གནས། ཆེན་པོ་ཧོར་གྱིས་རྒྱ་ནག་སོགས་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེར་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས། ༡༢༥༣ ལོར་ཤར་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་འདི་ཐེ་བའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་བདག་དབང་ཡོངས་རྫོགས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་ཕུལ། ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་དྲག་དཔུང་བཏང་སྟེ་བཙན་འཛུལ་གྱིས་འགོ་ཚུགས་པ་བཅས་ཡིན།

འཁྲུངས་གཞིས་ལྟག་མཚེར།

མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཁོངས་ལྟག་མཚེར་གྲོང་ཚོ་ནི། ཨ་མདོ་རྗེ་སྐུ་འབུམ་དགོན་པ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་མལ་ལེ་བཞི་བཅུའི་སར་ཆགས་ཡོད་ཅིང༌། ཆ་སྙོམས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ཀྱིས་ཕི་ཀྲི་དགུ་སྟོང་ཟིན་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འཁྲུངས་གཞིས་ནི་སྐུ་འབུམ་ཚོ་དྲུག་ཁོངས་ཆི་ཀྱཱ་ཚོ་བའི་ནང་སོའི་གོ་གནས་བཟུང་མྱོང་བའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་ནའང༌། མི་རབས་གཉིས་ཀྱི་གོང་ནས་སོ་ནམ་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་གནས་བབས་ཀྱིས་འཚོ་མུར། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་ནས་རིམ་པས་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

ལྟག་མཚེར་གྲོང་ཚོའི་ནུབ་ཉེར་ཤར་རྫོང་རི་ཁྲོད་ཅེས་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་རྗེ་ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེས་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་རྒྱུན་རིང་ཉམས་བཞེས་གནང་ཡུལ་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དགོན་པ་དེར་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ལྟག་མཚེར་གྲོང་ཚོའི་མདུན་ཐང་དུ་ཆིབས་བཞོལ་སྐུ་ངལ་གསོ་གནང་མཛད། སྐབས་དེར་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་ཁྱིམ་ལ་གཟིགས་ནས་”འདི་སྙིང་རྗེ་བོ་འདུག་”ཅེས་བཀའ་བསྩལ་གནང་བའི་གནས་དེར་ལྟག་མཚེར་སྐུ་གོང་མས་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས་ཡོད་པ་རྒྱ་དམར་གྱིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་སྐབས་རྩ་གཏོར་བཏང་ཟིན་པས་ད་ལྟ་ཤུལ་མེད་དུ་གྱུར།

ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ (བསོད་ནམས་འཚོ་མོ) བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་ཞུ་ཞིང༌། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་སྲས་སྲོས་བཅུ་དྲུག་འཁྲུངས་ཀྱང་དགུ་ཆུང་དུས་ནས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཞུ་བ་དེ་ཡང༌། རྒྱལ་ཡབ་མཆོག་ཡུན་རིང་བསྙུན་མནར་གྱིས་འདས་གསོན་ངེས་མེད་དུ་བཞུགས་མུར་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་བསྙུན་གཞི་སངས་དྭངས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་འཕྲལ་འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱི་རྟེན་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་མདུན་མཆོད་མེ་ཞལ་དབྱེ་དང་བཅས་ཁྱེའུའི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ་བར་མཛད།

དེ་ལྟར་སྐུ་བལྟམས་སའི་ཁོར་ཡུག་ལ་མཚོན་ན། ཡུལ་ལུང་མཛེས་སྡུག་དང་ལྡན་པ། ས་ཆ་མཐོན་པོའི་ཐང་ཆུང་ཞིག་གི་སྟེང་ཆགས་ཤིང༌། ཉེ་འཁོར་དུ་གྲོ་དང་ནས་སོགས་ཀྱི་ཞིང་ཁ་དང༌། གཡས་གཡོན་དུ་རི་དང་ཤིང་ནགས་ཀྱིས་ཁེངས་ནས་ཡོད། ལྟག་མཚེར་གྲོང་ཚོའི་ལྷོ་ངོས་སུ་ཁོར་ཡུག་སྤྱིའི་རི་ཚོགས་ལས་མཐོ་བའི་རི་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་ཙོང་ཁའི་སྐྱེས་རི་ཟེར་ཞིང༌། དེར་ཡུལ་ལྷ་གནས་པར་གྲགས་པས་ཡུལ་མི་ཚོས་ཨ་མྱེས་སྐྱེས་རི་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད།

ཡུལ་འདིར་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སྨད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་མི་རྣམས་དང་འདྲ་བར། ཐོག་མའི་མཆེད་ཁུངས་ནི་བོད་རྒྱལ་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྐབས་བོད་བྱང་ཤར་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མཚམས་བརྟན་སྲུང་ཆེད་དམག་དཔུང་བཏང་བའི་ཁོངས་ཀྱི་བོད་དབུས་འཕན་པོའི་དམག་དཔུང་དག་གཏན་སྡོད་བྱས་པའི་རིགས་རྒྱུད་ལས་འཕེལ་བར་གྲགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཡབ་ཆེན་གྱི་སྐུ་རྒྱུད་ཀྱང་དེ་དག་ལས་མཆེད་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བཤད།

ལྟག་མཚེར་ཁྱིམ་གཞིས་ལ་གོང་འོག་གཉིས་སུ་གྲགས་པའི་འོག་མ་ནི་ྋརྒྱལ་དབང་ཕྱག་ན་པདྨོའི་འཁྲུངས་གཞིས་ཡིན་ལ། འཁྲུངས་གཞིས་དེར་ལྟག་མཚེར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་དང༌། སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ། སྐུ་བདུན་པ་ད་ལྟ་འཚོ་བཞུགས་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་བཅས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་འཁྲུངས། ལྟག་མཚེར་སྡེ་གྲོང་གི་དཀྱིལ་རྒྱུད་ས་འབུར་སྟེང་ཆགས་པའི་འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱི་གཞུང་སྒོ་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ཀྱི་སྐྱེས་རིར་གཏད་ཡོད། གཞུང་སྒོའི་སྟེང་དར་ཤིང་བསླངས་པའི་རྩེར་ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་གྱིས་བརྒྱན་ཡོད་ཅིང༌། འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱི་ལྕགས་རིའི་ཁ་པད་གཡུ་རྩིའི་རྫ་གཡམ་གྱིས་བཀབ་ཡོད་པ་ནི། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་ནང་ནས་གཟིགས་པའི་ཁང་ཐོག་གཅིག་མ་དེ་ཡིན་ལ། འཁྲུངས་གཞིས་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ཕལ་ཆེར་ཨེ་ཀར་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པར་བཤད།

འཁྲུངས་གཞིས་དེ་བཞིན་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷ་ལྡན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་རྗེས། ༡༩༤༥ ལོར་རྒྱལ་ཡབ་མཆོག་གི་བཀོད་མངགས་བཞིན་གསར་རྒྱག་གནང་ཞིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྟབས་བསྟུན། སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དང་ཤར་རྫོང་རི་ཁྲོད་ལ་གནས་གཟིགས་སྐབས་ལྟག་མཚེར་འཁྲུངས་གཞིས་གསར་པར་ཞག་གཅིག་བཞུགས་ཞག་ཀྱང་མཛད། རྗེས་སུ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་དུས་ཟིང་སྐབས་འཁྲུངས་གཞིས་དེ་བཞིན་རྩ་གཏོར་བཏང་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོའི་ཡས་མས་སུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་རྩ་གཏོར་བཏང་བའི་འཁྲུངས་གཞིས་བསྐྱར་བསྐྲུན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱིས་གཙོས་སྐུ་རྒྱུ་ཕྱག་རྫས་ཉེར་སྤྱད་རྣམས་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གོད་ཆག་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བཙན་འཕྲོག་རྩ་གཏོར་བཏང་བའི་རིན་ཐང་གི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་གསབ་ཐབས་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་གནས་སོ།། (མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༢ ནས་ ༢༦ བར་གསལ།)

ཡབ་ཡུམ་གྱི་ཐུགས་གཤིས།

རླབས་ཆེན་གྱི་ཨ་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱེད་ཀ་ཡིན་པས་གནམ་སྔོན་པོའི་འོག་གི་བརྩེ་བྱམས་ཨ་མས་གནང༌། ས་དོག་མོའི་སྟེང་གི་བདེ་དྲོད་ཨ་མས་སྦྱིན། ཨ་མས་ཟིན་པའི་འཇིག་རྟེན་དྲོད་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་སུས་ཀྱང་ཚོར་བ་ལྟར། མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་རླབས་ཆེན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གི་ཨ་མ་ནི་རླབས་ཆེན་གྱི་ཨ་མ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཡིན་སྟབས་ང་ཚོས་ཁ་བ་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་ཨ་མ་ཞིག་སྟེ་ྋརྒྱལ་ཡུམ་བསོད་ནམས་མཚོ་མོའི་མཛད་རྗེས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟ་དུས་ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༡ ལོར་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཆུ་རུ་ཁར་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཕ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་དང་མ་སྒྲོལ་མ་དབྱངས་འཛོམས་གཉིས་ཀྱི་བྱམས་སྐྱོང་གི་འོག་ནས་དགུང་གྲངས་དྲུག་བདུན་སོན་མཚམས་ཁོང་མོ་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ལས་ཆ་ཚང་ལ་བྱང་གོམས་ལྡན་པའི་ངང་ཞུགས་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཁོམ་ལོང་བྱུང་མཚམས་ཁོང་གི་ཡུམ་དང་མཉམ་དུ་འཚེམ་ལས་སློབ་སྦྱོང་གནང་བཞིན་ཡོད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཕེབས་སྐབས་རང་ཉིད་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ཆ་ཚང་འཚེམ་དྲུབ་གནང་ཐུབ་པ་མ་ཟད། སྤུན་མཆེད་བུ་མོ་བདུན་དང་བུ་གསུམ་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོའི་གྱོན་ཆས་ཀྱང་འཚེམ་དྲུབ་གནང་བཞིན་ཡོད། དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་ཡུམ་གྱི་སྐུ་ཚེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྣམས་ཐབས་བྱེད་བཞིན་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་ཕེབས་སྐབས། ཡབ་ཡུམ་གྱི་ཐུགས་དགོངས་ལྟར་ཆི་ཀྱཱ་ལྟག་མཚེར་དུ་བག་མར་ཕེབས། ཁོང་འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་གཉེན་སྡེབ་གནང་ཡུལ་ནི་ཆི་ཀྱཱ་ལྟྟག་མཚེར་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱལ་ཡབ་ཀྱི་འཁྲུངས་བརྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ལྟག་མཚེར་དཔོན་རྒྱུད་ཀྱི་གོ་གནས་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱལ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་ནི་ཐུགས་གཤིས་དྲང་ཞིང༌། བྱམས་བརྩེ་ཆེ་བ། རྩེད་མོའི་རིགས་ལ་དང་དོད་ཆེ་ཞིང༌། རྟ་དྲེལ་ལ་ཧ་ཅང་མཉེས་པོ་ཡོད་པས་རྟ་དྲེལ་གཅེས་གཉེར་དང༌། འདེམས་སྒྲུག བཅོས་ཐབས་སོགས་ལའང་བྱང་གོམས་ཆེ། (སྐབས་དེར་ྋརྒྱལ་ཡུམ་བསོད་ནམས་མཚོ་མོའི་མཚན་བརྗེས་ཏེ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་གསོལ་འདུག) དེ་ལྟར་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་དང་ྋརྒྱལ་ཡབ་ཆེན་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་ཐོག་འཁྲུངས་ས་བསྐྱོན་ཏེ་གངས་རིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་ལྟར་མནའ་མས་རང་གི་སྐུ་ཟླའི་ཕ་མའི་བཀར་བརྩི་ཞིང་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ཏེ་གནས་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ལས་ཆ་ཚང་འགན་ཁུར་བླངས་ཐོག་ཀུན་ལ་བྱམས་ཤིང་འདྲིས་བདེའི་ཐུགས་གཤིས་དེས་ཁོང་ནི་ཁྱིམ་མཚེས་གཡས་གཡོན་རུ་སྡེ་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར།

ལྷག་པར་གྲོང་གསེབ་བུ་མོ་ཞིག་ལ་གློ་བུར་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ་ནས་མི་ཚེའི་མདུན་ལམ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཡ་མཚན་ཞིག་བྱུང་མོད། རྒྱུན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱན་གོས་དང་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་དགའ་མགུ་གནང་བ་ལས་གཞུང་གནས་ནས་ཕུལ་བའི་ཆེན་པོར་འོས་པར་རློམ་པའི་རྒྱན་གོས་རྩ་ཆེན་རིགས་དང་ས་ཡི་ཚངས་པར་གྲགས་པའི་སྐུ་དྲག་ཚོའི་ལྷ་ལྕམ་བཞིན་གསེར་དངུལ་གཡུ་བྱུར་གྱི་ཁྲོད་ནས་སྟོང་བཤད་རྒྱན་རྩེད་ལ་དབུ་གཡེང་ཉིན་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མྱོང་མེད། དེ་བཞིན་སྐུ་ཟླ་ྋརྒྱལ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་ཀྱང་”ང་ཚོའི་ཁྱིམ་མི་ཚང་མ་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག་པས་མཐའ་འཇུག་རང་གི་ཕ་གཞིས་སུ་སྡོད་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ལྷ་སར་སྡོད་ཡུན་རིང་ན་མི་ལེགས”ཞེས་གསུང་བཞིན་ཡོད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་ྋརྒྱལ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་གློ་བུར་འཇིག་རྟེན་དཀར་ངོགས་ནས་རྒྱང་ལ་བཞུད་པ་དེས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་ལ་བཞག་པའི་མྱ་ངན་ནི་རི་རབ་ལྟར་ལྗིད་ཅིང་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཟབ་མོད། ཁོང་མོས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཆི་མ་སེམས་ལ་མནན་ནས་རང་འཁྲིའི་ལས་ལ་ཧུར་བརྩོན་ཆེན་པོས་ཞུགས་བཞིན་ཡོད་པ་རྒྱལ་ཡུམ་མཆོག་རང་ཉིད་ཀྱིས་”སྐབས་དེར་ང་ལ་སློབ་སྟོན་ཆེན་པོ་ཞིག་རག་སོང༌། རག་པ་མ་ཟད་སློབ་སྟོན་དེར་ངས་བློ་ཁོག་ཆེན་པོས་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་བཞིན་ཨ་མདོའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བུ་མོ་སློབ་སྦྱོང་མེད་མཁན་ཞིག་ལ་མི་ཚོས་མགོ་གཡོག་བྱེད་ངེས་བསམ་ནས་བློ་རིག་སྒྲིམ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས་མྱོང༌།

དེ་ལྟར་སྐུ་ཚེ་སྒང་གཤོང་གི་ལམ་ཕྲན་ཇི་འདྲ་ཞིག་དང་འཕྲད་རུང་ཐུགས་སྤོབས་ཆེན་པོས་མདུན་བསྐྱོད་གནང་བཞིན་པ་མ་ཟད་འཁོར་གཡོག་བཅས་ལ་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོས་སློབ་སྟོན་གནང་བ་སོགས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དང༌། ལྷག་བསམ་བྱམས་བརྩེ་ཆེ་བ་མ་ཟད་ཐུགས་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་གཟིགས་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཁོང་ལ་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་མཚན་སྙན་ཐོགས་པ་ནས་དམིགས་བསལ་སྲས་སྲོས་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་དང་མདུན་ལམ་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེར་བསྐྱེད་གནང་ཡོད། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཉིན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༡ ལོར་དྷ་རམ་ས་ལར་དགོངས་པ་མ་རྫོགས་བར་དམིགས་བསལ་ཉམ་ཐག་ལ་རོགས་སྐྱོར་དང༌། སྲས་སྲོས་ཚོར་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་སློབ་སྟོན་གནང་བཞིན་པ་སོགས་གཞན་དོན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་བཏང་གནང་བས་ཁོང་གི་བྱམས་བརྩེ་གཞན་ཕན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཡིད་རངས་སྔགས་བརྗོད་དང་རྗེས་དྲན་གུས་བརྩི་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། རྒྱལ་ཡབ་མཆོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ནས་ལོ་བརྒྱད་ལས་བཞུགས་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། ཁོང་ཐུགས་གཤིས་དྲང་ཞིང་གཞན་ལ་རོགས་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧ ནས་ ༣༠ བར་གསལ།)

སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ།

སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༠ ལོར་སྐུ་འབུམ་གྱི་ཉེ་སྐོར་ལྟག་མཚེར་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། གཅུང་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་ལྷ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ནས་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་གཅེན་མོ་དང༌། སྐུ་ཟླ་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ལྷ་སར་ཕེབས། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་དང༌། ནང་སོག་བཅས་སུ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས་ཤིང༌། ༡༩༥༣ ལོ་མགོར་པེ་ཅིན་གྱི་བཀོད་བྱུས་འོག་རྒྱ་ནག་ནས་མོག་སི་ཀོ་བརྒྱུད་ཨ་སེ་ཀྲི་རི་ཡ། ཝི་ནར་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་དང༌། ལྷ་སར་རྒྱལ་གཅེས་བུད་མེད་ཀྱི་ཚོགས་འཐུས་དང་འགོ་འཛིན་གྲས་ཀྱི་མཚན་ཁུར་བཞེས། ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བའི་བོད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཚ་གྲང་གནམ་གཤིས་མ་གོམས་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་དབང་གིས་ཇི་བཞིན་གསོ་སྐྱོང་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་བུ་ཕྲུག་འབོར་ཆེན་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་པའི་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེན་གཟིགས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར། དྷ་རམ་ས་ལར་འཕྲལ་སེལ་བུ་གསོ་ཁང་ཞིག་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་འགན་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་སྟེ་ ༡༩༦༡ ནས་ ༡༩༦༤ བར་སྐུ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་མཐར་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སྐུ་གཤེགས། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་མཁྱེན་ཡོན་དེ་ཙམ་མེད་ཀྱང༌། སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་གཟི་དཔལ་འཕྲོ་ཞིང་ཐུགས་སྟོབས་ཀྱི་གོ་ཆ་བཙན་པོ་ཕྲག་ཏུ་བཞེས་ནས་ཉམ་ཐག་གི་བུ་ཕྲུག་མང་པོར་བྱམས་སྐྱོང་དང་ཤེས་རིག་གི་བདུད་རྩིར་སྤྱོད་པའི་གོ་སྐབས་སྩལ་དེ་རྒྱལ་བསྟན་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པར་ཕན་པའི་བྱ་གཞག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་པར་མ་ཟད། རང་དོན་ལས་སྤྱི་དོན་གཙིགས་སུ་འཛིན་ཅིང་རང་གི་སྐུ་ཚེའང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕུལ་བའི་བྱས་རྗེས་གཟེངས་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༠ ནང་གསལ།)

སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ།

ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༢ ལ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ཞུ་ཞིང༌། ༡༩༢༥ ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ལྟག་མཚེར་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད། སྐུ་ན་ཕྲ་དུས་ནས་དམ་པའི་རང་རྟགས་མངོན་སུམ་དུ་མངའ་ཞིང་ ༡༩༢༧ ལ་གདན་སར་ཁྲི་འདོན་མཛད། ༡༩༣༥ ལོར་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང་སྟེ་ཆེ་ཤོས་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང༌། མི་ཉག་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་ཞིང་ལྕགས་སྦྲུལ་ ༡༩༤༡ ལོ་བོད་དབུས་སུ་ཕེབས་ཤིང་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་བསམ་བློ་ཁང་ཚན་དུ་ཞུགས་ནས་སྒོ་མང་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་ཉི་མ་སོགས་ལས་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་སློབ་གཉེར་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད། ༡༩༤༥ ལ་ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཤིང༌། ༡༩༤༦ ལོར་མདོ་སྨད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞིང་ས་གླང་ ༡༩༤༩ ལོར་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། ༡༩༥༠ ལོར་ཆོས་ཁྲི་ལས་དགོངས་ཞུས་དང་འབྲེལ་སླར་ཡང་དབུས་སུ་ཕེབས། ༡༩༥༡ ལོར་ཨ་མེ་རི་ཀ་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཐོག་མར་ཕེབས་ནས་བོད་འདི་ཉིད་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེར་གནང་ཞིང་རིམ་བཞིན་ཨ་རིའི་མཐོ་སློབ་ཅིག་དང༌། ཉི་ཧོང་གི་མཐོ་སློབ་བཅས་སུ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཞིང༌། ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་རྒྱུད་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆགས་འཇིག་གནས་སྟངས་ལ་གཟིགས་རྟོག་གནང༌། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཕྱིར་སྔ་ཕྱིར་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་ཐེངས་དུ་མར་བྱོན་པ་དང༌། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འབོད་བསྐུལ་ཀྱིས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་གང་མང་གསར་འཛུགས་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་གཅེན་པོ་ཡིན་ནའང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ནི་གཅིག་མཚུངས་མིན་ཏེ། ཁོང་གིས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་རྩོད་ལེན་གནང་བཞིན་པས་མཚོན། མདོར་ན་སྐུ་ཚེ་གང་ལ་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པར་ཕན་པའི་བྱ་གཞག་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལྟར་དུས་ལས་གཡོལ་བ་མེད་པར་མཛད་བཞིན་ ༢༠༠༨ ལོར་འདས། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༡ ནས་ ༢༧༤ བར་གསལ།)

སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ།

སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༩ ལ་མདོ་སྨད་ལྟག་འཚེར་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་ལྷ་ས་ཏར་ཁང་སློབ་གྲྭ་རུ་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཞིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༤ ལོར་རྒྱ་ནག་ནན་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་དབུས་ཆབ་སྲིད་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་རུ་སློབ་སྦྱོང་མཛད། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་དམག་དཔུང་བོད་དུ་འབྱོར་རྗེས་གསང་སྟབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཕྱི་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་རིག་གནས་བཅས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་ཐོག རྒྱ་གར་དུ་བོད་དོན་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཕྱག་ལས་མང་དུ་གནང་ཞིང༌། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཡ་ང་བའི་དུས་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཤིག་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་དང་འབྲེལ། མ་སུ་རིར་ཐོག་མར་བཞུགས་སྒར་མཛད་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱི་སྲིད་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་ ༡༩༦༩ ལོའི་བར་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ། གལ་ཆེ་བའི་བོད་དོན་ཕྱག་ལས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་བར་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་བདེ་སྡུག་སྙན་ཞུའི་ཐུགས་འགན་ཆེ་བཞེས་གནང་ནས་བོད་དོན་ཐད་གྲོས་ཆོད་ཁག་གསུམ་འཇོག་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་ཕྱིས་སུ་གཞུང་གི་མཚན་གནས་ཀྱི་མཛད་འགན་དམིགས་བསལ་བཞེས་མེད་ཀྱང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐུགས་བཞེད་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི་གཞིས་ལུས་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་སླད་བོད་རྒྱ་གཞུང་གཉིས་དབར་ངོ་ཐུག་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱི་ལམ་ཁ་འཕེལ་མེད་རང་སོར་གྱི་གནས་བབ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་པར་མ་ཟད། ༡༩༩༡ ནས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་ལྟར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་སྟེ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པའི་མཛད་འགན་ལོ་གཉིས་ཙམ་རིང་བཞེས་ཐོག བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་གྱི་མཛད་འགན་ཡང་བཞེས་ནས་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་འགན་ནས་དགོངས་ཞུ་མཛད། མདོར་ན་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པ་ནས་བཟུང་བོད་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འབད་བརྩོན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་མཛད་དེ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་འཚོལ་རྒྱུ་དང༌། ནང་ཁུལ་དུ་མི་སྣ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ། སྒྲིག་འཛུགས་དང༌། བཀོད་འདོམས་གནང་བས་མཚོན་ཞི་དྲག་གི་འཆར་གཞི་གང་མང་གནང་སྟེ། ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར་སོགས་གང་ཐད་ནས་བོད་བསྟན་སྲིད་ལ་སྨན་པའི་མཛད་རྗེས་རི་རབ་ཀྱི་གཏོས་དང་མཉམ་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཟིན་སྐྲུན་མུས་ཀྱི་མུར་ད་ལྟའང་སྐུ་འཚོ་བཞེས་སུ་བཞུགས་བཞིན་པའོ།། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༤ ནས་ ༢༧༥ བར་གསལ།)

སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན།

སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལ་མདོ་སྨད་ལྟག་མཚེར་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དུས་ནས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་གནང་ཞིང་ྋགོང་ས་མཆོག་མདོ་སྨད་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་མཉམ་ཕེབས་ཀྱིས་ལྷ་སར་ཕེབས་འབྱོར་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་གྱི་རྗེས་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་གནང༌། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ ༡༩༦༢ ལོར་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་གྱི་ཕྱག་རོགས་དང་ ༡༩༦༣ ལོར་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཕྱག་རོགས་དང་སྐབས་གཅིག་དོན་གཅོད་ལས་ཚབ་ཀྱང་གནང༌། ༡༩༦༤ ལོར་སླར་ཡང་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་དང་ཕྱིས་སུ་ཨ་རིའི་དོན་གཅོད་ཕྱག་རོགས། ༡༩༦༥ ལོར་སུད་སི་དོན་གཅོད་ཕྱག་རོགས་བཅས་ལོ་ཤས་གནང༌། ༡༩༨༠ ལོར་བོད་ནང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་གཟིགས་སྐོར་དང་པོའི་གྲས་སུ་ཕེབས། ༡༩༨༣ ལོ་ནས་བཟུང་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་གནས་རིམ་ཐོག་བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་གནང་ཞིང༌། སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ལ་སྨན་པའི་ཕྱག་ལས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་བ་མ་ཟད། རྣམ་ཀུན་ཆེ་འདོད་ཀྱི་རང་གཤིས་དང་བྲལ་ཞིང་མཆོག་དམན་ཀུན་ལ་མཉམ་པར་བལྟ་བའི་ཡ་རབས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། མཐར་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༩ པའི་ནང་ལྡི་ལིར་སྐུ་གཤེགས། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༥ ནས་ ༢༧༦ བར་གསལ།)

སྐུའི་གཅུང་མོ་རྗེ་བཙུན་པདྨ།

སྐུའི་གཅུང་མོ་རྗེ་བཙུན་པདྨ་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོར་ལྷ་སར་སྐུ་འཁྲུངས། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་གར་རྡོར་གླིང་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་རུ་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་སུད་སི་དང༌། དབྱིན་ཡུལ་བཅས་སུ་ཕྱི་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཤེས་ཡོན་ལ་ཐུགས་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པ་གནང་ཞིང༌། ༡༩༦༤ ལོར་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་འབྲེལ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་དབུ་འཛིན་གྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ནས་འབྱུང་འགྱུར་རྒྱལ་བསྟན་རིག་གཞུང་དང་བཅས་རང་དབང་སླར་གསོའི་བྱ་བར་བྱས་རྗེས་རླབས་ཆེན་བཞག་དང་འཇོག་མུས་ཀྱི་མི་སྣ་གལ་ཆེན་གང་མང་ཞིག་བསྐྱེད་བསྲིང་གནང༌། དེ་བཞིན་ ༡༩༧༠ ལོར་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་གཞོན་དང༌། བོད་དུ་སྐུ་ཚབ་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཚོགས་གཙོ་ ༡༩༨༥ ལོ་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་དང་པོའི་དབུས་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཤིང༌། ༡༩༩༠ ལོར་ཤེས་རིག་དང་འཕྲོད་བསྟན་བཀའ་བློན་གནང་ཞིང་དེ་རྗེས་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་གྱི་མཛད་འགན་ལེགས་བཞེས་གནང་སྟེ། ༡༩༩༣ ལོར་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་ཁུར་ནས་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་དང་འབྲེལ། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རིག་གཞུང་བདེ་དོན་བཅས་ལ་སྨན་པའི་ཕྱག་ལས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་བས་མཚོན་གངས་རིའི་ལྗོངས་སུ་མཛད་རྗེས་ཀྱི་རི་མོ་གསུབ་ཐབས་བྲལ་བའི་བུད་མེད་འཇོན་ཐང་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཨ་མ་ཞེས་པའི་མཚན་བསྟོད་དང༌། གསེར་སྦྱང་རྡུང་གི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ། ད་ལྟ་ཡང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་དབུ་འཛིན་གནང་ནས་བཞུགས་མུས་ཡིན། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༦ ནང་གསལ།)

སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ།

སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཁྱི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༦ ལ་ལྷ་སར་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། དེ་རྗེས་རྡོར་གླིང་སན་འཇོ་སེབ་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ནས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡིག་རྒྱུགས་ལེགས་འཕྲོད་ཐོག་ཨ་རིའི་མཐོ་སློབ་ཏུ་ཕེབས་ནས་སློབ་གཉེར་ལེགས་པར་གནང་ཞིང༌། ཕྱིས་སུ་བོད་གཞུང་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་གི་དྲུང་གཞོན་དང༌། བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་སློབ་དགེ། བདེ་སྲུང་དྲུང་ཆེའི་ཕྱག་རོགས། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་དམིགས་བསལ་དྲུང་ཆེའི་ཕྱག་རོགས་ཀྱང་མཛད། སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་གནང་བ་བཅས་ཀྱིས་མཚོན་བསྟན་སྲིད་ལ་སྨན་པའི་ཕྱག་ལས་འབའ་ཞིག་གནང་བཞིན་བཞུགས་པ་བཅས་སོ།། (‘མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༧༧ ནང་གསལ།)

ྋརྒྱལ་ཟུར་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ།

རྭ་སྒྲེང་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི། དྭགས་པོ་རྒྱ་ཚ་རྫོང་ཁོངས་རྭ་སྨད་ཡུལ་ཚོར་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ནང་ཡབ་ཕུན་ཚོགས་དགྲ་འདུལ་དང༌། ཡུམ་རྡོ་རྗེ་ལྷ་འཛོམས་གཉིས་ཀྱི་རིགས་མྱུག་ཏུ་ཆུ་བྱི་ (༡༩༡༢) ལོར་སྐུ་འཁྲུངས།

གང་ཉིད་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་ནས་སྐུ་མ་བལྟམས་བར་འཁྲུངས་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་མཚན་མོ་འདབ་བྱ་འདྲ་བའི་མེ་འོད་ཅིག་རྟག་པར་རྒྱུག་གི་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དང༌། ཡུམ་ཉིད་ཁང་པའི་ཀ་ཕིབས་འོག་ཏུ་གཟིམ་གྱི་ཡོད་ཅིང༌། སྐུ་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་དེར་ཐོག་ཁའི་སྟེང་ནས་བུད་མེད་ཅིག་གིས་ལྟ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་བར་ཡུམ་གྱིས་ “ག་རེ་བལྟ་རྒྱུ་འདུག ང་ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་ཚུལ་བུད་མེད་སྤྱི་ལ་བྱུང་བ་དང་འདྲ”ཞེས་གསུངས་འདུག འཁྲུངས་པའི་མཚན་མོར་གངས་ཆེན་པོ་བབ། དེའི་ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཁང་པའི་ཐོག་སྟེང་གངས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་མཛུབ་མོས་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་གང་སར་ཡོད་པ་དང༌། ཡབ་ཀྱིས་ཡི་གེ་མ་མཁྱེན་པས་ཉེ་འདབས་ཀྱི་དགོན་པར་བསྐྱོད་ནས་གྲྭ་པ་ཞིག་ཡི་གེ་ཀློག་པར་གདན་དྲངས། གྲྭ་པ་ཕེབས་སྐབས་གངས་ཕལ་ཆེར་བཞུར་ཟིན་པས་ཡི་གེ་མང་ཆེ་བ་གསལ་པོ་མེད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་གོང་ལའི་འོག་གི་གངས་སྟེང་ཡི་གེ་དབུ་ཅན་ ‘ར་’ དང་ ‘སྒྲེང་’ ཡིན་ནམ་ ‘སྒྲེན’ ཡིན་གསལ་པོ་རང་མེད་པ་རེ་ཟུང་བསྡད་ཡོད་འདུག

དེ་ལྟར་མཚན་ལྟས་འདྲ་མིན་བྱུང་ཡོད་པས་བཟང་ངན་ཇི་ཡིན་བང་རིམ་ཆོས་སྡེའི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ལྷུན་གྲུབ་ལ་ཐུགས་དམ་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ་”བུ་འདི་དྭགས་པོ་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་གི་བླ་སྤྲུལ་ཞིག་ཡིན་ངེས། ལོ་གསུམ་བཞི་ལོན་མཚམས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་”ཞེས་གསུངས་ཐོག་”འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་”ཞེས་པའི་མཚན་གནང༌།

དགུང་ལོ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཉིན་ཞིག་བྲག་གསེབ་ནས་རྙེད་བྱུང་ཞེས་ཆོས་གོས་དང་སྣམ་སྦྱར་ཧ་ཅང་སྤུས་ལེགས་ཤིག་ནང་དུ་བསྣམས་ཕེབས་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་ཡབ་ཡུམ་འཁྱེར་འཁོས་ཞན་པས་དེ་དག་གཞན་ལ་འཚོང་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་རྡོ་ལ་ཕྱག་རྗེས་བཞག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའང་ཡབ་མཆོད་ཆང་ལ་མཉེས་དྲགས་པས་སྲེག་ཤིང་བའི་གཉེར་པ་ལ་ཆང་རྒྱུ་དང་བརྗེ་པོ་བསྐྱོན་འདུག དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཐེངས་ཤིག་ཡུར་བུའི་འཁྱགས་སྟེང་དུ་ཕེབས་པར་འཁྱགས་པ་ཆག་ནས་ཆུ་ནང་དུ་ཞབས་འདྲེད་ཤོར་བས། ཆུ་རྡོ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཞབས་རྗེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་ནི་ཕྱིས་རྭ་སྒྲེང་ཇོ་བོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་མདུན་དུ་དད་ལྡན་ཀུན་གྱི་མིག་གི་དགའ་སྟོན་དུ་བཞུགས། ལོ་དེར་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང༌།

དུས་དེ་ཙམ་ལ་རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནས་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོར་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་སྐོར་སྙན་གསན་ཞུས་པར་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་འཚོལ་དགོས་ཞེས་ཕེབས། དེ་དོན་བླ་བྲང་གི་ཞབས་གྲས་ཁ་ཤས་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་རྩད་དཔྱོད་དུ་བསྐྱོད་དེ། ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་ཐོ་ཁ་ཤས་ཕུལ་བར་བཀའ་ལན་མ་ཐོན། དེ་ནས་དུས་ཚོད་གང་འཚམས་སོང་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ས་བཀྲ་དང༌། བྲག་སེང་གེ་འདྲ་བའི་མདུན། ཆུ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ། ཁྱིམ་ཁང་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་སྨྱུག་མ་ཡོད་པ། ཡབ་ཡུམ་ཁྱེའུ་བཅས་པའི་དགུང་རྟགས་བཅས་གསལ་བཀོད་མཛད་པ་ཞིག་སྩལ་ནས་དྭགས་པོར་ཡང་སྲིད་འཚོལ་དུ་རྒྱུགས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་བྱེད་མཁན་དྭགས་པོ་རྒྱ་ཚ་རྭ་སྨད་དུ་འབྱོར་ཉེའི་སྐབས་དེར། ཁྱེའུ་གཟིམ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཡོད་པ་ནས་བྲག་ལ་ཕུར་པ་བཏབ་སྟེ་ “འདི་ངའི་རྟ་འདོགས་ས་ཡིན་”གསུངས། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཚོ་འཁྲུངས་ཁང་དུ་འགྲུལ་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་གཡར་གྱིས་སྡོད་སྐབས་ཁྱེའུ་དེས་སྐུ་གོང་མའི་གསོལ་དཔོན་གྱི་པང་དུ་ཕེབས་པ་དང༌། རྭ་སྒྲེང་སྐུ་གོང་མའི་ཡབ་ཀྱི་ཕྱག་ཤན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གཟིགས་ནས་ “ངའི་རེད་” ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མཛད་པ་བྱུང༌།

ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཚོས་སྐུ་གོང་མའི་སྤྲུལ་སྐུ་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཡང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ “རྭ་སྒྲེང་གི་སྐྱེ་སྤྲུལ་ཡིན་ཞེས་པང་དུ་འཛུལ་ཡོང་མཁན་ཡོད་རུང་ཐག་གཅོད་བྱས་མི་ཆོག” ཅེས་པའི་བཀའ་མངགས་ཡོད་གཤིས། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་བུ་འདིར་བྱམས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་མངགས་བཅོལ་བྱས་ཏེ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་བཙལ་རྙེད་བྱུང་བའི་བྱ་རིམ་སྙན་སེང་ཞུས་པར་ཞབས་རིམ་མང་དག་ཅིག་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང༌།

དེ་ནས་ལོ་གཅིག་སོང་མཚམས་སུ་ “ངོས་ཀྱི་བརྟག་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག ལྷག་པར་ཁྱེའུ་རང་གི་མཚན་ལྟས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ད་ལྟ་དྭགས་པོ་རྭ་སྨད་དུ་འཁྲུངས་པ་དེ་རྭ་སྒྲེང་གི་སྐྱེ་སྤྲུལ་ཡིན་ངེས་ལ་འཕྲལ་དུ་གདན་སར་ཁྲི་འདོན་བྱ་དགོས་” ཞེས་པའི་བཀའ་བཟང་ཕེབས། རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་ནས་དྭགས་པོར་ཆེད་མངགས་མི་སྣ་བཏང་སྟེ་ཆུང་སྲིད་དང༌། ཡབ་ཡུམ། སྐུའི་གཅེན་མོ་གསུམ་བཅས་དཔོན་འཁྲོལ་ཞུས། ཚང་མ་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་དྲུང་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར། དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྤྲུལ་སྐུར་ “ཁྱེད་རང་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཀྱི་མིན་གསུངས་རུང་མ་ཕེབས་པར་ཐབས་མི་འདུག་གམ་” ཞེས་བཀའ་ཕེབས། དགྱེས་བརྩེ་ཆེན་པོས་དབུ་སྐྲའི་གཙུག་ཕུད་བཞེས་རྒྱུས་མཚོན་སྔར་སྲོལ་མཛད་སྒོ་གནང་ཐོག “།ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་” ཞེས་པའི་མཚན་སྩལ།

དེ་རྗེས་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དང་རྭ་སྒྲེང་དགོན་བཅས་ལ་སྔ་རྗེས་སུ་ཆོས་ཞུགས་ཁྲི་འདོན་གྱི་མཛད་སྒོ་རིམ་པས་གྲུབ། ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་ཐོག་མ་ཡི་གེ་ཀློག་ཐབས་ནས་བཟུང་བའི་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ལ་གསན་བསམ་གནང་བཞིན་ལོ་བཅུ་གྲངས་བཞུགས། ལྕགས་ལུག་ (༡༩༣༡) ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་ཞུ་གནང་ཐོག སྤྲུལ་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་རྟགས་བཞེས། ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་འདུས་ཚོགས་དང༌། གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ། རྭ་སྒྲེང་བླ་བྲང་གི་ཁོངས་གཏོགས་དགོན་ཁག་བཅས་པར་སྔར་ལམ་བཞིན་གཏོང་སྒོ་མང་འགྱེད་དང་མཆོད་སྤྲིན་བསྟར། དེ་ནས་རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་རྒྱུན་བཞུགས་གནང༌།

ཆུ་སྤྲེལ་ (༡༩༣༢) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་རྭ་སྒྲེང་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ། དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྭ་སྒྲེང་སྤྲུལ་སྐུར་མ་འོངས་ལམ་སྟོན་གྱི་བཀའ་སློབ་ཇི་སྩལ་དང༌། ཤིང་ཁྱི་ (༡༩༣༤) ལོར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ཐོག་ྋརྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲིར་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་རིམ་པར་འཁོད་པ་དེ་ལྟར་དང༌།

ལྕགས་འབྲུག་ (༡༩༤༠) ལོར་སྲིད་སྐྱོང་གི་མཛད་འགན་བཞེས། ཆུ་རྟ་ (༡༩༤༢) ལོ་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་སྲིད་འགན་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་བཅས་ཁྱོན་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འགན་ལོ་བདུན་བཞེས་ཤིང༌། དེའི་རིང་དེར་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་ྋགོང་ས་སྐུ་གོང་མའི་གསེར་སྡོང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོ་གསར་བཞེངས་དང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྩད་དཔྱོད་ངོས་འཛིན་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུས་ཐོག །དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་ཞུས་ཏེ་མཚན་གསོལ་བ་དང༌། གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཚན་ཐོག་ནས་ཐོག་མའི་སྐུ་ཡོན་འབུལ་བའི་མཛད་ཁུར་བཞེས། གདན་ས་འབྲས་སེ་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དང༌། བྲག་ཡེར་པ། མཉེས་ཐང་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང༌། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང༌། དྭགས་ལྷ་སྒམ་པོ། ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་གྲགས་ཅན་གྱི་དགོན་ཁག་ཉམས་གསོ་གནང་བ་སོགས་མཛད་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་འཇོག་གནང་ལ་ཀུན་གྱིས་དགའ་མགུ་དད་པའི་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་ཞུས།

རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་ཟུར་དུ་བཞུགས་ཡུན་ལོ་གསུམ་སོང་རྗེས་སྲིད་དབང་བསྐྱར་བཞེས་མཛད་རྒྱུར་སྲིད་སྐྱོང་ལས་ཐོག་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་མོས་མ་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང༌། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྭ་སྒྲེང་ནས་རྒྱ་ནག་ནན་ཅིང་དུ་གོ་མིན་ཏང་གི་གཞུང་ལ་ལྐོག་ཏུ་འབྲེལ་བ་གནང་བས་རྩ་བའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་གཞིའི་སྲིད་དོན་གྱི་རྙོག་འཛིང་ཤིག་ལྷགས། དེར་བརྟེན་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་རྩེ་ཤར་ཆེན་ལྕོག་གི་ཁང་ཁུངས་ཤིག་ཏུ་དོ་དམ་ཞུས་ཐོག བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་རྒྱས་པའི་ཐོག་ནས་ཞིབ་དཔྱོད་གནང་བའི་སྐབས་ཀྱི་མཚན་དགུང་ཞིག་ལ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་གློ་བུར་ཞིང་དུ་གཤེགས་ཚུལ་ཚོགས་འདུར་སྙན་གསན་ཞུས་འདུག་པ་བཅས་སོ།།91

སྟག་བྲག་ངག་དབང་གསུང་རབ།

སྟག་བྲག་ཁྲི་སྤྲུལ་གསུམ་པ་ངག་དབང་གསུང་རབ་ཐུབ་སྟོབས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ནི་ལྷ་སའི་ནུབ་ངོས་ཤུན་གྲོང་ཆུང་ (སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་གནས་ཆུང་གྲོང་རྡལ་ཁོངས་གྲོང་ཆུང་གྲོང་ཚོ) གཞིས་ཀ་ཞེས་པར་ཡབ་ཁ་ཚར་བ་ནང་མ་གོ་ཥ་ (མཚན་དངོས་གང་ཡིན་མ་ཤེས) དང་ཡུམ་ཚེ་བརྟན་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོང་ཆུང་གཞིས་ཀ་བོགས་མར་བཞེས་སྐབས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཁྱི་ (༡༨༧༤) ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། སྟག་བྲག་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ནས་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་དེ་འདོན་ཆོས་འཛིན་སྐྱོང་དང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་གསན་སྦྱོང་བརྒལ་བརྟག་མཛད་ནས་དགུང་གྲངས་སུམ་ཅུའི་ཡས་མས་སུ་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་མཛད་ནས་སྐབས་དེར་ལྷ་རམས་པའི་དགེ་བཤེས་ཨང་དང་པོ་ཐོབ།

སྒོ་མང་འབུལ་བསྡུས་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཕུར་ལྕོག་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་མཁས་གྲུབ་དུ་མ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་གསན་སྦྱོང་དང་ཉམས་བཞེས་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཡོས་ (༡༩༢༧) ལོ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བཀའ་བཞིན་པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་པར་ཁང་དུ་བཀའ་འགྱུར་པར་ཤིང་གསར་བརྐོའི་ཞུ་དག་གི་ཐུགས་འགན་བཞེས། ལྕགས་རྟ་ (༡༩༣༠) ལོ་མཚན་ཞབས་གནང༌། ཆུ་བྱ་ (༡༩༣༣) ལོ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གདུང་ཆོག་དང༌། གསེར་གདུང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོའི་ཐིག་ཚད་ཞུགས་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་སོགས་གསར་བཞེངས་ཀྱི་གཙོ་འགན་བཞེས། ས་ཡོས་ (༡༩༣༩) ལོར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཡོངས་འཛིན་གཞོན་པ་དང༌། ལྕགས་སྦྲུལ་ (༡༩༤༡) ལོར་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་དགོངས་ཞུ་མཛད་ཚབ་སྲིད་སྐྱོང་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་པ་གནང་སྟེ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་རབ་བྱུང་སྡོམ་པ་དང༌། མཚན་ཉིད། སྔགས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་འབུལ་གནང་མཛད། སྟག་བྲག་བསམ་གཏན་གླིང་རི་ཁྲོད་ཉམས་གསོ་དང་རྒྱ་སྐྱེད་ཐེངས་གསུམ་གནང་སྟེ་གྲྭ་གྲངས་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་འཕར་བསྣོན་གནང༌། ལྕགས་སྟག་ (༡༩༥༠) ལོ་སྲིད་སྐྱོང་ཟུར་ནས་སྟག་བྲག་བསམ་གཏན་གླིང་དུ་གཏན་བཞུགས་མཛད་མུར་ཆུ་འབྲུག་ (༡༩༥༢) ལོ་དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུ་དོན་དགུ་བཞེས་པའི་ལོ་དེའི་བོད་ཟླ་༡༡ ཚེས་༣༠ ཉིན་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་’གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།

པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ནི། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་ལུག ཕྱི་ལོ་ ༡༨༨༣ ལོར། དྭགས་པོ་ཀ་ཤར་ཞེས་པར་ཡབ་རྟ་མགྲིན་དང་ཡུམ་དམ་ཆོས་མཚོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ཐག་བཅད། ༡༨༨༨ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་སོ་སོ་ཐར་པའི་ཚིགས་སྔ་མའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བཞེས་ཏེ། བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་བསམ་སྦྱོར་དག་པས་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པ་གཞིར་བཟུང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ཐུགས་གཉེར་མཛད་ནས། ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་ལེགས་པར་བཅད་དེ་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་མཁས་པར་གྱུར།

༡༩༠༢ ལོར་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བཞེས་པའི་ཚེ་དབྱིན་ཇིས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར། རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་བཞུགས་ནས་སླར་བོད་ཡུལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ༡༩༡༤ ལོར་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་མཛེས་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ན་དཔེ་ཟླ་བཙལ་དུ་མེད་པ་རིང་བསྲེལ་རྣམ་བཞིས་བྱུར་བུར་བལྟམས་ཤིང༌། ཡེ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཟི་འོད་འབར་བ། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་གསར་དུ་བཞེངས། བྱམས་ཁང་དང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་འདིའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་མཐོ་ཚད་ལ་ཁྲུ་བརྒྱ་ཙམ་ལྡན་ཡོད་ཅིང༌། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༣ ལོར་དགུང་གྲངས་ཞེ་གཅིག་པ་ལ་གསང་སྟབས་ཀྱིས་སྣར་ཐང་དང༌། བཞད་སོགས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་དེ་པེ་ཅིན་དུ་བྱོན། ༡༩༣༡ ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱི་བང་སོའི་ལྷ་ཁང་དུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་བྱ་ཁྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྲགས་པ་གཅིག་མཆོད་རྫས་སུ་ཕུལ། སྐུ་ཚེ་འདིར་སྔ་ཕྱིར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ལན་དགུ་སྩལ། རྒྱའི་ཡུལ་དུ་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་བཞུགས་པའི་མཐར་སླར་བོད་དུ་ཕེབས་ལམ་དུ་ཁམས་སྐྱེ་དགུ་མདོར་ལོ་ངོ་འགར་བཞུགས། རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མར་བརྟེན་ནས་བོད་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པར་ལོ་མང་སོང་ཡང༌། ༡༩༣༧ ལོར་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་ཏེ་ཕེབས་སྒྲིག་གནང་སྐབས། ལོ་དེའི་བོད་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་ཉེར་བརྒྱད་ཉིན། ཀླུང་ཤོད་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཚུལ་བསྟན། སྐུ་གདུང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ར་ཉག་དགོན་རོང་མདའ་བླ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ། དེ་རྗེས་སྐུ་གདུང་ར་ཉག་དགོན་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ། ༡༩༤༠ ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཉིན། སེར་སྐྱའི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སེར་སྦྲེང་དང་བཅས་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་གདན་དྲངས། སྐུ་གདུང་རིལ་པོའི་མཆོད་སྡོང་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་བཞུགས།

རྗེས་འདིས་སྔ་ཕྱིར་ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་དང༌། རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྷོ་པ་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ། རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། ལོ་ཆེན་ཕན་ཁང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་སོགས་ཡོངས་འཛིན་དུ་བཞེས་ནས་མདོ་སྔགས་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པ་གསན་ཅིང་ཉམས་བཞེས་མཛད་ནས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དང༌། དབུས་གཙང་རུ་བཞི། མདོ་ཁམས་སོ་སོ་དང༌། མཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་དང༌། ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་སུ་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་མཛད་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་༼ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་མ༽ ༼ལམ་སྒྲོན་འགྲེལ་བ༽ ༼ས་ཤིང་གི་བསྟན་བཅོས༽ སོགས་པོད་བཞི་བཞུགས། (བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་བཏོན་པའི་‘རྒྱལ་མཆོག་ཡབ་སྲས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་བ།’ ཤོག་གྲངས་ ༡༢༡ ནས་ ༡༢༣ བར་གསལ།)

རྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས།

ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཚབ་གླིང་སྤྲུལ་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནི་ ༡༩༠༢ ལོར་འཕན་པོ་རག་མོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡབ་ཕུ་ཞེས་པའི་གྲོང་ཆུང་དུ་དཀར་བོག་ཅེས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོ་ཞིག་ཏུ་ཡབ་ཀུན་དགའ་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བསོད་ནམས་བདེ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགའ་གདོང་བསྟན་སྲུང་ཆེན་པོས་ཡུལ་ནི་ཡབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་ལུང་སྩལ་བར་བརྟེན་ཡབ་ཕུ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ར་འཕྲོད་ནའང༌། ཡབ་ཕུར་རྟགས་མཚན་ལྡན་པའི་ཁྱེའུ་ཇི་ཡོད་འཚོལ་ཞིབ་སྐབས་འབྲས་སྤུངས་སྤྱི་སོའི་མི་སེར་བྱང་ཁ་ལྷོ་པའི་བུ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང༌། དཀར་བོག་གི་བུ་བསོད་ནམས་དབང་ལྡན། ཕུག་པོ་ཆེའི་གཞིས་ཀའི་ཁྲལ་པའི་བུ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་བཅས་མཚན་རྟགས་བཟང་བྱུང་ཁག་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་ལ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་དཔྱད་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བུ་བསོད་ནམས་དབང་ལྡན་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱག་རྟགས་དང་འབྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་བསྐྱངས། དེ་མཚམས་ན་བཟའ་སྒྲོན་འབུལ་དང་འབྲེལ་སྒར་པ་རི་ཁྲོད་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། ཕལ་ཆེར་དགུང་གྲངས་བཞི་ལ་ཕེབས་སྐབས་ནས་དབྱངས་གསལ་གྱི་ལྗགས་ཀློག་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས། ༡༩༡༡ བོད་ལྕགས་ཕག་ལོར་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་དགུ་ལ་ཕེབས་པ་ན་འབྲས་ཉག་རེ་དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་ཆོས་འཛིན་ནམ། ཡོངས་གྲགས་ལ་ཕུན་ཚོགས་ཞེས་ཞུ་བ་ཡོངས་འཛིན་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་རྭ་སྟོད་བསྡུས་གྲྭའི་དབུ་ནས་ཐུགས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བསྡུས་གྲྭ་རིགས་ལམ་ལ་སྦྱངས་བརྩོན་གནང༌། ༡༩༡༢ བོད་ཆུ་བྱི་ལོ་འབྲས་སྤུངས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་མོར་ཆོས་ཞུགས་གནང༌། ༡༩༡༣ ལོར་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་མདུན་ནས་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་དང༌། དེ་ནས་བར་མ་རབ་བྱུང༌། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཅས་ཞུས། ཕར་ཕྱིན་དང༌། ཚད་མ། དབུ་མ། འདུལ་བ། མཛོད་བཅས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་ཞོར་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁ་པ། སྐྱབས་རྗེ་འབུལ་སྡུད་རྡོ་རྗེ་འཆང་བཅས་ལས་ལམ་རིམ་དང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་ཞུ་གནང་མཛད།

༡༩༢༢ ལོར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་མཁན་སློབ་སྦྲགས་མ་མཛད་དེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༤ ཤིང་བྱི་ལོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་རབ་འབྱམས་པའི་གྲས་སུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དེའི་རབ་འབྱམས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ནོར་གླིང་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ་རྣམ་གཉིས། སེར་བྱེས་མཁན་པོ་བྱ་བྲལ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས། སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་འོད་ཟེར་རྡོ་རྗེ། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་གཉལ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་བཅས་རྩོད་དཔང་དུ་མཛད་ནས་རྟགས་གསལ་གཏོང་རྒྱུ་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་མེད་པར་མཚན་ཞབས་ནས་གཞུང་ཚིག་འདི་དང༌། དཀའ་གནད་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ཐད་ནས་བགྲོ་གླེང་དགོས་ཚུལ་གསུངས་པ་ལྟར་མཛད། བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་དངོས་གཞི་འཁེལ་བར་བརྟེན་ཞོགས་པ་གསུང་ཆོས་ར་བར་ཚད་མ། ཉིན་དགུང་དབུ་ཕར། དགོང་མོ་འདུལ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་བརྒལ་བརྟག་སྐབས་ཞི་དུལ་བག་ཡོད་ཀྱི་མཛད་པའི་ཐོག་ནས་དཀའ་གནད་གང་ཞིག་ཐོག་མཁས་པ་དགྱེས་པའི་གསུང་ལན་སྩལ་བས་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་གྱི་སྙན་པའི་གྲགས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར། ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པའི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་བཟང་གྲས་རྣམས་ལ་ཨང་རིམ་དང་གཟེངས་རྟགས་སྩལ་སྲོལ་ལྟར་ཨང་དང་པོ་སེར་བྱེས་བྱ་བྲལ་བློ་གྲོས་རབ་ཡངས་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཨང་གཉིས་པ་སྩལ།

མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོས་བསམ་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་གནང་རྗེས་ ༡༩༣༤ ལོར་གསང་ཆེན་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད་ཆེད་གསང་ཆེན་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་རྒྱུད་སྟོད་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་མཛད་དེ་གཙོ་བོར་རྒྱུད་དོན་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་དང་འབྲེལ་ཉམས་བཞེས་གནང༌། ༡༩༢༥ བོད་ཤིང་གླང་ལོར་རྒྱུད་སྟོད་ཁོངས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་འཇོག་མཁན་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་རྣམས་ནོར་གླིང་དུ་རྩོད་རྒྱུགས་ལ་བཅར་དགོས་ཀྱི་བརྡ་ཐོ་ཕེབས་པ་ལྟར་ནོར་གླིང་དུ་བཅར། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤར་བྱང་གི་ཆོས་རྗེ་རྣམ་གཉིས་སོགས་རྩོད་དཔང་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་སར་ཐོག་མར་རིན་པོ་ཆེ་དམ་བཅར་བཞུགས་པར་རིམ་བཞིན་གཞུང་ཆེན་ལྔ་དང་སྔགས་ཀྱི་སྐོར་བཅས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་དྲུག་ལ་དགེ་བཤེས་གཉིས་རེས་བགྲོ་གླེང་ཞུས། དེ་ནས་དགེ་བཤེས་གཞན་དམ་བཅར་བཞུགས་པར་རིན་པོ་ཆེས་གཞུང་གང་འཁེལ་དེ་དང་དེའི་དྲི་བ་མཛད། རྩོད་རྒྱུགས་ལ་ཕེབས་པའི་གྲུབ་འབྲས་སུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨང་རིམ་དང་པོར་ཕེབས། ལོ་དེར་སྔགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་རྣམས་སུ་དྲི་བ་གང་ཞུས་ལ་གསུང་ལན་ཐོགས་མེད་དུ་སྩལ་བས་མཁས་རྒུས་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འཐོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར། ལོ་གཅིག་ལས་མ་སོང་ཡང༌། ཨང་རིམ་དང་པོར་སོང་གཤིས་ ༡༩༢༦ བོད་མེ་སྟག་ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་ཞོག་པར་མཁན་པོ་ནས་རྒྱུད་པའི་དགུན་ཆོས་དགེ་བསྐོས་མཛད་དགོས་ཀྱི་ལན་ཕུལ་ལྟར་དགེ་བསྐོས་ཀྱི་མཛད་འགན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་གནང༌།

ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་ནས་གང་ཉིད་ཀྱིས་གསན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་ཆ་ཚང་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་སྤྲུལ་ཕུར་ལྕོག་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ལ་འབུལ་ཐུབ་རེ་ཡོད་ཚུལ་ཕེབས་ཀྱང༌། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་བས་ཐུགས་གསེང་མ་བྱུང་སྟབས་ཕྱིས་ཕ་བོང་ཁའི་མཆོག་སྤྲུལ་མདུན་ནས་ཞུས་ཞེས་ཕེབས་པ་ལྟར། ཕ་བོང་ཁའི་སྐུ་མདུན་ནས་གསུང་ཆོས་གང་ཐོབ་ཞུ་གནང་དང༌། གཞན་ཡང་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ། འབྲས་ཉག་རེ་དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་ཆོས་འཛིན། ཉག་རེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ནམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལོ་ཡག སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དགེ་བཤེས་སོག་པོ་དཔལ་ལྡན་བཟང་པོ། བཀའ་འགྱུར་བླ་མ་བློ་བཟང་དོན་ལྡན། སྒོ་མང་ཁང་གསར་རིན་པོ་ཆེ། འཕེན་པོ་ན་ལེན་ཌའི་གཟིམ་འོག་རིན་པོ་ཆེ། ཅོ་ནེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། སྐུ་འབུམ་མི་ཉག་རིན་པོ་ཆེ། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་སོགས་བཤེས་གཉེན་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་བསྟེན་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་གནང༌། བླ་མའི་ནང་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཤོས་འབྲས་ཉག་རེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ནམ་ལོ་ཡག་དང༌། ཕ་བོང་ཁ་པ་མཛད།

ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་ཞིང་གཤེགས་རྗེས་ནོར་གླིང་གཟིམ་ཆུང་འགག་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་སྐུའི་གདུང་སྒྲུབ་དང་གདུང་ཁྲུས། པུར་ཚྭ་བརྗེ་འབུལ་གྱི་ཞབས་ཕྱི་དང༌། གསེར་སྡོང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཐིག་གདབ་དང༌། ནང་གཟུངས་ཉེར་བསྡོགས་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ལས་སྦྲེལ་གཞན་དང་ལྷན་ཞུ་མཛད།

༡༩༣༦ ལོར་འབྲས་བློ་གླིང་ཉག་རེ་དགེ་བཤེས་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་བླ་མ་དབུ་མཛད་ཀྱི་ལོ་ཡུན་གཙང་སྟེ་མཁན་པོར་འཕོས་ཉེའི་སྐབས་རྭ་སྒྲེང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་བླ་མ་དབུ་མཛད་ཀྱི་འོས་ཁོངས་སུ་ཡོད་རིགས་བཀའ་འགུགས་ཀྱིས་རྩོད་རྒྱུགས་བཞེས་པར་རིན་པོ་ཆེ་ཨང་དང་པོ་ཐོབ་པས་བླ་མ་དབུ་མཛད་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང༌།

༡༩༣༨ ལོར་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་པ་ཉག་རེ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པར་བརྟེན་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་མཁན་པོར་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་བཞིན་མཁན་པོའི་མཛད་འགན་ཆོས་འཆད་སྤེལ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་སྨོན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་དྲུག་བོད་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ལྷ་ལྡན་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོའི་མཚན་ཐོག་ནས་ཕེབས་བསུ་ལ་བཅར། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་ལྡན་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་ལྷ་མོ་གཙོ་གྱུར་ཆོས་སྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོར་གཏང་རག་འབུལ་སླད་གཞུང་གནས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣེ་ཤན་རྩེ་དྲུང་དང་བཅས་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དུ་གཏོང་གནང་མཛད། སྐབས་དེར་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་ཉིན་ཤས་བཞུགས་སྐབས་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཚན་ཞབས་བསྐོ་གཞག་གནང་བས་འཕྲལ་བཅར་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་ཕེབས་པ་ལྟར་བཅར་ཏེ་ ༡༩༤༠ ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེར་གཉིས་བོད་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ཉིན་མཚན་ཞབས་ཀྱི་གསར་མཇལ་ཞུས། དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༡ ལོ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་སྐྱོང་དང་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཛད་ཁུར་བཞེས་རྗེས་བཀའ་ཤག་དང་ཡིག་ཚང་ཐུན་མོང་ནས་འཆར་ཕུལ་ལྟར་སྲིད་སྐྱོང་ནས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ༡༩༤༩ ལོར་ཤར་པ་ཆོས་རྗེའི་ཁྲི་ལ་ཕེབས་ ༡༩༥༠ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ལྡན་ནས་གྲོ་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ལྷན་དུ་ཕེབས། ༡༩༥༣ ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཤར་ལ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བའི་མཚན་བཞེས་གནང༌། ༡༩༥༤ བོད་ཤིང་རྟ་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྤྱན་སྔར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་སྒྲུབ་པར་མཛད། ༡༩༥༤ བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅུ་གཅིག་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་བཅུ་དགུ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ལྷན་ཕེབས་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་དགོང་མོ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ལྡན་ནས་བྱོལ་ཕེབས་སྐབས་ལྷན་བཅར་གནང༌། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༤ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ཌལ་ལ་ཧའོ་སི་དང༌། སྦག་ས་བཅས་པར་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བྱེད་སྒོའི་སློབ་སྟོན་ཆེད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་ཕེབས། ༡༩༦༠ ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་ཐོག་མ་དེ་སྩལ།

སྐྱབས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པའི་གསན་བསམ་འབུལ་དགོས་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་ཕུལ། དེ་བཞིན་བོད་ནང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་བཅས་པར་བླ་སྤྲུལ་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ལམ་རིམ་དང་བློ་སྦྱོང༌། གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་གྱི་གཙོས་པའི་མདོ་སྔགས་འཆད་ཉན་གྱི་ཆོས་འཁོར་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བསྐོར་བར་མཛད།

དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་དྲུག་པ་སེར་བྱེས་ཧར་གདོང་རྗེ་དྲུང་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ་མཆོག་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཞི་བར་གཤེགས་པར་བརྟེན་ཁྲི་པ་གསར་པ་ཤར་བྱང་གི་ཆོས་རྗེ་རེས་མོས་ཀྱི་ཕེབས་སྲོལ་ལྟར། ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་ལས་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་བདུན་པར་ཕེབས་པར་ ༡༩༦༥ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དགའ་ལྡན་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་ཕེབས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྡོར་གདན་མཁན་པོའི་ཁྲི་ཕེབས་ཀྱི་མཛད་སྒོར་བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ཏུ་གསེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བཤད་འབུལ་བསྐྱངས་ཤིང༌། བཀའ་བློན་ལས་རོགས་ཚ་བ་རོང་དམ་པ་བློ་གྲོས་དང༌། བཀའ་ཟུར་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། གདན་ས་གསུམ་དང་རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་བཅས་ཀྱི་མཁན་པོ་སོགས་ཆེད་བཅར་གྱིས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མདུན་དུ་ཁྲི་པ་གསར་མཇལ་ཞུས།

སྐྱབས་རྗེ་དམ་པའི་གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག སེར་ཁང་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེ། ཏྲེ་ཧོར་སྐྱོར་དཔོན། ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན། ལྡན་མ་བློ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ། བླ་རྡི་རིན་པོ་ཆེ། རྭ་སྟོད་སྐྱོང་ལྷ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་རྗེས་སྐུའི་བརྟག་དཔྱད་དང་དད་ལྡན་ཕྱི་ནང་མི་མང་གིས་ཞུས་ངོར་སུད་སི། འཇར་མ་ནི། དབྱིན་ཡུལ། ཕྷ་རན་སི། ཨ་མེ་རི་ཀ ཁེ་ན་ཌ། ཨི་ཏྲ་ལི་བཅས་ནང་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རེ་བ་སྐོང་བར་མཛད།

མདོར་ན་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་མ་རྫོགས་པར་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་ཉག་ཕྲའི་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་བཞེད་ཡོངས་སུ་བསྐངས་པ་དང༌། བསྟན་འགྲོ་ཕན་བདེ་རྒྱས་ཐབས་ཀྱི་མཛད་བཟང་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་བར་བསྐྱངས་སོ།།

རྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཚལ་གུང་ཐང་དུ་ཡབ་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་དང་ཡུམ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༡ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་གྲངས་བཞི་ཐོག་ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་དང་མཚན་ལྟས་རྩེ་མཐུན་བྱུང་སྟེ། ཁྲི་ཆེན་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་དང་ཁྲི་གསོལ་ཞུས། དགུང་ལོ་བདུན་པར་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ལས་རབ་བྱུང་གི་བསླབ་སྡོམ་བཞེས་པར་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ། ལོ་དེར་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་དང་འབྲེལ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་ཚུགས།

༡༩༡༩ ལོར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་དམ་འཇོག་གྲྭ་སྐོར་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་བསླབ་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་གནང༌། སྐབས་དེ་དག་ཏུ་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དུ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་དག་དང༌། ཐུན་མོང་རིག་གནས་ཀྱི་སྐོར། ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང༌། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་ལྷག་ལུས་མེད་པར་གསན་བཞེས་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པར་མ་ཟད། དེ་དག་ཐོབ་བློ་ཙམ་དུ་མ་སོང་བར་ཐུགས་ཉམས་སུ་བསྟར་ཏེ་ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང་སོགས་དང༌། གསང་སྔགས་རིམ་གཉིས་ཀྱི་ཟབ་དོན་མཐའ་དག་ལ་དཔྱད་འཇོག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ཐུགས་དམ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་བསྐྱངས་པར་མཛད།

༡༩༣༣ ལོར་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེའི་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚོན་གསེར་སྡོང་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་དང༌། གཟུངས་འབུལ་གནང་སྒོ་སོགས་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་མཛད།

༡༩༤༡ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞབས་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག ཆོས་སྤྱོད་ཁག་ཐུགས་འཛིན་མཛད་མུས་རྣམས་གསན་སྦྱོང་གསལ་འདེབས་ཞབས་ཞུའི་སླད། དབྱར་དུས་ནོར་གླིང་དང༌། དགུན་དུས་རྩེ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་གཏན་བཞུགས་གནང༌།

༡༩༤༥ ལོར་མཚན་ཞབས་ཀྱི་མཛད་ཁུར་རང་འཇགས་ཐོག་གཞུང་ཞབས་ཛ་སག་དང༌། ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི་སོགས་ཀྱི་གྲལ་མགོར་བཞུགས་འཐུས་དར་ཧན་གྱི་མཚན་ཐོག་གནས་སྤར་མཛད།

༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་དམག་དཔུང་ཆབ་མདོར་ལྷགས་འབྱོར་སྐབས་རེ་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་བོད་ས་གྲོ་མོར་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར། སྐབས་དེར་མཚན་ཞབས་ཀྱི་མཚན་ཁུར་བཞེས་མུས་ལྟར་གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་རྣམ་པའི་གྲལ་འགོར་བཞུགས་འཐུས་གནས་སྤར་གནང༌། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་བོད་རྒྱའི་བར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇིགས་སྐུལ་འོག་བཞག་པ་ལྟར་སླར་བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེར་ཤར་ལ་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

༡༩༥༣ ལོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་ཞོལ་དཔར་ཁང་བྱང་ངོས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱིས་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་ནང་འཇིགས་བྱེད་དང༌། དུས་འཁོར། རིག་བྱེད་མ་བཅས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཐོག་ཚད་གསུམ་པ་རེ་གསར་བཞེངས་སྐབས་སྐུ་རྒྱུ་བྱིན་རླབས་དང༌། བཟོ་བོར་ལྷ་བསྐྱེད། སྐུ་གཞི་ཐིག་འདེབས། བཟོ་དབྱིབས་རྟོག་ཞིབ། གཟུངས་སྒྲུབ། གཟུངས་འབུལ་སོགས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་གཙོ་བཞེས་ཀྱིས་ལེགས་སྒྲུབ་མཛད།

ཟླ་བ་བཅུ་པའི་ཚེས་ཤར་ལ་བཀའ་ཤག་དང་དྲུང་རྩིས་འཐུས་མི་ངོ་ཕེབས་ཀྱིས་དེང་ཕན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསན་བསམ་ཞབས་ཞུའི་གནང་སྒོ་གང་ལེགས་བྱུང་བར་ལེགས་སོ་དང་བཅས་སྐྱབས་རྗེ་མཆོག་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བའི་མཛད་ཁུར་བཞེས་འོས་སྐོར་བཀའ་ཤག་དང༌། རྩེ་ཡིག་ཚང་ཐུན་མོང་ནས་འཆར་ཕུལ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགོངས་བབས་ཕྱག་རྟགས་སྩལ་ཐོན་གྱིས་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་སྙན་གསན་ཕུལ་དོན་ལྟར། གསར་མཇལ་ཁྲི་འདོན་སྐབས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་རེས་བསྐྱངས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ལི་མ་ཞིག་སྩལ་བ་ཞུ་གནང་དང་འབྲེལ་ཐོག་མའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལས་བརྩམས་པའི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་མདོར་བསྡུས་དང་བཅས་དངོས་གཞི་བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པའི་བཀླག་ལུང་འབུལ་གནང་མཛད།

༡༩༥༤ ལོར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་བཞེས་བསྐྱངས་སྐབས་གསང་སྟོན་སློབ་དཔོན་དང༌། གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཛད་སྒོར་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཞིབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་མཛད།

ལོ་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཁོངས་ལྷན་ཕེབས་དང༌། བོད་དབུས་གཙང་གི་འཐུས་མིའི་མཚན་བཞེས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུར་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར། བཟོ་གྲྭ་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར། ཁམས་ལྷོ་ཕྱོགས་འབའ་ལི་ཆ་ཕྲེང༌། སྨར་ཁམས་བྲག་གཡབ་སོགས་ཀྱི་དགོན་ཁག་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ངོས་ལེན་མ་ཞུས་སྟབས། ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་དགོན་ཡུལ་དེ་དག་ཏུ་ཞབས་སོར་ཆེད་འཁོད་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་ཚོགས་ཀྱི་རེ་བ་དོན་ལྡན་དུ་མཛད།

༡༩༥༦ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གསར་བཙུགས་ཁོངས་དབུས་གཙང་གི་འཐུས་མིའི་མཚན་བཞེས་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུ་གནང་བ་དང་ལྷན་ཕེབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུར་ཞུགས།

༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་རྡོག་རོལ་བཏང་སྟེ་ལུགས་མེད་བཙན་གནོན་བྱས་པའི་རྐྱེན་དབང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས། མ་སུ་རིར་ལོ་གཅིག་དང༌། དེ་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་གནས་སྤོས་ཀྱིས་གཏན་བཞུགས་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང་གི་སྐོར་དང༌། རྒྱུད་སྡེ་དག་གི་བཀའ་དབང་དང་རྗེས་གནང༌། རིམ་གཉིས་ཀྱི་ཟབ་ཁྲིད་དང་བཀླག་ལུང༌། དགེ་ལྡན་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་ལག་ལེན་མཐའ་དག་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་བཟང་བསྐྱངས་པས་མཚོན་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་གཉིས། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་ཞབས་སོར་ཆེད་འཁོད་ཀྱིས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བཞིན་ ༡༩༨༡ ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ། ཁོང་ཁྲི་བྱང་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་ཡིན། གསུང་རྩོམ་ལ་རྗེས་གནང་གི་སྐོར་དང༌། ཁྲིད་ཀྱི་སྐོར། བེའུ་བུམ་གྱི་སྐོར། ལུང་གི་སྐོར། དབང་གི་སྐོར། ལམ་རིམ་རྣམ་གྲོལ་ལག་བཅངས་སོགས་ཆོས་ཚན་མང་པོ་བཞུགས་པ་བཅས།

ཁྲི་ཆེན་ཡེ་ཤེས་དབང་ལྡན།

(དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་གསུམ་པ) མདོ་ཁམས་མི་ཉག་གི་ཡུལ་དན་འབག་ཨ་མེས་ཚང་དུ་འཁྲུངས། འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་མི་ཉག་ཁང་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང༌། གཞུང་ཆེན་པོའི་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་ཨང་དང་པོར་ཐོན། རྒྱུད་སྟོད་དུ་ཞུགས་ནས་རིམ་བཞིན་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། མཁན་པོ། ཤར་རྩེ་ཆོས་རྗེ་བཅས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་ཕེབས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་བྱ་ (༡༩༣༣) ལོར་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས། གནོན་བྱེད་མི་མ་ཡིན་གདུག་པ་ཅན་ཚར་གཅོད་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མངའ་ཚུལ་ངག་རྒྱུན་དུ་ཡོད། དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲི་མཐར་ཕྱིན་ནས་ལོ་བཞིའི་བར་བཞུགས་ཏེ་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དུ་སྐུ་གཤེགས། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད’ཤོག་གྲངས་ ༣༨༩ ནང་གསལ།)

ཁྲི་ཆེན་ལྷུན་གྲུབ་བརྩོན་འགྲུས།

(དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་བཞི་པ) འཁྲུངས་སའི་ཡུལ་ནི་རོང་དང་གཡག་སྡེའི་མཚམས་ཀྱི་དཀར་ཅོག་སྤང་སྤུར་གྱི་མི་ཚང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཐོས། སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ཤངས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་མཛད་དེ་ལོ་ཤས་སོང་མཚམས་དབུས་སུ་བྱོན་ནས་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་གཙང་པ་ཁང་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་དེ་གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔའི་སློབ་གཉེར་མིག་དཔེར་འོས་པ་མཛད། དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་དམ་བཅའ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་གནང༌། རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་གནང་ནས་རིམ་བཞིན་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། མཁན་པོ། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ་བཅས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་ཕེབས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ (༡༩༤༠) དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་ནས་ལོ་བདུན་བསྐྱངས།

ཁྲི་ཆེན་འདི་ཉིད་གཞུང་ཆེན་པོའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཐབས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་པར་བརྟེན་དགེ་བཤེས་མཚན་བཏགས་མ་གནང་གོང་ནས་སློབ་མ་མང་པོར་སློབ་ཁྲིད་གནང་འགོ་ཚུགས་ཏེ་སྐུ་མ་གཤེགས་པར་གདན་ས་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་བ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བར་དཔྱིད་དང་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཆོས་མཚམས་སྐབས་བསྟུན་གྱིས་སྐུ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཞོགས་པ་སྔ་དྲོའི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་པ་ནས་ཉི་མ་རྒས་མཚམས་བར་སློབ་ཁྲིད་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་ཞབས་ཀྱི་བསྙུན་གཞི་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སློབ་མ་ཚོར་བཀའ་ཕེབས་ལ། ད་ལྟ་ང་རང་རྐང་པ་ན་བ་མ་གཏོགས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་མེད་སྟབས་ང་རང་གསོན་པོར་སྡོད་རིང་ཁྱེད་ཚོས་ངའི་སར་སློབ་ཁྲིད་ཧུར་ཐག་ཞུས་ཐུབ་ན་ལེགས། ནམ་ཞིག་ང་རང་ཤི་རྗེས་མ་འགྱོད་པ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་ནས་སྐུ་མ་གཤེགས་གོང་གི་ཞག་གསུམ་བཞི་བར་དུ་མཚམས་འཇོག་མ་མཛད་པར་སློབ་ཁྲིད་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཞིང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་གླང་ (༡༩༤༩) ལོར་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དུ་༼སྤྱོད་འཇུག་ཆེན་མོ༽ བཀའ་ཁྲིད་གནང་མུས་མཇུག་མ་རྫོགས་གོང་ཙམ་དུ་སྐུ་གཤེགས། སྐུ་གཤེགས་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་སུ། ང་ལ་ཡང་སྲིད་ཕེབས་རྒྱུ་མེད་པས་ཁྱེད་ཚོས་དེ་འདྲ་མ་བྱེད་པར། སྐུ་ཆས་གང་ཡོད་གཙང་དག་མཆོད་འབུལ་དུ་གཏོང་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་ཞབས་འདེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབས། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་’ཤོག་གྲངས་ ༣༨༩ ནས་ ༣༩༠ བར་གསལ།)

ཁྲི་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་སྟོང་འདུས།

(དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་ལྔ་པ) མདོ་ཁམས་མི་ཉག་གི་ཡུལ་ལྷུན་པོ་ཚང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་མི་ཉག་ཁང་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད། གཞུང་ཆེན་པོད་ལྔའི་སློབ་གཉེར་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་མཛད་དེ་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཨང་དང་པོའི་གཉིས་པ་ཐོབ། རྒྱུད་སྟོད་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་མཛད་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་དང་ཆབས་ཅིག་དམ་པ་མང་པོའི་དྲུང་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུན་རྒྱ་ཆེར་གསན། རིམ་བཞིན་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། མཁན་པོ། ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་བཅས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་ཕེབས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཕག་ (༡༩༤༧) ལོར་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས་ནས་ཁྲི་ལོ་བདུན་མཐར་ཕྱིན་པ་བསྐྱངས། ཁྲི་ཆེན་འདི་ཉིད་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གཙོར་འདོན་གནང་བར་བརྟེན་གྲུབ་པའི་ཉམས་རྟོགས་མཐོན་པོར་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། དམ་པ་དེ་ནི་བཀའ་གདམས་པའི་རྣམ་ཐར་ལྟར་སྦས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་ཡང་མི་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལྟ་བུར་བཞུགས་པ་མ་གཏོགས། མདོ་སྔགས་གང་གི་ཐད་ནས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བ་པོའི་དོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་གང་ཡོད་ཐད་ལ་གནད་ལ་སྨིན་པའི་བཀའ་ལན་ཐོགས་པ་མེད་པར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པའི་ལོ་དུས་གཙང་ནས་ཚེ་མཆོག་གླིང་དུ་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གོང་འཕེལ་དུ་བཞུགས་མུར་ངོ་མཚར་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་རྟགས་མཚན་དངོས་སུ་བསྟན་བཞིན་པའི་ངང་སྐུ་གཤེགས། (‘དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད’གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ།

ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་སྨོན་ལམ་རིན་པོ་ཆེ་ནི། ལྷ་སར་ཤོད་དྲུང་ཚ་གུར་ཤར་པའི་རིགས་མྱུག་ཏུ་འཁྲུངས། ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ནས་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་སོགས་ལ་གསན་སྦྱོང་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་གནང་བས་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞབས་སུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ཆོས་ཕྱོགས་ཞབས་ཞུ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སློབ་གཉེར་བ་ཚོའི་ཁོངས་ནས་ལོ་རེ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་འཇོག་མཁན་རྣམས་སྔོན་ལ་ནོར་བུ་གླིང་གར་ཆོས་རའི་ནང་བཅར་འཛོམས་ཐོག་བགྲོ་གླེང་རྩོད་རྒྱུགས་འབུལ་དགོས་པ་དེ་སྐབས། མཚན་ཞབས་གཞན་དག་དང་ཆབས་ཅིག་དཔེ་ཆ་བ་དེ་དག་གི་བརྒལ་བརྟག་ལེགས་བཤེར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་གཅོད་པའི་ཁུར་འགན་ལེགས་པར་བཞེས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ཨ་མདོ་འགུ་ལོག་ཁུལ་ནས་རྟ་ཕག་གི་བླ་རྡོ་གདན་ཞུས་ལ་སོགས་ཞུ་བྱ་གང་ཅི་ྋརྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དུ་གྱུར་པ་བྱུང༌།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་ཞིང་དུ་གཤེགས་པའི་ཕྱི་ཉིན་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་ཏྲེ་ཧོར་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་དང་ལྷན་དུ་ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་གདུང་གདུང་ཆོག་གི་ཞབས་ཞུ་གནང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུས་བཅས་པའི་མཛད་ཁུར་ཆེན་པོ་གཟེངས་ཐོན་མཐའ་འཁྱོལ་བཞེས་པས། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་དགྱེས་མཉེས་ཐུགས་བརྩེ་ཆེ་བ་དང༌། གཞུང་གནས་ནས་ཀྱང་གཟེས་བསྟོད་དར་ཧན་གྱི་གོ་གནས་སྩལ། མཚན་ཞབས་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་མུ་མཐུད་ཀྱིས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ནོར་གླིང་དུ་རྟག་བཞུགས་གནང༌། དུས་དུས་སུ་ཀེའུ་ཚང་རི་ཁྲོད་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་ཀྱི་གཟིམས་ཆུང་གི་སྐྱ་ལྡེབས་སུ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་ནང་ཁང་པ་སྒོ་ལྷོ་ལྟ་དང༌། སྒོ་འགྲམ་དུ་འདོགས་ཁྱི་བཏགས་པ་དང༌། ལྷོ་ངོས་སུ་ལམ་རིང་པོ་ཡོད་པ། ཁང་པའི་མདུན་དེར་ལྷོ་ཁ་འོན་དཀར་ཚང་གྲོང་པའི་ཕ་ཡི་ངོ་གདོང་འདྲ་བའི་མི་ཞིག་དང༌། རྭ་ཞིག་ཡོད་པ། ཁང་པའི་རྒྱབ་ཏུ་ཤིང་སྡོང་དང་སྤྲེའུ་ཡོད་པའི་ལྡེབས་རིས་འགོད་དུ་འཇུག་གནང་འདུག་པ་དང༌། དེ་ནས་མི་རིང་བར་དགུང་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་བཞིའི་ཐོག་ཞིང་དུ་གཤེགས་ཤིང༌། གོང་གསལ་ལྡེབས་རིས་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་འབྱོན་ཡུལ་ལུང་བསྟན་རེད་ཅེས་ྋསྐྱབས་རྗེ་ལྷ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེས་ཀེའུ་ཚང་བླ་བྲང་གི་ཕྱག་མཛོད་ལ་གསུངས་པ་དང༌། ལྡེབས་རིས་དེ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་ཞིག་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནས་ཀྱང་མཚོ་མཇལ་བྱུང་སྐོར་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྣམ་‘མ་བལྟས་ཀུན་གྱིས་མཐོང་བ་སྐྱིད་སྡུག་གི་མྱོང་བྱ་’ཞེས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོར་དཔར་ཐོན་དེའི་ནང་ལའང་འཁོད་འདུག་པ་བཅས།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན།

སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ནི། དབུས་སྟོད་སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་ལ་མོ་གྲོང་སྟོད་པའི་བུ་ཡིན་ཞིང༌། ཆུང་དུས་ནས་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེར་ཆོས་ཞུགས་ཀྱིས་རྩེ་རིག་གནས་སློབ་གྲྭར་གྲྭ་འཕྱགས་སུ་ཚུད་ནས་ལོ་ཤས་རྗེས་ཞབས་སྡོད་ཞུས། ལྷ་ས་འཇམ་དབྱངས་དཀྱིལ་མཁན་དྲུང་བསྟན་སྐྱོང་ལགས་ཀྱི་ཤག་ཚང་ཡིན་པས་ལོ་མང་ཡིག་ཚང་ལས་བྱའི་ཐོག་ཡིག་ཚང་གཉེར་ཚབ་ཀྱི་ལས་འགན་ཡང་ཞུས། དེ་སྐབས་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ས་གནས་སུ་ལས་ཁུར་ཞུ་ཡུན་ལོ་གཅིག་མ་འཁོར་གོང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སླར་ཡང་ཡིག་ཚང་གཉེར་ཚབ་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་ཆེད་འགུགས་བསྐྱངས། དེ་ནི་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པར་མགོན་པོ་གང་གི་སྐུ་འཕྲེང་རྗེས་མར་ཕྱག་བྲིས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུ་མཁན་སྦྱོང་བརྡར་ལྟ་བུའི་དགོངས་གཞི་དགོས་པ་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

ཡིག་ཚང་གཉེར་ཚབ་ནས་ཤོད་མགྲོན་དུ་འཕོས། དེ་རྗེས་ནག་ཆུ་མཁན་པོ་སྟེ། རྫོང་དཔོན་ལྟ་བུའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བཞིན་པའི་མུར། མེ་བྱི་ (༡༩༣༦) ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་དང་གདན་ཞུར་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་ཁུལ་དུ་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་བཅར། སྤྱི་ནོར་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུའི་སྐབས་སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་ཕེབས་བསུའི་བཞུགས་སྒར་ནས་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། དེ་ལྟར་གཟིམ་མཁན་གྱི་ཞུ་སྒོ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋསྐྱབས་མགོན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་ཕྱག་བྲིས་དབུ་མེད་སྒྲོན་འབུལ་གྱི་ཞབས་ཞུ་གནང༌།

མི་རིང་བར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་གནས་སྤར་མཛད་ནས་སྐུ་ཚེ་མ་རྫོགས་བར་ཏེ་ལོ་གསུམ་རིང་མཛད་ཁུར་བཞེས། བཀའ་ཤག་དང༌། རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་སུ་ལྷན་ཚོགས་གནང་དགོས་རིགས་རྒྱུན་བཞིན་དང༌། ནོར་གླིང་མཛོད་སྦུག་ཏུ་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མས་གསོག་འཇོག་མཛད་པའི་གསེར་དངུལ་རྣམས་སྔོན་ཚུད་ནས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་གཏོང་གནང་མཛད་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་དགོངས་ཏེ། སྲིད་སྐྱོང་ཡོངས་འཛིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེར་ྋསྙན་སེང་དང༌། བཀའ་ཤག་ལའང་བཀའ་བསྡུར་དང་འབྲེལ་གསེར་དངུལ་རྣམས་ས་གླང་ (༡༩༤༩) ལོ་མཇུག་ཏུ་ཀ་སྦུག་ཚོང་དོན་མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་དང༌། རིམ་བཞི་ཟུར་ཁང་ལྷ་དབང་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་ལ་སྦུག་དམ་ལག་འཛིན་དང་སྦྲགས་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ། ལྷ་ས་ནས་སྒང་ཏོག་ཏུ་འོར་འདྲེན་གྱིས་འབྲས་ལྗོངས་གཞུང་ལ་བཅོལ་འཇོག་གནང༌།

ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་བཞུགས་གནང་སྐབས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ཕྱག་གྲོན་ལ་ཐུགས་ཕན་གསོས་ངེས་བྱུང་བ་བཅས་བོད་གཞུང་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་སྔ་ཕྱིའི་སྲི་ཞུའི་ཞབས་འདེགས་གནང་སྒོ་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དག་ཅིང༌། རང་བཞིན་བཟང་ལ་དྲང་ཚུགས་ཟིན་པ་དང༌། སྐྱེས་སྦྱངས་ཀྱི་མཁྱེན་ཡོན་ཆེ་བ་བཅས་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་སྔ་ཕྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་གཟིགས་མཐོངས་ཆེ་བའི་ཐོག གཞུང་ཞབས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱི་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག

ཛ་སག་ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས།

ཁེ་སྨད་སྲས་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ནི། ཟུར་ཁང་ཞབས་པད་བསོད་ནམས་དབང་ཆེན་གྱི་བུ་ཐ་ཆུང་དེ་ཡིན་ཞིང༌། ལྷ་སར་སྒེར་ཀུན་བཟང་རྩེའི་གོ་མག་ཏུ་བསྐྱོད། རང་ལོ་བཅུ་དགུའི་ཐོག་གཞུང་ཞབས་ཞུས། ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ཤོད་པ་དང༌། དེ་ནས་བཀའ་མགྲོན་གྱི་ལས་ཁུར་ལོ་བཞི་ཙམ་ཞུས། ཀོང་པོ་རྩེ་ལྷ་རྫོང་སྡོད་སྐབས་སུ་སྤོ་བོ་ཀཿགནམ་སྡེ་པས་གཞུང་ལ་ངོ་ལོག་གི་ཟིང་རྐྱེན་འཇོམས་ཆེད། ཀོང་ཁུལ་ཡུལ་དམག་གི་འགོ་འདོམས་ལས་ཁུར་ཞུས། དེ་རྗེས་གྲྭ་བཞི་དམག་སྒར་གྱི་མདའ་དཔོན་དུ་གནས་འཕར་ཐོག་ནས་ཁམས་རི་བོ་ཆེ་དང༌། གོ་འཇོ་གསེར་ཁའི་ས་སྲུང་དང༌། སྡེ་དགེ་ས་ཁྲལ་སྤྱི་ཁྱབ་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ལོ་གཉིས་ཞུས་ཐོག ཉག་རོང་གི་ས་བླངས་ཏེ་ས་སྒོ་ཟེར་བའི་རྒྱ་དཔོན་ངོ་ལས་དཔུང་དམག་དང་བཅས་པས་མགོ་འབུལ་ཞུས་པ་མི་རྒྱུ་ཟོག་བཅས་ཆབ་མདོར་བརྫངས་ནས་མདོ་སྤྱིར་རྩིས་ཕུལ། མི་རིང་བར་ཁྱུང་རམ་ལ་མདའ་ཚབ་ཀྱི་མིང་ཐོག་སྡེ་དགེ་དང༌། ཉག་རོང༌། ཧོར་ཁོག་གསུམ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བསྐོ་མངགས་གནང་བ་ལྟར་འབྱོར་བ་ནས་ས་གནས་སུ་ཡོད་པའི་མདའ་དཔོན་ཁེ་སྨད་སྲས་དང༌། བདེ་སྨོན་པའི་དམག་བྱུས་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བས་འབྲི་ཆུ་ཕན་གྱི་ས་སྡེ་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་ཚོ་གསུམ་ག་མདའ་དཔོན་དང༌། མདའ་ཚབ་ཀྱི་ལས་ཁུར་གནས་དབྱུངས་བཀའ་ཉེས་ཕོག

ཁེ་སྨད་སྲས་ལྷ་སར་ཕྱིར་འབྱོར་ནས་ལོ་འཁོར་གཅིག་ཙམ་སོང་རྗེས། གཞུང་གིས་དབྱིན་གཞུང་ནས་གོ་ལག་སྤུས་གཟིགས་རྣམས་གྲོ་མོ་བརྒྱུད་འདོན་འདྲེན་གྱི་ལས་ཁུར་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབས། དེ་རྗེས་ཞོལ་གཉེར་དུ་གནས་འཕར་ཐོག མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་དང་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུས་བར་གྱི་ཞུ་བྱ་ལེགས་སྒྲུབ་ཞུས། མི་རིང་བར་ཛ་སག་གི་གོ་གནས་དང་འབྲེལ་བར་ཇ་ཚྭ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དོ་དམ་དང༌། དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་མཚམས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང༌། ཨ་རིའི་གཞུང་བཅས་ལ་གཡུལ་རྒྱལ་ལེགས་འབུལ་ཞུ་བར་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཛ་སག་རོང་དཔལ་ལྷུན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་གྱི་ལས་སྦྲེལ་དུ་བསྐྱོད། ཕྱིར་བཅར་ནས་ལོ་གསུམ་ཙམ་གྱི་རྗེས་དམག་སྤྱིའི་ལས་ཁུར་ཞུ་སྐབས་ཡུལ་དུས་དང་མཐུན་པའི་དམག་ཁྲིམས་གསར་བཟོ་དང༌། དམག་རྩེད་ཀྱི་སྐད་བརྡ་དང་དུང་ཚིག་སོགས་དབྱིན་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོར་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ཆིབས་ཞབས་གྲས་སུ་བཅར། དེ་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་དང་ཞི་འཕྲོས་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་སྐུ་ཚབ་གཏོང་གནང་གི་ཁོངས་སུ་བསྐྱོད་དེ་ཕྱིར་འཁོར་ནས་ལོ་དྲུག་ཙམ་སོང་རྗེས་དམག་སྤྱིའི་ལས་ཁུར་དགོངས་པ་ཞུས།

ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོར། བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོའི་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མིར་འདམས་བསྐོས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུར་གཞུག་མུས་སུ་རྒྱ་དམག་གིས་གློ་བུར་དྲག་གནོན་བྱས་རྐྱེན་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར། ཐོག་མར་བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ཀ་སྦུག་དོན་གཅོད་དང༌། དེ་རྗེས་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ལས་རོགས་དང་ཟློས་གར་འགོ་འཛིན་གཅིག་ལྕོགས། མང་གཙོའི་གཞུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་སྐབས་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་དང༌། རྗེས་སུ་རྩོམ་སྒྱུར་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལས་རོགས་སོགས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་མི་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བདུན་རིང་གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་ཆེ་ཕྲ་ཅི་རིགས་འཁུར་སྒྲུབ་ཞུས། རང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ལོར་རྒན་ཡོལ་དུ་དགོངས་ཞུས་ཀྱིས་ ‘ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐོག་མར་རྩད་དཔྱོད་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུ་ཇི་ལྟར་ཞུས་སྐོར་རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ ཞེས་པའི་དེབ་ཆུང་དེ་བརྩམས། མཐར་མེ་ལུག་ (༡༩༦༧) ལོར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བསྙུན་འདས་སོང་བ་བཅས།

རིམ་བཞི་བློ་བཟང་ཚེ་དབང༌།

ཆུང་དུས་ལྷ་སར་ཡིག་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་བྱས། ཡིག་ཚང་སློབ་ཕྲུག་ཏུ་ཞུགས། དེ་ནས་གཞུང་ཞབས་རྩེ་སྐོར་ཁོངས་ཞབས་སྡོད་ཞུས་ཏེ་ཡིག་ཚང་ལས་བྱ་བྱས། མེ་བྱི་ (༡༩༣༦) ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུར་མཚན་ཞབས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེའི་ལས་བྱར་ཟི་ལིང་སྐུ་འབུམ་དུ་བཅར། ས་ཡོས (༡༩༣༩) ལོར་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷ་སར་གདན་ཞུས་མ་ཟིན་བར་གདན་ཞུའི་ལས་བྱེད་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཟི་ལིང་དུ་མི་གཏེ་ལ་སྡོད་དགོས་བརྗོད་པར་བརྟེན། བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་དོན་ལྟར་བློ་བཟང་ཚེ་དབང་མི་གཏེར་བསྡད།

ལྕགས་འབྲུག་ (༡༩༤༠) ལོར། ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་མཚམས་བྱས་རྗེས་སུ་གནས་ལྔ་པའི་ལས་ཚན་ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བར་གནས་སྤར་བསྐོ་གཞག་སྩལ། དེ་རྗེས་རྒྱལ་རྩེ་ཚོང་སྤྱིར་གནས་སྤོས་གནང༌། ཚོང་སྤྱི་ནས་རྒྱ་གར་ཀ་སྦུག་ཏུ་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་དོ་དམ་པར་འཕོས་ཏེ་ལས་ཁུར་ཞུ་མུས་ཐོག ས་གླང་ (༡༩༤༩) ལོར་སྐུ་སྒེར་ནོར་གླིང་མཛོད་སྦུག་གི་གསེར་དངུལ་ཁྱོན་ཆེ་ནོར་གླིང་ནས་སྒང་ཏོག་ཏུ་འོར་འདྲེན་གནང་བ་རྣམས་བདག་གཅེས་ཞུ་སྒོའི་ལས་ཁུར་སྩལ་བ་ལྟར་རྒྱ་གར་དུ་ཐོན་ཏེ་འགན་ཁུར་ཞུས། དེ་རྗེས་སྐྱ་སར་བབ་སྟེ་སེར་སྐྱ་གོ་བརྗེས་ཀྱིས་རིམ་བཞིའི་གནས་རིམ་ཐོག་ནས་སྟོད་སྤྱིར་གནས་འཕོས། ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཁྲུག་སྐབས་རྒྱ་དམག་གིས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཏེ་གསང་ཡིབ་བཙོན་ཁང་ནང་ལོ་ཤས་རིང་མནར་གཅོད་འོག་བསྙུན་འདས་འདུག་པ་བཅས།

མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན།

མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ཡང་དབུས་སྟོད་སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་ལ་མོ་གྲོང་སྟོད་པའི་བུ་ཡིན་ཞིང༌། ཆུང་དུས་འབྲས་སྤུངས་བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། ལོ་ན་དར་གཞོན་གྱི་སྐབས་སུ་ཨ་མདོ་ཟི་ལིང་ཁུལ་ཚོང་བསྐོར་དུ་བསྐྱོད། དེ་ལྟའི་རྒྱུས་བབས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་གི་གཅེན་པོ་ནག་ཆུ་མཁན་པོ་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་ཆེད། ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་ལྷན་དུ་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཞབས་ཞུར་ཡོད་ཅིང༌། སྐུ་འབུམ་ནས་ལྷ་སར་ྋསྙན་ཞུ་སྔ་རྗེས་འབུལ་བར་གསང་ཐབས་ཀྱིས་བཅར་བ་དང༌། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ནས་ཨ་ཕ་ཨ་བློའི་མཐུན་འགྱུར་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞུང་ལ་གསང་ཏར་ཕུལ་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་འགན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབས་པ་དང༌། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྒྱལ་སར་གདན་ཞུའི་ལམ་ཐག་རིང་པོར་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་ཞབས་འདེགས་དྭང་བས་འཁུར་ལེན་ཞུས་པ་བཅས་ལ་གཞུང་ནས་གཟིགས་བཟོས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གོ་གནས་སྩལ། མི་རིང་བར་ལྷོ་ཁ་འོན་གཞིས་སྡོད་དང༌། དེ་རྗེས་གནས་ལྔ་པ་གཙང་ཁུལ་འབྲུ་ཕོགས་དོ་དམ། དེ་ནས་མཁན་ཆུང་དུ་གནས་སྤར་གྱིས་གཞིས་རྩེ་སྤྱི་རྫོང་བསྐོ་གཞག་གནང༌། སྐབས་དེར་དབུས་གཙང་ཁུལ་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བའི་དྲག་ཤུགས་དབང་ཤེད་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་པ་དང༌། པཎ་ཆེན་ནང་མ་སྒང་གི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གཞིས་རྩེ་རྫོང་གི་ལས་ཁུར་ཐོག་དཀའ་རྙོག་རིམ་པར་ཕྲད་ཀྱང༌། རང་འཁྲིའི་ཞུ་སྒོར་ལྷག་བསམ་གཡོ་མེད་ཞུས།

རྒྱ་གར་ཀ་སྦུག་ཏུ་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་དོ་དམ་རིམ་བཞི་སྤོམ་མདའ་ཡར་འཕེལ་གྱི་ལས་སྦྲེལ་དུ་བསྐོ་མངགས་གནང༌། དེའི་སྐབས་ལོ་ཤས་སྔོན་དུ་ནོར་གླིང་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ནས་འབྲས་ལྗོངས་གཞུང་ལ་བཅོལ་འཇོག་གནང་བའི་གསེར་དངུལ་རྣམས་ལྷ་སར་ཕྱིར་འདྲེན་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ལས་སྦྲེལ་རིམ་བཞི་སྤོམ་མདར་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་དགོས་ཞེས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་འདོད་བསྟུན་བཀའ་རྒྱ་སྔ་རྗེས་འབྱོར་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གསེར་དངུལ་དེ་རྣམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཡིན་པ་ལས། གཞུང་གི་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནན་ཆེ་མཐའ་བཀག་ཞུས་ཏེ་སྒང་ཏོག་ཏུ་མུ་མཐུད་ཉར་ཚགས་ཐུབ་པ་བྱུང༌། མཐར་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་དང་བཅས་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས། གསེར་དངུལ་རྣམས་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་དགོས་དངུལ་དུ་བཀའ་འབྲེལ་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ལ་རྩིས་ཕུལ།

ལྕགས་སྟག་ (༡༩༥༠) ལོ་ནས་བོད་ཡུལ་གང་སར་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བའི་བཙན་དབང་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ཀ་སྦུག་ཏུ་གཅེན་མཁན་རྩིས་གསུམ་གྱིས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེ་སྤེལ་སྐབས་ཀྱི་མཁན་ཆུང་ནི་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ཡིན་པ་དང༌། ས་ཕག་ལོ་སྟོད་ནས་བཟུང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ཀ་སྦུག་དོན་གཅོད་དང༌། བལ་ཡུལ་དོན་གཅོད། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་དངོས་རིགས་བདག་གཉེར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་རིམ་པར་ཞུས་མཐར་རྒན་ཡོལ་དུ་དགོངས་འཕྲོལ་བྱུང་རྗེས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གནད་ཆེ་རང་གི་དངོས་མྱོང་ལོ་རྒྱུས་གསལ་པོ་བཞག་ནས་རང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པའི་ཐོག་བལ་ཡུལ་དུ་བདེ་ལྷོད་ངང་ནས་འདས་པ་བཅས། (ལོ་རྒྱུས་གསལ་ཙམ་ཞིག་རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་‘ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་’དེབ་ཕྲེང་ ༩ པའི་ནང་འཁོད་འདུག)

ཧིའུ་ ཨིཌི་ཝར་ཌ་ རི་ཅར་ཌ་སན། (Hugh Edward Richardson)

རི་ཅར་ཌ་སན་92 (༡༩༠༥-༢༠༠༠) གཞོན་དུས་དབྱིན་ཇིའི་ཨོག་སེ་ཕོར་ཌ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ (Oxford University) ཀེ་བཱལ་མཐོ་སློབ་ (Keble College) ནང་སློབ་གཉེར་གནང་འདུག དེ་སྐབས་ཁོང་གིས་སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་དང༌། སཱར་ འབའ་སིལ་ འགུའུལ་ཌ་ཁོང་གཉིས་བོད་བསྐྱོད་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལྟ་ཀློག་གནང༌། མཐོ་སློབ་ཐོན་རྗེས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་གཞུང་ཞབས་ལས་ཁུར་ཞུས།

རི་ཅར་ཌ་སན་གྱིས་ཐོག་མ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༦ ནས་ ༡༩༤༠ བར་དང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༤༦ ནས་ལོ་གཅིག་ཙམ་རིང་ལྷ་སར་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་སྐུ་ཚབ་ལས་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དང༌། རྒྱལ་རྩེར་ཚོང་དོན་ལས་འཛིན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་བ་དང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་དང༌། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་སེང་ཁྲི་མཐོན་པོར་ྋཞབས་སོར་ཐོག་མར་འཁོད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་རྒྱས་པ་བཅས་ལ་རི་ཅར་ཌ་སན་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ངོ་བཅར་ཞུས།

རི་ཅར་ཌ་སན་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཏེ། ཁོང་རང་ངོ་མས་བོད་གཞུང་གི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་མཐོ་དམའ་ཅི་རིགས་དང༌། ཆོས་རྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་བླ་མ་དགེ་འདུན། ཞིང་འབྲོག་དང་ཚོང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་བོད་མི་སྤྱིར་བཏང་བ་བཅས་པ་གང་སར་ངོ་མ་ངོ་གཏུགས་ཐད་ཀ་ཐད་ཀར་འཕྲོས་མོལ་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ། རང་འཁྲིའི་གཞུང་དོན་ཞུ་སྒོ་ཚགས་ཚུད་བསྒྲུབས་པའི་བྱས་པ་ཆེ་བ་མ་ཟད། བོད་དང་བོད་མིའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གཟུ་བོའི་བློ་ཡིས་ཉམས་ཞིབ་རྒྱུན་བསྲིང་གནང་བའི་མྱོང་ཐོག་ནས། བོད་ནི་གནའ་རབས་དང་ཕྱི་རབས་ཀྱི་གཞུང་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་དང༌། ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་གང་གི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ཡང་དེང་རབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ར་སྤྲོད་རྒྱལ་རབས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁུངས་བཙན་ཡོད་པ་གསལ་རྟོགས་གདེངས་འཁེལ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཙམ་མ་ཟད། རི་ཅར་ཌ་སན་ཁོང་རང་ངོ་མ་ལྷ་ས་ནང་ཁུལ་དང༌། ཉེ་ཁུལ་ཡུལ་ལུང༌། ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་སོགས་སྔར་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་འབྲེལ་ཡོད་ས་གནས་ཁག་ཏུའང་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བང་སོ་ཁག་དང༌། མཁར་རྫོང་ཁག རྡོ་རིང་འདྲ་མིན་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་བརྐོས་ཡིག་རྙིང་དངོས་ཡོད་དེ་དག་ལ་དཔར་བརྒྱབ་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་རྟགས་གསལ་བར་མཚོན་པའི་དཔང་པོའང་གསོག་སྒྲུབ་གནང༌།

རི་ཅར་ཌ་སན་གྱིས་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གནས་ལུགས་གསལ་པོར་བཀོད་པའི་སྙན་ཐོ་ཕུལ་ཏེ། དབྱིན་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཞུས། འོན་ཀྱང་དབྱིན་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཐབས་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེ་རང་བརྒྱུད་འཛིན་གནང་བཞིན་པར་ཁོང་རང་ཐུགས་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོད་པ་རེད།

རི་ཅར་ཌ་སན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཞབས་རྙིང་པ་ཞིག་བོད་ནས་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཟིན་མ་ཐག་པ་ནས། དབྱིན་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་མ་བསྟུན་པར། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་ཐོག་ཐེ་བྱུས་དང༌། བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ལུ་གུ་བརྒྱུད་དུ་དཔར་འགྲེམས་དང༌། མང་ཚོགས་ལ་ལེགས་སྦྱར་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རྒྱུན་མར་སྤེལ། ལྷག་པར་ ༡༩༥༩ ལོར་ཨར་ལན་ཌ་རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་སྐབས། ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་སློབ་སྟོན་པར་མཉམ་གཞུག་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་གནང་བ་ལྟར་ངོ་ཕེབས་ཀྱིས། ཚོགས་འཐུས་མང་པོར་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་རྩོད་གླེང་གསལ་བཤད་གནང་བས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ དང་ ༡༩༦༡ སོ་སོར་སྐུ་ཚབ་ཆེས་མང་བས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་བྱུང་བའི་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོན།

རི་ཅར་ཌ་སན་གྱིས་གོང་གསལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཞུགས་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་མང་པོར་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གླེང་མོལ་སྐབས་སུ་ཕལ་ཆེ་བས་བོད་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་དངོས་མྱོང་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་ ‘བོད་དང་དེའི་རྒྱལ་རབས་’ (The Tibet and Its History) ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་དེ་མྱུར་བར་བརྩམས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོར་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་ཐོན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་བདེན་དཔང་དབྱིན་དེབ་དེས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་སྐུ་ཚབ་འཐུས་མི་ཆེས་མང་བས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོག་ནས། བོད་མི་མང་ལ་ ‘རང་ཐག་རང་གཅོད་’ ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་རང་དབང་ཡོད་པའི་གྲོས་ཆོད་བྱུང༌།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་གསལ་ཤོས་ཤེས་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་དྲང་བདེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལངས་པའམ། བོད་དོན་གྲོས་ཆོད་ཁག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་གནང་བ་དེས་ ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ཁོང་རང་སེམས་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ། ཧ་ཅང་ངོ་ཚ་བ་ཞིག་བྱུང་ཞེས་གསུངས།

བསྡུས་དོན། ཧིའུ་ ཨིཌི་ རི་ཅར་ཌ་སན་ཁོང་དགུང་ལོ་ ༩༤ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས་ཤིང༌། དེ་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རི་ཅར་ཌ་སན་གྱི་བུ་ཚབ་ཌེའི་བི་ཌ་ རེན་ནིའི་ (David Rennie) ལ་ཡིད་གསོའི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་སྩལ་བའི་ནང་ “ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ནི། ཡུན་རིང་འདྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དངོས་དོན་ཐོག་ཁོང་རང་བོད་པ་ངོ་མ་ཞིག་རེད། ངེད་ཀྱིས་ནམ་ཡིན་ཡང་ཁོང་ལ་བརྩི་མཐོངས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་གྱི་ཡོད་” ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ལྟར། བོད་མི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་སྐུ་ཞབས་ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ནི། བོད་དང་བོད་མིའི་གྲོགས་པོ་བློས་ཐུབ། དྲང་བདེན་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་མཁན། སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་བོད་ཀྱི་དོན་དུ་གཏོང་མཁན་མི་སྣ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།

བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་གནས་རིམ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཕན་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་ཡོང་ཁུངས་རྩེ་སྐོར་དང༌། ཤོད་སྐོར་ཞེས་སེར་སྐྱ་སྡེ་ཚན་གཉིས་ནས་འབྱུང་ཞིང༌། སྤྱིར་བཏང་གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བའི་རིམ་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ནས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པའི་བར་འགྱུར་བ་དང་ཁ་སྣོན་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། གོང་ལོའི་བར་ཡོད་མུས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུ་འགོད་པར།

གནས་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། དེ་འོག་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ། སྲིད་བློན་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་ལས་གནས་དང་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡོངས་གྲགས་འབོད་སྲོལ་མེད།

གནས་གསུམ་པར། གནས་དངོས་དང༌། གསུམ་པའི་གདན་ཐོབ་ཡོད་པ་བཅས་ཡོད་འདུག་པའི་ཁོངས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། གུང༌། དར་སྣ། དར་རྒན། ཛ་སག ཐའི་ཇི། ཏཱ་བླ་མ་བཅས་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱང་ལས་འགན་གལ་གནད་ཆེ་ཆུང་དང༌། དངོས་སུ་ལས་འགན་ཡོད་མེད་བཅས་བར་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོད་རུང་སྤྱི་སྒྲོམ་གྱི་ངོས་འཛིན་དེ་ལྟར་བྱེད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་ཐའི་ཇི་ཞེས་པ་སྐྱ་བོར་མ་གཏོགས་སེར་མོ་བར་མེད།

རྩེ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་མཁན་ཆེ་དར་རྒན་གྱི་རིམ་པར་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག་ཀྱང༌། ༡༩༥༩ སྐབས་ཀྱི་རྩེ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་མཁན་ཆུང་ཡིན།

གནས་བཞི་པར། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཞེས་པ་མཁན་ཆེན་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། དྲུང་ཡིག་ཆེ་མོ། མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ། སྣེ་མགྲོན་སོགས་མཁན་ཆུང༌། བླ་ཕྱག་རྩེ་ཕྱག་སེར་སྐྱ། རྩིས་དཔོན། ཕེབས་བྱམས་འགོ་པ། མདའ་དཔོན། ཕྱོགས་མཐའི་སྤྱི་ཁྱབ། སྲས་རྣམ་པ་བཅས་རིམ་བཞིའི་ཁོངས་ཡོད་ཀྱང༌། འགན་དབང་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་པས་དབང་ཚད་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང༌། བང་རིམ་འགྲོ་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།

གནས་ལྔ་པར། རྩེ་མགྲོན་དང༌། རྩེ་གཉེར། ཤོད་དྲུང་ནང་གནས་ལྔའི་ལས་ཚན་པ་ཞེས་པ་རྣམས་ཡིན།

གནས་དྲུག་པར། རྩེ་དྲུང་དང༌། ཤོད་དྲུང་གཉིས་ཀའི་ནང་གནས་དྲུག་པ་ཅན་ཡོད་ཅིང༌། དཔེར་ན། ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་དང༌། ཞོལ་འདོད་དཔལ་རྩེ་དྲུང༌། ཞོལ་ཆོས་ར་གཉིས་ཀྱི་དོ་དམ་དང་ཆིབས་ཆེ་གཉིས་གནས་དྲུག་པ་ལྟ་བུ་ལས་ཚན་པ་ཡིན།

སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པའི་དབུ་གུར་སྟར་སྒྲིག་ཆེན་མོ།

སྒང་སྟོད་འདོད་རྒུ་ཐང་དུ་གཞུང་གི་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པའི་དབུ་གུར་སྟར་སྒྲིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཞུས་ཡོད་པའི་སྐོར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཟུར་དུ་དཔར་རིས་གསལ་བཀོད་ལྟར། ཐང་ཆེན་དེའི་དབུས་སུ་མཛོད་གོས་སེར་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་མཇལ་གུར་ཀ་བ་བཞི་ལྡན་མདའ་གཡབ་དང་བཅས་པར་འཁོར་ལོ་དང༌། ཛི་པར། ཁྱི་སྣ་ལག་འཁྱུད། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་བཅས་ཀྱི་རྒྱན་སྤྲོས་ཅན། སྟེང་དཀྱིལ་དུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཏོག་དང༌། ཟུར་གཉིས་སུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྨ་བྱས་བརྒྱན་པ་དབུ་གུར་རྨ་བྱ་ཆེན་མོ་ཞེས་གྲགས་པའི་མཛད་སྒོ་གནང་ཡུལ་མཇལ་གུར་ཆེན་མོ། གོས་ཆེན་རྫ་སྨུག་བྱ་འབྲུག་དང་སྤྲིན་རིས་ཆུང་ངུ་ཚོན་ཁྲའི་ནང་ཡོལ་ཐོག བླ་བྲེ་དང༌། ཕྱེ་ཕུར། ཀ་འཕན་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེའི་དབུས་སུ་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲི་མཐོན་པོ་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པ་ཁྲི་ལྕོག་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཟུར་ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན་གུང༌།93 གཡོན་ཕྱོགས་སུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་གདན་ཟུར་བཅས་པའི་བཞུགས་ཁྲི་མཐོ་དམའ་རིམ་པ་དང༌། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་གཡོན་མདུན་ཕྱོགས་དང་མཇལ་གུར་ཆེན་མོའི་འགག་བཅས་པར་མཛད་ཞབས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གདན་རིམ་པ།

དབུ་གུར་རྨ་བྱ་ཆེན་མོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ལྕགས་རི་ལྟ་བུའི་རས་སེར་གྱི་ཡོལ་བ་རས་སྔོན་པོའི་མཐའ་ལྕགས་ཅན་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་གི་ནང་ཁོངས་སུ་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མའི་གཟིམ་གུར་དང༌། ཞལ་འདོན་ཁང་དབུ་གུར་ཆུང་ངུ་སོག་གུར་འདྲ་བ། ཕྱི་ཤ་སྟག་ལྤགས་དང༌། གཟིག་ལྤགས་ཡིན་པ། ནང་ཤ་འགོ་སྣམ་སེར་པོ་དང༌། རྫ་མདོག་ལས་གྲུབ་པ་ཁག་དང༌། གསོལ་བ་ཁང་དབུ་གུར་སེར་པོའི་ནང་བཅས་ལ་བཞུགས་གདན་དང༌། སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་ཆ་ཚང་བ་དང༌། ཆབ་ས་ཁང་དབུ་གུར་ཆུང་ངུ་ཞིག དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ནང་མ་ཁང་དབུ་གུར་དཀར་པོ་94ཞིག་བཅས་དང༌།

ཡོལ་བ་སེར་པོའི་ལྕགས་རིའི་ཕྱིའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤོད་འགག་གི་གུར་ཁག་དང༌། གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡབ་ཡུམ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་བགྲེས་པ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་བཅས་ཀྱི་བཞུགས་གུར་དང༌། རྩེ་གསོལ་ཐབ་ཀྱི་བྱ་གཡབ་ཡོལ་བཅད་ཅན་བཅས་སྟར་སྒྲིག

དེ་ནས་བར་སྟོང་ཆེ་ཙམ་བཞག་པའི་མཐའ་སྐོར་དུ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཛ་སག་དང༌། དར་ཧན། ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། རིམ་བཞི། སྲས་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱི་བཞུགས་གུར་ཆེ་ཆུང་བརྒྱ་སྐོར་སྟར་སྒྲིག་ལྕགས་རི་ནང་མ་ལྟ་བུ་དང༌།

ཡང་དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ལས་ཚན་པ་དང༌། དྲུང་དཀྱུས། དྲུང་གཏོགས། ནང་ཟན་བཅས་ཀྱི་གུར་ཆེ་ཆུང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་སྟར་སྒྲིག་ལྕགས་རི་ཕྱི་མ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་དང༌། བཞུགས་སྒར་ཆེན་མོའི་མདུན་ཕྱོགས་མདའ་རྒྱང་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་ཆིབས་ཞབས་འབྲེལ་ཡོད་མི་ཚོགས་མང་པོ་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་སོགས་ཀྱི་གུར་ཁག་གྲོང་ཚོ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་བཅས་སོ།།

ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱས་མཚོན་པའི་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ཀྱི་དབྱར་དུས་ཆས་གོས།

རྩེ་སྐོར། བཀའ་བློན་བླ་མ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ཛ་སག་དང༌། ཏཱ་བླ་མ་བཅས་ཀྱི་ན་བཟའ་གྲྭ་ཆས་ཐོག་གོས་ཆེན་སྟག་ཤུན་དང༌། ཧོར་གོས་སེར་པོ་ཚོན་ཁྲའི་རྡཱ་ཀོ ཕྱར་གཟན། ཆབ་བླུག དབུ་ཞྭ་བསེ་ཐེབ། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀའི་འཇའ་ལྷམ་སྣ་འཁྱིལ།

མཁན་ཆེ་95དང༌། དར་རྒན། མཁན་ཆུང༌། ལས་ཚན་པ། དཀྱུས་མ་བཅས་པ་གྲྭ་ཆས་སྟེང༌། ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་དང༌། ལས་ཚན་ནང་མ་ཡན་ལ་ཆབ་བླུག ཚང་མ་ཞྭ་དཀར། མཁན་ཆུང་ཡན་ལ་འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀའི་འཇའ་ལྷམ་སྣ་འཁྱིལ་དང༌། དེ་མན་ལ་ཀོ་བ་རྒྱ་སྨུག་གི་འཇའ་ལྷམ་སྣ་འཁྱིལ། མཚན་ཞབས་དགེ་བཤེས་རྣམས་གྲྭ་ཆས་ཐོག་ཆོས་གོས། ཞྭ་མོ་སྒྲོ་རྩེ་མ། ལྷམ་རས་ཟོན།

བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པ། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཁག་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་ཀྱི་ན་བཟའ་གྲྭ་ཆས་སྟེང༌། གོས་ཆེན་དམར་པོའི་ཕོ་རོག་མིག ཆབ་བླུག དབུ་ཞྭ་ཐང་ཞུ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཞབས་ལྷམ་འགོ་སྣམ་རྫ་མདོག་གི་འཇའ་ཅན་སྣ་འཁྱིལ་དང༌། གཞན་རྣམས་རས་ཟོན།

ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཁ་རྣམས་ཀྱི་ན་བཟའ་གྲྭ་ཆས་ཐོག ཆབ་བླུག ཞྭ་སེར་སྒྲོ་ལུག ཞབས་ལྷམ་ཤ་སུག་མ།

རྣམ་གྲྭ། སྤྱན་རྒྱ་བ་གཉིས་གྲྭ་ཆས་ཐོག གོས་ཐུན་ཐི་སེར་པོའི་ཁ་གྱོན་ཨམ་ལྷུག་སྒྲོག་ལུ་ཅན། ཆབ་བླུག གོས་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་པད་གཟུགས་ཁ་གཡེར་ཅན། ལྷམ་རས་ཟོན།

གསུང་བཟང་བ་བརྒྱད་དང༌། དུང་པ་གཉིས་གྲྭ་ཆས་ཐོག གཟན་དམར་སྨུག་ཉིས་བརྩེགས་དང༌། ཆབ་བླུག ཞྭ་དཀར། ལྷམ་རས་ཟོན།

དབུ་གདུགས་པ་གྲྭ་ཆས་ཐོག གཟན་རྐྱང༌། ཆབ་བླུག ཞྭ་དཀར། ལྷམ་རས་ཟོན།

ཆིབས་འཆང་བ་བཞི་པོ་གྲྭ་ཆས་ཀྱི་སྟོད་འགག་ཨོ་འབོག་བརྒྱངས་པ་དང༌། གཟན་རྐྱང༌། ཆབ་བླུག ཞྭ་དཀར། ལྷམ་རས་ཟོན།

གོང་གསལ་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། གདན་ས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སེར་མོ་བ་ཚོའི་གྲྭ་ཆས་ཀྱི་ཐོག་སྟོང་སྐུད་དམར་པོ་ལྷས་པའི་གཟན་སྡེམ་རེ་རྒྱག་དགོས།

ཤོད་སྐོར། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་ལ་སོགས་པའི་གུང་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ།ཛ་སག ཐའི་ཇི་བཅས་ཀྱི་ན་བཟའ་གོས་ཆེན་སྟག་ཤུན་དང༌། རྒྱན་བཞི་སེར་པོ་ཚོན་ཁྲའི་ཁལ་ཁ་གཟུགས་དང༌། གསེར་སྐེད། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། དབུ་ཞྭ་སྦུ་ཁྲུ། སྲིད་བློན་གྱི་དབུ་ཏོག་མུ་ཏིག གུང་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པའི་དབུ་ཏོག་པད་རག ཛ་སག་དང་ཐའི་ཇིའི་དབུ་ཏོག་བྱུ་རུ། ཚང་མའི་ཞབས་ལྷམ་འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀའི་འཇའ་ཅན།

རིམ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་ན་བཟའ་ཁལ་ཁ་གཟུགས་སོགས་གོང་མཚུངས་དང༌། དབུ་ཞྭ་ལྕགས་མདའ་གཡུ་ཡི་ཏོག་ཅན། རིམ་བཞིའི་ཁོངས་ནས་རྩིས་དཔོན་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད། རིམ་བཞི་དང་འདྲ་བའི་སྲས་རྣམ་པ་བཅས་ནི་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ལུ་ཆས་དང༌། རིམ་བཞི་རྩིས་ཕྱག་གི་འཇའ་ལྷམ་འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ སྲས་རྣམ་པའི་འཇའ་ལྷམ་འགོ་སྣམ་རྒྱ་སྨུག

མདའ་དཔོན་རྣམས་གནས་རིམ་བཞི་པ་ཡིན་པས། ཞི་ཆས་རིམ་བཞི་བྱིངས་དང་འདྲ།

ལས་ཚན་པ་དང༌། དྲུང་དཀྱུས་རྣམས་ཀྱང་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་སྐབས་རྒྱ་ལུ་ཆས་དང༌། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆས་གོས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་ལྭ་ཤག་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་རིམ་བཞིའི་ཞྭ་མོ་ཨར་ཞྭ་དཀར་པོར་སྟོང་སྐུད་མཚལ་ཀའི་ཁ་གཡོག་ཅན་ལ། གསེར་གྱི་ཏོག་བུམ་གཟུགས་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་སྒོར་གྱིས་བརྒྱན་པ། རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་སྲས་རྣམ་པ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། སྤོས་འཛིན་པ་ལས་ཚན་གནས་དྲུག་པ། དེ་བྱིངས་དྲུང་དཀྱུས་བཅས་ཀྱི་ཞྭ་མོ་གཙུག་ཞྭ་སེར་པོ། རིན་རྒྱན་པ་ཚང་མའི་ལྷམ་ཀོ་ལྷམ་ཤ་སུག་འདྲ་བ། རྣ་གཡོན་དུ་གཡུ་རྙིང་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱི་གཡུ་རྒྱངས་དངུལ་དཀར་གྱི་ཕོམ་ཅན། རྣ་གཡས་སུ་གཞི་གདན་གསེར་ལ་གཡུ་རྙིང་སྟར་བསྒྲིགས་སྒོར་གཟུགས་དང༌། རྡོ་རྗེ་གཟུགས་ཀྱི་རྣ་རྒྱན། གསེར་གྱི་གའུ་སྒོར་གཟུགས་ཆེ་བ་གཡུ་རྙིང་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། བྱུ་རུ་དང༌། སྤོས་ཤེལ་གྱི་དཀར་ཤལ་དམར་ཤལ་བཅས།

ཕེབས་བྱམས་ཞབས་ཞུ་བ། ཕེབས་བྱམས་འགོ་པ་རིམ་བཞིའི་གྱོན་ཆས་གོས་རྒྱན་བཞི་སེར་པོའི་ལྭ་ཤག་དང༌། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་ལྕགས་མདའ་གཡུ་ཡི་ཏོག་ཅན། འཇའ་ལྷམ་མཚལ་ཀ

ཕེབས་འགོ་ལས་ཚན་པའི་གྱོན་ཆས་གོས་རྒྱན་བཞི་སྔོན་པོའི་ལྭ་ཤག རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་ལྕགས་མདའ་གཡུ་རྫུས་དོ་ལོའི་ཏོག་ཅན། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

བྱམས་འདེགས་ཞབས་ཞུ་བ་རྩེ་ཕྱག་དང༌། བླ་ཕྱག་གི་ཕྱག་ནང༌། རྩེ་གཉེར་དང༌། ཞོལ་གཉེར། ལྷ་གཉེར་བཅས་ཀྱི་ནང་ཟན་ཚོའི་གྱོན་ཆས་གོས་པད་ཡུ་མ་གཞི་སེར་པོའི་ལྭ་ཤག་དང༌། གྲུའུ་ཙེ་གཡུ་མདོག་གི་འོག་གྱོན། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་སྒོར་ལེབ་ཕྱི་བསྟུམས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་མཐའ་སྐོར་ཡར་སློག་སྤུ་མ་ལི་ཧང་གཟིག་ཤུན་གྱི་ཐིག་རིས་ཅན། ཞྭ་གཙུག་བྱ་སྒྲོ་དཀར་པོས་བརྒྱན་པ། ལྷམ་སྤུ་མ་ནག་པོ།

བྱམས་འཐེན་པ་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ་ལྡིང་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་ནས། རུ་དཔོན་གྱི་གྱོན་པ་གོས་རྒྱན་བཞི་སྔོ་ནག་གི་ལྭ་ཤག་དང༌། གྲུའུ་ཙེ་ཕྱུར་ཁུ་མདོག་གི་འོག་གྱོན། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་ལྕགས་མདའ་དོ་ལོ་སྔོན་པོའི་ཏོག་ཅན། ལྷམ་འཇའ་ཅན་རྒྱ་སྨུག

བརྒྱ་དཔོན་གྱི་གྱོན་པ་མཛོད་གོས་སྔོན་པོའི་ལྭ་ཤག་དང༌། གྲུའུ་ཙེ་ལྗང་སེའི་འོག་གྱོན། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་ལྕགས་མདའ་དོ་ལོ་སྔོན་པོའི་ཏོག་ཅན། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

ལྡིང་དཔོན་གྱི་གྱོན་པ་འགོ་སྣམ་ལྗང་ཁུའི་ལྭ་ཤག་དང༌། གྲུའུ་ཙེ་དཀར་པོའི་འོག་གྱོན། སོག་ཞྭ་དུང་གི་ཏོག་ཅན། ལྷམ་སྤུ་མ་ནག་པོ།

དྲུང་གཏོགས། དྲུང་གཏོགས་ཁོངས་ནས་རྩེ་ཕྱག་དང༌། བླ་ཕྱག་གི་ཕྱག་དྲུང་སོ་སོའི་གྱོན་པ་གོས་ཆེན་རྒྱ་སྨུག་གསེར་མའི་ལྭ་ཤག་དང༌། དྲུང་གཟན། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། སེར་རིལ་སྙུག་ཁྲོག ཞྭ་མོ་འབོག་ཏོ། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

དྲུང་གཏོགས་བྱིངས་ཀྱི་གྱོན་པ་འགོ་སྣམ་རྒྱ་སྨུག་གི་ལྭ་ཤག་དང༌། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་འབོག་ཏོ། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་གྱི་སྒོ་ར་བ་དྲུང་གཏོགས་ཀྱི་གྱོན་པ་འགོ་སྣམ་དཀར་པོའི་ལྭ་ཤག་ཐོག དྲུང་གཟན་དང༌། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་འབོག་ཏོ། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

ཆིབས་ཁྲིད་པ། གཟིམ་འབོག་སོགས་བཀལ་བའི་ཆིབས་རྟ་འཁྲིད་མཁན་ཞོལ་ཆིབས་རའི་ནང་ཟན་གྱི་གྱོན་པ་རྒྱ་ལུ་ཆས་དང༌། ཞྭ་སྤ་རིལ་སྐེད་ཁྲ་ཅན། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

གར་པ། གར་དཔོན་གྱི་གྱོན་པ་གར་པ་བྱིངས་དང་འདྲ་བ་ལ། གར་ཞྭ་རྒྱབ་དར་བཅས་པ་རྒྱ་སེ་ཚོན་ཁྲ་དང༌། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

གར་པ་བྱིངས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་གོས་ཐུན་ཐི་ཚོས་ཚོགས་ཀྱི་ལྭ་ཤག་དང༌། འོག་འཇུག་དཀར་པོ། གར་ཞྭ་སྒོར་མོ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་རྒྱབ་དར་ཅན། འགོ་སྣམ་ལྗང་ཁུའི་ལྷམ།

བླ་རྩིས་པ། བླ་རྩིས་པའི་གྱོན་པ་རས་ཀྱི་ཤམ་ཐབས་དཀར་པོ་དང༌། གོས་རྒྱ་སེའི་སྟོད་འགག འོག་འཇུག་དཀར་པོ། གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་ཕྱར་གཟན། ཞྭ་དཀར། ལྷམ་རས་ཟོན།

རྟ་ར་བ། རྟ་དར་བ་གཞུང་སོག་འགོ་པའི་གྱོན་པ་གོས་ཆེན་སེར་པོའི་ལྭ་ཤག་དང༌། འོག་འཇུག་དཀར་པོ། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། ཞྭ་མོ་ལྕགས་མདའ་དོ་ལོ་སྔོན་པོའི་ཏོག་ཅན། འཇའ་ལྷམ་རྒྱ་སྨུག

རྟ་དར་བ་གཞུང་སོག་བྱིངས་ཀྱི་ཆས་གོས་གོས་ཚོས་མན་གྱི་ལྭ་ཤག་སྟེང༌། གོས་ཆེན་དཀར་པོ་ཚོན་ཁྲའི་ཁ་གྱོན་ཨམ་ལྷུག་ཅན། རྒྱ་གྲི་ཕོར་ཤུབས། གོས་དཀར་པོ་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་ཐུ་པི་ལི་ཡར་སློག་པད་འདབ་བཞི་ལྡན། སྤུ་མ་ནག་པོའི་ལྷམ་བཅས།

རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་གཡོ་ཁྲམ་ཐབས་བྱུས།

རྨ་སྤུ་ཕྷང་ནི།96 གཡོ་ཁྲམ་ཐབས་བྱུས་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ། ཕྲ་མེན་གྱི་རིག་པ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། འདིར་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞིག་སྨོས་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རྩད་དཔྱོད་ཞུ་མཁན་ཁོང་རྣམ་པ་སྐུ་འབུམ་དུ་ཡོད་སྐབས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ཟི་ལིང་ཁུལ་གྱི་དམག་སྤྱིའི་གོ་མིང་རང་འཇགས་ལས། ཀྲུའུ་ཞི་གཅིག་ལྕོགས་མིན་པར། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ཕའི་སྤུན་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་ནས་ཟི་ལིང་ཀྲུའུ་ཞི་བསྐོས་ཏེ་ལས་ཁུར་རྩིས་ལེན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་དོན་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁེ་སྨད་སྲས་སོགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་རྟེན་ཆས་དང་བཅས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་ཀྲུའུ་ཞི་གསར་པ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར། ཁོང་པས་ཟི་བོད་མཐུན་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་རོགས་རམ་གང་ཡོང་ཞུ་རྒྱུ་གླེང་བ་སོགས་ལེགས་ལམ་ཕྱེ་བ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་འདུག

འོན་ཀྱང་མི་རིང་བར་རྨ་སྤུ་ཕྷང་སླར་ཡང་ཟི་ལིང་ཀྲུའུ་ཞིར་བསྐོས་པའི་འགྱུར་བ་ཞིག་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནི་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་གཡོ་ཁྲམ་ཐབས་བྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྲུའུ་ཞི་གསར་པས་ལས་ཁུར་བླངས་རྗེས་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་མཐའི་དགོན་པ་རི་ཁྲོད་དང༌། ཡུལ་འབྲོག་གང་སར་རྐུན་ཇག་གིས་མི་བསད་རྒྱུ་འཕྲོག་སྡོད་བཟོད་མི་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོང་བཞིན་ཡོད་པའི་གླེང་གྲགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་འདྲ་བྱུང་བ་ནི་དངོས་དོན་ཐོག་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་རང་གི་དམག་མི་རྐུན་ཇག་ཏུ་བརྫུས་པ་ལྐོག་གཏོང་བྱས་ཏེ། ཀྲུའུ་ཞི་གསར་པས་ཁྲིམས་འགོ་ནོན་གྱི་མེད་པའི་གླེང་ལྷག་བཟོ་ཐབས་ཀྱི་བྱུས་ངན་ཞིག་རེད་ཅེས་མི་ཚོས་གླེང་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་དུས་སུ་ཉིན་གཅིག་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་གི་དམག་སྤྱི་སྦའེ་ཁྲུན་ཤིའི་ཟེར་བ་དེ་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་འབྱོར་འདུག་པར། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཁ་ཆེ་ཤ་སྐམ་མའི་སྣོད་ལྕགས་དམ་གསར་པའི་ནང་གསེར་གྱིས་བཀང་བ་གསུམ་གོང་གསལ་དམག་སྤྱི་དེར་མཇལ་རྟེན་ལྐོག་རྔན་དུ་སྤྲད་ཐོག རྨ་ཁོ་རང་ལ་ཟི་ལིང་ཀྲུའུ་ཞིའི་གོ་གནས་རང་འཇགས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས་པ་དེ་ལྟར་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་རྨ་ཁོ་པའི་ལྐོག་གཡོའི་བྱེད་སྟངས་ཁྲོམ་གྲགས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག

རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་གཡོ་ཁྲམ་ཐབས་བྱུས་གཞན་ཞིག་ནི། སྐུ་འབུམ་དགོན་གྱི་བླ་མ་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཞེས་པ། དེ་སྔོན་ལྕགས་ལུག་ (༡༩༣༡) ལོ་བར་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ། ཅང་ཀྲུའུ་ཞི་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས། ཅང་གིས་ཁོང་ལ་མཚན་གནས་ཐམ་ཀ་སོགས་ཀྱིས་གཟེངས་བསྟོད་ཐོག གང་ཅིའི་བཀའ་མངགས་དང་འབྲེལ་བར་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ལམ་བར་ཨ་ལག་ཤ་དང༌། ཨོར་ཐུ་སུའི་ས་མཚམས་ཏིན་ཁའོ་ཞེས་པའི་རྒྱ་གྲོང་དེར་ཞག་བཞུགས་སར། རྒྱ་ཁ་ཆེ་མི་སེར་དཀྱུས་མའི་ཆས་གོས་གྱོན་པ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ནས་ཇག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཞུགས་སའི་ཁང་པའི་མཐའ་བསྐོར་ནས། འགའ་ཤས་ནང་དུ་འཛུལ་ཏེ་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུར་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བཀྲོངས། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་ཡང་མ་འཁྱེར་བར་ཚང་མ་མཚན་གུང་དེར་གར་སོང་མེད་པར་གྱུར།

གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུའི་སྐུ་ཕུང་ཟི་ལིང་མཁར་བརྒྱུད་གདན་ཞུའི་སྐབས་སུ། རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཕྱི་ཚུལ་འདྲ་ཆགས་ཆེད། རྒྱ་མིའི་ཡུལ་སྲོལ་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང༌། དར་འཕན་གྱིས་སྣེ་དྲངས་པའི་དམག་མི་རུ་བསྟར་གྱི་ཆེ་བསྟོད་དང་བཅས་ཏེ་སྐུ་འབུམ་དགོན་དུ་གདན་དྲངས།

དངོས་དོན་ཐོག་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ལ་ཅང་ཀྲུའུ་ཞིས་ཆ་མཐོངས་ཆེན་པོ་གནང་བར་བརྟེན། རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་དབང་བྱུས་ལ་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་དོགས་ཀྱིས་ཁོ་པའི་དམག་མིའི་ཁོངས་ནས་མི་སེར་དཀྱུས་མར་བརྫུས་ཏེ་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཀྲོང་དུ་བཅུག་པ་རེད་ཅེས་ཡོངས་གྲགས་སུ་གླེང་བ་ཞིག་བྱུང༌།

དེ་ནས་ལོ་ཤས་སོང་རྗེས་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུའི་ཡང་སྲིད་ནས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་སྐབས་དེར་དངོས་བྱུང་དངོས་སྟོན་ར་སྤྲོད་གནང་བའི་སྐོར་ཡང་གླེང་གྲགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནི་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སྐུ་གོང་མ་བཀྲོང་སྐབས་དབུའི་དཔྲལ་བར་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་མདེའུ་ལྟག་ཁུང་དུ་ཐོན་པའི་རྨ་རྗེས་སྤྲུལ་སྐུ་འཁྲུང་དུས་ནས་རང་བཞིན་གསལ་པོར་མངོན་པ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཧ་ལས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ས་ཡོས་ (༡༩༣༩) ལོ་རྒྱ་ནག་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་བརྒྱད་པའི་ནང་ཉི་ཧོང་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་ཤུགས་བཀག་འགོག་དམག་སྤྱི་ཆེ་བ་ཀྲུའུ་སི་ལིང་ཀྲང་ཀན་ཟེར་བ་རྒྱ་ནག་ནས་ཆེད་དུ་འབྱོར་ཏེ། མཚོ་སྔོན་བློན་པོ་གསེར་ཆེན་རི་བོའི་མདུན་ཐང་མཚོ་འགོ་ཐར་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཟི་ལིང་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིས་གཙོས་པའི་ཟི་ལིང་དང༌། མཚོ་སྔོན་ཁུལ་གྱི་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་དང༌། བླ་མ་ལས་སྣེ་རྣམས་ཆེད་འབོད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་པ་ཞིག་འཚོགས་ཏེ། ཐོག་མར་ཕན་ཚུན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་སྐབས་གསེར་ཁྲི་ཧོ་ཐོག་ཐུའི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ན་ཆུང་ངུ་དེས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་ལ་ཁོང་རང་ངོ་སྤྲོད་གསུང་མོལ་ཐོག མདེའུ་ཕོག་པའི་རྨ་ཤུལ་མིག་སྟོན་ར་སྤྲོད་གནང་བ་དང༌། རྨ་སྤུ་ཕྷང་ངོ་གདོང་དམར་པོར་གྱུར་པ་སྟོང་འཁོར་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་དེར་ཡོད་འགའ་ཤས་ནས་གསལ་རྟོགས་ཀྱི་གླེང་གྲགས་ཆེ་ཙམ་བྱུང༌།

རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་གཡོ་ཁྲམ་ངན་བྱུས་འདི་ལྟ་བུ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་སྐབས་དེར། སྐུ་འབུམ་བླ་གྲྭའི་ཁོངས་སོགས་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོར་དད་ཅིང༌། བོད་གཞུང་ལ་བློ་དཀར་བ་དག་གིས་ཀེའུ་ཚང་རིན་པོ་ཆེར་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་གྱི་དོན་གནད་གལ་ཆེ་འདི་ཐོག་རྨ་ཀྲུའུ་ཞིའི་ཕྱོགས་ནས་བྱ་ངན་ཇི་ཡོང་ངེས་པ་མེད་པས། དུས་རྟག་ཏུ་སྦི་གསང་ཡིད་གཟབ་ལྷོད་མེད་གནང་དགོས་ཞེས་སོགས་ནང་མའི་ཞེན་སྐུལ་ཞུ་མཁན་ཡང་སྔ་རྗེས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཏར་དེབ་དང༌། ནང་དོན་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོ་མ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པའི་སྐོར་སོགས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གིས་ཤེས་རྟོགས་གྱུར་ན་མི་འགྲིགས་པའི་ཡིག་ཆ་ངོ་མ་རྣམས་ཐོག་གསེང་དུ་སྦས། གཞུང་ལ་ཏར་སྙན་སྔ་རྗེས་ཕུལ་བ་དང༌། བཀའ་གསལ་ཕེབས་རིགས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཕྱི་གྲགས་ཆོག་པ་ཁག་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་དུ་བཟོས་ཏེ་ཡིག་སྒམ་ནང་དུ་འཇོག་པ་སོགས་ཀྱི་དོགས་ཟོན་ཆེན་པོ་གནང་དགོས་བྱུང་འདུག

ལུང་བསྟན་གསར་སྣོན།

འབྲི་གུང་ཨ་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འབྱོན་ཡུལ་དང༌། མ་འོངས་མཛད་པའི་སྐོར་ཡང་ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་ལ་ལུང་བསྟན་གསལ་པོ་ཞུས་གནང་འདུག་ཅིང༌། དེ་ནི་འབྲི་གུང་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་‘འབྲི་གུང་ཆོས་འབྱུང་’ཞེས་པ། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ ༢༠༠༤ ལོར་དཔར་བསྐྲུན་དེབ་ཆེན་དེའི་ཤོག་གྲངས་ ༦༤༤ འཕྲེང་འབེབས་གཉིས་པ་ནས་”ཤིང་ཕག་ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་མཆོག་རྒྱལ་མེ་ཏོག་ཐང་ལ་ཕེབས་ཞོར་འབྲི་གུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བྱུང་བས་དགོན་སྡེ་སོ་སོ་ནས་བསུ་བཀོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟར། [ྋརྒྱལ་ཚབ་མཆོག་ཨ་མགོན་]རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་དུ་བྱོན་པར། ནང་དུ་གདན་དྲངས། སྒོ་གཏན་བརྒྱབ། རྒྱལ་ཚབ་ནས་ཏཱ་ལའི་ཡང་སྲིད་ཕྱོགས་གང་དུ་འཁྲུངས་ཡོད་མེད་ཐུགས་དམ་གནང་རོགས་གསུངས་པར། “སྔོན་པོ་གསུམ་གྱི་སར་འཁྲུངས་འདུག རྒྱ་ནག་ལ་ཡོད། རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་”གསུངས། [ྋརྒྱལ་ཚབ་]རིན་པོ་ཆེས་སྔོན་པོ་གསུམ་ཟེར་བ་གང་ཡིན་[སྐབས་འཕྲལ་]མ་དྲིས་པར། སླར་མི་བཏང་ནས་བསྐྱར་འདྲི་ཞུས་པར། ལན་མ་གསུངས། དེའི་དོན་ནི། ཨ་མདོ་མཚོ་སྔོན་པོ་དང༌། ཟི་ལིང་མཁར་སྔོན་པོ། འཁྲུངས་ཁང་ཐོག་སྔོན་པོ་གསུམ་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད་འདུག་གོ་”ཞེས་འཁོད། དེ་ལྟར་ན། “རྒྱ་ནག་ལ་ཡོད” ཅེས་པ་དེ་ནི། འཁྲུངས་ཡུལ་དང་འཁྲུངས་ཁང་མཚོན་པའི་སྔོན་པོ་གསུམ་རྒྱ་ནག་དང་ཉེ་བའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་གསུངས་པའམ། ཡང་”རྒྱ་གར་ལ་ཡོད” ཀྱང་གསུངས་པས། དེས་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་འབྱོན་དགོས་ཡོད་ཅེས་པའི་ལུང་བསྟན་ཡིན་པར་ཡང་གོ་ཆོག་པར་སྣང་ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་གསུང་མཁན་ཡང་ཡོད་འདུག

91 ‘རྭ་སྟག་གི་དོན་རྐྱེན་དང་དེའི་སྐོར་གླེང་བ་’ ཞེས་པ་དང༌། ‘རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་འདོན་ཐེངས་གསུམ་པ་དང༌། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བརྒྱད་པ་དང༌། ༣སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡༢ པ་ ༧ (སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡༦ པ་) ༨ (སྤྱི་འདོན་ཐེངས་ ༡༧ པ་) ’ སོགས་ཕྱིས་སུ་བོད་ནས་དཔར་ཐོན་དེ་དག་དང༌། རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་’ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ ༣ པའི་’ ནང་སོགས་སུ་རྭ་སྒྲེང་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐོར་འཁོད་འདུག་པར་དཔྱད་མཛོད།

92 ༡༩༤༧ ནས་ ༡༩༥༠ བར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཐོག་ནས་གོང་གསལ་ལས་གནས་ཁག་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་མུ་མཐུད་གནང་བ་བཅས་ཁྱོན་བོད་ནང་ལོ་དགུ་ཙམ་བཞུགས། ཧིའུ་རི་ཅར་ཌ་སན་ངོ་སྤྲོད་ཞིབ་གསལ་དང༌། ཁོང་གི་རྩོམ་དེབ་དང་རྩོམ་ཡིག་ཇི་ཡོད་སྐོར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་ཨོག་སེ་ཕོར་ཌ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྐབས་གཉིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡེབས་དབྱིན་དེབ་ An Appreciation of Hugh Richardson ཞེས་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་གོང་གསལ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ཟབ་གླེང་ཚོགས་བཤད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡེབས་དབྱིན་དེབ་ The History of Tibet, New Resources and Perspectives ཞེས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡེབས་ High Peaks and Pure Land (རི་མཐོ་ས་གཙང) ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་ནང་འཁོད་པར་གཟིགས།

93 ས་སྟག་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣༠ (༡༩༣༨/༤/༣) ནས་སྲིད་བློན་གྱི་མཛད་ཁུར་དགོངས་ཞུ་གནང༌།

94 གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞབས་ཞུ་གནང་སྐབས་བཞུགས་ས་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་རྣམ་པའི་བཞུགས་གུར་གཞུང་ཞབས་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་གི་གུར་སྟར་ཁོངས་སུ་ཡོད།

95 མཁན་ཆེ་ལ་ཕྱར་སྟོད་མི་དགོས།

96 ‘མདོ་སྨད་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱིའི་གཞུང་ཤིང་གི་སྐོར།’ རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཧོར་གཙང་འཇིགས་མེད། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དཔར་དེབ་ཨང་ ༡ འཁོད་པ་དེའི་ཤོག་གྲངས་ ༧༣༧ ནས་རྨ་སྤུ་ཕྷང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་པོ་འཁོད་འདུག

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ “མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།” ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀ༵ར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ན༵ག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིགས་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། “བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།” ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲྀཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས”རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། “སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་” དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། “ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།” ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་”སྲིད་དོན་” ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་”སྲིད་དོན་པ་” ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་”སྲིད་དོན་མཁས་པ་”ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ལྟག་མཚེར་དང༌། འོག་ལུང་མཚེར།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ཟླ་ ༤ པ་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཁུར་ཞབས་ཞུ་བས་ཨ་རིའི་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་ (Indiana) མངའ་སྡེའི་གྲོང་ཁྱེར་འབུལུམིང་ཊོན་ (Bloomington) དུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་མཇལ་བར་ཆེད་བཅར་གྱིས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟིན་བྲིས་ཆ་ཚང་དཔར་བཤུས་ཤིག་རིན་པོ་ཆེར་སྤྱན་བསྟར་དང་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུས། དེ་སྐབས་རིན་པོ་ཆེས་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ལྡན་གྱི་དགོངས་འཆར་གནད་ཆེ་ཞིག་གནང་བ་གཤམ་གསལ།

“ད་ཕན་སྐུ་འབུམ་གདན་རབས་དང་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་འདྲ་མིན་མཐོང་བ་ཚང་མའི་ནང་ལ་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་མིང་‘ས་ཏ་བཏགས་སྟ་ག་བཞག་སྟག་’ དང༌། ‘འ་འོག་ཚ་འགྲེང་བུ་འཚེ་ར་བཞག་འཚེར་’ བྲིས་འདུག དེ་མ་དག་པ་རེད། ནོར་བ་རེད། སྒྲ་དག་གི་འདུག་སྟེ་དག་ཆ་འགྲིག་གི་མི་འདུག དག་ཆ་ལ་ ‘ལྟག་ཁུང་གི་ལྟག་’ འབྲི་དགོས།” ཞེས་ཕྱག་གཡས་མགུལ་མཇིང་གི་ལྟག་གཉའ་ལ་འཆང་བཞིན་གསུངས་རྗེས། “འཚེར་དེ་ཡང་ ‘འབྲོག་པ་སྡོད་སའི་མཚེར་’ འབྲི་དགོས། ངས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཤོད་ཀྱི་ཡིན། ཡག་པོ་ཉན་ནས་ཡིག་ཐོག་བྲིས་དང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང་ནས་མུ་མཐུད་གསུངས་གསལ། “དག་ཆ་ལ་ལྟག་དང་འོག་གི་ལྟག་དེ་འབྲི་དགོས། གཅན་གཟན་སྟག་ཟེར་བའི་སྟག་དེ་བྲིས་ན་མི་འགྲིགས། འཚེར་ཡང་ནོར་བ་རེད། ངེས་པར་དུ་འབྲོག་པའི་ཁྱིམ་ལ་མཚེར་ཟེར་བ་དེ་འབྲི་དགོས། དེ་གང་འདྲ་ཡིན་ཟེར་ན། ཐོག་མར་ང་ཚོའི་ཕ་མེས་འབྲོག་པ་ཚོ་ཁྱིམ་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། འབྲོག་སྐད་བཤད་ན་མཚེར་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། མཚེར་གཅིག་པུ་དེའི་མི་རྒྱུད་འཕེལ་ནས་མཚེར་གཉིས་ཆགས། དེ་དུས་མཚེར་གཅིག་ལུང་པའི་ལྟག་ལ་ཆགས། དེ་ལ་ ‘ལྟག་མཚེར་’ ཟེར་བ་དང༌། མཚེར་གཅིག་ལུང་པའི་འོག་ལ་ཆགས། དེ་ལ་ ‘འོག་ལུང་མཚེར་’ ཟེར་བ་རེད།” ཅེས་དང༌། “དེང་སང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ནང་ལ་ ‘ཏང་ཙ་’ དང༌། ‘ཝ་ལང་ཙ་’ ཟེར་གྱི་འདུག རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་ཆ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ཡུལ་ཡིན་པ་འདྲ་ཞིག་བཟོས་འདུག འོ་ད་དངོས་དོན་ལོ་རྒྱུས་དེ་འདྲ་རེད། དེ་ཚོ་སེམས་ལ་བཞག་ནས། ད་རེས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་ནང་ལ་གསལ་པོ་འགོད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག” ཅེས་དང༌། “ད་ང་ལོ་རྒས་ཡོད་པ་རེད། མཛད་རྣམ་དེབ་དང་པོ་དཔར་བརྒྱབ་པ་ཞིག་མགྱོགས་པོ་མཐོང་ན་བསམ་གྱི་འདུག ད་ཕར་ཕྱིན་ནས་ལམ་སང་དཔར་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས།” ཞེས་བཀའ་གནང་བྱུང་ཞིང༌། འདི་ནི་དངོས་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ལུང་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་ངེས་གཤིས། ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ ‘ལྟག་མཚེར་’ ཞེས་གཅིག་གྱུར་དུ་བཀོད་ཡོད།

ཤ་བ་རི་རྫོང་གི་བསྡུས་ཚིག་ཤ་རྫོང༌།

གླེགས་བམ་འདི་ནང་ཀརྨ་ ‘ཤ་རྫོང་’ རི་ཁྲོད་ཅེས་བཀོད་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། མདོ་སྨད་རྫོང་ཆེན་བཞི་སྟེ། ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་དང༌། བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང༌། པདྨ་ཆོས་རྫོང༌། ཤ་བ་རི་རྫོང་བཅས་ཡིན་ཞིང༌། དེ་དག་ལས་ “ཤ་བ་རི་རྫོང་” ཞེས་པ་ནི། གོང་གསལ་ཀརྨ་ “ཤ་རྫོང་” རི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་གཞི་དེ་ཡིན་གཤིས། ཤ་བ་རི་རྫོང་གི་བསྡུས་མིང་ལ་”ཤ་རྫོང་”ཞེས་འཁོད་པ་དེ་ལྟར་འབྲི་ཚུལ་འདི་ཁུངས་དག་པར་ངེས།

ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་མཛད་པའི་ཀརྨ་ “ཤ་རྫོང་” རི་ཁྲོད་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཅེས་དང༌། དེ་མིན་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་ཨ་ར་པ་ཙའི་སྒྲུབ་ཕུག་གི་དཀར་ཆག97 གསེར་ཏོག་ཚང་གིས་མཛད་པའི་སྐུ་འབུམ་གདན་རབས་ཁ་བསྐོང༌།98 བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ཀུན་འདུས་ཞལ་ཐང་ཆེན་མོའི་རྣམ་བཤད་མཐོང་གྲོལ་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌།99 རྩེར་སྙེག་དུས་དེབ་ (༡༩༨༩) ནང་ཕྱི་བྱ་ཚོ་པ་དྲུག་གི་ངོ་སྤྲོད་100བཅས་འདི་དག་ཚང་མར་ཀརྨ་ ‘ཤ་རྫོང་’ རི་ཁྲོད་ཅེས་འཁོད་འདུག

ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ་དང༌། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ཀརྨ་ ‘ཤར་ཙོང་’ རི་ཁྲོད་ཅེས་འཁོད་འདུག དེ་ནི་དངོས་དོན་དག་ཆ་ ‘ཤ་རྫོང་’ གི་ཤའི་མཐར་རྫོང་གི་རྩེག་པ་ར་བསྣན་པའི་ཕལ་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་སྒྲ་ ‘ཤར་རྫོང་’ ཞེས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ “ཀརྨ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་བཞུགས་གནས་ ‘ཤར་རྫོང་’ རི་ཁྲོད་” ཅེས་བཀོད་འདུག དེ་ནི་བོད་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྡོ་རྗེ་’ ལ་ ‘རྡོར་རྗེ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཡིག་ཐོག་བྲིས་པ་ཞིག་བྱས་འདུག དེ་ནས་ཀྱང་ཕལ་སྐད་ཀྱི་བརྗོད་སྒྲ་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་སྟེ། སྤྱིར་བཏང་སྐད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་སྒྲར་ཚིག་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དེ། ཚིག་སྔོན་མའི་སྒྲ་གདངས་མཐོ་དམའི་དབང་དུ་འགྲོ་བ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་སྤྱི་མཐུན་ལྟར་འགྱུར་བ་ཕྱིན་འདུག དཔེར་ན། ‘རྒྱ་དཀར་’ ལ་ ‘རྒྱ་གར་’ ཞེས་འཁོད་པ་དེ་ལྟར། ཚིག་སྔོན་མ་‘ཤར་’གྱི་སྒྲ་གདངས་མཐོ་བའི་རྗེས་ཀྱི་ཚིག་ཕྱི་མ་‘རྫོང་’གི་སྒྲ་གདངས་དམའ་བ་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བ་‘ཙོང་’དུ་འགྱུར་ནས། ཡིག་ཐོག་‘ཤར་ཙོང་’ཞེས་འབྲི་སྲོལ་དར། དེ་ཡང་‘ཤ་རྫོང་’རི་ཁྲོད་དེ་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཤིག་ཡིན་གཤིས། ‘ཤར་ཙོང་’ཡིན་ཤག་གི་སྣང་བ་དག་པའི་དག་ཆ་མུ་འབྱམས་སུ་འབྲི་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ་པས་ད་དུང་དཔྱད་པར་མཛོད།

97 ཤོག་གྲངས་ ༣༩ ཡིག་འཕྲེང་ ༤ པ་དང༌།

98 ཤོག་གྲངས་ ༢༨ ཡིག་འཕྲེང་ ༡༢ པ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌།

99 ཤོག་གྲངས་ ༢༧༦ མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌།

100 ཤོག་གྲངས་ ༥༨ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་འདོན་ཐེངས་ ༤ པ། དུས་དེབ་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༢༡༩ པ།

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

“ “ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ “དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་” ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

() ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་“བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་” (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་”ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།” ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ () ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་”ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་” ཞེས་འཁོད་པར་ “ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་××× འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། “རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽ བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ “དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ “ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༢༽ དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City. (Readers Union Ltd,London)

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal (March 2002 America) .

8) Golstein, Melvyn C.A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd. 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, (Boulder and London: Shambala, 1986)

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus,London,1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 904- 1947 (London Curzon Press, 1998)

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications , 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, (Boulder and London: Shambala, 1984)

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, (Cambridge University Press,1922)

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6 (2001)

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, (1998)

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, (1993)

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, (1999)

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, (2007)

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr. (1996)

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽ རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ།)

སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ།)

༣༽ འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ།)

༤༽ ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས། (བོད་ཁང་འགན་འཛིན) (གླེགས་བམ་དང་པོའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། ས་བཅད་བརྒྱད་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། བཅུ་པ། བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ། བཅུ་གསུམ་པ། བཅུ་བཞི་པ། བཅོ་ལྔ་པ། བཅུ་བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། བཅུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། ས་བཅད་གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་ཚིགས་བཅད་ཁག་ཡིན།)

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) (རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་སོགས་ཡིན།)

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། (རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། དགུ་པ། བཅུ་དྲུག་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་དང༌། ས་བཅད་བརྒྱད་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གསུམ་པ་དང༌། ས་བཅད་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་ཕྱི་མ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་ལྔ་པ་དང༌། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་ཕྱི་མ་ལྔ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་དག་ཡིན།)

༥༽ དབྱིན་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། (༢༠༠༠།༥།༡ ནས་༢༠༠༡།༦།༣༠ བར)

༦༽ སྐུ་པར་དང་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་ཞིབ། མཆན་རྟགས་སོགས་གནང་མཁན།

པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ)

༧༽ དཔྱད་གཞི་རྒྱུ་ཆ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་མཁན།

ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། (༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར)

༨༽ རགས་ཟིན་ཁག་ལྟ་ཀློག་དང་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན།

དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ། (༢༠༠༥།༧།༡ ནས་ལས་དོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཤིག་བར)

༩༽ སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། (༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།)

༡༠༽ གློག་ཀླད་ཡིག་འཇུག་མཁན།

ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། (༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་༢༠༠༩།༡།༢༧ བར)

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (༢༠༠༩།༡།༢༧ ནས་མུ་མཐུད།)

༡༡༽ གློག་ཀླད་དཔར་གཞི་བཅོས་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༡༢༽ རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།

༡༣༽ གློག་ཀླད་དུ་དག་བཤུས་བྱེད་མཁན།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས།

༡༤༽ སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་སྒྲིག་དང་དེབ་གཟུགས་ཞུ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན།

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས།

༡༥༽ དམིགས་བསལ་རྒྱུས་སྟོན་དང་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་གནང་མཁན།

སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།